ՀՀ ԱՌՈՂՋԱՊԱՀՈՒԹՅԱՆ ՆԱԽԱՐԱՐԻ ՀՐԱՄԱՆԸ ՀԱԶՈՎ ՊԱՑԻԵՆՏԻ ՎԱՐՄԱՆ ԳՈՐԾԵԼԱԿԱՐԳԸ ՀԱՍՏԱՏԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

ԱՌՈՂՋԱՊԱՀՈՒԹՅԱՆ ՆԱԽԱՐԱՐ

«07» հոկտեմբեր 2024 թ. N 302-Ն

Հ Ր Ա Մ Ա Ն

ՀԱԶՈՎ ՊԱՑԻԵՆՏԻ ՎԱՐՄԱՆ ԳՈՐԾԵԼԱԿԱՐԳԸ ՀԱՍՏԱՏԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ

Հիմք ընդունելով «Բնակչության բժշկական օգնության և սպասարկման մասին» օրենքի 2-րդ հոդվածի 1-ին մասի 31-րդ կետը.

Հրամայում եմ

1. Հաստատել հազով պացիենտի վարման գործելակարգը` համաձայն հավելվածի:

2. Սույն հրամանն ուժի մեջ է մտնում պաշտոնական հրապարակման օրվան հաջորդող տասներորդ օրը:

07.10.2024 Ա. ԱՎԱՆԵՍՅԱՆ

Հավելված

ՀՀ առողջապահության նախարարի

2024 թվականի հոկտեմբեր «07»-ի

N 302-Ն հրամանի

ԳՈՐԾԵԼԱԿԱՐԳ

ՀԱԶՈՎ ՊԱՑԻԵՆՏԻ ՎԱՐՄԱՆ

1. Նոզոլոգիաների խումբ` ըստ հիվանդությունների և առողջության հետ կապված խնդիրների վիճակագրական 10–րդ վերանայման դասակարգչի.

Հ/Հ Կոդը Անվանում

1) R 05 [R05] Հազ Բացառությամբ` արյունահոսությամբ ուղեկցվող հազի (R04.2) հոգեծին հազի (F45.3)

2) R 04.2 Արյունախխում Արյունային խորխ Հազ`արյունահոսությամբ

3) T 48.3 Հակահազային դեղամիջոցներ

4) Y 55.3 Հակահազային միջոցներ

2․ Նոզոլոգիաների խումբը կիրառելի է՝ ըստ սույն հավելվածով սահմանված Ձև 1–ի.

Ձև 1

1) Տարիքային խումբ Երեխաներ

2) Սեռ արական, իգական

3) Բարդություններ առանց բարդությունների (ԱԲ), բարդություններով (Բ)

4) Հիվանդության փուլը Սուր, ձգձգվող, քրոնիկ

5) Բժշկական օգնության և սպասարկման պայմանները /հիվադնաոցային, արտահիվանդանոցային, շտապօգնության/ հիվանդանոցային, արտահիվանդանոցային

6) Բուժօգնության տրամադրման ձևը /անհետաձգելի, պլանային/ Անհետաձգելի, պլանային

7) Կիրառման շրջանակը Մանկաբույժներ, մանկական ալերգոլոգ, թոքաբան, ինտենսիվ թերապիա

8) Գանգատներ Հազ,

Քթի փակվածություն,

Հևոց, դժվարաշնչություն,

Կրծքավանդակի ցավ,

Աճի հապաղում,

Տենդ:

9) Անամնեզ Սուր սկիզբ, կատառալ երևույթներ, ջերմության բարձրացում,

Ասթմայի/ալերգիայի ընտանեկան անամնեզ,

Օտար մարմին,

Տևական բնույթ,

Նախկինում հազի կրկնվող դրվագներ:

10) Զննման արդյունք/Ցուցում Աուսկուլտատիվ փոփոխություններ,

Շնչառության հաճախություն

Կրծքավանդակի ցավ:

3․ Բժիշկ-մասնագետի կողմից զննումը, խորհրդատվությունը իրականացվում է ըստ Ձև 2–ի (անհրաժեշտության դեպքում անհրաժեշտ է նշել հիվանդության փուլերը)․

Ձև 2

Հ/Հ Խորհրդատվության տեսակը Տրամադրման քանակը

ԱԲ Բ

1) Թոքաբան 0-1 1

2) Մանկական ալերգոլոգ 0-1 1

3) Ինտենսիվ թերապիայի մասնագետ 0-1 1

4․ Սույն հավելվածի Ձև 2–ում նշված տրամադրվող քանակների համար նշվում է միջինացված ցուցանիշ, նկատի ունենալով տվյալ զննման, խորհրդատվության իրականացման հաճախականությունը։ Հաճախականության հաշվարկման միավորը պետք է լինի 0-ից 1 միջակայքում և հաշվի առնի նմանատիպ 100 դեպքերում տվյալ զննման, խորհրդատվության իրականացման հաճախականությունը։

5․ Լաբորատոր-գործիքային ախտորոշիչ հետազոտություններն իրականացվում են՝ ըստ Ձև 3–ի (անհրաժեշտության դեպքում նշել հիվանդության փուլերը)․

Ձև 3

Լաբորատոր հետազոտություններ

Հ/Հ Անվանումը Տրամադրման քանակը Արդյունք

ԱԲ Բ

1) Արյան ընդհանուր քննություն լեյկոֆորմուլայով 1 2 Առանց շեղումների/լեյկոցիտոզ/լեյկոպենիա/էոզինոֆիլիա

2) Ց-ռեակտիվ սպիտակուց 1 2 Նորմա/բարձր

Գործիքային հետազոտություններ

3) Պուլսօքսիմետրիա 3-4 5-6 Նորմա/դեսատուրացիա

4) Կրծքավանդակի ռենտգեն քննություն - 1 Առանց շեղումների/թոքաբորբ/գոյացություն/սպեցիֆիկ փոփոխություններ

5) Սպիրոմետրիա 0-1 1

6) Բրոնխոսկոպիա 0-1

0-1 1 Բրոնխոդիլատացիոն թեստը դրական/բացասական

Նորմա/Օտար մարմնի առկայություն

Նորմա/ սպեցիֆիկ փոփոխություններ

7) Կրծքավանդակի համակարգչային շերտագրում 1

6․ Սույն հավելվածի Ձև 3–ում սահմանված տրամադրվող քանակների համար նշվում է միջինացված ցուցանիշ, նկատի ունենալով տվյալ հետազոտության իրականացման հաճախականությունը։ Հաճախականության հաշվարկման միավորը պետք է լինի 0-ից 1 միջակայքում և հաշվի առնի նմանատիպ 100 դեպքերում տվյալ հետազոտության իրականացման հաճախականությունը։

7․ Օգտագործվող դեղերի ցանկը սահմանվում է ըստ Ձև 4–ի (անհրաժեշտության դեպքում նշել հիվանդության փուլերը)․

Ձև 4

Հ/Հ Անվանումը, դեղաչափը, դեղաձևը, փաթեթավորումը Անվանում (ջեներիկ) Չափման միավոր Միջինացված ցուցանիշ՝ տրամադրման հաճախա-կանություն Միջին օրական չափա-քանակ Բուժ-ման կուրսի միջին չափա-քանակ Օրե-րի քա-նակ

1) Նատրիումի քլորիդ լուծույթ տեղային կիրառման 50մգ/մլ Նատրիումի քլորիդ լուծույթ տեղային կիրառման 50մգ/մլ պլաստիկե սրվակ 3-5 3-5 մլ 5-7 5-7

2) Դիմետինդեն մալեատ Դիմետինդեն մալեատ Քթի կաթիլներ 2-3 6-8 կաթ 5-7 5-7

3) Սալբուտամոլ (սալբուտամոլի սուլֆատ) դեղակախույթ շնչառման 100մկգ/դեղաչափ Սալբուտամոլ (սալբուտամոլի սուլֆատ) դեղակախույթ շնչառման 100մկգ/դեղաչափ ալյումինե տարա 2-3 2-3 դեղաչափ 3-5 3-5

4) Դեքսամեթազոն (դեքսամեթազոն նատրիումի ֆոսֆատ) լուծույթ մ/մ և ն/ե ներարկման 4մգ/մլ Դեքսամեթազոն (դեքսամեթազոն նատրիումի ֆոսֆատ) լուծույթ մ/մ և ն/ե ներարկման 4մգ/մլ ամպուլներ 1-2 4-8 մգ 2-3 2-3

5) Ամօքսիցիլին (ամօքսիցիլինի տրիհիդրատ), քլավուլանաթթու (կալիումի քլավուլանատ) թաղանթապատ 500մգ+62,5մգ, 1000մգ+125մգ Ամօքսիցիլին (ամօքսիցիլինի տրիհիդրատ), քլավուլանաթթու (կալիումի քլավուլանատ) թաղանթապատ 500մգ+62,5մգ, 1000մգ+125մգ դեղահատեր 2-3 90 մգ/կգ 7-10 7-10

6) Օսելտամիվիր 75մգ Օսելտամիվիր 75մգ դեղապոտիճ 75 մգ 75 մգ 5 5

8․ Սույն հավելվածի Ձև 4–ում սահմանված՝

1) նշանակված դեղի նկատմամբ անհատական անտանելիության դեպքում ավագ բուժաշխատողը իրավասու է նշանակել այլ դեղ:

2) տրամադրվող քանակների համար նշվում է միջինացված ցուցանիշ, նկատի ունենալով տվյալ դեղի օգտագործման հաճախականությունը։ Հաճախականության հաշվարկման միավորը պետք է լինի 0-ից 1 միջակայքում և հաշվի առնի նմանատիպ 100 դեպքերում տվյալ դեղի օգտագործման հաճախականությունը։

9․ Բուժական այլ միջոցառումներ սահմանվում են Ձև 5–ում (անհրաժեշտության դեպքում նշել հիվանդության փուլեր

Ձև 5

Հ/Հ Բժշկական ծառայության տեսակը Տրամադրման քանակը

ԱԲ Բ

1) Վիրահատական միջամտություն այդ թվում օտար մարմնի հեռացում 1 1

10․ Սույն հավելվածի Ձև 5–ում սահմանված տրամադրվող քանակների համար նշվում է միջինացված ցուցանիշ, նկատի ունենալով, թե ինչ հաճախականությամբ է իրականացվում տվյալ բուժական միջոցառումը։ Հաճախականության հաշվարկման միավորը պետք է լինի 0-ից 1 միջակայքում և հաշվի առնի նմանատիպ 100 դեպքերում տվյալ բուժական միջոցառման կիրառման հաճախականությունը։

Ձև 6

Բուժում

● Ձգձգվող բակտերիալ բրոնխիտ ախտորոշման հաստատման համար, առաջնահերթ պետք է

ժխտված լինեն հազի հիմքում ընկած այլ իրավիճակները, ինչպես նաև անհրաժեշտ է խորխի

մանրէաբանական քննություն։ Վարումը ներառում է երկարատև հակաբակտերիալ բուժում՝ 4-

6 շաբաթ և ֆիզիոթերապիա։

Ամոքսիցիլին/կլավուլոնաթթու -50-60 մգ/կգ/օրը -4-6 շաբաթ

● Հակահազային, խորխաբեր, հակահիստամինային պրեպարատները չունեն ապացուցողական հիմք,

չեն կիրառվում՝ հաշվի առնելով նաև պոտենցիալ

*2 Սպեցիֆիկ հազի առանձնահատկություններ

● Ախտանիշներ – քրոնիկ թաց/պրոդուկտիվ հազ, կրծքավանդակի ցավ, օտար մարմնիով

ասպիրացիայի անամնեզ, դիսպնոե, անբավարար փարթամություն, կերակրման դժվարություններ

(ներառյալ փսխումներ, կլման դժվարություն), արյունախխում, սրտային կամ նյարդամկանային

անոմալիաներ, կրկնվող վարակներ, իմունոդեֆիցիտ, տուբերկուլյոզի ռիսկի խումբ

● Ֆիզիկալ զննում – Շնչական դիսթրես, ֆալանգների հաստացում, կրծքավանդակի դեֆորմացիաներ,

աուսկուլտատիվ առկա խզզոցներ

● Հետազոտություններ – Ռադիոլոգիական կամ շնչառական ֆունկցիայի փոփոխություններ

*1 Բազային առողջ երեխաների մոտ գրիպը սուր, ինքնալավացող, առանց բարդությունների հիվանդություն է, սակայն ծանր դեպքերում, կարող է պահանջվել հոսպիտալացում, և ավարտվել մահվան ելքով։

<5 տ, հատկապես <2 տ և քրոնիկ հիվանդությամբ երեխաներն ունեն գրիպի վիրուսի բարդությունների զարգացման բարձր։ Վաղ մանկական տարիքում, հատկապես <6 ամս երեխաների մոտ առկա են հոսպիտալացման և մահացության ավելի բարձր ցուցանիշներ։

Հոսպիտալացման ցուցումներ

● Արտահայտված հևոց հանգստի ժամանակ

● Գիտակցության փոփոխություններ

● Կլինիկական վատացում, հատկապես հիպօքսիայով պայմանավորված

● Ջրազրկում կամ հեղուկների բերանացի ընդունման անհնարինություն

● Քրոնիկ հիվանդության սրացում

● Լուրջ բարդությունների զարգացում (օր. միոկարդիտ, էնցեֆալիտ, ստորին շնչուղիների կողմից

բարդություններ՝ երկրորդային բակտերիալ պնևմոնիա, ծանր միոզիտ)

Ռիսկի ֆակտորների առկայության կամ ստորին շնչուղիների բարդությունների նշանների դեպքում, անհրաժեշտ է իրականացնել կրծքավանդակի ռենտգեն քննություն։

Բակտերիալ կոինֆեկցիա պետք է ենթադրել բոլոր այն դեպքերում, երբ առկա են ծանր գրիպի կամ գրիպանման հիվանդության նշաններ, կլինիկական նշանների երկրորդ ալիքով վատացման դեպքում, հակավիրուսային բուժման 3-5 օրերի ընթացքում լավացման բացակայություն, ինչպես նաև տարած գրիպի/գրիպանման հիվանդությունից 1-2 շաբաթ անց հանկարծակի տենդի զարգացման դեպքերում

Մինչև 1 տ երեխաների օզելտամիվիրով հակավիրուսային բուժական և կանխարգելիչ

Բակտերիալ կոինֆեկցիայի բուժում

Եթե բակտերիալ բարդության էթիոլոգիան անհայտ է, էմպիրիկ բուժումը պետք է

թիրախավորի գրիպի վիրուսի դեպքում հնարավոր բոլոր հարուցիչներին՝ Staphylococcus aureus, Streptococcus pneumoniae, Streptococcus pyogenes (group A Streptococcus), Haemophilus influenzae type b, and nontypeable H. influenzae.

Ամոքսիցիլին/կլավուլոնաթթու 90 մգ/կգ/օրը, օրը 3 անգամ, 7-10 օր

Բուժում Կանխարգելում

3 ամս 3 մգ/կգ/դեղաչափ, բերանացի, օրը 2 անգամ, 5 օր Խորհուրդ չի տրվում

Միայն ծայրահեղ դեպքերում

3- 8 ամս 3 մգ/կգ/դեղաչափ, բերանացի, օրը 2 անգամ, 5 օր 3 մգ/կգ, բերանացի, օրը 1 անգամ

9-11 ամս 3.5 մգ/կգ/դեղաչափ, բերանացի, օրը 2 անգամ, 5 օր 3.5 մգ/կգ, բերանացի, օրը 1 անգամ

Օզելտամիվիր (Տամիֆլյու)* Հակավիրուսային բուժում

75 մգ, կապսուլա 1-12 տ

≥13 տ

150 մգ/օրը, բերանացի, օրը 2 անգամ, 5 օր ≥12 ամս պետք է ստանան 4 մգ/կգ/օրը, բերանացի, օրը 2 անգամ, 5 օր

≤15 կգ >15-23 կգ >23-40 կգ >40 կգ

60 մգ/օրը բերանացի, օրը 2 անգամ, 5 օր 90 մգ/օրը բերանացի, օրը 2 անգամ, 5 օր 120 մգ/օրը բերանացի, օրը 2 անգամ, 5 օր 150 մգ/օրը բերանացի, օրը 2 անգամ, 5 օր

ԳՈՐԾԵԼԱԿԱՐԳԻ ՄՇԱԿՄԱՆ ԱՂԲՅՈՒՐԸ

1. Kantar A, Chang AB, Shields MD, et al. ERS statement on protracted bacterial bronchitis in children. Eur Respir J 2017; 50: 1602139., Կանտար Ա, Չանգ ԱԲ, Շիելդս ՄԴ, և այլք․ Եվրոպական ռեսպիրատոր միության հայտարարությունը երեխաների երկարատև բակտերիալ բրոնխիտի մասին․ Եվրոպական ռեսպիրատոր ամսագիր 2017; 50: 1602139.,

2. Weinberger M, Hoegger M. The cough without a cause: Habit cough syndrome. J Allergy Clin Immunol 2016; 137:930., Վեինբերգեր Մ, Հեգգեր Մ․ Հազ առանց պատճառի. սովորական հազի համախտանիշ: Ալերգիայի կլինիկա և իմունոլոգիա ամսագիր 2016; 137:930.,

3. Gaillard EA, Kuehni CE, Turner S, et al. European Respiratory Society clinical practice guidelines for the diagnosis of asthma in children aged 5-16 years. Eur Respir J 2021; 58:2004173., Գաիլլարդ ԵԱ, Կուենի ԿԵ, Թուրներ Ս և այլք․ Եվրոպական Ռեսպիրատոր միության առաջարկությունները 5-16 տարեկան երեխաների մոտ բրոնխիալ ասթմայի ախտորոշման կլինիկական պրակտիկայի վերաբերյալ․ Եվրոպական ռեսպիրատոր ամսագիր 2021; 58:2004173.,

4. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC6372369/ Clinical practice guidelines: Approach to cough in children: The official statement endorsed by the Saudi Pediatric Pulmonology Association (SPPA), https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC6372369/ Կլինիկական պրակտիկայի ուղեցույցներ։ Երեխաների հազի բուժման մոտեցում. պաշտոնական հայտարարություն, որը հաստատվել է Սաուդյան մանկական թոքաբանության ասոցիացիայի կողմից

5. https://www.uhnm.nhs.uk/media/6508/20220117-paediatric-guidelines-2018-20-foi-ref-507-2122-2-of-2.pdf

6. Uptodate, Seasonal influenza in children: Clinical features and diagnosis, Sep 09, 2022 https://www.uptodate.com/contents/seasonal-influenza-in-children-clinical-features-and-diagnosis?topicRef=5985&source=see_link: Սեզոնային գրիպը երեխաների մոտ. կլինիկական առանձնահատկություններ և ախտորոշում, Սեպտեմբեր 09, 2022թ․ https://www.uptodate.com/contents/seasonal-influenza-in-children-clinical-features-and-diagnosis?topicRef=5985&source=see_link:

Պաշտոնական հրապարակման օրը՝ 23 հոկտեմբերի 2024 թվական: