ՀՀ ԱՌՈՂՋԱՊԱՀՈՒԹՅԱՆ ՆԱԽԱՐԱՐԻ ՀՐԱՄԱՆԸ ԿՐԾՔԱԳԵՂՁԻ ԲԱՐՈՐԱԿ ԴԻՍՊԼԱԶԻԱՅՈՎ ՄԵԾԱՀԱՍԱԿ ՊԱՑԻԵՆՏԻ ՎԱՐՄԱՆ ԳՈՐԾԵԼԱԿԱՐԳԸ ՀԱՍՏԱՏԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

ԱՌՈՂՋԱՊԱՀՈՒԹՅԱՆ ՆԱԽԱՐԱՐ

«24» փետրվար 2025 թ. N 25-Ն

Հ Ր Ա Մ Ա Ն

ԿՐԾՔԱԳԵՂՁԻ ԲԱՐՈՐԱԿ ԴԻՍՊԼԱԶԻԱՅՈՎ ՄԵԾԱՀԱՍԱԿ ՊԱՑԻԵՆՏԻ ՎԱՐՄԱՆ ԳՈՐԾԵԼԱԿԱՐԳԸ ՀԱՍՏԱՏԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ

Հիմք ընդունելով «Բնակչության բժշկական օգնության և սպասարկման մասին» օրենքի 2-րդ հոդվածի 1-ին մասի 31-րդ կետը՝

Հրամայում եմ`

1․ Հաստատել կրծքագեղձի բարորակ դիսպլազիայով մեծահասակ պացիենտի վարման գործելակարգը՝ համաձայն Հավելվածի։

2. Սույն հրամանն ուժի մեջ է մտնում պաշտոնական հրապարակման օրվան հաջորդող տասներորդ օրը:

24.02.2025 Ա. ԱՎԱՆԵՍՅԱՆ

Հավելված

ՀՀ առողջապահության նախարարի

«24» փետրվար 2025 թվականի

N 25-Ն հրամանի

ԳՈՐԾԵԼԱԿԱՐԳ

ԿՐԾՔԱԳԵՂՁԻ ԲԱՐՈՐԱԿ ԴԻՍՊԼԱԶԻԱՅՈՎ ՄԵԾԱՀԱՍԱԿ ՊԱՑԻԵՆՏԻ ՎԱՐՄԱՆ

1. Նոզոլոգիաների խումբ` ըստ հիվանդությունների և առողջության հետ կապված խնդիրների վիճակագրական 10–րդ վերանայման դասակարգչի․

Հ/Հ Կոդը Անվանում

1) N 60.0 Կրծքագեղձի սոլիտար բուշտ (կիստա)

Կրծքագեղձի բուշտ

2) N 60.1 Սփռուն ստինքախտություն (դիֆուզ-կիստոզային մաստոպաթիա)

Կրծքագեղձի կիստոզ

Բացառությամբ` էպիթելի աճակալման (պրոլի‎ֆերացիայի) (N60.3)

3) N 60.2 Կրծքագեղձի ֆիբրոադենոզ

Բացառությամբ` կրծքագեղձի ֆիբրոադենոմայի (D24)

4) N 60.3 Կրծքագեղձի ֆիբրոսկլերոզ

Էպիթելի աճակալումով ստինքախտություն (մաստոպաթիա էպիթելի պրոլիֆերացիայով)

5) N 60.4 Կրծքագեղձի ծորանի լայնացում (էկտազիա)

6) N 60.8 Կրծքագեղձի այլ բարորակ դիսպլազիաներ

7) N 60.9 Կրծքագեղձի բարորակ դիսպլազիա` չճշտված

2․ Նոզոլոգիաների խումբը կիրառելի է՝ ըստ սույն հավելվածով սահմանված Ձև 1–ի․

Ձև 1

1) Տարիքային խումբ (նորածին, երեխա, դեռահաս, մեծահասակ) Մեծահասակ

2) Սեռ (արական, իգական) Արական, իգական

3) Բարդություններ (առանց բարդությունների (ԱԲ), բարդություններով (Բ)) ԱԲ, Բ

4) Հիվանդության փուլը (նկարագրել) 1. Սոլիտար կիստայի տեսակները.

