ՀՀ ԱՌՈՂՋԱՊԱՀՈՒԹՅԱՆ ՆԱԽԱՐԱՐԻ ՀՐԱՄԱՆԸ ՀԻՊՈՖԻԶԻ ԳԵՐՖՈՒՆԿՑԻԱՅՈՎ ՄԵԾԱՀԱՍԱԿ ՊԱՑԻԵՆՏԻ ՎԱՐՄԱՆ ԳՈՐԾԵԼԱԿԱՐԳԸ ՀԱՍՏԱՏԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

ԱՌՈՂՋԱՊԱՀՈՒԹՅԱՆ ՆԱԽԱՐԱՐ

«21» փետրվար 2024 թ. N 72-Ն

Հ Ր Ա Մ Ա Ն

ՀԻՊՈՖԻԶԻ ԳԵՐՖՈՒՆԿՑԻԱՅՈՎ ՄԵԾԱՀԱՍԱԿ ՊԱՑԻԵՆՏԻ ՎԱՐՄԱՆ ԳՈՐԾԵԼԱԿԱՐԳԸ ՀԱՍՏԱՏԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ

Հիմք ընդունելով «Բնակչության բժշկական օգնության և սպասարկման մասին» օրենքի 2-րդ հոդվածի 1-ին մասի 31-րդ կետը՝

Հրամայում եմ`

1․ Հաստատել հիպոֆիզի գերֆունկցիայով մեծահասակ պացիենտի վարման գործելակարգը՝ համաձայն Հավելվածի։

2. Սույն հրամանն ուժի մեջ է մտնում պաշտոնական հրապարակման օրվան հաջորդող տասներորդ օրը:

21.02.2024 Ա. ԱվանեսՅԱՆ

Հավելված

ՀՀ առողջապահության նախարարի

«21» փետրվար 2024 թվականի

N 72-Ն հրամանի

ԳՈՐԾԵԼԱԿԱՐԳ

ՀԻՊՈՖԻԶԻ ԳԵՐՖՈՒՆԿՑԻԱՅՈՎ ՄԵԾԱՀԱՍԱԿ ՊԱՑԻԵՆՏԻ ՎԱՐՄԱՆ

1. Նոզոլոգիաների խումբ` ըստ հիվանդությունների և առողջության հետ կապված խնդիրների վիճակագրական 10–րդ վերանայման դասակարգչի․

Հ/Հ Կոդը Անվանում

1) E22 Հիպոֆիզի գերֆունկցիա

2) E22.1 Հիպերպրոլակտինեմիա

2․ Նոզոլոգիաների խումբը կիրառելի է՝ ըստ սույն հավելվածով սահմանված Ձև 1–ի․

Ձև 1

1) Տարիքային խումբ (նորածին, երեխա, դեռահաս, մեծահասակ) Մեծահասակ

2) Սեռ (արական, իգական) Արական, իգական

3) Բարդություններ (առանց բարդությունների (ԱԲ), բարդություններով (Բ)) Բարդություններ-հիպոֆիզի ուռուցքների դեպքում - հիպոֆիզի ապոպլեքսիա, տեսողական խանգարումներ, ներգանգային գերճնշում, լիկվորեա:

4) Հիվանդության փուլը (նկարագրել) Դասակարգում.

ա. Պաթոլոգիական հիպերպրոլակտինեմիա-

ուռուցքային ծագումը` հիպոֆիզի պրոլակտին արտազատող ուռուցքներ (պրոլակտինոմա, մամմոսոմատոտրոպինոմա, խառը սեկրեցիայով ուռուցքներ),

բ. հիպոթալամո-հիպոֆիզային շրջանի գրանուլոմատոզ և ինֆիլտրատիվ հիվանդություններ,

գ. ոչ ուռուցքային`

Հիպերպրոլակտինեմիա՝ պայմանավորված սոմատիկ հիվանդություններով, հիպոթիրեոզ, երիկամային անբավարարություն, լյարդի անբավարարություն, էնդոմետրիոզ/ադենոմիոզ, յատրոգեն (դեղորայքային),

իդիոպաթիկ:

5) Բժշկական օգնության և սպասարկման պայմանները (բժշկական կազմակերպությունից դուրս, արտահիվանդանոցային պայմաններում, ցերեկային ստացիոնարի պայմաններում, հիվանդանոցային պայմաններում) Արտահիվանդանոցային պայմաններում, ցերեկային ստացիոնարի պայմաններում, հիվանդանոցային պայմաններում

6) Բժշկական օգնության և սպասարկման ծառայությունների մատուցման ձևը (շտապ, անհետաձգելի, պլանային) Պլանային, շտապ, անհետաձգելի

7) Կիրառման շրջանակը (նշել մասնագետների շրջանակը) Էնդոկրինոլոգներ, ընտանեկան բժիշկներ, մանկաբարձ-գինեկոլոգներ, հիպերպրոլակտինեմիայով պացիենտների ախտորոշման և բժշկական հսկողության մեջ ներգրավված այլ բժիշկ-մասնագետների:

8) Գանգատներ Կանայք կարող են բողոքել կաթնագեղձերից արտազատումների առկայությունից, դաշտանային անկանոնություններից, լիբիդոյի նվազման, սառնության և անպտղության մասին:

Տղամարդկանց մոտ հիպերպրոլակտինեմիայի դրսևորումները կարող են լինել լիբիդոյի և պոտենցիայի նվազում կամ բացակայություն, երկրորդական սեռական բնութագրերի նվազում, անպտղություն, գինեկոմաստիա և գլխացավեր։

Մակրոպոլակտինոմա ունեցող պացիենտներին կարող են անհանգստացնել ծավալային գոյացության առկայության հետ կապված բողոքները՝ գլխացավ, ներգանգային ճնշման բարձրացում, տեսողական դաշտերի նեղացում:

9) Անամնեզ Անհրաժեշտ է հարցնել ընթացիկ կամ նախկին դեղորայքային թերապիայի, ուղեկցող հիվանդությունների, գլխի և պարանոցի վնասվածքի կամ ճառագայթման, հիպոթալամոս-հիպոֆիզի շրջանում վիրաբուժական միջամտությունների մասին:

10) Զննման արդյունք/Ցուցում Ընդհանուր զննում, կրծքագեղձերի ստուգում:

11) Հոսպիտալացման Ցուցում Շտապ հոսպիտալացման ցուցումներն են`

տեսողության սուր կորուստ, հիպոֆիզի ապոպլեքսիա՝ տեսողական խանգարումներով, ողնուղեղային հեղուկի արտահոսքի խանգարում, հիդրոցեֆալիա և ներգանգային գերճնշում, լիկվորեա:

3․ Բժիշկ-մասնագետի կողմից պացիենտի զննումը, խորհրդատվությունը իրականացվում է ըստ Ձև 2–ի(անհրաժեշտության դեպքում անհրաժեշտ է նշել հիվանդության փուլերը)․

Ձև 2

Հ/հ Խորհրդատվության տեսակը Տրամադրման քանակը

ԱԲ Բ

1) Նյարդավիրաբույժի խորհրդատվություն 0,15-0,4 0,8-1

2) Ակնաբույժի կողմից զննում (եթե ուռուցքը սեղմում է խիազմը, ապա խորհուրդ է տրվում նախնական ամբողջական նյարդա-ակնաբուժական գնահատում, ներառյալ տեսողության սրությունը, արտաքին աչքի շարժումները) 0,15- 0,4 0,8-1

4․ Սույն հավելվածի Ձև 2–ում նշված տրամադրվող քանակների համար նշվում է միջինացված ցուցանիշ, նկատի ունենալով տվյալ զննման, խորհրդատվության իրականացման հաճախականությունը։ Հաճախականության հաշվարկման միավորը պետք է լինի 0-ից 1 միջակայքում և հաշվի առնի նմանատիպ 100 դեպքերում տվյալ զննման, խորհրդատվության իրականացման հաճախականությունը։

5․ Լաբորատոր-գործիքային ախտորոշիչ հետազոտություններն իրականացվում են՝ ըստ Ձև 3–ի (անհրաժեշտության դեպքում անհրաժեշտ է նշել հիվանդության փուլերը)․

Ձև 3

Լաբորատոր հետազոտություններ

Հ/Հ Կոդը Անվանումը Տրամադրման քանակը Արդյունք

ԱԲ Բ

1) Առկա չէ Արյան շիճուկում պրոլակտինի որոշում (առնվազն երկու անգամ) 1 1 Պրոլակտինի բարձր մակարդակի հայտնաբերում

2) Առկա չէ Վահանաձև գեղձի խթանող հորմոնի ստուգում (TSH) արյան շիճուկում 1 1 Վահանաձև գեղձի ֆունկցիոնալ վիճակի գնահատում

3) Առկա չէ Արյան բիոքիմիական հետազոտություն 1 1 Ընդհանուր վիճակի գնահատում

4) Առկա չէ Հիպոֆիզի մակրոադենոմայի դեպքում -

Արյան շիճուկում հիպոֆիզի բոլոր հորմոնների որոշում Հիպոֆիզի և/կամ հիպոֆիզի ադենոմայի ֆունկցիոնալ վիճակի գնահատում

Գործիքային հետազոտություններ

5) Առկա չէ Գլխուղեղի մագնիսական ռեզոնանսային շերտագրություն (ՄՌՇ) ուռուցքային պրոցեսի կասկածի դեպքում (կոնտրաստային նյութով) 0,5- 1 1 Հիպոթալամոս-հիպոֆիզի շրջանի ուռուցքների բացառում և/կամ հաստատում

6) Առկա չէ Պերիմետրիա

(պետք է իրականացվի մակրոադենոմայի դեպքում) 0,2-0,4 1 Տեսադաշտի սահմանների որոշում

7) Առկա չէ Օստեոդենսիտոմետրիա 0,5-1 05-1 Օստեոպորոզի ախտորոշում

8) Առկա չէ Էխոսրտագրություն (հիպերպրոլակտինեմիաի դեղորայքային բուժման ժամանակ 0,5-0,8 0,5-0,8 Սրտի փականների վիճակի գնահատում

6․ Սույն հավելվածի Ձև 3–ում սահմանված տրամադրվող քանակների համար նշվում է միջինացված ցուցանիշ, նկատի ունենալով տվյալ հետազոտության իրականացման հաճախականությունը։ Հաճախականության հաշվարկման միավորը պետք է լինի 0-ից 1 միջակայքում և հաշվի առնի նմանատիպ 100 դեպքերում տվյալ հետազոտության իրականացման հաճախականությունը։

7․ Օգտագործվող դեղերի ցանկը սահմանվում է ըստ Ձև 4–ի (անհրաժեշտության դեպքում նշել հիվանդության փուլերը)․

Ձև 4

Հ/հ Անվանում, դեղաչափ, դեղաձև, փաթեթավորում Անվանում (ջեներիկ) Չափման միավոր Միջինացված ցուցանիշ՝ տրամադրման հաճախա-կանություն Միջին օրական չափաքանակ Բուժման կուրսի միջին չափաքանակ Օրերի քանակ

1) Կաբերգոլին դեղահատեր 0,5մգ Կաբերգոլին դեղահատեր 0,5մգ մգ 0,8-1 Շաբաթական 1-2 անգամ 6-24 ամիս -

2) Բրոմոկրիպտին (բրոմոկրիպտինի մեզիլատ) դեղահատեր 2,5մգ Բրոմոկրիպտին (բրոմոկրիպտինի մեզիլատ) դեղահատեր 2,5մգ մգ 0,3-0,5 Օրական 2 անգամ 6-24 ամիս -

3) Քինագոլիդ դեղահատեր 75մկգ Քինագոլիդ դեղահատեր 75մկգ Մգ 0,05-0,2 Օրական 2 անգամ

4) Թեմոզոլոմիդ դեղապատիճներ 20մգ; 100մգ; 250մգ Թեմոզոլոմիդ դեղապատիճներ 20մգ; 100մգ; 250մգ մգ 0,005 Բժիշկը որոշում է անհատապես

8․ Սույն հավելվածի Ձև 4–ում սահմանված՝

1) Նշանակված դեղի նկատմամբ անհատական անտանելիության դեպքում ավագ բուժաշխատողը իրավասու է նշանակել այլ դեղ:

2) Տրամադրվող քանակների համար նշվում է միջինացված ցուցանիշ, նկատի ունենալով տվյալ դեղի օգտագործման հաճախականությունը։ Հաճախականության հաշվարկման միավորը պետք է լինի 0-ից 1 միջակայքում և հաշվի առնի նմանատիպ 100 դեպքերում տվյալ դեղի օգտագործման հաճախականությունը։

9․ Բուժական այլ միջոցառումները սահմանվում են Ձև 5–ում (անհրաժեշտության դեպքում անհրաժեշտ է նշել հիվանդության փուլերը)․

Ձև 5

Հ/հ Բժշկական ծառայության տեսակը Տրամադրման քանակը

ԱԲ Բ

1) Տրանսֆենոիդային ադենոմէկտոմիա 0,0 5-0,3 0,5-0,9

2) Ճառագայթային թերապիա 0,02 0,05-0,2

10․ Սույն հավելվածի Ձև 5–ում սահմանված տրամադրվող քանակների համար նշվում է միջինացված ցուցանիշ, նկատի ունենալով, թե ինչ հաճախականությամբ է իրականացվում տվյալ բուժական միջոցառումը։ Հաճախականության հաշվարկման միավորը պետք է լինի 0-ից 1 միջակայքում և հաշվի առնի նմանատիպ 100 դեպքերում տվյալ բուժական միջոցառման կիրառման հաճախականությունը։

ԳՈՐԾԵԼԱԿԱՐԳԻ ՄՇԱԿՄԱՆ ԱՂԲՅՈՒՐԸ

1. Հիպերպրոլակտինեմիա/ Անդրեա Գլեզեր, և Մարչելլո Դ. Բրոնշտեյն, Վերջին թարմացում՝ 2022թ. հունվարի 5. NIH (National library of Medicine) / Hyperprolactinemia/ Andrea Glezer, MD, PhD and Marcello D. Bronstein, MD, PhD. Last Update: January 5, 2022.NIH( National library of Medicine).

2. Կլինիկական ուղեցույցներ պրոլակտինոմայի և հիպերպրոլակտինեմիայի ախտորոշման և բուժման համար/Guía clínica de diagnóstico y tratamiento del prolactinoma y la hyperprolactinemia: Իրեն Հալպերին Ռաբինովիչա, Ռոզա Կամարա Գոմեզբ, Մարտա Գարսիա Մուրիցկ, Դոլորես Օլերո Գարսիա-Ագուլոկ՝ Նեյրոէնդոկրինոլոգիական խմբի կողմից /Servicio de Endocrinología y Nutrición, Hospital Clínic, Universitat de Barcelona, Բարսելոնա, Իսպանիա 2013թ. / Clinical guidelines for diagnosis and treatment of prolactinoma and hyperprolactinemia/Guía clínica de diagnóstico y tratamiento del prolactinoma y la hyperprolactinemia Irene Halperin Rabinovich.a,, Rosa Cámara Gómez.b, Marta García Mouriz.c, Dolores Ollero García-Agulló.c, on behalf of the Neuroendocrinology Group /Servicio de Endocrinología y Nutrición, Hospital Clínic, Universitat de Barcelona, Barcelona, Spain,2013:

Պաշտոնական հրապարակման օրը՝ 29 փետրվարի 2024 թվական: