ՀՀ ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆԻ ՈՐՈՇՈՒՄԸ ՔՐԵԱԿԱՆ ԳՈՐԾ ԹԻՎ ԵԷԴ/0063/01/17 ՄԱՍԻՆ

'>

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ

ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆ

Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ

ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

Հայաստանի Հանրապետության

վերաքննիչ քրեական դատարանի որոշում

Գործ թիվ ԵԷԴ/0063/01/17 ԵԷԴ/0063/01/17

Նախագահող դատավոր՝ Ս. Չիչոյան

ՀՀ վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատը (այսուհետ` Վճռաբեկ դատարան),

նախագահությամբ` Լ. Թադևոսյանի

մասնակցությամբ` դատավորներ Հ. Ասատրյանի

Ս. Ավետիսյանի

Ե. Դանիելյանի

Ա. Պողոսյանի

Ս. Օհանյանի

քարտուղարությամբ` Մ. Ավագյանի

'>

'>2018 թվականի դեկտեմբերի 2'>5'>-ին '> '> '>ք'>.'>Երևանում

'>

'>դռնբաց'> '>դատական'> '>նիստում'>, '>քննության'> '>առնելով'> '>Անդրիաս'> '>Մարատի'> '>Ղուկասյանի'> '>վերաբերյալ'> '>ՀՀ'> '>վերաքննիչ'> '>քրեական'> '>դատարանի'>` 2017 '>թվականի'> '>մարտի'> 5-'>ի'> '>որոշման'> '>դեմ'> '>ամբաստանյալ'> '>Ա'>.'>Ղուկասյանի'> '>պաշտպան'> '>Կ'>.'>Մեժլումյանի'> '>վճռաբեկ'> '>բողոքը'>,

'>

Պ Ա Ր Զ Ե Ց

Գործի դատավարական նախապատմությունը.

'>1. '>2017 թվականի հուլիսի 12-ին քրեական գործն ըստ մեղադրանքի՝'> '>Անդրիաս'> '>Մարատի'> '>Ղուկասյանի'>՝'> '>ՀՀ'> '>քրեական'> '>օրենսգրքի'> 225-'>րդ'> '>հոդվածի'> 1-'>ին'> '>մասով'>, '>34-219-'>րդ'> '>հոդվածի'> 3-'>րդ'> '>մասի'> 1-'>ին'> '>կետով'>, 34-218-'>րդ'> '>հոդվածի'> 3-'>րդ'> '>մասի'> 1-'>ին'> '>կետով'> '>և'> 34-235-'>րդ'> '>հոդվածի'> 3-'>րդ'> '>մասով'> '>ուղարկվել է Երևանի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան (այսուհետ՝ նաև Առաջին ատյանի դատարան):

'>2. 2017 թվականի դեկտեմբերի 19-ին ամբաստանյալ Ա.Ղուկասյանի պաշտպան Կ.Մեժլումյանը միջնորդություն է ներկայացրել Առաջին ատյանի դատարան՝ խնդրելով Ա.Ղուկասյանի նկատմամբ թույլատրելի ճանաչել այլընտրանքային խափանման միջոց գրավի կիրառումը՝ սահմանելով դրա չափը:

'>Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2018 թվականի հունվարի 23-ի որոշմամբ պաշտպանի միջնորդությունը մերժվել է:

'>3. Հիշյալ որոշման դեմ Ա.Ղուկասյանի պաշտպան Կ.Մեժլումյանի վերաքննիչ բողոքի քննության արդյունքում ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ՝ նաև Վերաքննիչ դատարան) 2018 թվականի մարտի 5-ի որոշմամբ բողոքը մերժել է, իսկ Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2018 թվականի հունվարի 23-ի որոշումը՝ թողել անփոփոխ:

'>4. Վերաքննիչ դատարանի նշված որոշման դեմ ամբաստանյալ Ա.Ղուկասյանի պաշտպան Կ.Մեժլումյանը ներկայացրել է վճռաբեկ բողոք, որը Վճռաբեկ դատարանի` 2018 թվականի հունիսի 29-ի որոշմամբ ընդունվել է վարույթ:

'>Դատավարության մասնակիցների կողմից վճռաբեկ բողոքի պատասխան չի ներկայացվել'>։

'>

'>Վճռաբեկ'> '>բողոքի'> '>քննության'> '>համար'> '>էական'> '>նշանակություն'> '>ունեցող'> '>փաստերը'>.

'>5. Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2017 թվականի դեկտեմբերի 19-ի դատական նիստի (ժամը 17:47-ից) արձանագրության համաձայն՝'> '>նախագահող դատավորը հայտարարել է աշխատանքային օրվա ավարտի հետ կապված '>դատական նիստը սահմանափակելու մտադրության մասին: Պաշտպանական կողմը միջնորդել է մինչև դատական նիստը սահմանափակելն անդրադառնալ այլընտրանքային խափանման միջոց գրավի կիրառմանը: Նախագահող դատավորը հայտարարել է, որ դատական նիստը կսահմանափակի, քանի որ հաջորդ օրվանից գտնվելու է արձակուրդում և միջնորդությանն անդրադառնալ չի կարող՝ միաժամանակ հայտարարելով, որ հաջորդ դատական նիստը կկայանա տոներից հետո, երբ կվերադառնա արձակուրդից: Ի պատասխան պաշտպանի՝ դեռևս ժամանակ լինելու վերաբերյալ հայտարարության՝ նախագահող դատավորը հայտնել է, որ հաջորդ դատական նիստը կկայանա 2018 թվականի հունվարի 16-ին՝ նշված դատական նիստը հայտարարելով փակված.1'>:

'>5.1. Նույն օրը՝ ժամը 17:56-ին ամբաստանյալ Ա.Ղուկասյանի պաշտպան Կ.Մեժլումյանն այլընտրանքային խափանման միջոց գրավի կիրառման վերաբերյալ միջնորդություն է ներկայացրել Առաջին ատյանի դատարանի գրասենյակ.2:

'>5.2 2018 թվականի հունվարի 16-ին նշանակված դատական նիստը չի կայացել և ամբաստանյալ Ա.Ղուկասյանի պաշտպան Կ.Մեժլումյանի միջնորդությունն այլընտրանքային խափանման միջոց՝ գրավի կիրառման վերաբերյալ քննության է առնվել 2018 թվականի հունվարի 23-ին.3'>:

'>6. Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2018 թվականի հունվարի 23-ի որոշման համաձայն` «(...) 2017 թվականի դեկտեմբերի 19-ին '>դատարանի'> '>գրասենյակ'> '>մուտքագրված'> '>և'> '>քննության'> '>առարկա'> '>հանդիսացող'> ['>այլընտրանքային'> '>խափանման'> '>միջոց'> '>գրավի'> '>կիրառումը'> '>թույլատրելի'> '>ճանաչելու'> '>վերաբերյալ'>] '>միջնորդությունում'> '>նշված'> '>բոլոր'> '>իրավական'> '>հիմքերը'> '>և'> '>փաստարկները'> '>նույնաբովանդակ'> '>են'> '>պաշտպան'> '>Կ'>.'>Մեժլումյանի'> '>կողմից'> '>2017 '>թվականի'> '>հոկտեմբերի'> 10-'>ին'> '>դատարանին'> '>ներկայացված'> '>միջնորդությունում'> '>նշված'> '>իրավական'> '>հիմքերին'>, '>որոնցից'> '>զատ'> '>պաշտպան'> '>Կ'>.'>Մեժլումյանի'> '>կողմից'> '>նոր'> '>փաստարկներ'> '>կամ'> '>իրավական'> '>հիմքեր'> '>չեն'> '>նշվել'>:

'>Նման'> '>պայմաններում'> '>դատարանը'> '>գտնում'> '>է'>, '>որ'> '>դեպքի'> '>կոնկրետ'> '>հանգամանքները'>, '>ամբաստանյալ'> '>Ա'>.'>Ղուկասյանին'> '>վերագրվող'> '>ենթադրյալ'> '>հանցագործության'> '>բնույթն'> '>ու'> '>վտանգավորության'> '>աստիճանը'> '>բարձրացնում'> '>են'> '>հավանականությունն'> '>առ'> '>այն'>, '>որ'> '>նա'>, '>ինչպես'> '>նախկինում'>, '>այնպես'> '>էլ'> '>ներկայումս'> '>ազատության'> '>մեջ'> '>մնալով'> (…) '>կարող'> '>է'> '>լուրջ'> '>վտանգ'> '>ներկայացնել'> '>հանրային'> '>կարգին'> '>և'> '>խոչընդոտել'> '>գործի'> '>քննությանը'> '>քրեական'> '>դատավարությանը'> '>մասնակցող'> '>անձանց'> '>վրա'> '>անօրինական'> '>ազդեցություն'> '>գործադրելու'> '>ճանապարհով'>: '>Ամբաստանյալի'> '>հավանական'> '>վարքագծի'> '>վերաբերյալ'> '>դատարանի'> '>հետևությունը'> '>բխում'> '>է'> '>ինչպես'> '>սույն'> '>գործի'> '>հանգամանքներից'>, '>առաջադրված'> '>մեղադրանքների'> '>էությունից'>, '>այնպես'> '>էլ'> '>հիմքերից'>, '>որ'> '>գործի'> '>դատաքննությունը'> '>դեռևս'> '>նախնական'> '>փուլում'> '>է'>, '>գործով'> '>դեռևս'> '>չեն'> '>հարցաքննվել'> '>տուժողները'>, '>վկաների'> '>մեծ'> '>մասը'> '>և'> '>ազատության'> '>մեջ'> '>մնալով'> '>ամբաստանյալ'> '>Ա'>.'>Ղուկասյանը'> '>կարող'> '>է'> '>անօրինական'> '>ազդեցություն'> '>գործադրել'> '>դատավարության'> '>տվյալ'> '>մասնակիցների'> '>վրա'>, '>ուստի'> '>անդրադառնալով'> '>ամբաստանյալ'> '>Ա'>.'>Ղուկասյանի'> '>շահերի'> '>պաշտպան'> '>Կ'>.'>Մեժլումյանի'> '>միջնորդությանը՝'> '>որպես'> '>կալանավորմանն'> '>այլընտրանքային'> '>խափանման'> '>միջոց'> '>գրավ'> '>կիրառելու'> '>մասին'>, '>դատարանը'> '>գտնում'> '>է'>, '>որ'> '>այն'> '>ենթակա'> '>է'> '>մերժման'> (…):

'>(...) '>['>Ա'>]'>նդրադառնալով'> '>պաշտպան'> '>Կ'>.'>Մեժլումյանի'> '>կողմից'> '>առաջ'> '>քաշված'> '>այն'> '>հարցին'>, '>որ'> '>սույն'> '>միջնորդությունը'> '>պետք'> '>է'> '>քննության'> '>առնվեր'> '>անհապաղ'>, '>ապա'> '>դատարանը'> '>փաստում'> '>է'>, '>որ'> '>միջնորդությունը'> '>դատարանի'> '>գրասենյակ'> '>է'> '>ներկայացվել'> '>2017 թվականի դեկտեմբերի 19-ին'>` '>ժամը'>` 17:56–'>ին'>, '>այսինքն'>՝'> '>աշխատանքային'> '>օրվա'> '>ավարտին'> '>տվյալ'> '>օրվա'> '>դատական'> '>նիստից'> '>հետո'>, '>այն'> '>մուտքագրվել'> '>և'> '>նախագահող'> '>դատավորի'> '>աշխատակազմին'> '>է'> '>հանձնվել'> '>հաջորդ'> '>աշխատանքային'> '>օրը'>` 2017 թվականի դեկտեմբերի 20-ին, '>երբ'> '>նախագահող'> '>դատավորը'> '>գտնվել'> '>է'> '>արձակուրդում'>:

'>ՀՀ'> '>քրեական'> '>դատավարության'> '>օրենսգրքի'> 102-րդ '>հոդվածի'> '>համաձայն'>՝ '>միջնորդությունները'> '>քննության'> '>են'> '>առնվում'> '>անհապաղ'> '>դատական'> '>նիստերի'> '>ընթացքում'>, '>ուստի'> '>դատարանը'> '>չէր'> '>կարող'> '>արձակուրդում'> '>գտնվելու'> '>ընթացքում'> '>արտադատարանական'> '>կարգով'> '>անդրադառնալ'> '>դատարանի'> '>գրասենյակ'> '>ներկայացված'> '>միջնորդությանը'>, '>այդ'> '>իսկ'> '>պատճառով'> '>այն'> '>քննության'> '>է'> '>առնվել'> '>առաջին'> '>իսկ'> '>դատական'> '>նիստում'>` 2018 '>թվականի'> '>հունվարի'> 23-'>ին'>» .4'>:

'>7. '>Վերաքննիչ'> '>դատարանն'> '>իր՝'> 2018 '>թվականի'> '>մարտի'> 5-'>ի'> '>որոշմամբ'> '>փաստել'> '>է'>. «(...) '>Ինչ'> '>վերաբերում'> '>է'> '>վերաքննիչ'> '>բողոքի'> '>պատճառաբանությունների'> '>այն'> '>մասին'>, '>որ'> '>պաշտպանության'> '>կողմը'> '>2017 թվականի դեկտեմբերի 19-ի'> '>դատական'> '>նիստին'> '>գրավոր'> '>միջնորդություն'> '>է'> '>ներկայացրել'>` '>Ա'>.'>Ղուկասյանին'> '>գրավով'> '>ազատ'> '>արձակելու'> '>մասին'>, '>դատարանը'> '>հրաժարվել'> '>է'> '>այն'> '>ընդունել'>, '>ուստի'> '>ստիպված'> '>է'> '>եղել'> '>նույն'> '>օրն'> '>այն'> '>դատարանին'> '>հանձնել'>` '>դատարանի'> '>գրասենյակ'> '>մուտք'> '>անելով'>, '>դատարանը'> '>միջնորդությունն'> '>անհապաղ'> '>քննության'> '>չի'> '>առել՝'> '>խախտելով'> '>Կոնվենցիայի'> 5-'>րդ'> '>հոդվածի'> 3-'>րդ'> '>և'> 4-'>րդ'> '>մասերով'> '>երաշխավորված'> '>Ա'>.'>Ղուկասյանի'> '>իրավունքը'>, '>ապա'> ['>Վ'>]'>երաքննիչ'> '>դատարանն'> '>արձանագրում'> '>է'>, '>որ'> '>Առաջին'> '>ատյանի'> '>դատարանի'>՝'> 2017 թվականի դեկտեմբերի 19-ի '>դատական'> '>նիստի'> '>ձայնային'> '>արձանագրության'> '>ուսումնասիրությունից'> '>երևում'> '>է'>, '>որ'> '>դատարանի'> '>կողմից'> '>ժամը'> 17:51-'>ին'>` '>աշխատանքային'> '>օրվա'> '>ավարտի'> '>հետ'> '>կապված'>, '>դատական'> '>նիստն'> '>ավարտելու'> '>ընթացքում'> '>պաշտպանը'> '>դիմել'> '>է'> '>դատարանին'> '>գրավի'> '>միջնորդությամբ'>, '>սակայն'> '>դատարանը'> '>հայտնել'> '>է'>, '>որ'> '>հաջորդ'> '>օրվանից'> '>գտնվելու'> '>է'> '>արձակուրդի'> '>մեջ'>, '>չի'> '>կարող'> '>անդրադառնալ'> '>պաշտպանի'> '>միջնորդությանը'>, '>նիստը'> '>նշանակել'> '>է'> 2018 '>թվականի'> '>հունվարի'> 16-'>ին'>` '>ժամը'> 12:00-'>ին'>:'>

'>(...) '>Վերոգրյալի'> '>համատեքստում'> ['>Վ'>]'>երաքննիչ'> '>դատարանը'> '>հանգում'> '>է'> '>հետևության'>, '>որ'> '>Առաջին'> '>ատյանի'> '>դատարանը'>, '>գրասենյակ'> '>մուտքագրված'> '>պաշտպանի'> '>միջնորդությունը'> '>քննության'> '>առնելով'> '>առաջին'> '>իսկ'> '>դատական'> '>նիստում'>, '>դատական'> '>սխալ'> '>թույլ'> '>չի'> '>տվել'>:'>

'>Բացի'> '>այդ'>, '>Առաջին'> '>ատյանի'> '>դատարանը'> '>նշված'> '>հարցին'> '>արդեն'> '>իսկ'> '>անդրադարձել'> '>է'>` '>որոշմամբ'> '>արձանագրելով'>, '>որ'> '>միջնորդությունում'> '>նշված'> '>բոլոր'> '>իրավական'> '>հիմքերը'> '>և'> '>փաստարկները'> '>նույնաբովանդակ'> '>են'> '>պաշտպան'> '>Կ'>.'>Մեժլումյանի'> '>կողմից'> 2017 թվականի հոկտեմբերի 10-ին '>ներկայացված'> '>միջնորդությունում'> '>նշված'> '>իրավական'> '>հիմքերին'>, '>որոնցից'> '>զատ'> '>նոր'> '>փաստարկներ'> '>կամ'> '>իրավական'> '>հիմքեր'> '>չեն'> '>նշվել'>:

'>(...) '>Վերոշարադրյալ'> '>հիմքերով'> ['>Վ'>]'>երաքննիչ'> '>դատարանը'> '>գտնում'> '>է'>, '>որ'> '>Առաջին'> '>ատյանի'> '>դատարանը'> '>որոշումը'> '>կայացրել'> '>է'> '>ՀՀ'> '>քրեական'> '>դատավարության'> '>օրենսգրքի'> '>պահանջներին'> '>համապատասխան'>, '>այն'> '>չի'> '>հակասում'> '>Մարդու'> '>իրավունքների'> '>և'> '>հիմնարար'> '>ազատությունների'> '>պաշտպանության'> '>մասին'>» '>եվրոպական'> '>կոնվենցիայի'> '>դրույթներին'>, '>իսկ'> '>վերաքննիչ'> '>բողոքում'> '>բերված'> '>պատճառաբանությունները'> '>չեն'> '>կարող'> '>բավարար'> '>հիմք'> '>հանդիսանալ'> '>որոշումը'> '>բեկանելու'> '>համար'>».5'>:

'>8. Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի՝ 2018 թվականի մայիսի 7-ի որոշմամբ ամբաստանյալ Ա.Ղուկասյանի պաշտպան Կ.Մեժլումյանի միջնորդությունը՝ ամբաստանյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանավորումը փոխելու մասին, բավարարվել է, և վերջինիս նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել՝ չհեռանալու մասին ստորագրությունը.6:

'>

'>Վճռաբեկ'> '>բողոքի'> '>հիմքերը'>, '>հիմնավորումները'> '>և'> '>պահանջը'>.

'>9. '>Բողոքի'> '>հեղինակի'> '>կարծիքով'> '>Վերաքննիչ'> '>դատարանը'> '>թույլ'> '>է'> '>տվել'> '>ՀՀ'> '>քրեական'> '>դատավարության'> '>օրենսգրքի'> 135-'>րդ'>, 136-'>րդ'> '>հոդվածների'>, 2007 '>թվականի'> '>ՀՀ'> '>դատական'> '>օրենսգրքի'> 15-'>րդ'> '>հոդվածի'> 4-'>րդ'> '>մասի'>, '>ՀՀ'> '>Սահմանադրության'> 27-'>րդ'> '>հոդվածի'>, '>Մարդու'> '>իրավունքների'> '>և'> '>հիմնարար'> '>ազատությունների'> '>պաշտպանության'> '>մասին'>» '>եվրոպական'> '>կոնվենցիայի'> ('>այսուհետ'>` '>նաև'> '>Կոնվենցիա'>) 5-'>րդ'> '>հոդվածի'> '>խախտումներ'>: Ըստ բողոքաբերի՝ '>Վերաքննիչ'> '>դատարանի'> '>որոշման'> '>իրավական'> '>դիրքորոշումները'> '>հակասում'> '>են'> '>Վճռաբեկ'> '>դատարանի'>` 2008 '>թվականի'> '>դեկտեմբերի'> '>26-'>ի'> '>թիվ'> '>ԼԴ'>/0197/06/08, '>ինչպես'> '>նաև'> '>Մարդու'> '>իրավունքների'> '>եվրոպական'> '>դատարանի՝'> '>Խոդորկովսկին'> '>ընդդեմ'> '>Ռուսաստանի'> '>գործով'> '>որոշումներում'> '>արտահայտված'> '>իրավական'> '>դիրքորոշումներին'>:

'>Մասնավորապես'>, '>բողոքաբերը'> '>փաստել'> '>է'>, '>որ'> 2017 '>թվականի'> '>դեկտեմբերի'> 19-'>ին'> '>Առաջին'> '>ատյանի'> '>դատարան'> '>գրավի կիրառումը թույլատրելի ճանաչելու մասին '>միջնորդություն'> '>է'> '>ներկայացրել'>, '>որն'> '>այդ'> '>դատարանի'> '>կողմից'> '>չի'> '>ընդունվել՝'> '>դատավորի՝'> '>հաջորդ'> '>օրվանից'> '>արձակուրդում'> '>լինելու'> '>պատճառաբանությամբ'>: '>Ինչ'> '>վերաբերում'> '>է'> '>գրասենյակ'> '>մուտքագրված'> '>նույն'> '>միջնորդությանը'>, '>ապա'> '>Առաջին'> '>ատյանի'> '>դատարանն'> '>այն'> '>քննության'> '>է'> '>առել'> '>միայն'> 2018 '>թվականի'> '>հունվարի'> 23-'>ին'>: '>Բողոքի'> '>հեղինակն'> '>արձանագրել'> '>է'>, '>որ'> '>Առաջին'> '>ատյանի'> '>դատարանն'> '>ամբաստանյալ'> '>Ա'>.'>Ղուկասյանին'> '>ազատ'> '>արձակելու'> '>հարցին'> '>անդրադարձել'> '>է'> '>նշված'> '>հարցին'> '>նախորդ'> '>անգամ'> '>անդրադառնալուց'> 3 '>ամիս'> 13 '>օր'> '>անց'>, '>որպիսի'> '>պայմաններում'> '>խախտվել'> '>է'> '>ամբաստանյալի'> '>անձնական'> '>ազատության'> '>իրավունքը'>:

'>10. '>Բացի'> '>այդ'>, '>բողոքի'> '>հեղինակը'> '>նշել'> '>է'>, '>որ'> '>իրավաչափ'> '>չէ'> '>գրավի'> '>կիրառման'> '>միջնորդությունը'> '>մերժելը'> '>նոր'> '>իրավական'> '>կամ'> '>փաստական'> '>հիմք'> '>ներկայացված'> '>չլինելու'> '>պատճառաբանությամբ'>:

'>11. '>Վերոշարադրյալի'> '>հիման'> '>վրա'> '>պաշտպան'> '>Կ.Մեժլումյանը '>խնդրել'> '>է'> '>բեկանել'> '>և'> '>վերացնել'> '>Վերաքննիչ'> '>դատարանի'>` 2018 '>թվականի'> '>մարտի'> 5-'>ի'> '>որոշումը'>, '>կայացնել'> '>նոր'> '>դատական'> '>ակտ'>, '>այն'> '>է՝'> '>ճանաչել'> '>Կոնվենցիայի'> 5-'>րդ'> '>հոդվածի'> '>խախտման'> '>փաստը'> '>և'> '>Ա'>.'>Ղուկասյանի'> '>նկատմամբ'> '>թույլատրելի'> '>ճանաչել'> '>այլընտրանքային'> '>խափանման'> '>միջոց'> '>գրավի'> '>կիրառումը'>:

'>

'>Վճռաբեկ'> '>դատարանի'> '>պատճառաբանությունները'> '>և'> '>եզրահանգումը'>.

'>12'>. '>Վճռաբեկ'> '>դատարանն'> '>արձանագրում'> '>է'>, '>որ'> '>սույն'> '>գործով'> '>ստորադաս'> '>դատարանների'> '>դատական'> '>ակտերի'> '>դեմ'> '>ամբաստանյալ'> '>Ա.Ղուկասյանի պաշտպան Կ.Մեժլումյանի վճռաբեկ բողոքը քննության առնելը պայմանավորված է ընտրված խափանման միջոց կալանավորումը չփոփոխելու մասին Առաջին ատյանի դատարանի՝ դատական քննության ընթացքում կայացրած որոշման իրավաչափությունը Վերաքննիչ դատարանի կողմից քննության առարկա դարձնելու հանգամանքով.7'>, ինչպես նաև դեպի վատթարացում շրջադարձի անթույլատրելիության սկզբունքն ապահովելու և մարդու իրավունքների ու ազատությունների առերևույթ հիմնարար խախտումն արձանագրելու անհրաժեշտությամբ: Այդ համատեքստում Վճռաբեկ դատարանը փաստում է նաև, որ անձին ազատությունից զրկելու իրավաչափության վերաբերյալ սեղմ ժամկետում դատարանի կողմից որոշում կայացնելու կապակցությամբ առկա է օրենքի միատեսակ կիրառության ապահովման խնդիր: Ուստի Վճռաբեկ դատարանն անհրաժեշտ է համարում սույն գործով արտահայտել իրավական դիրքորոշումներ, որոնք կարող են ուղղորդող նշանակություն ունենալ նույնանման փաստական հանգամանքներ ունեցող գործերով միատեսակ իրավակիրառ պրակտիկայի ձևավորման համար:

'>1'>2'>.1. '>Սույն'> '>գործով'> '>Վճռաբեկ'> '>դատարանի'> '>առջև'> '>բարձրացված'> '>իրավական'> '>հարցը'> '>հետևյալն'> '>է'>. '>Առաջին'> '>ատյանի'> '>դատարանի'> '>կողմից'> '>արդյո՞ք'> '>ապահովվել'> '>է'> '>ազատությունից'> '>զրկելու'> '>իրավաչափության'> '>վերաբերյալ'> '>սեղմ'> '>ժամկետում'> '>որոշում'> '>ստանալու՝'> '>ամբաստանյալ'> '>Ա'>.'>Ղուկասյանի'> '>իրավունքը'>:

'>1'>3'>. '>ՀՀ'> '>Սահմանադրության'> 27-'>րդ'> '>հոդվածի'> 5-'>րդ'> '>մասի'> '>համաձայն'>` '>«'>Անձնական'> '>ազատությունից'> '>զրկված'> '>յուրաքանչյուր'> '>ոք'> '>իրավունք'> '>ունի'> '>վիճարկելու'> '>իրեն'> '>ազատությունից'> '>զրկելու'> '>իրավաչափությունը'>, '>որի'> '>վերաբերյալ'> '>դատարանը'> '>սեղմ'> '>ժամկետում'> '>որոշում'> '>է'> '>կայացնում'> '>և'> '>կարգադրում'> '>է'> '>նրան'> '>ազատ'> '>արձակել'>, '>եթե'> '>ազատությունից'> '>զրկելը'> '>ոչ'> '>իրավաչափ'> '>է'>:

'>(…)»:

'>Կոնվենցիայի'> 5-'>րդ'> '>հոդվածի'> 4-'>րդ'> '>մասի'> '>համաձայն'>` '>«'>Յուրաքանչյուր'> '>ոք'>, '>ով'> '>ձե'>ր'>բակալման'> '>կամ'> '>կալանավորման'> '>պատճառով'> '>զրկված'> '>է'> '>ազատությունից'>, '>իրավունք'> '>ունի'> '>վիճարկելու'> '>իր'> '>կալանավորման'> '>օրինականությունը'>, '>որի'> '>կապակցությամբ'> '>դատարանն'> '>անհապաղ'> '>որոշում'> '>է'> '>կայացնում'> '>և'> '>կարգադրում'> '>է'> '>նրան'> '>ազատ'> '>արձակել'>, '>եթե'> '>կալանավորումն'> '>անօրինական'> '>է։

'> (…)»:

'>ՀՀ'> '>քրեական'> '>դատավարության'> '>օրենսգրքի'> 102-'>րդ'> '>հոդվածի'> 2-'>րդ'> '>մասի'> '>համաձայն՝'> '>«'>Միջնորդությունները'> '>և'> '>պահանջները'> '>պետք'> '>է'> '>քննության'> '>առնվեն'> '>և'> '>լուծվեն'> '>դրանք'> '>հայտարարելուց'> '>անմիջապես'> '>հետո'>, '>եթե'> '>սույն'> '>օրենսգրքի'> '>դրույթներով'> '>այլ'> '>կարգ'> '>սահմանված'> '>չէ'>: (...)'>»:

'>ՀՀ'> '>Սահմանադրության'> 27-'>րդ'> '>և'> '>Կոնվենցիայի'> 5-'>րդ'> '>հոդվածներով'> '>նախատեսված'> '>է'> '>անձի՝'> '>իրեն'> '>ազատությունից'> '>զրկելը'> '>դատական'> '>կար'>գ'>ով'> '>վիճարկելու'> '>իրավունքը'>: '>Սույն'> '>իրավունքի'> '>ապահովման'> '>երաշխիքներից` կալանքի տակ պահելու իրավաչափությունը դատական քննության ընթացքում ստուգման ենթարկելու առնչությամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ կալանքի տակ գտնվող ամբաստանյալը '>կարող'> '>է'> '>որոշակի'> '>պարբերականությամբ'> '>վիճարկել'> '>իրեն'> '>կալանքի'> '>տակ'> '>պահելու'> '>իրավաչափությունը'>, '>ինչն'> '>առաջ'> '>է'> '>բերում'> '>դատարանի՝'> '>դրա'> '>վերաբերյալ սեղմ ժամկետում դատական ակտ կայացնելու պարտականությունը: Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ խնդրո առարկա դատական ակտը սեղմ ժամկետում կայացնելու երաշխիքը բովանդակում է երկու բաղադրիչ՝

'>- '>համապատասխան միջնորդությունը սեղմ ժամկետում քննության առնելու պահանջ'>ը'> (եթե այդպիսի միջնորդությունը ներկայացվում է դատական նիստի ընթացքում, ապա այն ենթակա է անհապաղ քննության),

'>- '>այդպիսի'> '>միջնորդության'> '>քննության'> '>արդյունքներով'> '>սեղմ'> '>ժամկետում'> '>դատական'> '>ակտ'> '>կայացնելու'> '>և այն շահագրգիռ անձին տրամադրելու '>պահանջը։

'>Վճռաբեկ դատարանն ընդգծում է, որ դատական քննության ժամանակ նշված գործողությունները սեղմ ժամկետում կատարելու պահանջը չի կարող կամայական գնահատման ենթարկվել. յուրաքանչյուր դեպքում դատարանները պետք է հաշվի առնեն ռիսկի գործոնը՝ նկատի ունենալով, որ բարձրացված հարցը վերաբերում է անձի ազատության իրավունքին, մասնավորապես՝ անազատության մեջ պահելու իրավաչափությանը: Այդ համատեքստում Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ '>դատական'> '>ստուգման'> '>ժամանակահատվածը'> '>պետք'> '>է'> '>պայմանավորված'> '>լինի'> '>օբյեկտիվ'> '>բնույթի'> '>գործոններով'>. '>սեղմ'> '>ժամկետում'> '>դատական'> '>ստուգում'> '>չիրականացնելը'> '>չի'> '>կարող'> '>արդարացվել'> '>այնպիսի'> '>հանգամանքներով'>, '>որոնց'> '>հիմքում'> '>ընկած'> '>շահը'> '>ստորադաս'> '>է'> '>անձնական'> '>ազատության՝'> '>որպես'> '>հիմնարար'> '>իրավունքի'> '>ապահովումը'> '>երաշխավորելու'> '>անհրաժեշտության'> '>նկատմամբ'>:

'>1'>4'>. '>Սույն'> '>գործի'> '>նյութերի'> '>ուսումնասիրությունից'> '>երևում'> '>է'>, '>որ'>`

'>ա'>) 2017 թվականի դեկտեմբերի 19-ի դատական նիստի ավարտին նախորդող ժամանակահատվածում՝ ժամը 17:47-ին, պաշտպանության կողմը միջնորդություն է ներկայացրել Առաջին ատյանի դատարան՝ ամբաստանյալ Ա.Ղուկասյանի նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոց գրավի կիրառումը թույլատրելի ճանաչելու վերաբերյալ.8'>,

'>բ'>) դատական նիստը նախագահող դատավորը հայտնել է, որ աշխատանքային օրն ավարտվում է, հաջորդ օրվանից գտնվելու է արձակուրդում, ուստի միջնորդությանը չի կարող անդրադառնալ, իսկ հաջորդ դատական նիստը կկայանա 2018 թվականի հունվարի 16-ին, երբ կվերադառնա արձակուրդից.9'>,

'>գ) 2018 թվականի հունվարի 16-ին նշանակված դատական նիստը չի կայացել և ամբաստանյալ Ա.Ղուկասյանի պաշտպան Կ.Մեժլումյանի՝ միջնորդությունը այլընտրանքային խափանման միջոց՝ գրավի կիրառման վերաբերյալ քննության է առնվել 2018 թվականի հունվարի 23-ին.10'>,

'>դ) Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2018 թվականի հունվարի 23-ի որոշմամբ` այլընտրանքային խափանման միջոց գրավի կիրառումը թույլատրելի ճանաչելու մասին ամբաստանյալ Ա.Ղուկասյանի պաշտպան Կ.Մեժլումյանի միջնորդությունը մերժվել է, ի թիվս այլոց, իրավական և փաստական հիմքերով պաշտպանության կողմի 2017 թվականի հոկտեմբերի 10-ին ներկայացված միջնորդությանը նույնաբովանդակ լինելու և որևէ նոր հիմք չներկայացնելու պատճառաբանությամբ.11'>,

'>ե) Վերաքննիչ դատարանն իր հերթին, մերժելով վերաքննիչ բողոքը, գտել է, որ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից թույլ չեն տրվել ՀՀ Սահմանադրությա'>ն'>, ՀՀ քրեադատավարական օրենսդրությա'>ն'>, Կոնվենցիայ'>ի'> '>դրույթների խախտումներ.12'>:

'>15. '>Նախորդ'> '>կետում'> '>մեջբերված'> '>փաստական'> '>տվյալները'> '>գնահատելով'> '>սույն'> '>որոշման'> 13-'>րդ'> '>կետում'> '>վկայակոչված'> '>իրավադրույթների'> '>և'> '>արտահայտված'> '>իրավական'> '>դիրքորոշումների'> '>լույսի'> '>ներքո'>` '>Վճռաբեկ'> '>դատարանն'> '>արձանագրում'> '>է'>, '>որ'> '>ամբաստանյալ'> '>Ա'>.'>Ղուկասյանի'> '>իրավունքների'> '>խախտման'> '>բացակայության'> '>մասին'> '>Վերաքննիչ'> '>դատարանի'> '>հետևությունները'> '>հիմնավոր'> '>չեն'>: '>Մասնավորապես'>, '>Վերաքննիչ'> '>դատարանը'> '>պատշաճ'> '>իրավական'> '>գնահատման'> '>չի'> '>արժանացրել'> '>այն'>, '>որ'> '>ամբաստանյալի'> '>նկատմամբ'> '>ընտրված'> '>խափանման'> '>միջոցը'> '>փոխարինելու'> '>վերաբերյալ'> '>միջնորդությունը'> '>ներկայացվել'> '>է'> 2017 '>թվականի'> '>դեկտեմբերի'> 19-'>ին'>, '>իսկ'> '>Առաջին'> '>ատյանի'> '>դատարանը'> '>ներկայացված'> '>միջնորդությունը'> '>քննության'> '>է'> '>առել'> '>և'> '>որոշում'> '>կայացրել'> 2018 '>թվականի'> '>հունվարի'> 23-'>ին'>:

'>Հաշվի'> '>առնելով'> '>այն'>, '>որ'> '>ներկայացված'> '>միջնորդությունն'> '>իր'> '>բնույթով'> '>այնպիսին'> '>է'>, '>որ'> '>պահանջում'> '>է'> '>քննության'> '>առնելու'> '>անհապաղություն՝'> '>Վճռաբեկ'> '>դատարանն'> '>արձանագրում'> '>է'>, '>որ'> '>տվյալ'> '>դեպքում'> '>միջնորդության'> '>ներկայացման'> '>պահից'> '>մեկ'> '>ամսից'> '>ավելի'> '>ժամկետում'> '>դատական'> '>ստուգում'> '>չիրականացնելը'> '>չի'> '>կարող'> '>արդարացվել'> '>այնպիսի'> '>հանգամանքներով'>, '>ինչպիսիք'> '>են'> '>այդպիսի'> '>միջնորդությունը'> '>դատական'> '>նիստի'> '>ընթացքում'>, '>սակայն'> '>աշխատանքային'> '>օրվա'> '>ավարտին'> '>նախորդող'> '>ժամանակահատվածում'> '>ներկայացնելը'> '>և'> '>հաջորդ'> '>օրվանից'> '>դատավորի՝'> '>արձակուրդում'> '>գտնվելը'>: '>Վճռաբեկ'> '>դատարանը'> '>փաստում'> '>է'>, '>որ'> '>անձին'> '>անազատության'> '>մեջ'> '>պահելու'> '>իրավաչափության'> '>հարցը'> '>մեկ'> '>ամսից'> '>ավելի'> '>ժամկետում'> '>չքննարկելն'> '>այդպիսի'> '>հանգամանքներով'> '>պայմանավորելը'> '>չի'> '>կարող'> '>ծառայել'> '>որպես'> '>օբյեկտիվ'> '>հիմք՝'> '>գերակայելով'> '>անձնական'> '>ազատության՝'> '>որպես'> '>հիմնարար'> '>իրավունքի'> '>ապահովումը'> '>երաշխավորելու'> '>անհրաժեշտության'> '>նկատմամբ'>:

'>Ելնելով'> '>վերոգրյալից՝'> '>Վճռաբեկ'> '>դատարանը'> '>գտնում'> '>է'>, '>որ'> '>սույն'> '>դեպքում'> '>Առաջին'> '>ատյանի'> '>դատարանի'> '>կողմից'> '>չի'> '>ապահովվել'> '>ազատությունից'> '>զրկելու'> '>իրավաչափության'> '>վերաբերյալ'> '>սեղմ'> '>ժամկետում'> '>որոշում'> '>ստանալու՝'> '>ամբաստանյալ'> '>Ա'>.'>Ղուկասյանի'> '>իրավունքը'>:

'>1'>5'>.1. '>Ինչ'> '>վերաբերում'> '>է'> '>բողոքաբերի՝'> '>սույն'> '>որոշման'> '>10'>-'>րդ'> '>կետում'> '>բարձրացրած'> '>փաստարկին'>, '>ապա'> '>Առաջին'> '>ատյանի'> '>դատարանի'> '>դատողությունների՝'> '>իրենց'> '>ամբողջության'> '>մեջ'> '>վերլուծությունից'> '>բխում'> '>է'>, '>որ'> '>գրավի'> '>կիրառման'> '>միջնորդության'> '>մերժման'> '>հիմքում'> '>դրվել'> '>է'> '>այն'>, '>որ'> '>միջնորդությունում'> '>նշված'> '>բոլոր'> '>իրավական'> '>հիմքերը'> '>և'> '>փաստարկները'> '>նույնաբովանդակ'> '>են'> '>եղել'> '>նախկինում'> '>ներկայացված'> '>միջնորդությ'>ան'> '>մեջ'> '>մատնանշված'> '>պատճառաբանություններին'>, '>և'> '>դրանցից'> '>զատ'> '>նոր'> '>փաստարկներ'> '>կամ'> '>իրավական'> '>հիմքեր'> '>չեն'> '>նշվել'>: '>Ավելին՝'> '>Առաջին'> '>ատյանի'> '>դատարանի'> '>դատական'> '>ակտի'> '>ուսումնասիրությունը'> '>վկայում'> '>է'>, '>որ'> '>վերջինս'> '>ոչ'> '>թե'> '>բավարարվել'> '>է'> '>վերը'> '>մատնանշված'> '>հանգամանքների'> '>արձանագրմամբ'>, '>այլ'> '>ներկայացրել'> '>է'> '>նաև'> '>համապատասխան'> '>հիմնավորումներ'> '>կալանավորման'> '>այլընտրանքային'> '>խափանման'> '>միջոց'> '>գրավը'> '>չկիրառելու'> '>վերաբերյալ'>:

'>16. Այսպիսով, Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ ստորադաս դատարանները սույն գործով դատական ակտեր կայացնելիս թույլ են տվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 102-րդ հոդվածի պահանջների խախտում: '>Սակայն'>, '>հաշվի'> '>առնելով'>, '>որ'> '>Ա'>.'>Ղուկասյանն'> '>ազատ'> '>է'> '>արձակվել.13'>, '>Վճռաբեկ'> '>դատարանը'> '>գտնում'> '>է'>, '>որ'> '>ստորադաս դատարանի դատական ակտը պետք է թողնել '>օրինական'> '>ուժի'> '>մեջ՝'> '>հիմք'> '>ընդունելով'> '>սույն'> '>որոշմամբ'> '>արտահայտված'> '>իրավական'> '>դիրքորոշումները'>: Միևնույն ժամանակ, հաշվի առնելով արձանագրված խախտման բնույթը՝ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ վճռաբեկ բողոքը պետք է բավարարել մասնակիորեն և սույն գործով '>ճանաչել'> '>ամբաստանյալ'> '>Ա'>.'>Ղուկասյանի'> '>իրավունքների'> '>խախտման'> '>փաստը'>:

'>Ելնելով'> '>վերոգրյալից'> '>և'> '>ղեկավարվելով'> '>Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրության 162-րդ, 163-'>րդ'>, 171-'>րդ'> '>հոդվածներով'>, «'>Հայաստանի'> '>Հանրապետության'> '>դատական'> '>օրենսգիրք'>» '>Հայաստանի'> '>Հանրապետության'> '>սահմանադրական'> '>օրենքի'> 11-'>րդ'> '>հոդվածով'>, '>Հայաստանի'> '>Հանրապետության'> '>քրեական'> '>դատավարության'> '>օրենսգրքի'> 16-'>րդ'>, 39-'>րդ'>, 43-'>րդ'>, 361.1-'>րդ'>, 403-406-'>րդ'>, 419-'>րդ'>, 422-423-'>րդ'> '>հոդվածներով՝'> '>Վճռաբեկ'> '>դատարանը

'>

'>Ո'> '>Ր'> '>Ո'> '>Շ'> '>Ե'> '>Ց

'>

'>1. '>Վճռաբեկ'> '>բողոքը'> '>բավարարել'> '>մասնակիորեն'>:

'>2. '>Ճանաչել'> '>ամբաստանյալ'> '>Անդրիաս'> '>Մարատի'> '>Ղուկասյանի'> '>իրավունքների'> '>խախտման'> '>փաստը'>:

'>3. '>Ամբաստանյալ'> '>Անդրիաս'> '>Մարատի'> '>Ղուկասյանի'> '>վերաբերյալ'> '>ՀՀ'> '>վերաքննիչ'> '>քրեական'> '>դատարանի՝'> 2018 '>թվականի'> '>մարտի'> 5-'>ի'> '>որոշումը'> '>թողնել'> '>օրինական'> '>ուժի'> '>մեջ՝'> '>հիմք'> '>ընդունելով'> '>Վճռաբեկ'> '>դատարանի'> '>որոշմամբ'> '>արտահայտված'> '>իրավական'> '>դիրքորոշումները'>:

'>4. '>Որոշումն'> '>օրինական'> '>ուժի'> '>մեջ'> '>է'> '>մտնում'> '>դատական'> '>նիստերի'> '>դահլիճում'> '>հրապարակման'> '>պահից'>, '>վերջնական'> '>է'> '>և'> '>ենթակա'> '>չէ'> '>բողոքարկման'>:

'>

'>

'>

'> .1 Տե՛ս հավելված, հատոր 1-ին, դատական նիստի արձանագրության լազերային կրիչը, թերթ 45

.2 Տե՛ս հավելված, հատոր 1-ին, թերթ 12:

.3 Տե՛ս հավելված, հատոր 1-ին, թերթեր 91-102:

.4 Տե՛ս հավելված, հատոր 1-ին, թերթեր 3-13:

.5 Տե՛ս հավելված, հատոր 1-ին, թերթեր 49-54:

.6 Տե՛ս հավելված, հատոր 1-ին, թերթեր 103-109:

.7Կալանավորումը չփոփոխելու մասին առաջին ատյանի դատարանի` դատական քննության ընթացքում կայացված որոշումը վերաքննության կարգով բողոքարկման ենթակա չլինելու առումով մանրամասն տե՛ս Վճռաբեկ դատարանի` Լևոն Սողոմոնյանի վերաբերյալ 2018 թվականի մարտի 20-ի թիվ ԵԿԴ/0274/01/15 որոշումը:

.8 Տե՛ս սույն որոշման 5-րդ կետը:

.9 Տե՛ս նույն տեղում:

.10 Տե՛ս սույն որոշման 5.2-րդ կետը:

.11 Տե՛ս սույն որոշման 6-րդ կետը:

.12 Տե՛ս սույն որոշման 7-րդ կետը:

.13 Տե՛ս սույն որոշման 8-րդ կետը:

'>

Նախագահող` Լ. Թադևոսյան

Դատավորներ` Հ. Ասատրյան

Ս. Ավետիսյան

Ե. Դանիելյան

Ա. Պողոսյան

Ս. Օհանյան