1) կրծքագեղձի ատիպիկ կիստա.

2) ֆիբրոզային կիստա.

3) ծորանային կիստա.

4) բազմախոռոչ կիստա.

5) փոքր (մինչև 20մմ) և մեծ կամ հսկա (>20մմ):

2. Տարբերում են մաստոպաթիայի երկու տեսակ՝

1) դիֆուզ.

2) հանգուցային:

5) Բժշկական օգնության և սպասարկման պայմանները (բժշկական կազմակերպությունից դուրս, արտահիվանդանոցային պայմաններում, ցերեկային ստացիոնարի պայմաններում, հիվանդանոցային պայմաններում) Արտահիվանդանոցային պայմաններում, ցերեկային ստացիոնարի պայմաններում, հիվանդանոցային պայմաններում

6) Բժշկական օգնության և սպասարկման ծառայությունների մատուցման ձևը (շտապ, անհետաձգելի, պլանային) Պլանային

7) Կիրառման շրջանակը (նշել մասնագետների շրջանակը) Վիրաբույժ-ուռուցքաբան(օնկովիրաբույժ), ախտաբանական անատոմիայի և կլինիկական մորֆոլոգիայի մասնագետ, ճառագայթային ախտորոշման մասնագետ, կլինիկական հոգեբան

8) Գանգատներ Կրծքագեղձում պինդ կամ էլաստիկ ինֆիլտրատի առկայություն, կարմրության առկայություն, այտուց, ցավային սինդրոմ

9) Անամնեզ Պացիենտը նշում է կրծքագեղձում ուռուցքային գոյացության առկայություն կամ կրծքագեղձի չափերի մեծացում, այտուց, կարմրություն, մաստալգիա: Դաշտանից առաջ ու դրա ընթացքում այդ զգացողությունները, որպես կանոն, ուժեղանում են:

10) Զննման արդյունք/Ցուցում Կրծքագեղձի մաշկի էրիթեմայի, այտուցի, պինդ կամ էլաստիկ կոնսիստենցիայի ուռուցքանման գոյացության առկայություն, տեղային ջերմության և փափուկ զոնաների արագ առաջացում: Պացիենտները կարող են ունենալ արտահայտված ցավ, պտուկից առատ արտադրություն: Հիվանդության պատմության տևողությունը < 6 ամիս:

11) Հոսպիտալացման ցուցում Դեղորայքային բուժում՝ ցերեկային ստացիոնարի պայմաններում, վիրահատական բուժում՝ հիվանդանոցային պայմաններում:

3․ Բժիշկ-մասնագետի կողմից պացիենտի զննումը, խորհրդատվությունը իրականացվում է ըստ Ձև 2–ի (անհրաժեշտության դեպքում անհրաժեշտ է նշել հիվանդության փուլերը)․

Ձև 2

Հ/հ Խորհրդատվության տեսակը Տրամադրման քանակը

ԱԲ Բ

1) Վիրաբույժ-ուռուցքաբանի(օնկովիրաբույժ)՝ կրկնակի խորհրդատվություն 6 ամիսը մեկ 1 1

2) Ճառագայթային ախտորոշման մասնագետի (ռադիոլոգ) խորհրդատվություն 1 1

3) Կլինիկական հոգեբանի խորհրդատվություն 1 1

4․ Սույն հավելվածի Ձև 2–ում նշված տրամադրվող քանակների համար նշվում է միջինացված ցուցանիշ, նկատի ունենալով տվյալ զննման, խորհրդատվության իրականացման հաճախականությունը։ Հաճախականության հաշվարկման միավորը պետք է լինի 0-ից 1 միջակայքում և հաշվի առնի նմանատիպ 100 դեպքերում տվյալ զննման, խորհրդատվության իրականացման հաճախականությունը։

5․ Լաբորատոր-գործիքային ախտորոշիչ հետազոտություններն իրականացվում են՝ ըստ Ձև 3–ի (անհրաժեշտության դեպքում անհրաժեշտ է նշել հիվանդության փուլերը)․

Ձև 3

Լաբորատոր հետազոտություններ

Հ/Հ Կոդը Անվանումը Տրամադրման քանակը Արդյունք

ԱԲ Բ

1) Առկա չէ Արյան ընդհանուր հետազոտություն` լեյկոֆորմուլայով 1 1 1. Նորմայի սահմաններում:

2. Սակավարյունություն:

3. Թրոմբոցիտոպենիա:

4. Երկաթի պակասո, թալասսեմիա:

5. Լեյկոցիտոզ:

6. Լեյկոպենիա:

2) Առկա չէ Արյան բիոքիմիական հետազոտություն (բիլիռուբին, ալանինամինոտրանսֆերազ (ԱԼՏ), ասպարտատամինոտրանսֆերազ (ԱՍՏ), գամմագլյուտամիլտրանսֆերազ (ԳԳՏ), միզանյութ և միզանյութի N, ալբումին, գլյուկոզ, կրեատինին, ընդհանուր սպիտակուց, էլեկտրոլիտներ (Na, K, Ca ընդհ, Ca իոնիզացված), խոլեստերին, պրոթրոմբինային ժամանակ, ինդեքս, միջազգային նորմալացված գործակից` ՄՆԳ) 1 1 1. Նորմայի սահմաններում:

2. Նորմայից շեղումներ /ԱՍՏ, ԱԼՏ, ԳԳՏ, բիլիռուբինի բարձրացում/:

3. Հիպերգլիկեմիա, հիպոգլիկեմիա:

4. Միզաթթվային ազոտի, միզանյութի, կրեատինինի բարձրացում:

5. Արյան մակարդելիության ցուցանիշների շեղումներ:

3) Առկա չէ Մեզի ընդհանուր հետազոտություն 1 1 Մեզում օքսալատների, լեյկոցիտների, միզաթթվային աղերի առկայություն

4) Առկա չէ Արյան շճաբանական հետազոտություն (հեպատիտ Բ վիրուսի, հեպատիտ Ց վիրուսի, մարդու իմունային անբավարարության վիրուսի (ՄԻԱՎ` HIV1-2) և սիֆիլիսի հարուցչի հանդեպ հակամարմինների որոշում) 1 1 Վարակիչ հիվանդությունների հայտնաբերում

Գործիքային հետազոտություններ

5) Առկա չէ Ռենտգեն թվային մամոգրաֆիա` տոմոսինթեզով 1 1 1. Կրծքագեղձի սոլիտար կիստա:

2. Կրծքագեղձի դիֆուզ կիստոզ մաստոպաթիա:

3. Կրծքագեղձի ֆիբրոադենոզ:

4. Կրծքագեղձի ֆիբրոսկլերոզ:

5. Կրծքագեղձի ծորանների էկտազիա:

6. Կրծքագեղձի այլ բարորակ դիսպլազիաներ:

7. Կրծքագեղձի չճշտված բարորակ դիսպլազիաներ:

8. Մակրոկալցիֆիկատներ և միկրոկալցիֆիկատներ:

6) Առկա չէ Կրծքագեղձերի և ռեգիոնար անութային ավշային հանգույցների գերձայնային հետազոտություն (ըստ ցուցման) 1 1 Անութային, վերանրակային, ստորանրակային լիմֆադենոպաթիա

7) Առկա չէ Կրծքագեղձերի միջուկամագնիսային-ռեզոնանսային տոմոգրաֆիա՝ ներերակային կոնտրաստավորմամբ 1 1 1. Կրծքագեղձի ֆիբրոադենոզ:

2. Ֆիբրոսկլերոզ:

3. Այլ բարորակ դիսպլազիաներ:

4. Չճշտված բարորակ դիսպլազիաներ:

5. Մակրոկալցիֆիկատներ և միկրոկալցիֆիկատներ:

8) Առկա չէ Կրծքավանդակի ռենտգենաբանական հետազոտություն 1 1 Նորմա, պլևրիտ, թոքաբորբ

9) Առկա չէ Որովայնի խոռոչի և փոքր կոնքի օրգանների գերձայնային հետազոտություն 1 1 Ճարպային հեպատոզ, երիկամներում միկրոլիթների պատկեր, արգանդի միոմա:

10) Առկա չէ Ուռուցքանման գոյացության տրեպան բիոպսիա` հյուսվածաբանական հետազոտությամբ, իմունոհիստոքիմիական հետազոտությամբ 1 1 1. Կրծքագեղձի փոփոխություններ, որոնք ներառում են՝

1) Կալցիումի պաշարներ կրծքագեղձում՝ կալցիֆիկատներ.

2) Կիստաներ.

3) Կրծքագեղձի ադենոզ.

4) Ճարպային նեկրոզ.

5) Ֆիբրոզ-կիստոզ փոփոխություններ.

6) Ատիպիկ ներծորանային հիպերպլազիա.

7) Ատիպիկ բլթակային հիպերպլազիա.

8) Բլթակային կարցինոմա տեղում (in situ)` (LCIS).

9) Ծորանային կարցինոմա տեղում (in situ)` (DCIS)

11) Առկա չէ Անութային ավշային հանգույցի տրեպան բիոպսիա՝ հյուսվածաբանական հետազոտությամբ 1 1 1. Ավշային հանգույցի բորբոքում, ռեակտիվ հիպերպլազիս:

2. Լիմֆոգրանուլեմատոզ:

3. Ինֆեկցիոն մոնոնուկլեոզ:

4. Տուբերկուլյոզ:

12) Առկա չէ Անութային ավշային հանգույցի բարակ ասեղային ասպիրացիոն (պունկցիոն) բիոպսիա՝ բջջաբանական հետազոտությամբ 1 1

13) Առկա չէ Պտուկից արտադրության բջջաբանական հետազոտություն 1 1 1. Գալակտորեա:

2. Ինֆեկցիոն ախտահարում:

3. Դուկտէկտազիա:

4. Ներծորանային պապիլոմա:

14) Առկա չէ Պտուկից արտադրության բակտերիաբանական հետազոտություն 1 1

15) Առկա չէ Գոյացության բարակ ասեղային ասպիրացիոն բիոպսիա՝ բջջաբանական հետազոտությամբ 1 1 1. Ինտրակիստոզ պապիլոմա:

2. Թարախային կիստա:

16) Առկա չէ Գոյացության բարակ ասեղային ասպիրացիոն բիոպսիա՝ բակտերիաբանական հետազոտությամբ 1 1

6․ Սույն հավելվածի Ձև 3–ում սահմանված տրամադրվող քանակների համար նշվում է միջինացված ցուցանիշ, նկատի ունենալով տվյալ հետազոտության իրականացման հաճախականությունը։ Հաճախականության հաշվարկման միավորը պետք է լինի 0-ից 1 միջակայքում և հաշվի առնի նմանատիպ 100 դեպքերում տվյալ հետազոտության իրականացման հաճախականությունը։

7․ Օգտագործվող դեղերի ցանկը սահմանվում է ըստ Ձև 4–ի (անհրաժեշտության դեպքում նշել հիվանդության փուլերը)․

Ձև 4

Հ/հ Անվանում, դեղաչափ, դեղաձև, փաթեթա-

վորում Անվանում /ջեներիկ/ Չ/Մ Միջի-նացված ցուցանիշ՝ տրա-մադրման հաճախա-կանություն Միջին օրական չափա-քանակ Բուժման կուրսի միջին չափա-քանակ Օրերի քանակ

1) Տեղային օգտագործման դեղաձև կամ Per os (օրալ) ՈՍՀԴ Պարացետամոլ 500մգ

Իբուպրոֆեն 200մգ, 400մգ, 600մգ

Դիկլոֆենակի

/սպեղանի/

Դիկլոֆենակ (դիկլոֆենակ

նատրիում)10մգ/գ Դեղա-հատեր

դեղա-հատեր

սպեղանի

դոնդող արտաքին կիրառման ատեր Օրը 2 անգամ 600 - 3-6 ամիս

2) Երեկոյան գարնանածաղկի յուղ և վիտամին E Վիտամին A, վիտամին D3, վիտամին E, վիտամին C, ֆոլաթթու, վիտամին B1, վիտամին B2, վիտամին B6, վիտամին B12, նիկոտինամիդ, բիոտին, կալցիումի պանտոտենատ, կալցիում, մագնեզիում, ֆոսֆոր, երկաթ, ցինկ, պղինձ, մանգան դեղա-հատեր օրը 2 անգամ 1000մգ

200 IU - 4-6 ամիս

3) Լինօլենաթթու Լինօլենաթթու դեղպատիճ օրը 2 անգամ 300մգ - 3-4 ամիս

4) Կուսածառ սովորական Մ, կաուլոֆիլ գունդարանման D4, ցիկլամեն եվրոպական D4, չիլիբուխա իգնատիոսի D6, հիրիկ բազմերանգ D2, վագրաշուշան D3 և աբրահամածառ Մ, կաուլոֆիլ վիթխարի D4, արջատակ D4, իգնացիա D6, հիրիկ D2, վագրաշուշան D3 Կուսածառ սովորական Մ, կաուլոֆիլ գունդարանման D4, ցիկլամեն եվրոպական D4, չիլիբուխա իգնատիոսի D6, հիրիկ բազմերանգ D2, վագրաշուշան D3 և աբրահամածառ Մ, կաուլոֆիլ վիթխարի D4, արջատակ D4, իգնացիա D6, հիրիկ D2, վագրաշուշան D3 դեղա-հատեր և կաթիլներ ներքին ընդունման հոմեոպա-թային օրը 2 անգամ

/հաբ/

30 կաթիլից օրը 2 անգամ - 3-4 ամիս

5) Տամոքսիֆեն 20 Տամոքսիֆեն 20 մգ դեղա-հատեր օրը 1 անգամ 10մգ - 3-4 ամիս

6) Դանազոլ 200մգ

/FDA-ի կողմից հաստատված միակ դեղամիջոցը մաստալգիայի բուժման համար/ Դանազոլ 200մգ դեղա-հատեր Օրը 2-4 անգամ 200-800մգ - 3-4 ամիս

7) Բրոմոկրիպտին (բրոմոկրիպտինի մեզիլատ) 2,5մգ Բրոմոկրիպտին (բրոմոկրիպտինի մեզիլատ) 2,5մգ դեղա-հատեր Ամեն 8 ժամը 1 անգամ 2.5մգ - 3 ամիս

8․ Սույն հավելվածի Ձև 4–ում սահմանված`

1) նշանակված դեղի նկատմամբ անհատական անտանելիության դեպքում ավագ բուժաշխատողը իրավասու է նշանակել այլ դեղ.

2) տրամադրվող քանակների համար նշվում է միջինացված ցուցանիշ, նկատի ունենալով տվյալ դեղի օգտագործման հաճախականությունը։

Հաճախականության հաշվարկման միավորը պետք է լինի 0-ից 1 միջակայքում և հաշվի առնի նմանատիպ 100 դեպքերում տվյալ դեղի օգտագործման հաճախականությունը:

9. Կրծքագեղձի սոլիտար կիստայի վերաբերյալ լրացուցիչ տեղեկատվությունը ներկայացված է սույն հավելվածի Ձև 5-ում.

Ձև 5

ԳՈՐԾԵԼԱԿԱՐԳԻ ՄՇԱԿՄԱՆ ԱՂԲՅՈՒՐԸ

1. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK551609/

2. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/3321867/

Պաշտոնական հրապարակման օրը՝ 5 մարտի 2025 թվական: