ԲԱՐՁՐԱԳՈՒՅՆ ԴԱՏԱԿԱՆ ԽՈՐՀՐԴԻ ՈՐՈՇՈՒՄԸ ԵՐԵՎԱՆ ՔԱՂԱՔԻ ԱՌԱՋԻՆ ԱՏՅԱՆԻ ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ԻՐԱՎԱՍՈՒԹՅԱՆ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԻ ԴԱՏԱՎՈՐ ԴԱՎԻԹ ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆԻՆ ԿԱՐԳԱՊԱՀԱԿԱՆ ՊԱՏԱՍԽԱՆԱՏՎՈՒԹՅԱՆ ԵՆԹԱՐԿԵԼՈՒ ՀԱՐՑԻ ՎԵՐԱԲԵՐՅԱԼ

ԲԱՐՁՐԱԳՈՒՅՆ ԴԱՏԱԿԱՆ ԽՈՐՀՈՒՐԴ

ԲԴԽ-83-Ո-Կ-16

Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ

ԵՐԵՎԱՆ ՔԱՂԱՔԻ ԱՌԱՋԻՆ ԱՏՅԱՆԻ ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ԻՐԱՎԱՍՈՒԹՅԱՆ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԻ ԴԱՏԱՎՈՐ ԴԱՎԻԹ ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆԻՆ ԿԱՐԳԱՊԱՀԱԿԱՆ ՊԱՏԱՍԽԱՆԱՏՎՈՒԹՅԱՆ ԵՆԹԱՐԿԵԼՈՒ ՀԱՐՑԻ ՎԵՐԱԲԵՐՅԱԼ

ԲԱՐՁՐԱԳՈՒՅՆ ԴԱՏԱԿԱՆ ԽՈՐՀՈՒՐԴԸ

նախագահությամբ՝

Բարձրագույն դատական խորհրդի նախագահ

Ա. Աթաբեկյանի

մասնակցությամբ՝

անդամներ Ա. ԱԲՐԱՀԱՄՅԱՆԻ

Ա․ ԴԱՆԻԵԼՅԱՆԻ

Կ. ԹՈՒՄԱՆՅԱՆԻ

Ե. ԹՈՒՄԱՆՅԱՆՑԻ

Մ. ՀԱՄԲԱՐՁՈՒՄՅԱՆԻ

Ա. ՀԱՅՐԱՊԵՏՅԱՆԻ

Էդ. ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆԻ

Ք. ՄԿՈՅԱՆԻ

Արդարադատության նախարարի տեղակալ`

Տ. ԴԱԴՈՒՆՑԻ

Արդարադատության նախարարի ներկայացուցիչ`

Ն. ԶԵՅՆԱԼՅԱՆԻ

Դ. ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆԻ

Դ. Հարությունյանի ներկայացուցիչներ՝

Զ. ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆԻ

Լ. ՄԿՐՏՉՅԱՆԻ

քարտուղարությամբ՝ Շ. ՄԵՍՐՈՊՅԱՆԻ

Մ. ԹԵԼՈՅԱՆԻ

12 մարտի 2026 թվական ք. Երևան

դռնբաց նիստում, քննության առնելով Արդարադատության նախարարի պարտականությունները կատարողի 2023 թվականի մայիսի 24-ի թիվ 42-Ա որոշմամբ ներկայացված միջնորդությունը (այսուհետ նաև՝ Միջնորդություն),

Պ Ա Ր Զ Ե Ց

1. Գործի նախապատմությունը.

Կարգապահական վարույթ հարուցելու առիթ է հանդիսացել զանգվածային լրատվության միջոցի՝ «news.am» լրատվական կայքի հրապարակումը:

Արդարադատության նախարարի մամուլի քարտուղարը 14.04.2023 թվականին ներկայացրել է զեկուցագիր (այսուհետ՝ Զեկուցագիր)՝ զանգվածային լրատվության միջոցի հրապարակման առիթով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (այսուհետ նաև՝ Դատարան) դատավոր Դավիթ Հարությունյանի (այսուհետ նաև՝ Դատավոր) նկատմամբ կարգապահական վարույթ հարուցելու հիմքերի ուսումնասիրություն իրականացնելու անհրաժեշտությունը դիտարկելու վերաբերյալ:

Զեկուցագրի ուսումնասիրության արդյունքում հայտնի դարձածի հիման վրա Արդարադատության նախարարի պարտականությունները կատարողն Արդարադատության նախարարության վերահսկողական վարչությանը հանձնարարել է իրականացնել Դատավորի նկատմամբ կարգապահական վարույթ հարուցելու հիմքերի ուսումնասիրություն:

Արդարադատության նախարարի պարտականությունները կատարողի 20.04.2023 թվականի թիվ 31-Ա որոշմամբ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Դավիթ Հարությունյանի նկատմամբ հարուցվել է կարգապահական վարույթ։

Արդարադատության նախարարի պարտականությունները կատարող Լևոն Բալյանի 24.05.2023 թվականի թիվ 42-Ա որոշմամբ միջնորդություն է ներկայացվել Բարձրագույն դատական խորհուրդ (այսուհետ նաև՝ Խորհուրդ)՝ Դատավորին կարգապահական պատասխանատվության ենթարկելու վերաբերյալ:

Խորհրդի 03.07.2023 թվականի թիվ ԲԴԽ-57-Ո-Կ-16 որոշմամբ Արդարադատության նախարարի պարտականությունները կատարողի միջնորդությունը բավարարվել է և Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Դավիթ Հարությունյանի լիազորություններն էական կարգապահական խախտման հիմքով դադարեցվել են:

03.01.2024 թվականին Դավիթ Հարությունյանը (այսուհետ նաև՝ Դիմող) դիմել է Սահմանադրական դատարան, որը քննելով վերջինիս դիմումը 21.05.2024 թվականի թիվ ՍԴՈ-1729 որոշմամբ արձանագրվել է հետևյալը. «1. «Հայաստանի Հանրապետության դատական օրենսգիրք» սահմանադրական օրենքի 90-րդ հոդվածի 6-րդ մասը համապատասխանում է Սահմանադրությանն այն մեկնաբանությամբ, որի համաձայն՝ «արդարադատության շահ» ձևակերպումը վերաբերում է Բարձրագույն դատական խորհրդում քննվող կոնկրետ կարգապահական գործով արդարադատության արդյունավետ և անխոչընդոտ իրականացմանը: 2. Հայաստանի Հանրապետության վարչական դատավարության օրենսգրքի 101-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետը համապատասխանում է Սահմանադրությանն այն մեկնաբանությամբ, որի համաձայն՝ դատավորի նկատմամբ կարգապահական վարույթի շրջանակներում «դատական նիստերի դահլիճից հեռացում» դատական սանկցիան կարող է կիրառվել այն պայմաններում, երբ Բարձրագույն դատական խորհուրդը կգործադրի բոլոր հնարավոր և անհրաժեշտ ջանքերը՝ դահլիճից հեռացվող դատավորի լսված լինելու իրավունքն ապահովելու համար: 3. «Սահմանադրական դատարանի մասին» սահմանադրական օրենքի 69-րդ հոդվածի 10-րդ մասի համաձայն՝ Դիմողի նկատմամբ կայացված վերջնական դատական ակտը նոր հանգամանքի ի հայտ գալու հիմքով ենթակա է վերանայման՝ օրենքով սահմանված կարգով՝ նկատի ունենալով, որ «Հայաստանի Հանրապետության դատական օրենսգիրք» սահմանադրական օրենքի 90-րդ հոդվածի 6-րդ մասը և Հայաստանի Հանրապետության վարչական դատավարության օրենսգրքի 101-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետը Դիմողի նկատմամբ կիրառվել են սույն որոշման մեջ նշված մեկնաբանություններից տարբերվող մեկնաբանություններով:»:

20.08.2024 թվականին Դավիթ Հարությունյանը դիմել է Խորհրդին՝ խնդրելով «Հայաստանի Հանրապետության դատական օրենսգիրք» ՀՀ սահմանադրական օրենքի (այսուհետ նաև՝ Օրենսգիրք) 157-րդ հոդվածով նախատեսված կարգով վերանայել Խորհրդի 03․07․2023 թվականի թիվ ԲԴԽ-57-Ո-Կ-16 որոշումը։

Խորհուրդը 18.10.2024 թվականին կայացված թիվ ԲԴԽ-82-Ո-Կ-13 որոշմամբ արձանագրել է. «Բարձրագույն դատական խորհրդի՝ «Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Դավիթ Հարությունյանին կարգապահական պատասխանատվության ենթարկելու հարցի վերաբերյալ» 03․07․2023 թվականի թիվ ԲԴԽ-57-Ո-Կ-16 որոշումը չվերանայել»:

Դավիթ Հարությունյանը 21.04.2025թ. դիմում է ներկայացրել Սահմանադրական դատարան, որի քննության արդյունքում 29.07.2025 թվականին կայացված ՍԴՈ-1791 որոշմամբ արձանագրվել է հետևյալը.

«1. «Հայաստանի Հանրապետության դատական օրենսգիրք» սահմանադրական օրենքի 157-րդ հոդվածի 1-ին մասը համապատասխանում է Սահմանադրությանն այն մեկնաբանությամբ, որի համաձայն՝ դատավորին կարգապահական պատասխանատվության ենթարկելու հարցի վերաբերյալ որոշումը Սահմանադրական դատարանի որոշման՝ որպես նոր հանգամանքի հիմքով ըստ էության վերանայելը (որոշումը վերացնելը և նոր որոշում կայացնելը) Բարձրագույն դատական խորհրդի պարտադիր լիազորությունն է: 2. «Սահմանադրական դատարանի մասին» սահմանադրական օրենքի 69-րդ հոդվածի 10-րդ մասի համաձայն՝ Դիմողի նկատմամբ կայացված վերջնական դատական ակտը նոր հանգամանքի ի հայտ գալու հիմքով ենթակա է վերանայման՝ օրենքով սահմանված կարգով՝ նկատի ունենալով, որ «Հայաստանի Հանրապետության դատական օրենսգիրք» սահմանադրական օրենքի 157-րդ հոդվածի 1-ին մասը Դիմողի նկատմամբ կիրառվել է սույն որոշման մեջ նշված մեկնաբանությունից տարբերվող մեկնաբանությամբ»:

28.10.2025 թվականին Դավիթ Հարությունյանի կողմից Խորհուրդ է մուտքագրվել միջնորդություն (այսուհետ նաև՝ Դիմում), որով Դավիթ Հարությունյանը, խնդրել է ««Հայաստանի Հանրապետության դատական օրենսգիրք» սահմանադրական օրենքի 93-րդ, 104-րդ, 151-րդ հոդվածներով, ՀՀ վարչական դատավարության օրենսգրքի 89-րդ հոդվածով սահմանված կարգով պարզաբանել Դիմողի իրավունքներն ու պարտականությունները, դատավարական գործողություններ կատարելու կամ չկատարելու հետևանքները և այլն՝ հատկապես կանխատեսելիություն և իրավունքների իրացման պատշաճ հնարավորություն ընձեռելու նպատակով» և ղեկավարվելով Օրենսգրքի 157-րդ հոդվածով՝ միջնորդել է.

«Դիմողի վերաբերյալ ԲԴԽ 2023 թվականի հուլիսի 3-ի ԲԴԽ-57-Ո-Կ-16 որոշումը օրենքով սահմանված կարգով վերանայել և վերացնել:

Դիմողի վերաբերյալ ԲԴԽ 2024 թվականի հոկտեմբերի 18-ի ԲԴԽ-82-Ո-Կ-13 որոշումը օրենքով սահմանված կարգով վերանայել և վերացնել:

Կայացնել նոր որոշում՝ Դավիթ Հրաչյայի Հարությունյանին նախկինում զբաղեցրած՝ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավորի պաշտոնում վերականգնելու մասին»:

Դատական դեպարտամենտի ղեկավարի 2025թ. նոյեմբերի 11-ի թիվ Ե-8859 «Ծանուցագիր» վերտառությամբ գրությամբ Դիմողը ծանուցվել է նոր հանգամանքի հիմքով Խորհրդի ԲԴԽ-57-Ո-Կ-16 և ԲԴԽ-82-Ո-Կ-13 որոշումների վերանայման ընթացքի նկատմամբ կիրառման ենթակա իրավական նորմերի, Խորհրդի կողմից զեկուցող անդամ նշանակվելու և ներկայացված միջնորդության նպատակով հրավիրված նիստի օրվա և ժամի վերաբերյալ:

10.11.2025 թվականին կայացած նիստում Խորհուրդը որոշել է Դիմումի քննությունն իրականացնել գրավոր ընթացակարգով: Դիմումի քննության համար զեկուցող է նշանակվել Խորհրդի անդամ Աշոտ Հայրապետյանը: Կողմերը ծանուցվել են կիրառելի իրավանորմերի, զեկուցող ընտրելու մասին:

25.11.2025 թվականին՝ Դիմումի քննարկման ընթացքում Խորհրդի անդամ Արմենուհի Հարությունյանը հայտնել է, որ տվյալ ժամանակահատվածում հանդիսանալով Արդարադատության նախարարի պարտականությունները կատարող հարուցել է Դատավորի նկատմամբ կարգապահական վարույթը, որը նախորդել է Միջնորդության ներկայացմանը և վկայակոչելով «Հայաստանի Հանրապետության դատական օրենսգիրք» ՀՀ սահմանադրական օրենքի 71-րդ հոդվածի 1-ին մասը, 2-րդ մասի 3-րդ կետը և 88-րդ հոդվածի 2-րդ մասը ներկայացրել է ինքնաբացարկի միջնորդություն, որը Խորհրդի կողմից բավարարվել է:

25.11.2025 թվականին Դիմումի քննությունն ավարտվել է և որոշման հրապարակման օր է նշանակվել 12.12.2025 թվականը:

Խորհրդի 12.12.2025 թվականի թիվ ԲԴԽ-83-Ո-Կ-16 որոշմամբ վերացվել են Խորհրդի 18.10.2024 թվականի թիվ ԲԴԽ-82-Ո-Կ-13 և 03․07․2023 թվականի թիվ ԲԴԽ-57-Ո-Կ-16 որոշումները և նոր որոշման կայացման նպատակով Արդարադատության նախարարի պարտականությունները կատարողի 24.05.2023 թվականի թիվ 42-Ա որոշմամբ ներկայացված միջնորդության քննության համար Խորհրդի նիստը նշանակվել է 22.12.2025 թվականին:

Միջնորդության քննության վերաբերյալ 22.12.2025 թվականից մինչև 04.03.2026 թվականը կայացել են 16 դատական նիստեր:

Դավիթ Հարությունյանի կողմից Խորհրդի անդամներ Ա. Հայրապետյանին, Կ. Թումանյանին, Ե. Թումանյանցին, Մ. Համբարձումյանին, Ք. Մկոյանին, Ա. Դանիելյանին, Էդ. Հովհաննիսյանին և Ա. Աթաբեկյանին հայտնվել են բացարկի միջնորդություններ, որոնք քննարկման արդյունքում մերժվել են:

04.03.2026 թվականին տեղի ունեցած դատական նիստում Արդարադատության նախարարի պարտականությունները կատարողի 24.05.2023 թվականի թիվ 42-Ա որոշմամբ ներկայացված միջնորդության քննությունն ավարտվել է, իսկ 12.03.2026 թվականին նշանակվել է դատական ակտի հրապարակման օր:

2. Արդարադատության նախարարի միջնորդությունը և դիրքորոշումը.

Վարույթ հարուցած մարմինը նշել է, որ Օրենսգրքի 67-րդ հոդվածի 1-ին մասի, 69-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին, 6-րդ և 8-րդ կետերի, 90-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համադրության արդյունքում ստացվում է, որ դատավորին արգելվում է կասկածի տակ դնել դատարանի կողմից (այդ թվում՝ որպես դատարան հանդես եկող Խորհրդի կողմից) կայացված դատական ակտերը, դատարանի գործողությունները, արգելվում է կասկածի տակ առնել դատավորի կամ դատարանի անկախությունը և անաչառությունը, ինչպես նաև չի թույլատրվում դատական իշխանության անկախության և անաչառության վերաբերյալ հանրության վստահությունը նվազեցնող վարքագիծ դրսևորել։

Սույն գործի փաստերի համաձայն՝ Դատավորը, Խորհրդի՝ որպես կոլեգիալ կազմով գործ քննող դատարանի կողմից ընդունվող կոնսենսուսային՝ միաձայն որոշումների առկայությունը պայմանավորել է բացառապես որոշակի ուղղորդման առկայությամբ, ինչից հետևում է, որ Դատավորի բնորոշմամբ, եթե առկա է կոլեգիալ կազմով որևէ գործ քննող մարմնի կողմից ընդունված միաձայն որոշում, ապա դա չի կարող լինել տվյալ մարմնի անդամների սեփական և անկախ կարծիքի արտահայտման դրսևորում։ Նշվածը փաստում է Դատավորի հրապարակային կարծիքի մասին առ այն, որ Խորհրդի անդամներն իրենց որոշումները (դատական ակտերը) կայացնելիս անկախ և անաչառ չեն՝ կաշկանդված լինելով որոշակի ուղղորդումներով (կամ ցուցումներով)։

Նշված դիրքորոշման շրջանակներում վարույթ հարուցած մարմինն էական է համարել այն հանգամանքը, որ Դատավորը Խորհրդի կոնսենսուսային որոշումներ կայացնելու վերաբերյալ փաստը ներկայացնելով, ըստ էության, միտումնավոր կերպով փորձել է այնպիսի տպավորություն ստեղծել հասարակության լայն շրջանակներում, որ կոնսենսուսային որոշման կայացումը բացառում է կոլեգիալ մարմնի անդամների կողմից իրենց դիրքորոշման արտահայտման հնարավորությունը և կարող է որոշակի ցուցման (ուղղորդման) առկայության հետևանք լինել միայն։ Այնինչ, Դատավորն ուղղակիորեն անտեսել է այն հանգամանքը, որ կոնսենսուսային որոշման, տվյալ դեպքում Խորհրդի՝ դատավորին կարգապահական պատասխանատվության ենթարկելու վերաբերյալ որոշման և դրա տեքստի համաձայնեցմանը և միաձայն ընդունմանը կարող են նախորդել լայնածավալ մասնագիտական քննարկումներ, բանավեճեր, Խորհրդի անդամներից յուրաքանչյուրի արտահայտած դիրքորոշման հիման վրա կատարված բովանդակային փոփոխություններ և դրա արդյունքում միայն կարող է ընդունվել փոխադարձ ընդունելի և համաձայնեցված որոշում։ Հատկանշական է, որ հրապարակմանը նախորդող վեցամսյա ժամանակահատվածում Խորհրդի կողմից կայացվել են նաև ոչ միաձայն որոշումներ (այդ թվում՝ դատավոր Աննա Փիլոսյանին կարգապահական պատասխանատվության ենթարկելու վերաբերյալ հարցով), ինչի վերաբերյալ Դատավորը որևէ հիշատակում չի կատարել իր տված հարցազրույցում։ Այս առումով դժվար է ենթադրել, որ Դատավորը տեղյակ չի եղել ոչ միաձայն որոշումների կայացման փաստի մասին (անգամ տեղյակ չլինելու պարագայում՝ Դատավորը, մինչ հրապարակային եղանակով Խորհրդի որոշումների վերաբերյալ գնահատականներ տալը կարող էր և պարտավոր էր նման տեղեկություններին տիրապետել), որպիսի պայմաններում ստացվում է, որ Դատավորը, միտումնավոր կերպով անտեսելով այդ հանգամանքը, վերստին փորձ է կատարել Խորհրդի կողմից կայացվող որոշումները ներկայացնել որպես արտաքին (կամ ներքին) որոշակի ուղղորդման հետևանք։

Վերոգրյալից զատ, վարույթ հարուցած մարմինը նշել է, որ Դատավորը, վերջին վեց ամսվա ընթացքում, իր հաշվարկով, 20-ից ավելի դատավորների լիազորությունները դադարեցվելու գործընթացը բնորոշել է որպես անօրինական։ Արդյունքում՝ Դատավորն անօրինական է որակել դատավորներ Աննա Փիլոսյանի, Սուրեն Անտոնյանի, Ալեքսեյ Սուքոյանի և Զարուհի Նախշքարյանի լիազորություններն էական կարգապահական խախտման հիմքով դադարեցնելու վերաբերյալ Խորհրդի դատական ակտերը։ Այս առումով, ակնհայտ է, որ Դատավորի կողմից մեկ այլ դատարանի կողմից կայացված դատական ակտերի «անօրինական» որակումը, ակնհայտորեն և ուղղակիորեն, հրապարակայնորեն կասկածի տակ է դնում այդ դատարանի, տվյալ դեպքում՝ Խորհրդի կայացրած դատական ակտերը։

Միևնույն ժամանակ, Դատավորի արտահայտած գնահատականների հիման վրա վարույթ հարուցած մարմինը փաստել է, որ Դատավորը դատական իշխանության մաս կազմող Խորհուրդը վարկաբեկող, տվյալ սահմանադրական մարմնի անկախության և անաչառության վերաբերյալ հանրության վստահությունը նվազեցնող վարքագիծ է դրսևորել։ Դատավորի նման վարքագիծը վտանգում է դատական իշխանության հեղինակությունը և կարող է նվազեցնել հանրության վստահությունը դատական իշխանության նկատմամբ։

Վարույթ հարուցած մարմինը, անդրադառնալով սույն վարույթի համար էական նշանակություն ունեցող՝ Դատավորի՝ իր կարծիքի ազատ արտահայտման և դատավորի վարքագծի կանոնների պահպանման սկզբունքի համատեղման հարցին, անհրաժեշտ է համարել նշել հետևյալը.

Վարույթ հարուցած մարմինը նշել է, որ ըստ Բանգալորյան սկզբունքների մեկնաբանությունների՝ կան սահմանափակ հանգամանքներ, երբ դատավորը կարող է պատշաճ կերպով բարձրաձայնել քաղաքականապես վիճելի հարցի մասին, այն է՝ երբ հարցն ուղղակիորեն ազդում է դատարանների գործունեության, դատական իշխանության անկախության վրա (ինչը կարող է ներառել դատավորների աշխատավարձերը կամ սոցիալական երաշխիքները), արդարադատության իրականացման կամ դատավորի անձնական անձեռնմխելիության հիմնարար ասպեկտները։ Այնուամենայնիվ, նույնիսկ այս հարցերում դատավորը պետք է գործի մեծ զսպվածությամբ։ Թեև դատավորը կարող է հրապարակայնորեն Կառավարության ուշադրությունը հրավիրել նշված հարցերի վերաբերյալ, սակայն դա չպետք է դիտվի որպես «լոբբիստական» որպես Կառավարության ուղղորդում, կամ ինչ-որ կերպ ցույց տա, թե նա ինչպես որոշում կկայացնի, եթե տվյալ հարցի լուծումը տրվի դատարանին։ Ավելին, դատավորը պետք է հիշի, որ իր հրապարակային մեկնաբանությունները կարող են ընկալվել որպես դատական իշխանության տեսակետների արտացոլում, դատավորի համար երբեմն կարող է դժվար լինել արտահայտել այնպիսի կարծիք, որը կընդունվի որպես զուտ անձնական, այլ ոչ թե ընդհանրապես դատական իշխանությանը։

Վերը նշված իրավական նորմերը և մեկնաբանությունները, ինչպես նաև վկայակոչված վարքագծի կանոնները համադրելով տվյալ գործի փաստական հանգամանքների հետ՝ վարույթ հարուցած մարմինն արձանագրել է, որ չնայած այն հանգամանքին, որ կարծիքի ազատ արտահայտման հիմնարար իրավունքը տարածվում է նաև դատավորների վրա, այնուամենայնիվ, այն ունի որոշակի սահմանափակումներ Օրենսգրքով ամրագրված վարքագծի կանոնների համատեքստում։ Ընդ որում՝ դատավորը, ստանձնելով իր պաշտոնը, գնում է նման գիտակցված սահմանափակման և դատավորի կարծիքի ազատ արտահայտման սահմանափակումը, այդ թվում՝ որոշակի կոնկրետ հարցերի վերաբերյալ կարծիքի արտահայտման բացառումը (ի տարբերություն հասարակության այլ անդամների), պայմանավորված է բացառապես դատական իշխանության հեղինակությունը և անկախությունը բարձր պահելու անհրաժեշտությամբ։

Վկայակոչելով Օրենսգրքի 142-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետը և 4-րդ մասը՝ վարույթ հարուցած մարմինը գտել է, որ Դատավորի կողմից դատավարական իրավունքի նորմերի խախտումները կատարվել են դիտավորությամբ, քանի որ ցանկացած հարցի վերաբերյալ կարծիք արտահայտելու փաստը (այդ թվում՝ կայացված դատական ակտի օրինականությունը կասկածի տակ դնելը, Խորհրդի՝ որպես դատարանի անկախությունը և անաչառությունը կասկածի տակ դնելը) ինքնին ենթադրում է անձի սուբյեկտիվ, գնահատողական վերաբերմունքի արտացոլում այս կամ այն հանգամանքի վերաբերյալ, կարծիքի արտահայտումը չի կարող դրսևորվել անձի՝ իր արտահայտած խոսքով սոսկ փաստերի շարադրանքի և այդ փաստերի առնչությամբ սուբյեկտիվ ընկալման արտահայտման միջև տարբերակման սահմանագիծը չգիտակցելու եղանակով։

Վերոգրյալի արդյունքում՝ Դատավորը գիտակցել է իր վարքագծի ոչ իրավաչափ բնույթը և վարքագծի կանոնների խախտումները կատարվել են դիտավորությամբ։

Անդրադառնալով Դատավորի կողմից 12.05.2023 թվականին և 19.02.2023 թվականին ներկայացրած գրություններին՝ վարույթ հարուցած մարմինը նշել է.

Կարգապահական վարույթ հարուցելու հիմք է հանդիսացել (ինչպես բացահայտված է եղել վարույթ հարուցելու մասին որոշման շրջանակներում) Դատավորի կողմից՝ Օրենսգրքով սահմանված դատավորի վարքագծի կանոնների առերևույթ խախտումը, իսկ վարույթի հարուցման առիթ՝ զանգվածային լրատվության միջոցի համապատասխան հրապարակումը։ Հրապարակմամբ զետեղված տեսանյութն ամբողջությամբ, ինչպես նաև դրա առանձին հատվածների բառացի մեջբերումները ներկայացվել են Արդարադատության նախարարի պարտականությունները կատարողին՝ մամուլի քարտուղարի կողմից, իր պաշտոնի անձնագրով և աշխատանքային պայմանագրով նախատեսված աշխատանքային պարտականությունների կատարման շրջանակներում։ Նշված զեկուցագրի հիման վրա հետագայում իրականացվել է Դատավորի նկատմամբ կարգապահական վարույթ հարուցելու հիմքերի ուսումնասիրություն։

Դատավորի դրսևորած վարքագծով Խորհրդի՝ Վճռաբեկ դատարանի քաղաքացիական պալատի դատավոր Սուրեն Անտոնյանի, Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քաղաքացիական դատարանի դատավորներ Ալեքսեյ Սուքոյանի և Զարուհի Նախշքարյանի, Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի դատավոր Աննա Փիլոսյանի լիազորությունները դադարեցնելու վերաբերյալ դատական ակտերը կասկածի տակ դնելու մասին Լիազոր մարմնի եզրահանգման առնչությամբ վարույթ հարուցած մարմինը նշել է, որ դրա կատարման համար հիմք է հանդիսացել տեսանյութում արտացոլված լրագրողի հարցի և Դատավորի պատասխանի կոնտեքստը, դատողությանն առնչվող ժամանակահատվածը, ինչպես նաև լիազորությունները դադարեցված դատավորների վերաբերյալ թվաքանակը։

Մասնավորապես համաձայն տեսանյութի՝ Դատավորը, անդրադառնալով լրագրողի հարցին, մի խումբ դատավորների պաշտոնավարումը դադարեցվելու (այդ թվում, լրագրողի բնորոշմամբ, դատավոր Զարուհի Նախշքարյանի կողմից իր խոսքի ազատության իրավունքից օգտվելու համար) և այդ երևույթի՝ դատական իշխանության վրա հնարավոր ազդեցության մասին, նշել է, որ հատկապես վերջին վեց ամսվա ընթացքում դատավորների լիազորությունների դադարեցումը բացասական ազդեցություն է ունեցել դատական համակարգի վրա՝ ի հավելումն դրա, մատնանշելով իր գնահատականը 20-ից ավելի դատավորների լիազորությունների անօրինական կերպով դադարեցման մասին։ Այդ համատեքստում օբյեկտիվորեն ակնհայտ է, որ դատավորների լիազորությունների դադարեցումը բնորոշելով անօրինական՝ ի պատասխան լրագրողի՝ այդ թվում նաև դատավորին կարգապահական պատասխանատվության ենթարկելու գործընթացի շրջանակներում դատավորների լիազորությունների դադարեցման արդյունքում դատական իշխանության վրա ունեցած հետևանքների մասին Դատավորը «անօրինական» է որակել նաև նշված 4 դատական ակտերը։ Ընդ որում, նշված դատավորների՝ լիազորությունների դադարեցման մասին որոշումները կայացվել են հենց Դատավորի առանձնացրած ժամանակահատվածում՝ վերջին 6 ամսվա ընթացքում։ Այնուամենայնիվ, նշված ժամանակահատվածում 20-ից ավելի դատավորների լիազորությունների դադարեցման անօրինական լինելու մասին գնահատականն անխուսափելիորեն ներառում է նաև Խորհրդի նշված 4 դատական ակտերի արդյունքում դատավորների լիազորությունների դադարեցմանը՝ հաշվի առնելով նաև նշված ժամանակահատվածում դատավորների լիազորությունների դադարեցման ընդհանուր թվաքանակը։

Ինչ վերաբերում է այլ դատավորների կողմից կատարված հրապարակումների վերաբերյալ Լիազոր մարմնի կողմից կատարվող ուսումնասիրություններին, ապա հաշվի առնելով Օրենսգրքի 147-րդ հոդվածի 9-րդ մասով նախատեսված կարգապահական վարույթի գաղտնիության պահպանման պահանջը՝ սույն վարույթի շրջանակներում, Լիազոր մարմինը կաշկանդված է նշված հարցի վերաբերյալ դիրքորոշում արտահայտելու հնարավորությամբ։

Ինչ վերաբերում է հիշյալ գրությամբ ներկայացված դիրքորոշմանը և հարցադրումներին առ այն, որ Արդարադատության նախարարի 20.04.2023 թվականի թիվ 30-Ա որոշմանը կից տրամադրված լազերային կրիչն ունի ստեղծման ամսաթիվ «19.04.2023» և ձևափոխման ամսաթիվ «14.04.2023»՝ վարույթ հարուցած մարմինը նշել է, որ հիշյալ լազերային կրիչում պատճենահանված էր «news.am» լրատվական կայքում 07.04.2023 թվականին հրապարակում ստացած տեսանյութը, որն ամբողջությամբ հասանելի է նաև հետևյալ հղմամբ https։//ոews.am/arm/videos/60618.html:

Դատավորի՝ 19.05.2023 թվականի գրության շրջանակներում բարձրացրած հարցադրումների վերաբերյալ վարույթ հարուցած մարմինը նշել է հետևյալը.

Արդարադատության նախարարի պարտականությունները կատարողի 20.04.2023 թվականի թիվ Ե-0243 գրությամբ առաջարկվել է այդ գրությունը ստանալու պահից 15-օրյա ժամկետում Արդարադատության նախարարին ներկայացնել գրավոր բացատրություններ։ Նշված գրությունը Դատավորի կողմից ստացվել է 26.04.2023 թվականին, ուստի բացատրությունները կարող էին ներկայացնել մինչև 11.05.2023 թվականը ներառյալ։ Դատավորի կողմից Արդարադատության նախարարին 12.05.2023 թվականին ուղղված գրությամբ թեև դիրքորոշում է ներկայացվել հարուցված կարգապահական վարույթի վերաբերյալ, սակայն գրավոր բացատրություններ, որպես այդպիսին չեն ներկայացվել։ Այնուհետև, Արդարադատության նախարարի 16.05.2023 թվականի թիվ Ե-0268 գրությամբ առաջարկվել է գրավոր բացատրությունները ներկայացնել մինչև 22.05.2023 թվականը։ Նշված գրությունը Դատավորի կողմից ստացվել է 17.05.2023 թվականին, սակայն Արդարադատության նախարարին ուղղված գրությամբ գրավոր բացատրություններ կրկին չեն ներկայացվել։

Ինչ վերաբերում է Արդարադատության նախարարի 20.04.2023 թվականի թիվ 30-Ա որոշման էլեկտրոնային տարբերակը տրամադրելու հարցին վարույթ հարուցած մարմինը հայտնել է, որ Օրենսգրքի 147-րդ հոդվածի 9-րդ մասից բխում է, որ դատավորի նկատմամբ կարգապահական վարույթ հարուցելու մասին որոշման և հարուցված կարգապահական վարույթի շրջանակներում կազմվող այլ փաստաթղթերի շրջանառությունն իրականացվում է ոչ թե էլեկտրոնային՝ «Mulberry» համակարգի միջոցով, այլև թղթային տարբերակով, հետևաբար նաև՝ դրանք չեն ստորագրվում էլեկտրոնային եղանակով։ Նման պայմաններում վարույթ հարուցած մարմնի կողմից կազմվող փաստաթղթերի էլեկտրոնային տարբերակները չեն կարող տրամադրվել այլ անձանց, քանի որ դրանք ստորագրվող փաստաթղթերի աշխատանքային, նախագծային տարբերակներն են և իրենցում չեն պարունակում որոշման համար պարտադիր պահանջվող վավերապայման հանդիսացող՝ այն ընդունելու իրավասություն ունեցող անձի ստորագրությունը։

Անդրադառնալով Դատավորի կողմից Արդարադատության նախարարին ուղղված՝ սույն կարգապահական վարույթի շրջանակներում իր անունից հանդես գալու հորդորին՝ վարույթ հարուցած մարմինը նշել է, որ «Կառավարության կառուցվածքի և գործունեության մասին» օրենքի 9-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ նախարարի հիվանդության, արձակուրդում գտնվելու կամ արտասահմանում գործուղման մեջ լինելու դեպքում նախարարին փոխարինող փոխնախարարն ամբողջ ծավալով իրականացնում է նախարարին վերապահված լիազորությունները, այդ թվում՝ Ազգային ժողովում, իսկ «Կառավարչական իրավահարաբերությունների մասին» օրենքի 10-րդ հոդվածի 13-րդ մասի համաձայն՝ պետական մարմնի ղեկավարի բացակայության դեպքում նրան փոխարինում է առաջին տեղակալը, իսկ առաջին տեղակալի պաշտոն նախատեսված չլինելու կամ առաջին տեղակալի բացակայության դեպքում՝ տվյալ մարմնում պետական մարմնի ղեկավարի տեղակալի առավել երկար ստաժ ունեցող տեղակալը, եթե օրենքով այլ բան նախատեսված չէ։ (...):

Միաժամանակ, Արդարադատության նախարար Գրիգոր Մինասյանը Վարչապետի 03.05.2023 թվականի N 471-Ա որոշման համաձայն՝ 2023 թվականի մայիսի 10-14–ը ներառյալ գործուղվել է Ռուսաստանի Դաշնություն (Սանկտ Պետերբուրգ), Վարչապետի 10.05.2023 թվականի N 500-Ա որոշման համաձայն՝ 2023 թվականի մայիսի 15-19-ը ներառյալ գործուղվել է Էստոնիայի Հանրապետություն (Տալլին), Վարչապետի 19.05.2023 թվականի N 539-Ա որոշման համաձայն՝ 2023 թվականի մայիսի 22-25-ը ներառյալ գործուղվել է Ֆինլանդիայի Հանրապետություն (Հելսինկի):

Նշվածի կապակցությամբ գործուղումների ընթացքում Արդարադատության նախարարի պարտականությունների կատարումը համապատասխանաբար վերապահվել են Արդարադատության նախարարի տեղակալներ՝ Արմենուհի Հարությունյանին և Լևոն Բալյանին։

Հաշվի առնելով վերոգրյալ իրավակարգավորումները, ինչպես նաև վերը նշված ժամանակահատվածներում Արդարադատության նախարար Գրիգոր Մինասյանի՝ արտասահմանում գործուղման մեջ գտնվելու հանգամանքը՝ Արդարադատության նախարարի՝ դատավորի նկատմամբ կարգապահական վարույթ հարուցելու և իրականացնելու լիազորությունն ամբողջ ծավալով Վարչապետի համապատասխան որոշումներով պայմանավորված վերապահվել է Արդարադատության նախարարի պարտականությունները կատարող տեղակալին։ Ուստի, վերոնշյալ իրավակարգավորումների առկայությամբ և թվարկված օբյեկտիվ փաստերով պայմանավորված՝ Արդարադատության նախարարի փոխարեն նրա տեղակալի կողմից որոշումների կայացումը կամ նախարարին ուղղված գրություններին պատասխանելը չի կարող ընկալվել որպես կամայական, առավել ևս՝ օրենսդրությամբ անթույլատրելի լիազորությունների իրականացում, որի դեպքում պարզապես հիմնազուրկ է դառնում Դատավորի կողմից կատարված հորդորն առ այն, որ Արդարադատության նախարարը «գոնե» այսուհետ հանդես գա իր անունից։

Միաժամանակ, վարույթ հարուցած մարմինը նշել է, որ Դատավորն իր գրությամբ ներկայացրել է Արդարադատության նախարարության աշխատակազմի կողմից, ինչպես նաև Դատավորի կողմից իր աշխատանքի կազմակերպման հարցերի վերաբերյալ գնահատողական դատողություններ, որոնց անդրադարձ չի կատարվել, քանի որ դրանք սույն կարգապահական վարույթի շրջանակներում էական նշանակություն չունեն։

Դատական նիստում վարույթ հարուցած մարմնի ներկայացուցիչը պնդել է վերոնշյալ միջնորդությամբ ներկայացված փաստերը:

Արդարադատության նախարարը 14.11.2025 թվականին Խորհուրդ ներկայացված դիրքորոշմամբ հայտնել է, որ. «(…) Լիազոր մարմինը, բարձր գնահատելով Սահմանադրական դատարանի՝ որպես սահմանադրական օրինականության, սահմանադրական նորմերի անմիջական գործողության ապահովման և սահմանադրականության ձևավորման ոլորտում առանցքային նշանակություն ունեցող ինստիտուտի դերակատարությունը, և հարգելով վերջինիս կողմից կայացված ակտերի պարտադիր կատարման ենթակա լինելու հրամայականը, ձեռնպահ է մնում Որոշումները վերանայելու հիմքի վերաբերյալ դիրքորոշում ներկայացնելուց, իսկ Նախարարի՝ 24.05.2024թ. թիվ 42-Ա միջնորդության բովանդակության մասով Լիազոր մարմինը պնդում է նախկինում արտահայտված դիրքորոշումները։»:

Դատական նիստերի ընթացքում Արդարադատության նախարարի տեղակալը և ներկայացուցիչը պնդել են Արդարադատության նախարարի պարտականությունները կատարողի 24.05.2023թ. թիվ 42-Ա միջնորդությունը, իսկ Դավիթ Հարությունյանի և նրա ներկայացուցչի միջնորդությունների մասով հայտնել են, որ դրանք ենթակա են մերժման անհիմն լինելու պատճառաբանությամբ, իսկ ամփոփիչ ելույթով Արդարադատության նախարարի տեղակալը մասնավորապես նշել է. «Հարգելի Խորհուրդ, սույն կարգապահական վարույթի առարկան 2023 թվականի ապրիլի 7-ին տրված հարցազրույցի ընթացքում Դավիթ Հարությունյանի հնչեցրած արտահայտություններն ու գնահատականներն են, որոնցից երկու միտք առերևույթ հանգեցրել է, մեր գնահատմամբ, դատավորի վարքագծի կանոնների խախտման: Դրանք են մասնավորապես Բարձրագույն դատական խորհրդի որպես կոլեգիալ կազմով գործ քննող դատարանում կոնսենսուսի առկայությունը և ըստ այդմ կոնսենսուսի պայմաններում ընդունված որոշումների առկայությունը, բացառապես որոշակի ուղղորդման առկայությամբ պայմանավորելը, ինչպես նաև որոշակի ժամանակահատվածում 20-ից ավելի դատավորների լիազորությունները դադարեցվելու գործընթացը որպես անօրինական բնորոշելը: Պատասխանելու համար այն հարցին, թե արդյո՞ք պարոն Հարությունյանի կողմից հարցազրույցի ընթացքում նման պատասխաններ հնչեցնելը վարքագծի կանոնի խախտում է, թե ոչ, պետք է ոչ միայն քննարկել կոնկրետ արտահայտությունները և դրանց բովանդակությունը, այլ հարցազրույցի ամբողջ համատեքստը պետք է հաշվի առնել: Միջնորդությամբ այո, հատկապես ֆիքսվել է երկու դրվագ: Դրանք այն դրվագներն են, որտեղ ուղղակիորեն արտահայտվել է առերևույթ վարքագծի կանոնի խախտումը, բայց այդ դրվագները չենք կարող հարցազրույցի կոնտեքստից դուրս ավտոնոմ դիտարկել ու մեկնաբանել: Կարգապահական վարույթի հարուցման առիթում, այո, ուղղակիորեն այդ երկու դրվագն է մեջբերվել: Քանի որ հենց այդ երկու արտահայտություններում են մեր գնահատմամբ արտահայտված վարքագծի կանոնի առերևույթ խախտումները, բայց այդ խախտումների կատարման հանգամանքները, պայմանները, իրադրությունը, դիտավորության դրսևորման համատեքստը բխում է ամբողջ հարցազրույցից, քանի որ խոսքը գնում է հենց հարցազրույցի մասին, որտեղ լրագրողի հարցերին տրվում են պատասխաններ, այլ ոչ թե մենախոսության մասին: Պարոն Հարությունյանը նշում է, որ իր խոսքում նկատի է ունեցել մինչդատական վարույթի գործեր քննող դատավորների և քրեական հետապնդման հետևանքով պաշտոնավարումը կասեցված դատավորների, իր գնահատմամբ, լիազորությունների դադարեցման մասին: Սակայն պնդում ենք, որ հարցազրույցի համատեքստից չի բխում, որ պարոն Հարությունյանը խոսում է այդ դեպքերի կամ բացառապես այդ դեպքերի մասին: Նախ, այդ դատավորների լիազորությունների դադարեցում մեր գնահատմամբ տեղի չի ունեցել: Պաշտոնավարումը այդ դատավորների դադարել է մի դեպքում օրենքի, ներողություն, երկու դեպքում օրենքի հիման վրա, ընդ որում, մինչդատական գործեր քննող դատավորներն էլ հայտնվել են ռեզերվում պահպանելով դատավորի կարգավիճակը, իսկ քրեական հետապնդման հետևանքով պաշտոնավարումը կասեցված դատավորների կարգավիճակը չի փոփոխվել, նրանք շարունակել են մնալ պաշտոնավարումը կասեցված դատավորներ, իսկ փոխարենը նրանց պաշտոնը օրենքի ուժով համարվել է թափուր, որպեսզի հնարավոր լինի համապատասխան դատարանում համալրումներ իրականացնել: Նման պայմաններում պարոն Հարությունյանը, ով դատավոր էր և վստահաբար ծանոթ էր դատական օրենսդրությանը, մեր գնահատմամբ չէր կարող այս իրավիճակը շփոթել լիազորությունների դադարեցման իրավիճակի հետ: Բացի այդ, լրագրողը իր հարցը տալիս է տալիս, խոսում է հենց Բարձրագույն դատական խորհրդի կողմից դատավորների լիազորությունների դադարեցման մասին, որին էլ հաջորդում է պարոն Հարությունյանի պատասխանը, պատասխանը, ինչը ևս վկայում է այն մասին, որ խոսքը այդտեղ գնացել է Բարձրագույն դատական խորհրդի կողմից լիազորությունների դադարեցման մասին: Պարոն Հարությունյանի պատասխանում նշվում է, որ դատավորների լիազորությունները ապօրինի դադարեցվել են, իսկ դադարեցվել կարող է միայն Բարձրագույն դատական խորհրդի որոշման դեպքում, այլ ոչ թե օրինակ օրենքի հիման վրա պաշտոնավարումը չշարունակելու: Եթե պարոն Հարությունյանը նկատի է ունեցել ռեզերվ գնացած կամ պաշտոնավարումը կասեցված դատավորներին, ապա պարզ չէ, թե այդ իրավիճակի կամ այդ երևույթի անօրինականը որն է: Արդյոք օրինակ անօրինական օրենքով է դադարեցվել կամ անօրինական օրենքով են դատավորները գնացել ռեզերվ կամ անօրինական օրենքի ուժով է պաշտոնավարումը կասեցված դատավորի պաշտոնը համարվել թափուր: Բացի այդ, պարոն Հարությունյանը նշում է տարբեր եղանակներով լիազորությունների ապօրինի դադարեցման, անօրինական դադարեցման մասին: Նույնիսկ եթե ընդունենք, որ օրենքի ուժով մինչդատական ուրեմն վարույթի գործեր քնող դատավորների պաշտոնավարումը չշարունակելը և պաշտոնավարումը կասեցված դատավորների պաշտոնը թափուր համարվելը լիազորությունների դադարեցման եղանակ է, ապա նման եղանակներից մեկը նաև հենց Բարձրագույն դատական խորհրդի կողմից լիազորությունների դադարեցումն է կարգապահական վարույթի արդյունքում: Ստացվում է, որ պարոն Հարությունյանի գնահատականը կարող է վերաբերվել, եթե ոչ բացառապես այդ եղանակին, ապա առնվազն այդ եղանակին ևս կարող էր վերաբերվել: Հատկանշական է, որ պարոն Հարությունյանի ներկայացուցիչը խորհրդի անդամ պարոն Թումանյանի հարցին ի պատասխան նշեց նախորդ նիստերի ընթացքում, որ պարոն Հարությունյանը լիազորությունների դադարեցման երևույթին է տվել գնահատական: Այստեղ կարևոր է ֆիքսել, որ երևույթին է տվել գնահատական ըստ ներկայացուցչի, այսինքն անկախ նրանից, ինչպես է դադարեցվել լիազորությունները, գնահատականը այն է եղել, որ այդ երևույթը անօրինական է, իսկ այդ երևույթի ներքո մեր գնահատմամբ հանգիստ կարող է տեղավորվել նաև Բարձրագույն դատական խորհրդի կողմից դատավորի լիազորությունների դադարեցումը որպես երևույթ։ Լրագրողի հետ հարց ու պատասխանի կոնտեքստից էլ մեր գնահատմամբ չի բխում, որ պարոն Հարությունյանը չէր կարող նկատի ունենալ Բարձրագույն դատական խորհրդի կողմից դատավորի լիազորությունների դադարեցումը: Հարցազրույցում կարմիր թելով երկու փոխկապակցված միտք է անցնում Բարձրագույն դատական խորհրդում որոշումների կայացման կոնսենսուսը, որը ըստ պարոն Հարությունյանի անպայման ենթադրում է ուղղորդման առկայություն և դատավորների լիազորությունների անօրինական դադարեցումը, այսինքն հարցազրույցի կենտրոնում հենց Բարձրագույն դատական խորհուրդն է որպես դատական իշխանության ներկայացուցիչ: Այս համատեքստում մեր գնահատմամբ շատ կարևոր է հանրային ընկալումը խոսքի հետ, խոսքի ազատության հետ կապված դատավորի վարքագծի կանոնները ուղղված են պաշտպանելու դատավորին ու դատական իշխանությունը հանրային բացասական կարծիք, ընկալում, պարսավանք ստեղծելու ռիսկից: Նույնիսկ մեկ արտահայտությունը կարող է հանգեցնել հանրային լուրջ քննադատության, հեղինակազրկման կասկածի տակ կարող է դրվել իշխանության այդ ճյուղի անկախությունը և անաչառությունը: Այս դեպքում հանրությունը լսում է, որ դատավորը նշում է, որ դատավորի լիազորությունները անօրինական դադարեցվել են: Ինչ է հասկանալու կամ պատկերացնելու հանրությունը: Բնականաբար, հանրության ներկայացուցիչները, քաղաքացիները չեն կարդալու Դատական օրենսգիրքը, չեն խորանալու այն հարցում, թե դատավորի լիազորությունների դադարեցումը ինչով է տարբերվում լիազորությունները դադարելուց, ի՞նչ է սահմանված այս կամ այն օրենքի անցումային դրույթներով կամ ի՞նչ է այդ պահին նկատի ունեցել դատավորը նման արտահայտություն անելիս ու բնականաբար չի կարող ողջամտորեն գալ այն եզրահանգման, որ դատավորը որևէ սխալ բան չի ասել: Ուշագրավ է, որ նախագահողի հարցին ի պատասխան, թե ինչ ընկալում կարող էր ունենալ պարոն Հարությունյանի խոսքը, եթե լսողը դրա հետ կապված այլ համատեքստը, այլ հարցազրույցները, նրբությունները չիմանար, պարոն Հարությունյանի ներկայացուցիչը պատասխանեց, որ տարբեր ընկալումներ կարող են լինել: Հենց դա է խնդիրը, որ դատավորը իր խոսքը կառուցելիս, խոսքի ազատությունը իրացնելիս, պետք է այնքան հնարավոր զսպվածություն ցուցաբերի, որ հանրության մոտ այլ ընկալումներ չառաջանան: Այդ իսկ պատճառով էլ Բանգալորյան սկզբունքների չորս վեց կետը սահմանում է, որ դատավորը, ինչպես ցանկացած այլ քաղաքացի, ունի ազատ արտահայտվելու իրավունք, սակայն այդ իրավունքների իրականացման ճանապարհին դատավորը միշտ պետք է դրսևորի իրեն այնպես, որ բարձր պահի դատավորի պաշտոնի համբավը և զերծ մնա այնպիսի գործողություններից, որոնք անհամատեղելի են դատական իշխանության անկախության ու անաչառության հետ: Բանգալորյան սկզբունքների այս կետի բովանդակությունը բացահայտված է սկզբունքների մեկնաբանություններում: Մասնավորապես նշված է, որ դատավորը իր պաշտոնը ստանձնելուց հետո չի կորցնում ազատ արտահայտվելու իրավունքը: Այնուամենայնիվ, նշված իրավունքների իրականացումը պետք է սահմանափակվի դատական իշխանության անաչառության և անկախության նկատմամբ հանրության վստահությունը չնվազեցնելու նկատառմամբ: Ըստ Բանգալորյան սկզբունքի մեկնաբանությունների կան սահմանափակ հանգամանքներ, երբ դատավորը կարող է պատշաճ կերպով բարձրաձայնել քաղաքականապես վիճելի հարցի մասին: Այն է, երբ հարցը ուղղակիորեն ազդում է դատարանների գործունեության, դատական իշխանության անկախության վրա, արդարադատության իրականացման կամ դատավորի անձնական անձեռնմխելիության հիմնարար ասպեկտներին է անդրադառնում: Այնուամենայնիվ, ինչպես նշվում է մեկնաբանություններում, նույնիսկ այս հարցերում դատավորը պետք է գործի մեծ զսվածությամբ: Դատավորը պետք է հաշվի առնի, որ իր հրապարակային մեկնաբանությունները կարող են ընկալվել որպես դատական իշխանության տեսակետների արտացոլում: Դատավորի համար երբեմն կարող է դժվար լինել արտահայտել այնպիսի կարծիք, որը ընդունվի որպես զուտ անձնական կարծիք, այլ ոչ թե որպես ընդհանրապես դատական իշխանության կարծիք: Հատուկ ուզում եմ անդրադառնալ դատավորների Եվրոպական խորհրդատվական խորհրդի կարծիքներին այս հարցի շուրջ, քանի որ այդ մարմնի մասին շատ խոսվեց և բոլորիս կողմից ընդունված և նաև հարգված ինստիտուտ է: Դատավորների եվրոպական խորհրդատվական խորհուրդը դատավորների խոսքի ազատության վերաբերյալ թիվ 25 կարծիքի շրջանակներում արտահայտել է հետևյալ դիրքորոշումը. «Ինչ վերաբերում է դատական համակարգին վերաբերող տեղեկատվությանը կամ հանրային քննադատությանը, ներառյալ գործընկեր դատավորների վերաբերյալ մեկնաբանություններին, խորհուրդը դատավորների եվրոպական խորհրդատվական խորհուրդը հետևում է մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի օրինակին՝ ընդունելով, որ զսվածությունը կիրառվում է դատավորների նկատմամբ բոլոր այն դեպքերում, երբ դատական համակարգի հեղինակությունն ու անաչառությունը կարող են կասկածի տակ դրվել: Դա պայմանավորված է նրանով, որ անհրաժեշտ է պաշտպանել հանրային վստահությունը, հատկապես հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ քննադատության ենթարկվող դատավորները կրում են զսպվածության պարտականություն, որը նրանց թույլ չի տալիս պատասխանել: Հայտարարությունները թույլատրելի են, եթե դրանք դուրս չեն գալիս զուտ մասնագիտական տեսանկյունից արված քննադատության շրջանակներից, եթե դրանք հանրային մեծ հետաքրքրություն ներկայացնող հարցերի շուրջ քննարկման մաս են կազմում և եթե հիմնված են հիմնավոր դատողությունների վրա, դատավորին պետք է առաջնորդեն չափավորությունը, պատշաճությունը նույնիսկ ճշգրիտ տեղեկատվության տարածման հարցում»: Այս համատեքստում անդրադառնալով Բարձրագույն դատական խորհրդի կողմից դատավորին կարգապահական պատասխանատվության ենթարկելու հարցի քննության այս գործընթացին, պետք է նշել, որ դրա շրջանակներում Բարձրագույն դատական խորհուրդը հանդես է գալիս որպես դատարան, որպեսզի պայմաններում թե Խորհրդի որպես դատական իշխանության մաս, թե դրա անդամների և թե վերջինիս կողմից կայացված որոշումների վերաբերյալ կարծիքի դիրքորոշման արտահայտումը պետք է ենթարկվի վերը՝ իմ կողմից նշված, սահմանափակումներին և զսպվածության չափանիշներին: Եվ նույնիսկ, եթե հղում արվի ԵԴԽԽ մեկ այլ՝ թիվ 27 կարծիքի շրջանակներում արտահայտված այն դիրքորոշմանը, համաձայն որի խոսքի ազատության իրավունքը ներառում է դատավորների իրավունքը հրապարակայնորեն խոսելու կարգապահական վարույթների մասին, միևնույնն է, դատավորները այդուհանդերձ կաշկանդված են դատավորների խոսքի ազատության վերաբերյալ թիվ 25 կարծիքի շրջանակներում ամրագրված սահմանափակումներով, նույնիսկ եթե նրանք իրացնում են կարգապահական վարույթների մասին դիրքորոշում արտահայտելու իրենց իրավունքը: Ուշագրավ է նաև Եվրոպայի խորհրդի նախարարների կոմիտեի անդամ պետություններին ուղղված դատավորների անկախության, արդյունավետության և պատասխանատվության վերաբերյալ հանձնարարականը, որը ընդունվել է 2010 թվականի նոյեմբերի 17-ին, որտեղ նշվում է հետևյալը. «Դատական վարույթները և արդարադատության իրականացման առնչվող հարցերը հանրային հետաքրքրություն են ներկայացնում, սակայն դատական հարցերի վերաբերյալ տեղեկատվություն ստանալու իրավունքը պետք է իրականացվի՝ հաշվի առնելով դատական անկախությունից բխող սահմանափակումները: Դատավորները պետք է զսպվածություն ցուցաբերեն լրատվամիջոցների հետ հարաբերություններում»: Եվ վերջում նշեմ, որ խոսք գնաց նաև Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի պրակտիկայի մասին և մենք բերեցինք փաստարկներ առ այն, որ վկայակոչված ՄԻԵԴ վճիռները իրենց փաստական հանգամանքներով տարբերվում են խնդրո առարկա իրավիճակից և փաստական հանգամանքներից: Ի հավելումն այս փաստարկի ցանկանում եմ նշել հետևյալը, որ եթե ուսումնասիրենք բերված ՄԻԵԴ վճիռները, ապա բազմաթիվ դեպքերում դատավորի խոսքի ազատության իրավունքի խախտման գործերով ՄԻԵԴ-ը դատավորի նկատմամբ կարգապահական վարույթ հարուցելը և պատասխանատվություն կիրառելը որպես այդպիսին դիտել է օրինական, օրենքով նախատեսված, իրավաչափ նպատակ հետապնդող և ժողովրդավարական հասարակությունում անհրաժեշտ: Այլ հարց է, որ քննարկվել է միջամտության համաչափության հարցը կիրառված սանկցիայի խստության տեսանկյունից: Սա, սակայն չի ենթադրում կամ չի կարող հանգեցնել այն եզրահանգման, որ խոսքի ազատության իրացման հարցում ՄԻԵԴ-ը դատավորի կարգապահական պատասխանատվությունը դիտում է ոչ իրավաչափ: Հարգելի խորհուրդ, ամփոփելով պնդում ենք լիազոր մարմնի կողմից 2023 թվականի մայիսի 24-ին ներկայացված միջնորդությունը և խնդրում ենք այն բավարարել»:

3. Դավիթ Հարությունյանի դիրքորոշումը.

Դատավորը վարույթ հարուցող մարմին ներկայացրած բացատրությամբ հայտնել է հետևյալը.

Դատավորը վարույթ հարուցած մարմնին 12.05.2023 թվականին հասցեագրված գրությամբ պահանջել է պարզաբանել՝

- վարույթի ենթադրյալ խախտման հիմքն ու բովանդակությունը, մասնավորապես՝ պարզաբանել, թե ով է սղագրել հարցազրույցը, նյութը,

- վարույթի հեղինակն ինչի՞ց է ենթադրել, թե Դատավորը կասկածի տակ է դրել չորս դատավորի վերաբերյալ Խորհրդի դատական ակտերը,

- Դատավորի՞, թե՞ այլ անձանց խոսքերից է վարկաբեկվել Խորհուրդը, ինչո՞վ է վտանգվում դատական իշխանության հեղինակությունը ու նվազում հանրության վստահությունը դատական իշխանության նկատմամբ և վերաբերելի խոսքերի հեղինակների, հնչեցրած ու գործողություններ կատարած նախորդ այլ անձանց հրապարակային խոսքն ու գործողություններն ուսումնասիրվել է նախարարության կողմից, թե ոչ։

Իսկ 19.05.2023 թվականի գրությամբ Դատավորը նշել է, որ. «(...) կողմերը գրագրություն, որոշումներ միմյանց ուղարկելիս, ի հարգանք նաև մյուս կողմի, ուղարկում են նաև էլեկտրոնային տարբերակը, որպիսի արձագանքելու, քաղվածքներ ուղակի խոսքի, գրվածքի մեջբերման (copy/paste) տեխնիկական խնդիրներ, հավելյալ ժամանակ չպահանջվի։ Առավել ևս, եթե նույնիսկ չեն ուղարկում, ապա պահանջի, խնդրանքի դեպքում անհապաղ տրամադրվում են։ Մինչդեռ՝ անտեսվել է նույնիսկ այդ խնդրանքը՝ անարձագանք թողնելով այն կամ նշելով, թե «Հայաստանի Հանրապետության դատական օրենսգիրք» սահմանադրական օրենքի 147-րդ հոդվածի 4-րդ մասով ամրագրված իրավունքների շրջանակը չի նախատեսում վարույթի ընթացքում բարձրացված հարցադրումներին պարզաբանում կամ պատասխան ստանալու որևէ ընթացակարգ։ (...): (...), սույն գրությունը ոչ միայն վերևում նշվող հասցեատիրոջ, այլև բովանդակային առումով հասցեագրված է բացառապես Վարույթի, գրության իրական հեղինակին՝ Նախարարին, ով անձամբ ծանոթացել է փաստաթղթին դեռևս մայիսի 15-ին, սակայն կրկին գերադասել է պատասխանել հաջորդ օրն այլ պաշտոնյայի անունից։ Դեռ ավելին, որևէ այլ պաշտոնյա իրավասու էլ չէ իրականացնել օրենքով բացառապես նախարարին վերապահված վիճարկելի լիազորությունը։ (..): Պահանջներս, որոնք առավելապես տեխնիկական են, պատշաճ անդրադառնալու չնչին ակնկալիքով կրկին հորդորում եմ նախարարին գոնե այսուհետ հանդես գալ իր անունից»։

13.01.2026 թվականին ներկայացված միջնորդությամբ հայտնել է, որ.

«1. 2025 թվականի հունվարի 13-ին` ժամը 11.00-ին, նշանակված է իմ վերաբերյալ դատական նիստը։

2. Հավանական է, որ ներկայացնելու եմ բացարկի միջնորդություններ ԲԴԽ մի քանի դատավոր և ոչ դատավոր անդամների:

3. Դատավորին՝ կարգապահական պատասխանատվության ենթարկելու հարցը քննելիս Բարձրագույն դատական խորհուրդը հանդես է գալիս որպես դատարան և պետք է ապահովվի օրենքի հիման վրա ստեղծված անկախ և անաչառ դատարանի կողմից գործի արդարացի, հրապարակային և ողջամիտ ժամկետում քննության իրավունքը և այն հավասարապես պետք է ապահովվի դատավորների նկատմամբ, որպիսի իրավունք, մասնավորապես նաև «ՀՀ դատական օրենսգիրք» ՀՀ սահմանադրական օրենքի (այսուհետ՝ Դատական օրենսգիրք) 8-րդ հոդվածի 1-ին մասի ուժով ունեն նաև դատավորները, մասնավորապես՝ նրանց նկատմամբ հարուցված և քննվող կարգապահական վարույթի շրջանակներում:

4. «ՀՀ դատական օրենսգիրք» սահմանադրական օրենքի (այսուհետ նաև՝ Օրենսգիքր) 71-րդ հոդվածի 1-ին մասի և 2-րդ մասի 1-ին կետի համաձայն՝ «1. Դատավորը պարտավոր է ինքնաբացարկ հայտնել, եթե նա տեղյակ է այնպիսի հանգամանքների մասին, որոնք անկողմնակալ դիտորդի մոտ կարող են ողջամիտ կասկած հարուցել տվյալ գործով նրա անաչառության մեջ:

5. Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանն իր որոշումներում բացահայտել է անկախության և անկողմնակալության գնահատման չափանիշները: Դատարանի անաչառությունը ենթադրում է կանխակալ կարծիքի բացակայություն և եթե անաչառության վերաբերյալ ողջամիտ կասկածներ կան, ապա դատավորը պետք է դուրս գա կազմից։ Այն ստուգվում է սուբյեկտիվ և օբյեկտիվ չափանիշներով։ Սուբյեկտիվ չափանիշի դեպքում պարզաբանման է ենթակա կոնկրետ գործով դատավորի անձնական համոզմունքը կամ շահը, այդ թվում՝ քաղաքական, ինչպես նաև վարքագիծը, իսկ օբյեկտիվ չափանիշը որոշում է, թե արդյոք բավարար երաշխիքներ են առաջարկվել կողմնակալության իրավաչափ՝ կասկածները՝ բացառելու համար (Կիպրիանուն՝ ընդդեմ Կիպրոսի [ՄՊ), թիվ 73797/01, §§ 118. Մորիսն ընդդեմ Ֆրանսիայի (ՄՊ), թիվ 29369/10, § 73):

6. Օբյեկտիվ գնահատումը հիմնականում վերաբերում է դատավորի և վարույթի այլ մասնակիցների միջև ցանկացած կապերին, որոնք օբյեկտիվորեն հիմնավորում են տրիբունալի անկողմնակալության վերաբերյալ կասկածները և հետևաբար օբյեկտիվ գնահատման տեսանկյունից չեն համապատասխանում Կոնվենցիայի չափանիշներին: Հետևաբար յուրաքանչյուր կոնկրետ դեպքում պետք է որոշել՝ արդյոք տվյալ հարաբերությունների բնույթը և սերտության աստիճանը վկայում են այն մասին, որ տրիբունալն անկողմնակալ չէ (տե՛ս Միկալեֆի գործը՝ վերևում հիշատակված, § 97, Մորիսի գործը՝ վերևում հիշատակված, § 77, և Ռամոս Նունես դե Կարվալո է Սայի գործը՝ վերևում հիշատակված, § 148): Օբյեկտիվ չափանիշի պարագայում կարևոր է կողմնակալության ցանկացած արտաքին հատկանիշ վերացնելուն, որը կապված է կոնկրետ գործի հանգամանքներից և այլ գործոններից։

7. Տվյալ դեպքում դատավոր Դավիթ Հարությունյանի նկատմամբ կարգապահական վարույթ հարուցվել է 2023թվականին Լիազոր մարմնի՝ ի դեմս նախկին նախարար Գրիգոր Մինասյանի, իսկ ԲԴԽ նախագահն է եղել Կարեն Անդրեասյանը։

8. Ինչպես նշվեց սուբյեկտիվ չափանիշի դեպքում պարզաբանման է ենթակա կոնկրետ գործով դատավորի անձնական համոզմունքը կամ շահը, այդ թվում՝ քաղաքական ինչպես նաև վարքագիծը, իսկ օբյեկտիվ չափանիշը որոշում է, թե արդյոք բավարար երաշխիքներ են առաջարկվել կողմնակալության իրավաչափ կասկածները բացառելու համար։

9. Վերը նշվածի ներքո առաջարկում եմ ցանկության դեպքում մինչ դատական նիստը կամ հենց դատական նիստում, ըստ ձեր նպատակահարմարության տրամադրել երաշխիքներ Ձեր կողմնակալության կասկածները փարատելու, բացառելու համար։

10. Կասկածները բխում են, մասնավորապես, հրապարակային աղբյուրներում առկա տեղեկություններից և նախկինում դրսևորած վարքագծից.

ա) Աշոտ Հայրապետյանը Դավիթ Հարությունյանի հետ գտնվել է բարիադրացիական հարաբերություններում մինչ ԲԴԽ անդամ դառնալը, ըստ դիմողի պնդման կարծիքներ է հայտնել դիմողի գործի վերաբերյալ։

բ) Կարեն Թումանյանը նախկինում մասնակցություն է ունեցել դիմողի գործով՝ նախկինում ու ստորագրել է ԲԴԽ 2024թվականի հոկտեմբերի 18-ի որոշումը, իսկ նշված որոշումը ճանաչվել է հակասահմանադրական Սահմանադրական դատարանի որոշմամբ. դիմողի գործով թույլ է տվել խախտումներ։

գ) Անահիտ Աբրահամյանը տևական ժամանակ աշխատել արդարադատության նախարարությունում՝ Կարեն Անդրեասյանի և Գրիգոր Մինասյանի ենթակայությամբ։

դ) Բացի այդ, ի տարբերություն ԲԴԽ ոչ դատավոր՝ մյուս անդամների, ովքեր, ըստ կենսագրական տվյալների ունեն գիտությունների թեկնածուի աստիճան, այդպիսիք բացակայում են Կարեն Թումանյանի կենսագրությունում։ Դեռ ավելին` Կարեն Թումանյանի կենսագրական տվյալներում նշված է. «2024 թվականին ՀՀ ԱԺ-ի կողմից ընտրվել է Բարձրագույն դատական խորհրդի գիտնական անդամի պաշտոնում».1, այսինքն ԲԴԽ անդամ է դարձել որպես իրավաբան գիտնական, այլ ոչ թե` հեղինակավոր իրավաբան ՀՀ դատական օրենսգրքի 80-րդ հոդվածի իմաստով, իրավաբանական կրթության մասին նշումները ևս տարընթեռնելի են։

11. Դատավորների եվրոպական միությունը (European Association of Judges) 2023 թվականի հունիսի 2-ին Աթենքում (European Association of Judges) ընդունել է «Հայաստանում դատական անկախության վրա ազդեցություն ունեցող արդի խնդիրների վերաբերյալ» հայտարարությունը.2, որում առկա վերլուծության արդյունքներով իրավասու մարմիններին կոչ է արել լիարժեքորեն հետևել ու պահպանել դատական իշխանության անկախության սկզբունքը բոլոր առումներով, երաշխավորել ԲԴԽ ոչ դատավոր անդամների թեկնածությունների առաջադրումը (ընտրությունը) բաց, թափանցիկ, որակական չափանիշների ներքո, ինչպես նաև՝ զերծ գործադիրի կողմից քաղաքական ազդեցության ենթարկվելուց, հարգել դատավորների խոսքի ազատության իրավունքը, զերծ մնալ դատավորների նկատմամբ չարաշահումներով կարգապահական վարույթների հարուցումից, որոնք միտված են զսպելու դատավորների կողմից դատական համակարգի և դրա կառույցների, ինստիտուտների վերաբերյալ հրապարակային խոսքը, վերանայել այն գործերը, վարույթները, որոնք նախաձեռնվել են Արդարադատության նախարարի կողմից՝ կարգապահական վարույթ հարուցելու լիազորության չարաշահմամբ: 20.09.2023 թվականին Դատավորների միջազգային միության (International Association of Judges) Թայվանի համաժողովում կողմից ևս ընդունվել է համանման բանաձև, որում տեղ են գտել նույնաբովանդակ մտահոգություններ Հայաստանում դատական իշխանության անկախության երաշխավորման վերաբերյալ.3։

12. Դատարանը պետք է լինի պատշաճ, պրոֆեսիոնալ, անկողմնակալ, անաչառ, ուստի վերոգրյալից ելնելով՝ խնդրում եմ տրամադրել համապատասխան երաշխիքներ բացարկի ներկայացման համատեքստում»։

Դավիթ Հարությունյանը 13.01.2026 թվականին Խորհրդի անդամ Աշոտ Հայրապետյանին հայտնած բացարկի միջնորդությամբ նշել է, որ. «Հա դե այդ դեպքում սկսեմ պարոն Հայրապետյանից: Տեսե՛ք, պարոն Թումանյանը հետաքրքիր հարց տվեց, թե արդյոք մենք իրար հետ որևէ հարաբերություն ունենք, թե՞ ոչ. բարեկամական կամ հակառակը, բնականաբար, ոչ, իսկ պարոն Հայրապետյանի դեպքում, ինչպես այս Խորհրդի շատ դատավոր անդամների կամ, երևի թե, իմ, անխտիր բոլորի հետ ունեցել եմ ընկերական հարաբերություններ, բայց, ի տարբերություն մյուսների, պարոն Հայրապետյանը, ինչպես իմ միջնորդության մեջ եմ նշել, ըստ ինձ, բազմիցս դիրքորոշում է արտահայտել իմ գործով, մասնավորապես, իմ գործով տեղի ունեցած անարդարացի, անօրինական գործողությունների վերաբերյալ: Այդ հայտարարությունները եղել են հրապարակային: Բազմաթիվ անձինք են ներկա գտնվել, այդ հայտարարությունները լսել, տեսել և այսպես ձևակերպեմ, կոպիտ չհնչի, ինձ այս ԲԴԽ կազմումլ, ասենք, ծպտյալ ընկեր կամ աջակից, չգիտեմ՝ ինչ բառ ասեմ, համախոհ պետք չի, ինձ պետք են օբյեկտիվ դատավորներ, ովքեր կարող են կայացնել օբյեկտիվ որոշումներ ու լինել անկողմնակալ: Ես, այդ գրավոր այդ հարցը տրվել էի, Դուք Ձեր հայտարարության մեջ չասեցիք, թե արդյո՞ք իրականում մենք բարիդրացիական հարաբերությունների մեջ եղել ենք, թե չէ: Այն ժամանակ, երբ որ Խորհրդի անդամ չեք եղել ու նման մտադրություններ չկար ու կարող եք ամեն ինչ ասել, միգուցե իրականում այդպես չեք կարծել, ընկերական շրջապատում այդպես եք արտահայտվել կամ այդպես էլ կարծել եք, այդպես էլ ասել եք, պարզաբանեիք, ես այստեղ խնդիր չէի տեսնի որպես այդպիսին կամ հերքեք, միգուցե իմ հիշողությունն է ինձ դավաճանում, խնդիրը դրանում է:

Հետևաբար, նախ և առաջ, ելնելով այդ հենց բարիդրացիական հարաբերություններից, նախկինում ունեցած, մինչև Ձեր ԲԴԽ անդամ դառնալը, Ձեր նախկինում նաև տարբեր միջավայրերում արտահայտած դիրքորոշումների համատեքստում ներկայացնում եմ բացարկի միջնորդություն:»:

Դավիթ Հարությունյանը 13.01.2026 թվականին Խորհրդի անդամ Կարեն Թումանյանին հայտնած բացարկի միջնորդությամբ նշել է, որ. «Հաջորդ միջնորդությունս վերաբերվում է ոչ դատավոր անդամ պարոն Թումանյանին բացարկի միջնորդություն ներկայացնելու մասին: Միջնորդությունն ունի հետևել պատճառաբանությունը.

Նախ սկսեմ օբյեկտիվ չափանիշներից, երևի, կամ թեկուզ սուբյեկտիվից սկսեմ: Պարոն Թումանյանը ինձ հարց տվեց, թե մենք ի՞նչ հարաբերությունների մեջ ենք եղել, ես նշեցի, որ հարաբերություններ չենք ունեցել, պարո՛ն Թումանյան, և բնավ սա որևէ հարաբերությամբ այս բացարկի միջնորդությունը պայմանավորված չէ: Ես գտնում եմ՝ իմ ներկայացված, ներկայացվելիք միջնորդությունը բխում է դատական իշխանության շահերից, նաև իմ գործի շահերից: Դուք իմ գործով նախորդ տարի եղել եք դատարանի կազմում, ԲԴԽ կազմում եք եղել, կայացրել եք որոշում, որը Սահմանադրական դատարանի կողմից դիտարկվել է որպես հակասահմանադրական կիրառում, հակասահմանադրական մեկնաբանությամբ:

Այն, որ օրենքով սահմանված կարգով, օրենքին համահունչ մեկնաբանությամբ չէր իրականացվում նախորդ վարույթը, դա ոչ թե ինձ էր պարզ, այլ ես համոզված եմ նաև Ձեզ էր դա պարզ, սակայն այդ քայլին, կարծում եմ, գնացել եք, մասնավորապես, կաշկանդված լինելով այդ ժամանակ ԲԴԽ նախագահ Անդրեասյանի ազդեցությունից, իսկ թե ինչո՞վ է պայմանավորված նրա ազդեցության տակ լինելը, ես հիմա կպարզաբանեմ: Մասնավորապես Կարեն Անդրեասյանը նախարար Մինասյանի հետ, հատկապես ներպետական օրենսգրքի, ներպետական օրենսդրության արգելքի պայմաններում ու ընդհանրապես միջազգային չափանիշներին հակառակ, համատեղ ծավալելով բիզնես, համատեղ շահույթ ունենալով, մասնակցել են տարբեր գործերով, մեկը՝ որպես Արդարադատության նախարար միջնորդություն ներկայացնող անձ, մյուսը՝ դատավոր, ԲԴԽ անդամ: Այլ կերպ ասած, ավելի մատչելի ասած, մեկը՝ դատախազ, մեկը՝ դատավոր: Այդ ամենը բոլորիդ համար շատ պարզ է եղել, բայց Դուք Ձեր որոշումներում, նաև Ձեր կողմից ստորագրված որոշումներում դա ձևակերպել եք, թե իբր վերջիններս գործում են ելնելով հանրային շահից: Այդ Դատական օրենսգրքի 71 հոդվածի երկրորդ մասի հինգերորդ կետի ուղիղ արգելքը, եթե բնորոշեր բոլորին, բոլոր շարքային մահկանացումներին, դատավորներին, դատախազներին, որ որևէ անձի հետ, կողմի հետ ֆինանսական շահ ունենալու պայմաններում իրավունք չունեին մասնակցել միևնույն պրոցեսին, Դուք չէ, նրանց դեպքում մեկնաբանել եք դա որպես նրանց գործողությունները մեկնաբանել եք հանրային շահով պայմանավորված, թե իբր նրանք առանձին կատեգորիայի անձինք են, օրենքը նրանց համար չի գրված, նրանք բոլորիս տարբերվում են, բայց դա մի կողմ: Բոլորիս հայտնի 2024 թվականի հունվարի տեսանյութը, այդ «Ուշացող արդարադատություն» անունով էր, թե չէ, սխալվեցի, դրան կանդրադառնամ: Պետրոս Ղազարյանի մոտ Կարեն Անդրեասյանի տված հարցազրույցը, որը Դուք ինքներդ փաստել եք, որ ուշադիր դիտել եք: Այդտեղ պարոն Անդրեասյանը, ինչ է ասում, ասում է՝ ինքը հանձնարարում է իրենից հարցված (իրենից հարցված շեշտում եմ) գործերով Դատական դեպարտամենտին պատրաստել տեսանյութեր ու դրա հիման վրա էդ իրենից հարցված հինգ թե՞ չգիտեմ քանի գործով դրանց հիման վրա նախաձեռնել կարգապահական վարույթներ: Կոչ է անում Արդարադատության նախարարությանը, դատավորների համապատասխան հանձնաժողովին հարուցել համապատասխան վարույթներ: Մտածում ենք հարցազրույցեր, անցավ, ի՞նչ տեղի ունեցավ: Դատական դեպարտամենտի միջոցներով, պետության հաշվին պատրաստվեց մի տեսանյութ, որտեղ հիմնականում, եթե չեմ սխալվում, հիշողությունս չի դավաճանում, հինգ դատավորներ էին: Դատավորների մի մասը գովերգվեց, մյուս մասը պիտակավորվեց, ընթացիկ գործերով կարծիքներ հայտնվեցին, այլ կերպ ասած, միջամտություն տեղի ունեցավ արդարադատությանը:

Դրանից հետո, դիցուք, մեկ վարույթ հայտնվեց ԲԴԽ տեսադաշտում կամ ԲԴԽ իրավասությունների ներքո Արդարադատության նախարարի միջնորդության հիման վրա, վերջինիս ֆինանսական գործընկերոջ և ԲԴԽ-ն ի՞նչ որոշում կայացրեց: Կայացրեց այդ դատավորին լիազորություններից դադարեցնելու մասին որոշում, բայց մի հետաքրքիր փաստով. փաստ արձանագրեց ու այդ որոշման տակ կա ձեր ստորագրությունը: Նշվեց, թե շատ ուշադիր ուսումնասիրել ենք այդ տեսանյութը և պարզել ենք, որ այդ տեսանյութը պատվիրողի գործողությունները միտված են եղել դատական իշխանության հեղինակության բարձրացմանը, միտված են եղել դատական իշխանության անկախությունը առանձին դատավորների պաշտպանությանը: Տենց բան լսել ե՞նք մենք երբևէ, այդ Ձեր բազմամյա, 20 և ավելի տարի փորձ ունեք, տենց բան լսել եք: Ասենք ես, ընդունենք նախկինում, լինելով Մասիվի դատավոր Մասիվի ոստիկանապետին, էլ չեմ ասում, լինելով ֆինանսական գործընկեր, հանձնարարի ասեի, գիտես ինչ, էս չորս Մասվիում մեկը ապրում է, այն մյուսների հետ էդքան էլ, չգիտեմ, մի խոսքով, ինձնից բան են հարցում, ես չեմ կարող պատասխանեմ, ինձնից հարցնում են դրա մասին, հլը մի հատ գնա դրան բռնի, բեր ես դատեմ: Ու այդ մասին ես հեռուստատեսությամբ հայտարարում եմ, Հանրային հեռուստաընկերությամբ, հետո այստեղ գայի, ինչ էիք իմ, իմ գործողությունները ոնց էիք գնահատելու: Ասելո՞ւ եք, քանի որ դա, չգիտեմ, այդ վատ մարդ է եղել այդ չորրորդ Մասիվի բնակիչը, հետևաբար ես դատարանի հեղինակությունն եմ բարձրացրել: Եթե դատական իշխանությունը հեղինակազրկելու համար ինձ չհեռացնեիք, առնվազն, կամ կդատեիք էլ երևի: Դուք չէ, ի նկատի ունեմ, համապատասխան մեղադրանք կառաջադրեին, բայց ստացվում է ԲԴԽ-ն՝ նաև Ձեր ստորագրությամբ, արձանագրում է, թե գործողությունները միտված են եղել դատական իշխանության հեղինակության բարձրացմանը ու Դուք ինձ հարց տվեցիք, ես սա խի եմ հատկապես շեշտում, թե իմ ո՞ր գործողությունները: Այ մեկը էդ, դա լրիվ բավարար ա իմ համար գնահատելու Ձեր՝ որպես ԲԴԽ անդամ, գործունեությունը ու փաստելու, որ Դուք իմ կարծիքով, ոչ միայն իմ գործով, այլ որևէ դատավորի գործով իրավունք չունեք լինելու դատավոր ու հիմնավորեմ իմ ասածը: Ես միջնորդություն, այսպես, միջնորդություն էի ներկայացրել, որ ինձ ներկայացնեք երաշխիքներ, այնտեղ նշել էի ինչի մասին է խոսքը: Դուք ինձ հարցնում եք, ասում եք մենք ինչ հարաբերություններ ենք ունեցել: Էլի եմ շեշտում՝ մենք ոչ մի հարաբերություններ չենք ունեցել, բայց ինձ ոչ այստեղ պետք են ընկերներ, ոչ էլ ոչ պրոֆեսիոնալ դատավորներ, ինձ պետք է, որ իմ գործով դատավորը լինի պրոֆեսիոնալ, անկողմնակալ և անաչառ, իսկ պրոֆեսիոնալիզմը՝ ինչո՞վ է կասկածի տակ դրվում, ես հիմա կասեմ: Ի տարբերություն մյուս գիտնական անդամների կենսագրություններում, ես ուղակի ուզում էի ծանոթանայի: Ի՞նչ է պարզվում. որ դուք ընտրվել եք Ազգային ժողովից որպես գիտնական անդամ: Ես կփորձեմ ավելի այլ բառերով մեկնաբանեմ կամ այնպիսի բառերով, որ նման տպավորություն առնվազն չստեղծվի:

Հարգելի պարոն Թումանյան, Ձեր, Դուք իրավաբան գիտնական եք արդյոք: Եթե օրինակ հարգելի տիկին Աբրահամյանի կենսագրությունը կարդում եք, գրած էր գիտության ոլորտը, որտեղ ինքը մասնագիտացված է, ինչ աշխատություններ է ներկայացրել, գրել, հեղինակ է եղել: Դուք որևէ աշխատության հեղինակ եղել եք երբևէ, որ որպես գիտնական անդամ ընտրվել եք: Այդ ես ինչքանով որ տեսել եմ պրակտիկայում, օրենքը հասկանում եմ, գիտնական անդամ լինելու համար, երևի պետք է գիտությունների թեկնածուի աստիճան ունենալ, դասակարգում, որակավորում ունենալ: Մյուս տարբերակը հեղինակավոր իրավաբանն է: Ես այդ հեղինակությունը չեմ վիճարկում: Հայտնի իրավաբան եք, բայց հեղինակավոր եք, թե չէ, ես չեմ Ձեզ նշանակել կամ որ ես այդ հարցը գնահատեմ, բայց մի հարց է մնում, Դուք իրավաբանական կրթությունը Ձեր որտեղ եք ստացել: Ձեր կենսագրությունում տարբեր բաներ են նշված: Իմ մոտ այ էդ է կասկած առաջացնում, որ ինձ արդյոք պրոֆեսիոնալ. պատրաստված իրավաբաններ են դատում, թե ոչ, իմ գործը քննում, թե ոչ: Ես սա կուզեի լսեի, ես դա այնտեղ տարընթերցումների տեղիք է տալիս: Այնտեղ նշված է տարբեր երկրներ, վերապատրաստումներ ու երկու ԲՈՒՀ է նշված, որտեղ որ ենթադրվում է իրավաբանական կրթություն եք ստացել: Այդ ԲՈՒՀ-երը երբ եք սովորել՝ միաժամանակ, թե տարբեր ժամանակ:

Կանխավարկածը իրականում դրանում է կայանում, որ եթե գրված է, դա այդպես է, եթե Ազգային ժողովը ընտրվել է, ենթադրում է դա այդպես է, կանխավարկածը չի վիճարկվում, բայց կանխավարկածը երբեմն կասկածի տակ է դրվում կամ հակառակ կանխավարկածն է առաջանում, երբ որ ուսումնասիրում ես իմ տեսակետից, միգուցե ես իմ մասնագիտական, չգիտեմ, տարիների փորձը մի քիչ ավելի շատ կասկածելու, ավելի շատ փաստաթղթերը նայելու, այսպես ասած, վատ փորձ է մեջս ձևավորել, հա երևի, բայց ես ասեմ ինչի համար է այդ կանխավարկածը փարատվում իմ մոտ ու դեպի հակառակը, կարա՞մ ասեմ, եթե Խորհրդին հետաքրքիր է ու այստեղ խնդիրը հետևյալում է, եթե ես ներկայացնեմ միջնորդություն:

Հիմա շարունակելով նշեմ: Ուրեմն անձը, իր կողմից, բացառապես իր կողմից ներկայացված փաստաթղթերին եմ հղում տալիս, պետական մարմիններին է ներկայացրել փաստաթղթեր, պարոն Թումանյանը, ըստ որի միևնույն ժամանակ սովորել է, ուսանել է երկու բարձրագույն կրթական հաստատությունում, մեկը՝ Հայաստանում, մեկը՝ արտերկրում: Թե Հայաստանում, թե արտերկրում նշված ԲՈՒՀ-երը, համենայն դեպս համացանցի համահասանելի աղբյուրներում առկա տեղեկատվությունում, հեռակա ուսուցման կարգ չեն ունեցել, դա՝ մեկ: Անձը միաժամանակ երկու տարբեր բարձրագույն կրթություններ է ստացել ըստ իր ներկայացրած փաստաթղթերի: Մեկը, մասնավորապես, Վանաձորում գտնվող մի մասնավոր ԲՈՒՀ-ից, մյուսը՝ Լենինի անվան Մոսկվայի պետական մանկավարժական համալսարանից: Ըստ ներկայացված փաստաթղթերի՝ այդ մանկավարժական համալսարանը, պետական ուսուցումը եղել է ռուսերենով, օրինակ, և անձը միևնույն ժամանակ իր կողմից պետական մարմիններին ներկայացված փաստաթղթերում ներկայացրել է ռուսերենի իմացության մասին տեղեկանք, որտեղ նշված է, եթե չեմ սխալվում, A2 մակարդակ: Այդ A2 մակարդակը կարող եք որոնել, դա նա է, որ մի 2000-ից 3000 բառ գիտի մարդը, կարողանում է հաղորդակցվել, շփվել: Բայց հարց է առաջանում. անձը այդ մակարդակի լեզվի իմացությամբ ոնց է ստացել բարձրագույն կրթություն, այն էլ իրավաբանական, ոնց ասենք դատավորների անկախության մասին դասերը լսել, սահմանադրական իրավունք, աշխատանքային իրավունք 2000 լեզվի, 2000 բառի իմացությամբ և ստացել համապատասխան դիպլոմ: Այստեղ կանխավարկածը շեղվում ա դեպի մյուս կողմ, որ միգուցե ստեղ այդքան էլ ամեն ինչ այնպես չի, ինչպես ներկայացված է, հետևաբար, այս մի քանիսը նշեցի: Հա նաև նշեմ, որ ըստ մի տեղ ներկայացված փաստաթղթերի՝ էլի բաց հրապարակային աղբյուրներից եմ ասում, պարոն Թումանյանի կողմից ներկայացված, նշված է, թե երկու տարով է ուսումը տեղի ունեցել, բայց թե՛ Հայաստանում, թե՛ Ռուսաստանում այդ ժամանակահատվածում նաև երևի հիմա, երկու տարում բարձրագույն առաջնային կրթություն, հիմա բակալավր են ասում են էն ժամանակ հինգ տարի, ստանալ հնարավոր չէր. այ սրանք են իմ բարձրացած հարցերը: Եթե պարոն Թումանյանը այս մասին որևէ ողջամիտ բացատրություն կտա, ես ներողություն կխնդրեմ այս ամեն ինչը բարձրաձայնելու համար և կանդրադառնամ իմ բացարկի մյուս հիմքերին: Այստեղ խնդիրը նրանում է, որ պարոն Թումանյանը իմ ու մյուս դատավորների վերաբերյալ գործով դատավոր է հանդես գալիս: Կայացնում է որոշումներ, դատավորների լիազորություններ:

Նշեմ, որ ես Ազգային ժողով ներկայացված փաստաթղթերը չեմ քննարկում: Ճիշտ նկատեցիք, որ, պետական մարմինը ասելով, այդ մի մասը ներկայացված էր Ազգային ժողով, բայց ես դրանք չեմ քննարկում, ես դրանք դրանց ընդունելությունը չեմ քննարկում, չեմ վիճարկում, թե ով է ընդունել, ինչի է ընդունել, ինչ խորությամբ է ուսումնասիրել, համապատասխան հարցումներ արելա, չի արել: Խոսքս նրա մասինա, որ ասեցիք բացարկի իրավունք ունեմ, ես իրավունք ունե՞մ բացարկի միջնորդություն ներկայացնեմ դատարանի կազմին կամ որևէ դատավորի կամ որևէ անդամի ոչ պատշաճ դատավոր լինելու հիմքով և սա է իմ բացարկի էությունը: Բավարարվենք այսքանով: Միջնորդությունը խնդրում եմ քննարկեք։»։

Դավիթ Հարությունյանը 13.01.2026 թվականին Խորհրդի անդամ Երանուհի Թումանյանցին հայտնած բացարկի միջնորդությամբ նշել է, որ. «Ինչպես նշեցի ինձ համար նախ և առաջ սկզբունքային է, որ իմ գործը քննվի պրոֆեսիոնալ դատական կազմի կողմից, մասնավորապես, դատավորների կողմից, հետևաբար այս համատեքստում առաջնահերթ կներկայացնեմ բացարկ տիկին Թումանյանցին:

Բացարկի հիմքերը հետևյալն են. օրինակ, ի տարբերություն տիկին Աբրահամյանի, տիկին Թումանյանցը տարիներ շարունակ, երևի թե կենսագրության գերակշիռ մասը, աշխատել է Անդրեասյանի ենթակայությամբ, նրա հետ եղել է փոխկապակցված աշխատանքային ծառայողական հարաբերություններով և ոչ միայն այդ փաստը, այլ նաև այս տարիների ընթացքում վերջինիս դրսևորած վարքագիծը, ի նկատի ունեմ ի պաշտոնե դրսևորած վարքագիծը, կայացրած որոշումները, հրապարակային ասված խոսքերը և այլն: Առերևույթ և աներկբա վկայում են, որ տիկին Թումանյանցը չի կարող լինել իմ գործով դատավոր և ենթակա է բացարկման և սկսեմ ավելի վաղ տեղի ունեցած իրադարձությունների:

Ուրեմն, եթե ԲԴԽ ոչ դատավոր անդամ Արմենուհի Հարությունյանը հայտնել է ինքնաբացարկի միջնորդություն և Բարձրագույն դատական խորհուրդը, քննարկելով նրա միջնորդությունը, բավարարել է զուտ էն հանգամանքից ելնելով, թե վերջինս միջնորդություն է ներկայացրել Բարձրագույն դատական խորհուրդ իմ վերաբերյալ կարգապահական պատասխանատության ենթարկելու մասին, որը, իսկ հիմքն ու պատճառաբանությունը ԲԴԽ-ի եղել է այն, թե դա անկողմնակալ դիտորդի մոտ կարող է տպավորություն ստեղծել նրա անաչառության վերաբերյալ, ապա Թումանյանցի դեպքում ոչ թե միջնորդություն է ներկայացվել իմ վերաբերյալ Բարձրագույն դատական խորհուրդ, այլ առնվազն երկու անօրինական որոշում է կայացվել: Վերջինս իր հրապարակային խոսքում համահասանելի բոլորին, տարբեր պիտակավորումներ է տվել իմ գործին, իմ անձին, որը ես, կարծում եմ, սեփական կարծիքը չի եղել, մասնավորապես եղել է Անդրեասյանի ուղղորդմամբ: Հիմա փորձեմ հիմնավորեմ դրանք:

Եթե անձը, ընդունենք թե, մի քիչ ավելի պատկերավոր ասենք, մեղադրող է եղել գործով, ապա տիկին Թումանյանցը եղել է երկու անգամ դատավոր ու այդ երկու անգամ կայացել է անօրինական դատական ակտ իմ վերաբերյալ և, եթե դատախազի վերաբերյալ տեսակետը պնդելու համար, Բարձրագույն դատական խորհուրդը որոշել է նրան հեռացնի կազմից, որ հանրության մոտ, անկողմնական դիտորդների մոտ կարող է տպավորություն ստեղծվել անաչառության վերաբերյալ, ապա այս դեպքում տիկին Թումանյանցի վերաբերյալ էդ, կարծում եմ, այդ կարծիքները անկողմնակալ դիտորդի, հանրության մոտ նույնիսկ փարատելու անհրաժեշտություն չկա, եթե մյուսների դեպքում կարող էինք հարուցել երաշխիքներ ապա այս դեպքում գտնում եմ ընդհանրապես դրա անհրաժեշտությունը չկա: Իմ տպավորությամբ դա աներկբա կասկածահարուց չի ընդհանրապես: Էս ա խնդիրը: Հիմա ավելի մանրամասնեմ: Տեսե՛ք, տիկին Թումանյանցը եղել է ԲԴԽ անդամ Կարեն Անդրեասյանի հետ միաժամանակ, նրանք միաժամանակ ընտրվել են, մեկը դարձել է անմիջապես նախագահ, գործադիր իշխանությունից գալով, մյուսը, լինելով նրա նախկինում տեղակալը, անմիջապես զբաղեցրել է ԲԴԽ անդամի պաշտոն: Այստեղ քրեական գործ քննող դատավորներից երևի մենակ հարգարժան պարոն Դանիելյանն է գտնվում:

Համանման հանդիպումներ են եղել նաև քաղաքացիական ու վարչական գործեր քննող դատավորների հետ 22 թվականի համապատասխանաբար նոյեմբերի վերջ և դեկտեմբերի սկիզբ ոչ քրեական ուղղվածության դատավորների հետ ու, կարծում եմ, այդ նույն բովանդակությամբ խոսակցություններ են եղել կամ արձանագրումներ են եղել Բարձրագույն դատական խորհրդի նախագահի կողմից այն ժամանակվա այն մասին, որ տիկին Թումանյանցը համակարգել է օրենսդրական փոփոխություններ, թե դա Բարձրագույն դատական խորհրդի որ լիազորություններով է եղել նախատեսված, ինչ-որ Դատական օրենսգրքի փոփոխություններ կատարելը, ընդհանրապես նման գործողությունների կատարումը կամ համակարգումը, դա մեկ այլ հարց է, բայց եղել է վերջինս դրա համակարգող ու ոչ դատավոր անդամներն էլ, ովքեր այս հարցի վերաբերյալ որոշում էին կայացնելու, նորընտիր անդամները, այս մասին երևի թե չգիտեն, հատկապես նրանց ուշադրությունն էլ եմ ուզում արժանացնեմ, թե ինչ է տեղի ունեցել:

Տեղի է ունեցել հետևյալը. ի թիվս այլ օրենսդրական փոփոխությունների, նախագծերի, ներկայացվել է նաև հետագայում 23 թվականի մարտի 1-ին երևի Կարեն Անդրեասյանի կողմից լույսի շող անունը ստացած նախագիծը: Այդ նախագծով Անդրեասյանը փաստեց, երևի շուրջ քանի հոգի են քրեական դատավորների, երևի 70 հոգի, որ նախատեսվում է մինչդատական այդ վարույթը քննող դատավորները, դատարանը ընդհանրապես լուծարել և միացնել առաջին ատյանի մյուս դատարաններին, վերաքննիչի դատավորներն էլ համապատասխանաբար վերաքննիչ քրեական դատարանի կազմում և նշեց, որ այդ հարցում կա բացարձակ կոնսենսուս Ազգային ժողովի, Կառավարության, վճռաբեկ և վերաքննիչ դատարանների մոտ: Այդ ժամանակ ես ձայն խնդրեցի և ասեցի, եթե մենք ենք առաջին շահառուն, ապա, իսկ մեր կարծիքը որևէ մեկը հարցել է այդ միացնելու հետ կապված ու մի շարք փաստարկներ բերեցի, հիմա չեմ ուզում ծանրաբեռնեմ, բայց մի քանիսը նշեմ: Մասնավորապես այն, որ եթե պետք է մենք էլ հերթապահություն իրականացնեինք, ապա արդեն իսկ պլանավորած նիստեր կային, իսկ ինչպես հիմա, այն ժամանակ էլ արդիական էր իբր ժամանակին գործերը ավարտելու հարցը: Մի քանի փաստարկներ բերվեց, այնուհետև այլ ելույթներ տեղի ունեցան, ընդմիջում տեղի ունեցավ: Ընդմիջման ժամանակ Անդրեասյանը, լսելով դատավորների փաստարկները, ասաց հետևյալը. թե այս ինչեր եք ասում, ինքը զարմացել է և լինելու է այս հարցի լոբբիստը, այսինքն՝ այն հակառակ տեսակետի, ինչ-որ այդպես բառ օգտագործեց, հետ մտանք ներս ընդմիջումից հետո, ասեց՝ եկեք, այնուամենայնիվ, այս հարցը նորից քննարկենք, քվեարկության դնենք, թե դա էլ ինչ ընթացակարգ է մի կողմ: Մեծամասնությունը դատավորների քվեարկեց, որ ոնց կա այդպես էլ մնում է, մինչդատականի դատավորները չեն միանում քրեական գործեր քննող դատավորներին: Անդրեասյանը փաստեց, թե դյուզն ինչ կամ չնչին տարբերությամբ անցավ հակառակ կողմի տեսակետը, այսինքն՝ մնում է:

Հաջորդ օրը նշեց, թե ամեն դեպքում մի հատ հանձնաժողով, թե ինչ-որ խումբ ստեղծենք այդ հարցի քննարկման համար, որի կազմում նաև առաջարկեց ինձ ընդգրկել: Բոլորդ կհիշեք այդ ժամանակ, դատավոր աշխատողները՝ խումբ էր վայբերի ստեղծվել, ես այնտեղ գրեցի, որ որևէ հանձնախմբի կամ խմբի մեջ, չգիտեմ, չեմ մասնակցելու, որովհետև պատկերացնում էի, թե ինչ է կատարվում:

Հաջորդ օրը վերադարձանք աշխատանքին, նոյեմբերի 29-30, ստացանք նախագիծ, այսինքն՝ ստացվում էր, որ ոչ մեկի հետ էլ ոչ մի հարց չի քննարկվելու: Այդ նախագծով, արդեն, կարծես թե, այդ մինչդատական վարույթի դատավորները, ինչպես նաև քրեական հետապնդման տակ գտնվող դատավորները էլ պետք է չպաշտոնավարեին կամ դադարեցում տեղի ունենա նրանց լիազորությունների կամ էլի միացման մասին էր խոսքը: Գրավոր առարկություն ներկայացրեցի, ուղարկեցի այն ժամանակ հատկացված այդ համապատասխան էլփոստին: Այդ տեղեկությունները, ենթադրում եմ, ավելի վաղ գործի նյութերում կան, հետագայում երևի էլի կներկայացնեմ, չեմ հիշում այդ ժամանակ ներկայացրել եմ, թե չեմ ներկայացրել: Մեկ էլ պարզվեց, որ այդ նախագծերը գնացել են Ազգային ժողով այն պատճառաբանությամբ, թե դա դատավորների կողմից առաջ մղած նախագիծ է, դա դատավորների տեսակետն ու կարծիքն է արտահայտում: Արդեն միանշանակ այնպես, որ այդ դատավորների լիազորությունները դադարեցվում էին, թե իբր 70 հոգի դատավոր հավաքվել էինք ու որոշել էինք, որ մեզնից 20-ի լիազորությունները դադարեն: Այն, ով որ գտնվելու էր քրեական հետապնդման մեջ, նրանցն էլ, այդ մինչդատականի 17 հոգին էլ: Հինգ հոգի քրեական հետապնդման տակ գտնվող էին այդ ժամանակ, 17 հոգի՝ մինչդատականի դատավորներ, առաջին ատյան, վերաքննիչ: Պատճառաբանությունն էլ օրինակ այդ քրեական հետապնդման տակ գտնվողների ի՞նչ էր. ասում էր, եթե մի ասվա մեջ չեն արդարանում մարդիկ, ապա դադարում է լիազորությունները, դադարում է լիազորությունները, իսկ ռեզերվային դատավորի կարգավիճակ ձեռք են բերում, երբ որ արդարանում են: Ասենք քրեական գործ քննող, քրեական դատավարությունից քաջատեղյակ կամ քիչ առնչություն ունեցող մարդիկ գիտեն, որ մի ամսվա մեջ արդարացում տեղի չի ունենում:

Իմ հաստատակամ հիշողությամբ 70 հոգու ներկայությամբ բազմիցս դա փաստվել է: Եթե կոնկրետ գնանք այդ հարցին, մինչև դա էլ ասեմ, մինչև այդ հանդիպումը համապատասխան նամակ էի ուղարկել Բարձրագույն դատական խորհրդին, թե դեպարտամենտին, որ, ի թիվս այլ հարցերի, օրակարգում ընդգրկվի դատավորների անկախության հարցը, կարգապահական պատասխանատվության ենթարկելու հարցը, մասնավորապես այդ վախտ պաշտոնավարող, այդ ժամանակաշրջանում պաշտոնավարող նախարար Մինասյանի էն դիտարկումները, որ կարգապահական վարույթների նպատակը դատավորներին զգաստացնելն է, մյուս դատավորներին, այդ հարցերը քննարկման դրվի ու տիկին Թումանյանցը այդ ժամանակ այդ իրենց բառը օգտագործեմ, չգիտեմ հայերեն համարժեքը որն է, մոդերատորն էր այդ հարցի: Միևնույն ժամանակ մի ուրիշ նախագիծ էլ առաջարկեց տիկին Թումանյանը, դա դատավորների գնահատման հանձնաժողովի նոր մեթոդաբանություն, նոր օրենսդրական փոփոխություններն էր, որոնք ցանկանում էին այդ ժամանակ անցկացնել, հետո մարտին, հետո բոլորս տեսանք, թե ինչ եղավ այդ նախագծի հետ կապված ու ես հիմա կասեմ դրա հաջորդականությունը, ինչքանով է դա առնչվում այս գործին: Այդ ժամանակ ես այդ հանձնաժողովի անդամ էի, ներկայացրեցին տեսակետները, բացասական տեսակետը, բնականաբար, դրանից հետո հետաձգվեց մինչև երևի թե 23 թվականի ապրիլ ամիս: Այդ ժամանակ հանձնաժողովի պաշտոնակատար էի, զանգ ստացա Դատական դեպարտամենտից, ասեցին թե էլի տիկին Թումանյանի համակարգմամբ, Թումանյանցի, ներողություն եմ խնդրում, որ պատրաստվում են ինչ-որ էքսպերտներ են ներգրավել այդ հարցում, էքսպերտների հետ հանդիպման: Ասեցի խնդրեմ, թող համենան իմ աշխատասենյակ, ասացին չէ Բարձրագույն դատական խորհուրդ թող գան: Եկան Բարձրագույն դատական խորհուրդ՝ ձեր խորհրդակցական սենյակ: Մարդիկ էին այդտեղ հավաքված մի հինգ-վեց հոգի, ոմանց ճանաչում էին նորմալ իրավաբաններ, մի մասին չէի ճանաչում, ասեցի Ձեզ ով է ներգրավել ստեղ, ուր է Թումանյանցը, ուր է Անդրեասյանը, եթե ինչ-որ փոփոխություն են առաջարկել, ով է Ձեզ էքսպերտ ներգրավել՝ հասկանալով, որ դա ինչ որ արհեստական գործընթաց է, բնականաբար դուրս եկա տեղից, դրանից հետո, սա ուղղակի փաստեր եմ նկարագրում, որպեսզի բոլորին պարզ լինի:

Փետրվար ամսին այդ մասին, հա նաև այդ նախորդ Ձեր հարցում, որ նշում եք, թե ես սխալ նշեցի այդ կարգավիճակը, եթե այն ժամանակ Դուք պարզ է չեք հետևել կամ Դուք չեք համակարգել ի պաշտոնե այդ ֆեյբուքյան էջը, որը այն ժամանակ կոչվում էր Բարձրագույն դատական խորհուրդ, այնտեղ մինչև վերջը չէին կողմնորոշում, թե դատավորների կարգավիճակը ինչ է, որովհետև հայտարարություն տարածվեց դրանից հետո էդիտ եղավ, այսինքն փոփոխվեց այդ տարբերակը, մեկ այլ կարգավիճակ տվեցին զուտ ֆեյբուքյան գրառումով, այդ էլ փաստարկված կա, համապատասխան ներկայացվել է Բարձրագույն դատական խորհրդին կամ կներկայացնեմ, այդ կարգավիճակը, թե ինչ կարգավիճակ ձեռք բերեցին, դա զուտ ֆեյբուքյան գրառումների փոփոխությամբ է այդ կարգավիճակը փոփոխության ենթարկվել:

Լիազորությունները դատավորների դադարեց համապատասխան ու ինչ պարզվեց, որ ամեն դեպքում ոչ թե դադարվում է, այլ չգիտեմ երևի կասեցվում է, այդ դատավորները ստանում էին աշխատավարձ՝ առանց աշխատելու ու պետք է նշել, որ իրենց կամքին հակառակ: Որևէ դատավոր չկար, որ ասեր այդ մարդկանցից, որ ես չեմ աշխատելու, բայց պետք է ստանամ աշխատավարձ: Իմ լիազորությունների դադարացման օրվա դրությամբ, երևի, այդ մարդկանց արդեն իսկ վճարվել էր 100 միլիոն դրամից ավելի գումար, իսկ թե դե անհիմն ծախս է, թե վատնում է, դա արդեն այլ ընթացակարգերով կարելի է գնահատել կամ քննարկել: Խնդիրը դրանում չի, խնդիրը հետագայում ինչում կայացավ, որ փետրվարին ես տվեցի այդ կապակցությամբ հարցազրույց, հետո ապրիլի յոթին տվեցի, ասեցի և 20-ից ավելի դատավոր, դատավորի լիազորություն դադարեցվել է, հետո պարզվեց ինձ բերեցին Բարձրագույն դատական խորհուրդ կարգապահական պատասխանատվության ենթարկելու, մինչդեռ պարզվեց, որ ես ԲԴԽ ուշադրության կենտրոնում նաև, տիկին Թումանյանցի, հայտնվել եմ ավելի վաղ, այսինքն՝ թիրախավորվել եմ ավելի վաղ, քան այն առիթը, որը ինձ բերել էր Բարձրագույն դատական խորհուրդ իմ կյանքում առաջին անգամ։

Բացարկը հետևյալն է. տիկին Թումանյանցի ուշադրության կենտրոնում ես հայտնվել եմ ավելի վաղ, ավելի վաղ տված հարցազրույցների կապակցությամբ, մասնավորապես: Դա չի բխում, ամենևին, ԲԴԽ լիազորություններից, դա ԲԴԽ լիազորությունների սահմանազանցում է, չարաշահում է, ես չգիտեմ՝ ոնց կարելի է մեկնաբանել, բայց հաստատ, ինչպես Դուք փաստեցիք, ԲԴԽ-ն նման լիազորություն չունի, որ որևէ դատավորի ուշադրության կենտրոնում պահի, թիրախավորի, այնուհետև բերի մեկ այլ առիթով պատասխանատվության ենթարկի: Սա՝ մեկ, այնուհետև, տիկին Թումանյանցը, այ հասանք այն կինոյին, «Ուշացող արդարադատություն», որ չսխալվեմ նորմալ ասեմ էլի նորից: Դատական իշխանության էջում 23 թվականին է լույս տեսել «Ուշացող արդարադատություն» ու դատական կոռուպցիա երբ ու ոնց կլինի դրա վերջը: Տիկին Թումանյանցը, տեղ հանդես գալով բանախոսի դերում ու ընդհանրապես համակարգելով այս ֆիլմերի արտադրությունը, եթե այդպես չի, հակառակը փաստեն, ամեն դեպքում համացանցում այդ մասին նյութերը կան նաև լուսանկարների տեսքով, խոսում է թե վերջին շրջանում, նաև այն ժամանակահատվածում, երբ ինձ են պատասխանատվության ենթարկել, այն մասին, որ այդ դատավորները լքել են դատական համակարգը, թե ինչ ենք արել այդ դատավորներին, ազատել ենք պաշտոնից երկու պատճառով, մեկը կենսաթոշակի տարիքը անցնելու, մյուսը զտման որոշակի աշխատանքներ իրականացնելու արդյունքում: Երբ որ իմ լիազորությունները դադարեցվել է, ես եղել եմ 41 տարեկան, ոչ մի օր ավել, ոչ մի օր պակաս: Բնականաբար 41 տարեկանում թոշակ չեն գնում, թոշակի չեն անցնում, կենսաթոշակի, առավել ևս դատավորները ով ուրիշ հիմքերը չունի կենսաթոշակի անցնելու: Այդ ինչ որոշակի զտման աշխատանքներ եք տարել իմ նկատմամբ, ուզում եմ հասկանամ, իսկ այն, որ նաև իմ նկատմամբ է դա տեղի ունեցել ու դա ապացուցվում է, դա տիկին Երանուհի Թումանյանցի՝ այդ մասին ինչ-որ օրագրի էջերից դատավորների լուսանկարներ պոկելով էր դրսևորվում կամ իր հետևը այդպիսի, ոնց է կոչվում չգիտեմ, այդ ռեժիսորայում այդ որ ինքը նստած է իր հետևը նկարներ են պոկվում, այդ թվում իմ նկարն էր պոկվում այդտեղ, այսինքն՝ այդ թվում նաև իմ մասին էր խոսում: Այնտեղ շատ պատկառելի հարգարժան ընկերներ կան, որ այդ մարդկանց կողքը հայտնվելը այդ նույն օրագրի մեջ հայտնվելը իմ համար միայն պատիվ է բերում, բայց դե հարցը հետևյալն է. այնտեղ մարդիկ կային որ իրոք կենսաթոշակի տարիքի կապակցությամբ էին հեռացել, մի մասը արդեն չկան, բայց ես ուզում եմ հասկանամ այդ ինչ զտման աշխատանքներ եք տարել: Այդ ԲԴԽ, որ լիազորության շրջանակներում եք իմ նկատմամբ կամ որևէ դատավորի նկատմամբ զտման աշխատանքներ տարել, այդ որոնք են այդ աշխատանքները: Այս արտահայտությունը միայն բավարար է, որ այդ մարդը բացարկ հայտնի ու էլ չեմ ասում կամ արդեն, երևի, ասել եմ այդ պարբերաբար անօրինական որոշումների կայացումը: Վերջին գործով զեկուցող հանդիսանալը, ինձնից հայցելը այնպիսի տեղեկություններ, ինչպիսիք ներկայացնելու հնարավորություն չեմ ունեցել ավելի վաղ առաջին դատական նիստի ընթացքում: Ասենք ես արտահայտվելու հնարավորություն էի ունեցել, ես որևէ ապացույց ներկայացնելու հնարավորություն էի ունեցել, որ ինձնից հետագայում պահանջում էիք զեկուցողի ստորագրությամբ այնպիսի տեղեկություններ, որոնք ավելի վաղ ներկայացնելու հնարավորություն չեմ ունեցել: Լավ, էս էլ անցանք: Ում ներկայությամբ են եղել այն անօրինականությունները, որոնք թույլ են տալիս իմ նկատմամբ այս դատական նիստերի դահլիճում, եթե մի հատ հիշեցնելու անհրաժեշտություն կա կամ մարդիկ կան, տեղյակ չկան, դատական նիստերի ձայնագրությունը կարող եք դնել, լսել, թե ոնց էին դատավորի նկատմամբ ուժ գործադրելու սպառնալիք կիրառում կարգադրիչների միջոցով:

Դատավորը հարցնում է ու՞մ նկատմամբ ես ուզում ուժ կիրառես, ասում է գույքի: Ո՞նց կարելի է գույքի նկատմամբ ուժ կիրառել: Երբ որ դատավոր անդամը ուզում է հարց տա պատասխանատվության ենթարկվող դատավորին, ասում է դու հարց մի տուր: Ասում եմ մարդը հարց է տալիս, ասում է չէ նա ինքնուրույն չի: Երբ որ միանձնյա որոշումներ է կայացնում, օրինակ, ո՞նց եք Դուք, պարոն Աթաբեկյան, հիմա եթե որոշում եք կայացնում, հարցնում եք կա այդպիսի բան, թե չէ ու որոշում եք կայացնում: Ասում ենք ոնց եք միանձնյա որոշում կայացնում, ասում է տենց է մեր մոտ պայմանավորվածությունը, եթե մեկը դեմ է, թող արտահայտվի:

Հիմքերից մեկը, շարունակում եմ, դա նա է, որ այդ նիստին ներկա գտնվելով որևէ միջոց չի ձեռնարկել ու ենթարկվել է այդ ազդեցությանը, այդ ապօրինություններին: Ու լավ ընդունենք թե այդ ամեն ինչը օրինական էր, օրինական էր նիստի ժամանակ հեռախոսով խոսալը, հեգնելը, դատավորին դատական նիստերից դուրս հանելը, սանկցիա կիրառելը, դրանից հետո ներկայացուցիչներին ներս չթողնելը, կարգադրիչների զեկույցը լսել այն մասին, որ փաստաբաններ են եկել, նշել, թե ներս մի թողեք, վերջում դա մեկնաբանել իբրև թե հավելյալ կարգադիչների ուժերի մուտքի արգելափակում: Ասենք, նախարարության ներկայացուցիչները հարգարժան նստած են, ԲԴԽ անդամները նստած են, իբր կարգադրիչների հավելյալ ուժեր են ուզում մուտք գործեն, Անդրեասյանն էլ արգելում է նրանց մուտքը: Այդ ամեն ինչին ականատես լինելը ընդունենք սաղ օրինական է եղել, բայց այդ կարգապահական պատասխանատվության ենթարկվող դատավորը՝ այդ ժամանակ ես, դիմում էի ներկայացրել ԲԴԽ, որ խնդրում եմ քննարկել Անդրեասյանին կարգապահական պատասխանատվության ենթարկելու հարցը: Քննարկվե՞ց այդ միջնորդությունը: Անցյալ տարի հարցում արեցինք, պարզվեց չի քննարկվել: Որովհետև նույնիսկ երեք ձայն չի հավաքվել, որ այդ միջնորդությունը քննարկվի: Ես, կարծում եմ, համարձակություն չի եղել, որ Անդրեասյանի վերաբերյալ որևէ հարց քննարկվի: Ես չեմ ասում նրան պատասխանատվության ենթարկել, այլ միջնորդությանը օրինական ընթացք տալ, քննարկել, որոշել այս դատավորը այն ինչ որ այդ բարձրաձայնում է այդ պատասխանատվության ենթարկելու միջնորդության մեջ իրական է, իրական չի, վարման ենթակա է, ենթակա չի, հիմնավոր է, անհիմն է: Ու այս պայմաններում, ասենք, ի՞նչ կարելի է խոսել անկախության, անկողմնակալության կամ ազդեցությունից դուրս գտնվելու մասին:

Անձնական մասնագիտական կողմի մասին ասեմ՝ պատշաճության, մղումների: Ներկայացվում է նախագիծ, եթե հայտնի չի օրն ու ժամը պետք է, հիմա կասեմ նախագծի անվանումը: ԲԴԽ ոչ դատավոր անդամների կենսաթոշակի մասին, վաղաժամ կենսաթոշակի անցնելու մասին: Այդ ժամանակ ԲԴԽ ոչ դատավոր անդամներն էին Երանուհի Թումանյանցը, Հայկ Գրիգորյանը և Վիգեն Քոչարյանը ու դե Անդրեասյանը: Ներկայացվումա նախագիծ, ես համոզված եմ պարոն Դադունցը օրենսդրական բարեփոխումների համակարգողն է եղել նախարարությունում, իրենց նախաձեռնությունը չի եղել, ԲԴԽ-ից ա եկել, էլի ենթադրում եմ՝ տիկին Թումանյացն է այդ համակարգողը եղել: Այնտեղ նշվում է հետևյալը, որը, որ ակնառու է այս ամբողջ պատմության մեջ այդ նախագծի, որ ի տարբերություն դատավոր անդամների ոչ դատավոր անդամները այս պաշտոնավարումից հետո, մոտավոր եմ ասում, աշխատանք չունեն և ապահովված չեն նրանց սոցիալական երաշխիքները և այլն, հետևաբար, առաջարկվում է ոչ լրիվ պաշտոնավարման դեպքում սահմանել կենսաթոշակ նրանց համար, քանի որ դատավորները վերադառնալու են իրենց դատարանը շարունակել պաշտոնավարել որպես դատարան: Սա գիտեք ինչով ա էական, որ սա ցույց է տալիս ուղղակի ԲԴԽ ոչ դատավոր անդամների շարժառիթը, այսինքն՝ սա չի ընկալվում որպես առաքելություն, արդարադատության իրականացման մաս կազմել, ինչ-որ դատավորների անկախության մասին մտածել: Սա ավելի շատ դիտարկվում է սոցիալական ապահովվածության ինչ-որ պաշտոն զբաղեցնելու մասին, ամեն դեպքում այդ նախագծից այլ տպավորություն ես չէի կարող ստանալ։

Այն, որ տիկին Թումանյանցը պարոն Անդրեասյանի ազդեցության տակ է եղել, դա, կարծում եմ, որևէ մեկի մոտ կասկած չի հարուցում անկողմնակալ դիտորդների մոտ ու մի քանի փաստ նշեմ նաև: Պետք է նշել, որ նույն պաշտոնավարումը դադարեցնելուց հետո նույն Անդրեասյանը հաստատել էր տիկին Թումանյանցի խոսքերն առ այն, որ ոչ բոլոր դատավորներն են ազատվել կարգապահական պատասխանատվության հիմքով, այլ դա ուղղակի եղել է առիթ, այսինքն՝ առիթ է եղել, այ ինչպես որ հետագայում է նաև նշել պաշտոնական փաստաթղթում, որ ԲԴԽ-ի ուշադրության կենտրոնում է հայտնվել ավելի վաղ դատավոր Դավիթ Հարությունյանը, այդ նույնպես հարցազրույցում «factor.am»-ին տված հարցազրույցում, տաղավարում անմիջապես: Եվրոպական դատարան ներկայացրած, Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարան որպես Կառավարության ներկայացուցիչ ներկայացված փաստաթղթում: Պարոն Հարությունյանի նշած Եվրոպական դատարան ներկայացրած պաշտոնական դիրքորոշման 75-րդ կետն է: Եթե չունեք, կարող ենք ներկայացնել:

Դե եթե մինչև այդ Եվրոպական դատարան Դուք դիրքորոշում եք տվել որպես պատասխանող նույն տրամաբանությամբ կարող եք նաև նրանց դիրքորոշումներն ունենալ:

Դե գիտեք, ի՞նչն է նաև կարևոր այս ամեն ինչում այդ հրապարակային տեսանյութերում, մյուսներում: Երևի եթե հիմք ենք ընդունում, որ տիկին Թումանյանցն է այդ ամեն ինչը համակարգել, մի հատ շատ կարևոր արձանագրում կա այնտեղ, շատ հետաքրքիր: Այնտեղ պարոն Անդրեասյանը ներկայացվում է բոլոր, մինչև իրեն պաշտոնավարող ԲԴԽ նախագահներին գերազանցող նախագահ ու դա տիկին Թումանյանցի մատուցմամբ է ներկայացվում:

Հիմա տեսեք ու էս մեկ այլ, մեկ այլ դետալ էլ ասեմ էլի: Այս տեսանյութը մինչև Անդրեասյանի երևի պաշտոնավարումը, դրանից ավարտից հետո, ասենք, Բարձրագույն դատական խորհրդի այդ «Facebook»-յան էջի կամ դատական իշխանության այս պահին արդեն այդ ֆիչրդ մասն ա, կա էլի, որ դնում ես երբ բացում ես դա է ցույց տալիս, առաջին հերթին դա է, անկախ նրանից, թե որ ժամանակահատվածում է ստեղծվել:

Այսինքն բոլոր մարդիկ, ով որ այդ էջ մուտք էր գործում, պետք է տեսնեին մի պատկեր, որ այնտեղ պոկվում են դատավորների նկարներ, թե չէ տենց կարող է մի քիչ հեգնալից է, տենց տպավորություն ստացած ա Ձեր ասածից, որ պոկում են այդպես նկարները: Դա իմ համար ընդհանրապես, որ նայել եմ սկզբից ծիծաղ է առաջացրել: Հա որ ասում եմ այս ուր ենք հասել, արդեն նկարներս են պոկում, հաճույք է երևի, չգիտեմ, մարդկանց համար, խի են պոկում իմ նկարները, ասենք ինչ-որ գունազարդել են, մեկ էլ պոկում են, ասենք, բայց յուրաքանչյուր քաղաքացի, ով որ մտնում էր այդ «Facebook»-յան էջ, պետք է առաջին հերթին այդ տեսանյութը տեսներ, ասենք մի 20 րոպեանոց տեսանյութ էր մեկ րոպե քանի տևողությամբ ու այնտեղ Անդրեասյան Կարենը այն Բարձրագույն դատական խորհուրդն է ում ժամանակ գործերի քննությունը արագանում է, իսկ մի քանի դատավորներ ենթարկվել են հատուկ զտման։ Այդ զտումը որն է։ Ես, օրինակ, իմ վեթինգն է, տարբեր բառեր են ասում։ Կա, օրինակ, ես ոսպի զտմամբ զբաղվել եմ։ Բոլորս կհիշենք այդ ավագ սերունդը, որ ոսպը որակյալ չէր, ոսպը մեջից քարերը հանում էինք, այ դա զտում էր, հիշում եմ տատիկները կանչում էին ոսպը զտենք, երեխա ժամանակ սիրածս զբաղմունքներից մեկն էր, բայց հիմա դատավորի զտումը որն է։ Ասենք, ոնց կարելի է ասել դատավորին զտել ենք, ով կարող է իրեն թույլ տա, ինչ կենսագրություն ունեցող մարդը կարող է իրեն թույլ տա տենց բան անի ու ինչ ընթացակարգերով, այսինքն՝ հարցազրույցների կապակցությամբ իրենք անօրինական հեռացնեն 20-ից և ավելի դատավոր, այդ հեռացված դատավորներին առանց աշխատելու աշխատավարձ տան, 100 միլիոն դրամից ավել պետության հաշվին, նրանց փոխարեն ընդունեն ոչ էլի նույն վերապատրաստումը անցած դատավորների, նշանակեն աշխատանքի նույն պայմաններով, հետո դրա մասին, ով բարձրաձայնի բերեն ենթարկեն պատասխանատվության ու ասեն զտել ենք ու դրանից հետո անկողմնակալ որևէ դիտորդի, որևէ քաղաքացու մոտ կարող է տպավորություն ստեղծվի, թե այս, դիցուք, դատավոր Դավիթ Հարությունյանի նկատմամբ տեղի է ունեցել արդար կարգապահական վարույթ:

Հարգելի՛ տիկին Թումանյանց, այն որ, եթե նույնիսկ այդ ֆիլմերի արտադրության, այդ չակերտավոր ենք ասում, կապ չունենայիք էլ, այ Դուք, ինչպես պարոն Թումանյանը, միայն այն, որ ԲԴԽ նախագահի հանձնարարությամբ դեպարտամենտի կողմից պատրաստված ու նախարարի կողմից բերված կարգապահական վարույթը գնահատել եք որպես դատական իշխանության հեղինակությունը բարձրացնող գործողություն, դա արդեն միայն բավարար է, որ այդ ֆիլմերի հետ որևէ առնչություն չունենաք, բայց այդ Ձեր գնահատականը արդեն իսկ բավարար է և եթե այսպես ասեմ Ձեր երաշխիքները բնավ բավարար չէին, ես իմ բացարկի միջնորդությունը պնդում եմ և ներկայացնում եմ այդ փաստաթուղթը, որը որ վկայակոչեցի, որ ըստ Կառավարության ներկայացուցչի դատավոր Դավիթ Հարությունյանը ԲԴԽ ուշադրության կենտրոնում է հայտնվել ավելի վաղ, այսինքն՝ եղել է թիրախավորված ավելի վաղ, քան իր կողմից հարցազրույց տալն ու կարգապահականի առիթ հանդիսանալը:

Պարտավոր չեք ընդունել, իսկ կարող է ընդունեք, թարգմանիչ ներգրավենք կամ մենք թարգմանենք բերենք ձեզ տանք։

Բացարկի համատեքստում գտնում եմ, որ կարևոր փաստաթուղթ է ու այս փաստաթուղթը Կառավարության ներկայացուցչի կողմից կազմված փաստաթուղթ է, այլ ոչ թե այլ աղբյուրներից ստեղծված կամ անհայտ աղբյուրներ:

ԲԴԽ 54-Ո-Կ-6 այդ այն, որ նշված է։ Դատավոր Դանիբեկյանի վերաբերյալ որոշումն է։

Հ1-ին տրվել էր հարցազրույց, որի արդյունքում ֆիլմ էր, նշել էր, որ ինքը իրենից հարցված հինգ գործերով հանձնարարել է դեպարտամենտին նկարեն ֆիլմ։

Հա ուղղակի, այնտեղ դատավորը բացարկ էր հայտնել Անդրեասյանին այն հիմքով, որ իրավունք չուներ նման բաներ անել, ԲԴԽ-ն էլ գնահատել էր, որ դա հարցազրույցն էլ, դատական եմ ասում, այսինքն հարցազրույցն էր ընդհանրապես հարցազրույցն է գնահատել:»:

Դավիթ Հարությունյանը 13.01.2026 թվականին Խորհրդի անդամ Մերի Համբարձումյանին հայտնած բացարկի միջնորդությամբ նշել է, որ. «Իմ համար պետք է նշեմ, որ անկախ ունեցած հարաբերություններից ԲԴԽ, ես սկզբում էլ նշեցի, ԲԴԽ դատավոր անդամները, անդամներին բացարկի միջնորդություն ներկայացնելը, ոչ ընկերական հիմքով, մեղմ ասած, նվազ հաճելի է, այդուհանդերձ հանգամանքները, իրադարձությունները, վերջիններիս դրսևորած վարքագիծը ինձ պարտադրում են այդպես վարվել:

Հետևաբար երևի թե բացարկի միջնորդությունը կշարունակեմ տիկին Համբարձումյանից:

Ուրեմն հետևյալն է, թեև հղում ենք կատարվում ԲԴԽ-ի կողմից պարբերաբար «Անտոնյանն ընդդեմ Հայաստանի» գործին բացարկի միջնորդությունները քննարկելիս, մասնավորապես, ոչ դատավոր անդամների պատշաճության առումով մեր տեսակետը ձեզնից տարբերվում է, մասնավորապես, նրանով, որ կարծում ենք Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը այդ հարցին անդրադարձել է բացառապես ներկայացված գանգատի համատեքստում, եթե չեմ սխալվում 100-րդ կետում էլ նշում է, որ զուտ Անդրեասյանի մասով արձանագրումը բավարար է, որպեսզի համապատասխան որոշում կայացվի:

Այսինքն այդ փաստերը, փաստական հանգամանքները, ես տեղյակ չեմ, արդյոք ընդհանրապես վիճարկվել է, թե ոչ, սակայն դա չի կարող կիրառելի լինել այս դեպքում, այդ համատեքստում հարցը քննարկելիս և մեր տեսակետը կայանում է նրանում, որ ոչ դատավոր անդամները, ինչպես ավելի վաղ է նշվել, չեն ընտրվել մրցակցային, արժանիքահեն ընտրության հիման վրա, չի եղել մրցույթ, չի եղել քննարկումներ, այլ ուղղակի ներկայացվել են Ազգային ժողովին, կատարվել է ընտրություն։ Սակայն ցավալի է, կրկնակի, եռակի ցավալի է, երբ այդ նույն իրավիճակը ունենք նաև դատավոր անդամների պարագայում։ Այստեղ նստած դատավորները, բացառությամբ Հովհաննիսյանի, ում ընտրությունը այսպես ասած եղել է կիսամրցակցային, որևէ մեկի ընտրությունը այստեղ նստածների չի եղել մրցակցային, այսինքն՝ բոլորդ ընտրվել եք առանց մրցակցության, չեն եղել թեկնածուներ ովքեր ում հետ մրցակցեիք, պայքարեիք, այսպես ասած, օրինականության պայմաններում, եթե, իմ հիշելով, այդպես էր, բացառությամբ Հովհաննիսյանի դեպքում էր։ Էդ ինչի եմ ասում կիսամրցակցային այդ բառը, որովհետև բացառապես մարզի դատավորներին էր առաջարկվել դեպարտամենտի կողմից, որպեսզի առաջադրվեն ԲԴԽ անդամ ու այդ ստացվում է մի իրավիճակ, երբ Դատական դեպարտամենտն է որոշում ԲԴԽ-ի կազմը կամ կանխորոշում ԲԴԽ-ի կազմը։ Այսինքն ԲԴԽ-ն, Դատավորների ընդհանուր ժողովը, կախված են կամ կաշկանդված են Դատական դեպարտամենտի կարծիքով կամ վարքագծով, իսկ Դատական դեպարտամենտը, բնականաբար, հարգանքս բոլոր այնտեղ աշխատող անձանց, դեպարտամենտի ղեկավարից սկսած, օրենքով էլ, դե ֆակտո, դե յուրե ենթարկվում են այդ տվյալ պահին Բարձրագույն դատական խորհրդի նախագահին։ Բոլոր դատավոր անդամները ընտրվել են Կարեն Անդրեասյանի պաշտոնավարման օրոք, այստեղ ներկա գտնվողները ու նաև այս հանգամանքն էլ իր հերթին, ի թիվս այլ բազմաթիվ հանգամանքների, որոնց մի մասին կանդրադառնամ գտնում եմ, որ ազդել է դատավորների անկախության, օրենքին համահունչ՝ որպես Բարձրագույն դատական խորհրդի դատավոր անդամ, գործելու հարցում:

Հիմա տիկին Համբարձումյանի մասով, անձնական հատկանիշների, պրոֆեսիոնալ ունակությունների մասով, բնականաբար դրանք անխոս են, բոլորը դատական համակարգում էլ, փաստաբանական համայնքն էլ կփաստի այդ մասին, այսինքն դրական առումով, սակայն պետք է փաստել, որ վերջինս ընտրվել է, ինչպես նշվեց, ոչ մրցակցային պայմաններում ու այս միգուցե այս հանգամանքով էլ պայմանավորված ունեցել է կաշկանդվածություն Անդրեասյան Կարենի պաշտոնավարման օրոք նրա կողմից թույլ տրված խախտումները չարձանագրելու, չարձագանքելու և նրա հետ կայացված, նրա կողմից կատարվող գործողություններում անվերապահ աջակցություն հայտնելու հարցում։ Որպես օրինակ նշեմ մի աննախադեպ երևույթ, որը ոչ միայն եթե այն, ինչ որ հիմա իմ հետ է տեղի ունենում շատ դատավորների հետ, տարբեր ԲԴԽ-ներում, սա ներհայաստանյան իրավիճակ չի, դա տարբեր երկրներում շատ ավելի վատ դրսևորումներով, նվազ դրսևորումներով տեղի է ունենում։ Պարոն Դադունցի հետ էլ տենց ուղղակի քննարկում էինք, օրինակ Լեհաստանի դեպքերը, օրինակները ու տենց ժամանակ կար։ Ավելի վատ բաներ էլ են տեղի ունենում, բայց մի հատ երևույթ է Հայաստանում տեղի ունեցել, որը բազմաթիվ միջազգային գործընկեր հետ էլ այդպես տարբեր առիթներով, սեղանի շուրջ կլինի, թե մասնագիտական քննարկումների, խոսել ենք որևէ մեկը չէր հավատում, որ Հայաստանում կարող է այդպենսի բան տեղի ունենա դա խոսքը օրինակ այդ «TikTok»-յան արդարադատության մասին է։ Երբ որ որևէ դատավոր էլ, չեմ ասում դատական իշխանությունը, դատավորների անկախությունը երաշխավորող մարմնի ղեկավարը, այսպես ասած, իր դատավարությունը լուսաբանի օրինակ «TikTok»-ում ու կարևոր չի դա «TikTok» է, թե «Instagram», այստեղ ուղղակի հենց հատկանշականը «TikTok»-ն էր, որ առավել ցայտուն է այս ամեն ինչը ցույց տալիս։ Ասենք դատավարությունը զուգահեռ տեսահոլովակներ անձնական էջում հրապարակի, ինքնագովազդով զբաղվի, դատավորի կարգապահական հարցը դեռ չլուծված նրա մեղավորության մասին հայտարարի, վերջում էլ այդ մասին Դատավորների միությունը արձագանքում է, մամուլում հրապարակվում է, այդ այն կանխավարկածից ելնելով եմ ասում, այստեղ համոզված եմ ներկա գտնվողներից երևի ես կունենամ «TikTok» ու մի երկու հոգի, ոչ ավել, չունեն մարդիկ այդ հավելվածը, բայց երբ որ այդ մամուլում հրապարակվում ա, Դատավորների միությունը հայտարարություն է անում, բոլորը արդեն էս մասին իրազեկված են ու որևէ մեկը միջոց չի ձեռնարկում, ասի, չգիտեմ, շատ էլ, որ ԲԴԽ նախագահ եք, մեզնից մեկն եք, մեր կողքը նստող որոշում կայացնողներից մեկն եք, այս ինչ եք Ձեզ թույլ տալիս, մի արեք սա ու սա ինչի մասին է խոսում, ուղղակի որոշակի, տվյալ դեպքում, ընդհանրապես եմ ասում, բոլոր այդ ժամանակվա գործող անդամներին է վերաբերելի այդ ժամանակվա գործող ԲԴԽ նախագահից կախվածության, նրա ազդեցության տակ գտնվելու մասին է վկայում այս ամեն ինչը: Փառք Աստծո, այդ ամեն ինչը վերացել է, չկա էլ որևէ մի դատավոր, ես չեմ տեսել, որ նման պրակտիկան շարունակի, բայց այդ ամեն ինչը եղան, դա ասենք դատավոր է իր անձնական էջում, որն ավելի ծանրացնող հանգամանք է որպես, հետևաբար որ դատավորների վերաբերյալ նյութերը ու տակը հայհոյանքներ, վիրավորական խոսքեր են գրում, ոչ մի արձագանք, ոչ ջնջում է այդ խոսքերը, ոչ պահում է ու էդ էն այն մարդն է, որ դատավորական իշխանության հեղինակությունը բարձր է պահում։ Դա այն մարդն է, որ թույլ է տալիս որևէ բանի մասին բարձրաձայնող դատավորին պատասխանատվության ենթարկի։ Բա լավ, ասենք, այդ մի դատավորը դա իրեն թույլ է տվել, բա կողքը նստող դատավորները այդ ժամանակ ինչով են զբաղվել ու ես ինչքանով է այն երաշխիքը, որ իմ գործով էլ այդ ազդեցությունը մինչև օրս չի պահպանվում, այն ինչ որ կոնկրետ արդեն Համբարձումյանի մասով անդրադառնամ:

Վերջին անցյալ տարվա որոշումը, որը թեկուզ և վերացվել է։ Էս բոլորիս համար էլ եմ ասում, շատ պարզ բաներ, կա Սահմանադրական դատարանի որոշում ենթակա էր կատարման։ Բայց չգիտեմ օրենքի անալոգիայի հղումներով, տարբեր, էլ չխոսենք դրա մասին, որոշումը կա արդեն։ Դա վիճակման ենթակա փաստ չի, որ անօրինական որոշում է եղել կամ անօրինական մեկնաբանություն։ Ինչով էին զբաղվում այդ դատավորները. հիմա իմ երաշխիքը որն է, որ ես ակնկալեմ ինչ-որ արդար դատական ակտ իմ գործով ու այն մարդը, որ փաստել է, որ այս գործով ԲԴԽ-ի ուշադրության կենտրոնում եմ հայտնվել ավելի վաղ, սիստեմատիկաբար, պարբերաբար, շարունակաբար հարցազրույցներ տալու, ԲԴԽ-ն քննադատելու համար ուշադրության կենտրոնում մինչև հիմա չեն պահվում կամ, եթե այն պայմաններում, երբ որ ԲԴԽ-ն կողմ է էլի, էլի այդ մասին էլ խոսենք։ Գիտնական անդամները միգուցե այդ հարցերով չեն առնչվել, դատական փորձ քիչ ունեն, բայց չէ որ դատավորները ինձ թվում է պետք է նախատեսեն, կանխատեսեն, որ ընթացիկ մեկ այլ պրոցեսով կարծիքներ տալ ուղղակի թույլատրելի չի, այլապես դու կողմի ես վերածվում, այսինքն ընթանում է պրոցես։ Դավիթ Հարությունյանի գործը ՄԻԵԴ-ում ու այդ դատարանը, որը որ պիտի զբաղվի, կարծիքներ է ներկայացնում ու խոսքը հարգարժան տիկին Համբարձումյանի մասին չի, խոսքը ԲԴԽ-ի մասին է ու վերաբերվում է յուրաքանչյուրին:

Այս համատեքստում էր իմ բացարկի միջնորդությունը, եթե հարցեր կան, կպատասխանեմ, ավելացնելու բան չունեմ:»:

Դավիթ Հարությունյանը 13.01.2026 թվականին Խորհրդի անդամ Քրիստինե Մկոյանին հայտնած բացարկի միջնորդությամբ նշել է, որ. «Այն անձինք, ովքեր գործի նյութերին տեղյակ չեն, ով տեղյակ են, կիմանան, որ նախորդ դատական նիստում, կայացած դատական նիստում այս դահլիճում ես տիկին Մկոյանին, կարծես թե, բացարկի միջնորդություն ներկայացրել էի ընկերական հարաբերությունների հիմքով։ Մասնավորապես, ԲԴԽ-ին միջնորդել էի կիրառել նույն սկզբունքները, նույն մոտեցումները, ինչ որ կիրառվել էր դատավոր Վարդանյանի մասով: ԲԴԽ-ն այդ ժամանակ առանց իմ կարծիքը լսելու Անդրեասյանի այն փաստմամբ, թե ես կորցրել եմ կարծիք հայտնելու ժամանակը, նախարարի միջնորդության հիման վրա քննարկեց դատավոր Վարդանյանին բացարկի միջնորդություն, հեռացավ խորհրդակցական սենյակ, այն բավարարեց Արշակ Վարդանյանի իմ հետ ընկերական հարաբերություններ ունենալու հիմքով: Բացարկ բավարարվեց նաև տիկին Հովսեփյանի մասով, ինքնաբացարկի միջնորդությունը, էլի նույն անձնական հարաբերությունների հիմքով, սակայն այդ իմ կողմից ներկայացված տիկին Մկոյանին, եթե չեմ սխալվում նաև պարոն Աթաբեկյանին, ներկայացված նույն հիմքով միջնորդությունները մերժվեցին: Այդ մասին, իհարկե, դատարանի որոշման մեջ, դատարան եմ ասում ԲԴԽ-ի որոշման մեջ, հուլիսի 3-ին հրապարակված, որևէ արձանագրում չենք տեսնի, բայց նաև տեսել ենք արձանագրումներ, որոնք մեղմ ասած իրականությանը չեն համապատասխանում: Օրինակ, դրանցից են դատավորը և նրա առանձին ներկայացուցիչներ դրսևորել են այնպիսի վարքագիծ, որը դուրս է եղել դատավորի, չգիտեմ, վարքագծի կանոններից և այլն: Այդ որոշումը ստորագրողները այստեղ եք։ Նաև գիտեմ, որ ներկաներից հաստատապես պարոն իմ գործընկեր Դադունցն է ծանոթացել նիստերի արձանագրությանը: Այդ որտեղ եք տեսել տենց բան, այդ որտեղից է վերցվել, որ դատավորը և նրա առանձին ներկայացուցիչներ դրսևորել են մի այնպիսի վարքագիծ, որը արժանացել է սանկցիաների կամ ինչ-որ, չգիտեմ, արձագանքի, այնպիսի արձագանքի, որը հեղինակազրկել է դատական իշխանությունը։ Ուրեմն այստեղ միակ դատական սանկցիան, անօրինական դատական սանկցիան կիրառվել է իմ նկատմամբ: Մեկ էլ կիրառվել է ոչ թե ներկայացուցիչների, այլ իմ ներկայացուցիչ տիկին Մկրտչյանի նկատմամբ։ Նախազգուշացում է կիրառվել։ Բա ովքեր էին այդ ներկայացուցիչները ու ինչպիսի վարքագիծ էին դրսևորել, որը արձանագրվել էր այդ որոշման մեջ։ Ու նմանատիպ էլի բազմաթիվ արձանագրումներ, որոնք, մեղմ ասած, իրականությանը չեն համապատասխանում, ուղղակի չի եղել տենց բան։ Առնվազն երեք ԲԴԽ անդամ այդ մասին իրենց աչքի առաջ է տեղի ունեցել ու այս համատեքստում Թումանյանցը, Աթաբեկյանը, Մկոյանը ստորագրել են այդ որոշման ներքո, հետագայում մյուսները, անցյալ տարի։ Այդ որոշումը արտատպել են, նույն կերպ ստորագրել են առանց գործի նյութերին ծանոթանալու։

Այստեղ կրկնակի, ուղղակի ցավալի է այդ անտարբերությունը, որ առանց գործի նյութերին ծանոթանալու, իսկ տիկին Մկոյանի դեպքում, կարծում եմ, նաև առանց որոշմանը ծանոթանալու, դրել այդ որոշման տակ իր ստորագրությունը։ Մնացած մասով ավելի վաղ, դեռևս անցյալ տարի Մկոյանին, այդ թվում նաև Մկոյանին ներկայացվել էր բացակի միջնորդություն, որը պնդում եմ, չեմ ցանկանում դա կրկին կարդալ, եթե որոշում կայացնելու համար կողմերին հարկավոր է, կարող են դրանց ծանոթանալ կամ եթե վերհիշելու անհրաժեշտություն կա, մարդիկ ծանոթեն, կարող եմ դրանք վերհիշեցնել, հիշեցնել: Այսքանը. հայտնում եմ բացարկի միջնորդություն տիկին Մկոյանին ու ինչպես տիկին Համբարձումյանի դեպքում նշեցի, վերջինս ևս ընտրվել է Կարեն Անդրեասյանի ուղղակի երաշխավորությամբ, ցուցումով, թե գիտությամբ, ինչպես ասեմ չգիտեմ, բայց օրենքով սահմանված կարգի խախտմամբ առաջադրվել է բացառապես Վճռաբեկ դատարանի միակ թեկնածուն, այլ մրցակիցներ չեն եղել ու նաև նշեմ, որ հերթականությունը վերջինիս չի պատկանել, այլ, այլ քվոտայի հերթն էր այդ ժամանակ, երբ որ տիկին Մկոյանը պետք է ընտրվեր:

2023 թվականի հունիսին, որ այդ խոսքը գնաց, ես նշել եմ, որ եթե Արշակ Վարդանյանին հայտնում էի բացարկ թե ես նրա հետ աշխատել եմ, աշխատում եմ ու գտնվում եմ ընկերական հարաբերությունների մեջ։ Ես նշել եմ ոչ ավելի վաղ, այսինքն 2003 թվականին՝ 20 տարի առաջ, դա նույնիսկ 2001 թվականներին է եղել, դա ասեմ 20 և ավելի տարի ճանաչում եմ հարգելի տիկին Մկոյանին։ Ձևավորվել են ջերմ գործընկերային, միգուցե, նաև ընկերական հարաբերություններ: Իմ ասածը էս ա եղել, բայց խոսքը բացարկի միջնորդության, երկրորդ բացարկի միջնորդության մասին է, երբ որ ներկայացվել է անցյալ տարի, երբ որ անցյալ տարի օրենքով սահմանված կարգի խախտմամբ գործի քննություն էր իրականացվում, ես այն ժամանակ ներկայացրեցի չորս բացարկի միջնորդություն, որը ընդհանրապես, եթե պետք է լսեմ, ես չեմ զարմանում, որ հիմա դրա մասին չեք էլ հիշում, որովհետև ընդամենը 120 էջից բաղկացած յուրաքանչյուրին ներկայացված բացարկի միջնորդությունը։

Քավոր սանիկական հարաբերություններ, երկու և ավելի անգամ իմ վերաբերյալ ոչ ճիշտ դիրքորոշումներ է հայտնել որոշումների տեսքով, իմ ուշադրության, իր այդ թվում նաև իր ուշադրության կենտրոնում հայտնվել, իմ տված հարցազրույցների կապակցությամբ։ Նաև ընտրությունների, դա իմ հետ կապված չի ընտրությունը, մնացածը իմ հետ կապված է, որ թիրախավորվել եմ ավելի վաղ, քան այդ հարցազրույցն եմ տվել ԲԴԽ-ի ուշադրության կենտրոնում եմ հայտնվել, որ իմ որոշումը ստորագրվել է վերջինիս կողմից առանց կարդալու, տոտալ անտարբերության պայմաններում, հիմնական դերակատարի հետ, Անդրեասյան Կարենի հետ գտնվել է անձնական, բարեկամական այնպիսի հարաբերություն, որոնք իրենց հերթին կաշկանդել են վերջինիս, ընտրվել է նրա առաջադրմամբ կամ գիտությամբ առաջ քաշմամբ օրենքով սահմանված կարգի խախտմամբ։»:

Դավիթ Հարությունյանը 15.01.2026 թվականին Խորհրդի անդամ Արմեն Դանիելյանին հայտնած բացարկի միջնորդությամբ նշել է, որ. «Շարունակելով ներկայացնել բացարկի միջնորդությունները կողմնակալության անաչառության հիմքով, ինչպես ավելի վաղ էլ եմ նշել, ցավով, այդպիսին պետք է ներկայացնեմ հաջորդ դատավոր անդամի Բարձրագույն դատական խորհրդի պարոն Դանիելյանին:

Բացարկի միջնորդության հիմքերը հետևյալն են:

Ամբողջ ծավալով չեմ հրապարակի կամ ընթերցի, դրանց մի մասը կասեմ։ Դատական նիստից առաջ ու ավելի վաղ հնարավորություն է ունեցել ծանոթանալու գործի նյութերին, այս պահին նաև պատճենահանեցի, տիկին Արմենուհի Հարությունյանի դիմումը կամ միջնորդությունը հասցեագրված Բարձրագույն դատական խորհրդին և այդ մասին Բարձրագույն դատական խորհրդի արձանագրումը: Այն ունի հետևյալ բովանդակությունը. ինչպես պարզվեց Բարձրագույն դատական խորհրդի անդամ Աշոտ Հայրապետյանի զեկույցից, ես, իրավահարաբերության պահին հանդիսանալով նախարարի պարտականությունները կատարող, 23-ի ապրիլի 20-ին ստորագրել եմ Երևանի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի դատավոր Դավիթ Հարությունյանի նկատմամբ կարգապահական վարույթ հարուցելու մասին որոշումը, որը ընկած է նախարարի պարտականություններ կատարող Լևոն Բալյանի կողմից 23 թվականի մայիսի 24-ին ԲԴԽ ներկայացված 42-Ա որոշման հիմքում և իրավական առումով նախորդել է ԲԴԽ-ի միջնորդության ներկայացնելուն։ Դատական օրենսգիրք սահմանադրական օրենքի 71-րդ հոդվածի առաջին մասի համաձայն՝ դատավորը պարտավոր է ինքնաբացարկ հայտնել, եթե նա տեղյակ է այնպիսի փաստերի հանգամանքների մասին, որոնք անկողմնակալ դիտորդի մոտ կարող են ողջամիտ կասկած հարուցել տվյալ գործով նրա անաչառության մեջ: Նույն հոդվածի երկրորդ կետի համաձայն՝ հիմքերը ինքնաբացարկի թիվը սա այն դեպքերն են, այսինքն՝ սպառիչ չեն: Սա իմ կողմից էր, դատավորը մասնակցել է տվյալ գործի քննությանը այլ դատարանում այսպես է նշված։ Հաջորդը՝ Դատական օրենսգիրք սահմանադրական սահմանադրական օրենքի 88 հոդվածի համաձայն՝ ԲԴԽ անդամը չի կարող մասնակցել հարցի քննարկմանը և որոշման կայացմանը, եթե այդ հարցով առկա է դատավորի ինքնաբացարկի հիմք:

Դատավորի անկողմնակալությունը, կոնկրետ գործով դատավորի նախատրամադրվածության կանխակալ վերաբերմունքի բացակայությունն է, դատավորի կողմնակալությունը կարող է ունենալ բազմաթիվ և բազմաբնույթ դրսևորումներ: Այդ իսկ պատճառով դրանք բավարար որոշակիությամբ սահմանվել չեն կարող:

Քննարկվող հիմքը ներառում է բոլոր այն փաստերը և հանգամանքները, որոնք կարող են ողջամիտ կասկած հարուցել տվյալ գործի վերաբերյալ դատավորի անկողմնակալության մեջ, որոնց դատավորը տեղյակ է, այսինքն՝ դատավորը պետք է գիտակցի, որ օբյեկտիվ իրականության մեջ առկա փաստերը և հանգամանքները կարող են ողջամիտ կասկածի տակ դնել նրա անկողմնակալությունը։ Պետք է փաստել, որ սույն դեպքում Երևանի, շարունակվում են մեջբերումները, ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Հարությունյանի նկատմամբ վարույթ հարուցելու մասին վերը նշված որոշումը ստորագրվել է իմ կողմից և այն ընկած է դատավորին կարգապահական պատասխանատվության ենթարկելու վերաբերյալ նախարարության միջնորդության հիմքում: Այլ կերպ ասած, միջնորդության ներկայացման իրավական մեկնարկի հիմքը հանդիսացել է իմ կողմից, որպես Արդարադատության նախարարի պարտականություններ կատարող ստորագրված դատավորի նկատմամբ վարույթ հարուցելու մասին որոշումը, ինչն էլ խոսում է այն մասին, որ սույն դեպքում առկա են Դավիթ Հարությունյանի դիմումի քննությանն իմ մասնակցությունը բացառող հանգամանքներ նախատեսված Դատական օրենսգիրք սահմանադրական օրենքի 71-ի առաջին և երկրորդ, երրորդ մաս, երկրորդ մասի երրորդ կետով և 88 հոդվածի երկրորդ մասով։ Հիմքում ունենալով վերոնշյալ փաստական հանգամանքներ։

Խորհուրդը որոշեց բավարարել խորհրդի անդամ Հարությունյանի կողմից ներկայացված ինքնաբացարկի միջնորդությունը: Սա էր Խորհրդի պատճառաբանությունը:

Այսինքն ենթադրվում է, որ տիկին Արմենուհի Հարությունյանը, ներկայացել է բացարկի միջնորդություն վերը թվարկված նշված պատճառաբանություններով և դա Խորհրդի համար եղել է ընդունելի, բացարկը, ինքնաբացարկի միջնորդությունը բավարարել է։ Համանման ինքնաբացարկի մասին միջնորդություն կամ գրություն գործի նյութերում կա դեռևս 2024 թվականին, ընդ որում ես՝ որպես իրավական փաստարկ, վկայակոչում եմ ոչ թե այլ դատավորների գործերով, այլ պրակտիկան Բարձրագույն դատական խորհրդի, այլ հենց իմ գործով կիրառված, ավելի վաղ կիրառված մոտեցումները։ Եվ այ սրա հիման վրա իմ փաստարկումը ուզում եմ կառուցեմ, ներկայացնեմ բացարկի միջնորդություն՝ խնդրելով Խորհրդին, որպեսզի այդ նույն մոտեցումների կիրառմամբ քննարկի իմ միջնորդությունը: Նաև ակնկալիքս բավարարում է և, շարունակելով ասեմ, 24 թվականի հոկտեմբեր կամ սեպտեմբեր ամսին համանման միջնորդություն Բարձրագույն դատական խորհրդին ներկայացրել է Անդրեասյանը, որպեսզի չընթերցեմ ամբողջությամբ, ուղղակի կարճ նշեմ ինչի մասին էր: Նա նշել էր, թե Ազգային ժողովում ելույթ է ունեցել, ինչ-որ պատգամավորներ իբր փորձել են ինձ պաշտպանել, ինքն էլ ինչ-որ խոսքեր է ասել, որը կարող է անկողմնակալ դիտորդների մոտ էլի վերջինիս կողմնակալության մասին կասկածներ հարուցել, իսկ նա հետևյալն էր, օրինակ,Ազգային ժողովում ասել, ի թիվս այլ խոսքերի, որ Դավիթ Հարությունյանի գործը երկրի համար կարևորագույն գործն է կամ նմանատիպ ձևակերպում, բովանդակային առումով էս էր։ Ընդ որում այդ խոսքը ու այդ բացարկը ներկայացրել էր, Բարձրագույն դատական խորհուրդն էլ արդեն եկանք, մոտավորապես հասանք հարգարժան պարոն Դանիելյանի նախագահությամբ, քննարկելով Անդրեասյանի բացարկի միջնորդությունը, որոշել էր այն բավարարել։ Որպեսզի հետագայում չասեմ, հիմա ասեմ։ Այն, որ Դավիթ Հարությունյանի՝ իբր իմ գործը, երկրի համար կարևորագույն գործն է, այդ նույն բանը այս դատական դահլիճում 23 թվականին էր ասել, բայց դա այն ժամանակ արձագանք օրինակ չէր ստացել Բարձրագույն դատական խորհրդի կողմից։ Այդ ժամանակ դե պարոն Դանիելյանը չկար, բայց հիմա խնդիրը հետևյալն է: Տեսեք, հարգարժան տիկին Հարությունյանը տրամաբանական բացարկի միջնորդություն է ներկայացրել, նշել է, որ իմ վերաբերյալ վարույթ է հարուցել կամ նման ինչ-որ որոշում էին վերաբերյալ կայացրել կարգապահականի ու այնտեղ նշում էլ կա, որ նիստերի արձանագրության, որ նույնիսկ չէր էլ հիշում, նույնիսկ որ իմ վերաբերյալ ընդհանրապես փաստաթուղթ է ստորագրել, քանի որ իր պարտականությունների մեջ դա չի մտել, ինչ-որ ժամանակավոր ինչ-որ մեկին է փոխել, այսինքն իմ հետ որևէ այդ առումով առնչություն չի ունեցել ու ցավում եմ, որ տիկին Հարությունյանը այստեղ չի, բայց այդ կինը, այդ հարգարժան մեր գործընկերը տիկին Հարությունյանը ինքնաբացարկի միջնորդություն է ներկայացնում, ասում է ես առնչվել եմ այս գործին, հետևաբար Բարձրագույն դատական խորհուրդ անկողմնակալ դիտորդների մոտ տպավորությունը չառաջացնելու, իմ կողմնակալության վերաբերյալ այդ նկատառումներից ելնելով, խնդրում եմ իմ ինքնաբացարկը ընդունեք ու Խորհուրդը միաձայն դա ընդունել է:

Հիմա, պարո՛ն Դանիելյան հարգելի, Դուք, երբ որ Անդրեասյանը հեռացավ այդ վարույթից այդ պատճառաբանությամբ, երևի թե տարիքի բերումով որպես ավագ Բարձրագույն դատական խորհրդի անդամ նշանակվել եք իմ վերաբերյալ գործով դատական նիստը նախագահող ու Դուք կայացրել եք մի որոշում իմ վերաբերյալ, որն առնվազն հակասահմանադրական մեկնաբանություն է ունեցել, որով արձանագրել եք կամ այդպես է, թե չէ, ես այդ որոշումը կարդում եմ, դա տարընթերցումների տեղիք է իմ մոտ տալիս, որով արձանագրել եք, որ ես հեղինակազրկել եմ, Դուք արձանագրել եք, որ ես հեղինակազրկել եմ դատական իշխանությունը, դատական համակարգը։ Այդպիսի արձանագրում եք Դուք Ձեզ թույլ տվել Ձեր լիազորությունների շրջանակում անել:

Հիմա իսկ տիկին Հարությունյանը այդ մասին ուղղակի ինչ-որ կարծիք էր կազմել, հա ինչ-որ երևի, այսպես մեր քրեական դատավարության մասնագետների բառամթերքով ասեմ, բացառապես հարուցման որոշում էր կայացրել: Այդ հարուցման որոշումն էլ, գիտեք որևէ մեկի իրավունք չի սահմանափակում։ Որոշում էր կայացվել, թե այդ որոշումը ինչ հիմքով և այլն, դա երկրորդական է, զուտ հարուցման որոշում էր այդ հարգարժան գործընկերը կայացրել, բայց ասում ենք չէ նրա այդ հարուցման որոշումը կարող է տպավորություն ստեղծի նրա կողմնակալության վերաբերյալ ու նրան հեռացնում ենք վարույթից, բայց, էլի մեր լեզվով ասեմ, անօրինական մեղադրական դատավճիռ կայացրած դատավորը անկողմնակալ դիտորդների մոտ որևէ բացասական տպավորություն չի կարող ստեղծել, եթե իհարկե այդ բացարկի միջնորդությունը չբավարարվի ու մինչև այդ էլ տիկին Թումանյանցի, դեռ տիկին Մկոյանի, մյուսների են իմ նախկինում մասնակցած, պարոն Թումանյանի վերաբերյալ այդ նույն ակտները ստորագրել են։ Մարդ կա երկու անգամ է ստորագրել այդ նույն բանը, ասում ենք նրանք, նրանց կողմնակալությունը կասկած չի հարուցում, բայց հարուցման որոշում կայացրածը չի կարող հանրության աչքերում, անկողմնակալ դիտորդների աչքերում երևալ անկողմնակալ։ Ոնց, սա մի հիմք ա։

Բոլորը կրկնում եմ բավարար է, բայց մեկ-երկուսից էլ խոսում։ Էլի ցավով եմ այս ամեն ինչը նշում, որովհետև իմ համար մեծ տարբերություն կա դատավոր ու ոչ դատավոր անդամ, անկախ նրանց դատավորը ով է, հատկապես այն դատավորները, ում հետ հարաբերություն եմ ունեցել։ Մենք միջազգային չափանիշներից ենք խոսում, ընդհանրապես, Դուք էլ համոզված եմ առանձին քննարկումներ ունենում եք, որ ոչ դատավոր անդամները պետք է մրցակցային ընտրություններով ընտրվեն, արժեքահեն լինեն, որ նրանց գոնե կողմնակալությունը այդ հիմքով կասկած չփարատի, պատշաճ տրիբունալ ունենանք, պատշաճ դատարան ունենանք, բայց մենք պրոբլեմ ունենք նաև մեր համակարգում, իմ նախկին համակարգում դատավորների ընտրության հետ կապված:

Տեսեք, դատավորները ընտրվում են առանց մրցակցության, ուրիշ թեկնածու չկա ու ընտրվում են։ Բա խնդիր չի առաջացնում էս կամ ընդհանրապես, որ դատավորները որոշում են դառնալ Բարձրագույն դատական խորհրդի անդամ, դե ոնց են որոշում, ասենք մտածում են երևի, որ անկախ են իրենք, արժանի են հասնել այդտեղ ու մտածում են ոչ միայն իրենք են անկախ, այլ նաև գնում են ուրիշների անկախությունը պաշտպանելու։ 220 դատավորի, 300, հիմա արդեն 300-ից ավելի։ Այդ տրամաբանությամբ են գնում, այսինքն՝ պիտի դատավորը մտածի, որ գնում է այդքան մարդու պաշտպանելու, այդքան ուժ ունի, ինքը այնքան անկախ է, որ հլը գնում է այդքան մարդու էլ պաշտպանի հնարավոր ոտնձգություններից, մարտահրավերներից, այդ բոլորս գիտենք այդ դրա մասին։ Ամեն դեպքում խնդիրը ես ասում եմ այ հեսա, որ պետք է մրցակցություն լինի, այլապես ինքնին այդ ընտրությունը ես չեմ եղել Ձեր ընտրության ժամանակ, գիտեք պարոն Դանիելյան, բայց օրինակ գիտեք խի չեմ եղել այդ որ նշված է, որ ես իբր հեղինակազրկել եմ դատական իշխանությունը։ Պատճառներից մեկը որն է։ Պատճառներից մեկը, կարծում եմ, նա է, որ Դուք գործի նյութերին էլ չեք ծանոթացել, երբ որ այդ ակտը կայացնում էիք: Դա վիրավորական չհնչի, ես համոզված եմ, որ դա Ձեր համար վիրավորական չի, Դուք պրոֆեսիոնալ դատավոր եք, եթե ոչ դատավոր անդամների դեպքում կամ ես փաստարկեմ դա վիրավորանք հնչի ու հակադարձեն Ձեր դեպքում համոզված եմ տենցի չի, ես փաստարկում եմ սա։ Ես այդ գործի նյութերը և Ձեր նախագահությամբ կայացած մեկ-երկու անգամ եկա ծանոթացա։ Դրանից հետո դիմեցի Դատական դեպարտամենտ, ցանկացա այդ ամբողջ գործի նյութերի պատճենը ստանալ։ Ստացա, վճարեցի համապատասխան պետտուրք, իմ գործի նյութերը ինձ տրամադրեցին, գործի նյութերը նայել եմ, միգուցե լավ չեմ նայել, Դուք ինձ ասեք այդպես չի, կա այնտեղ տենց փաստաթուղթ։ Նոր կազմով այս վերջին 24 թվականին, երբ որ իմ գործը քննվել է, ոչ մի դատավոր արխիվից չի պահանջել այն նախկին վարույթը, չի նայել, թե այնտեղ ինչ է գրված, ինչ փաստաթղթեր են ներկայացված, չի լսել այդ դատական նիստերի արձանագրությունը ու կայացել է համապատասխան որոշում՝ հիմնվելով այն նախկինում կայացած որոշման հիման վրա։ Պարո՛ն Դանիելյան, մեր լեզվով ասած ի՞նչ է ստացվում, ոնց որ մեկի կալանքը, ժամկետը երկարացնես, բայց այն նախնական նյութերը ընդհանրապես չունենաս, ուրիշի քնած կալանքը երկարացնես, բայց այդ նյութերը չլինեն, լինեն օրինակ այլ դատարանում, Վճռաբեկ դատարանում Ձեր պարագայում ասենք, եթե որ վերաքննիչում էիք կամ ես, երբ որ առաջին ատյանում էի, վերաքննիչում լինի:

Դուք նշում եք, որ ծանոթացել են բոլորը։ Ձեր բանավոր հավաստումը չեմ ուզում կասկածի տակ դնել, բայց գործի նյութերը այլ բանի մասին են խոսում։ Եթե գործավարության ընդհանուր կանոնները Բարձրագույն դատական խորհրդի վրա չեն տարածվում, այսինքն երբ որ արխիվից գործ է ուզվում, առանձին զեկուցագիր չի գրվում, պահանջագիր չի գրվում, մեջը չի դրվում գործի, դա մեկ այլ հարց է, բայց ես օրինակ գիտեմ, որ եթե իհարկե դա չի փոխվել, տարիներ շարունակ գործավարության համապատասխան կանոններ են եղել, որը բոլոր դատարաններում կիրառվել են, երբ որ մի դատավոր ցանկացել է մեկ այլ դատավորի կամ իր նախկինում կայացրած գործը արխիվից վերցնի, համապատասխան զեկուցագիր, գրություն, ասենք, չգիտեմ, օգնականը գրել է աշխատակազմի ղեկավարին և այլն, այդ գործի մեջ է դրվել, որ այդ գործը ինչ-որ մեկի ձեռքի տակով անցել է, բայց այդ ամեն ինչը կարելի է ստուգել, օրինակ, այդ գործում առկա համակարգչային այդ կրիչները, այսինքն՝ եթե դնենք հիմա համակարգչի մեջ, մի հատ տեսնենք վերջին անգամ երբ է բացվել այդ ամեն ինչը, սաղ կերևա առնվազն, բայց սա այլ ընթացակարգերի հարց է, ես եթե թույլ տաք շարունակեմ իմ փաստարկումը այլ հիմքերով։

Ուրեմն, եթե ընդունենք ես հիմքեր չունեմ իմ նախկին գործընկերներին չհավատալու բանավոր խոսքին, նույնիսկ այն ինչ որ նշված է, բայց այստեղ երկրորդ հարցն է գալիս: Ընդունենք, ծանոթացել են, ես հիմք եմ ընդունում դա, բա ինչպես է այդ որոշումը արձանագրվել, եթե ծանոթ են եղել, այդ նիստերի արձանագրությունները լսել են, ինչպես է արձանագրվել, որ դատավորը կամ նրա առանձին ներկայացուցիչներ այնպիսի վարքագիծ են դրսևորել այս դատական նիստերի դահլիճում, որ դուրս է եկել անգամ մի խոսքով խուլիգանության հանցակազմ է նկարագրված։ Բա եթե ծանոթացել են, ծանոթացել են, ինչի են այդ արձանագրումը արել, ուրեմն այս հիմքը փոխեմ, ինչի են ակնհայտ սուտ տեղեկություններ պարունակել, արձանագրել որոշման մեջ։

Բայց պետք ա նաև փաստեմ, չեմ կարա չփաստեմ, որ էդ տեղեկությունները, ըստ ինձ, ընդառաջ գնալով Ձեր պահանջին, իրականությանը չեն համապատասխանում, չէին կարող համապատասխանել։ Որակումները հետագայում երևի թե որոշումներով կանդրադառնանք ու այսպես։ Եթե ստացվում է ծանոթ ենք, իրականությանը չհամապատասխանող տեղեկություններ է զետեղվել այդ որոշման մեջ, որի տակ պարոն Դանիելյան, ի թիվս մյուսների, կա Ձեր ստորագրությունը: Հիմա այդ անկողմնակալ դիտորդի մոտ ինչպիսի տպավորություն պետք է ստեղծվի այ Ձեր անկողմնակալության վերաբերյալ։ Հարուցման որոշումը ինչ-որ որպես այդպիսին իրավունքներ չսահմանափակող, անձի, դատավորի օրինական շահերը չշոշափող որոշումը, ստացվում ա անկողմնակալ դիտորդների մոտ կարող է այդպիսի տպավորություն ստեղծել, ես համոզված եմ այդ անկողմնակալ դիտորդները, հանրությունը ընդհանրապես չգիտեր էլ որ որոշումը կայացրել է տիկին Հարությունյանը, բացարկ է հայտնում ինքնաբացարկի միջնորդություն, Խորհուրդը բավարարվում է, բայց դատավորի դեպքում այդ դատական ակտը կայացրած ստացվում է, որ բացարկները չեն բավարարվում: Ես դրա համար նիստից առաջ էլ ուզում եմ ճշտեմ, միգուցե ես տեխնիկապես սխալ եմ ներկայացրել այդ միջնորդությունները, գրավոր չեմ տվել, դրա համար ճշտեցի, պարզվեց, որ ոչ։ Այն պատճառաբանությամբ է մերժվել նախկինում կայացվածներն էլ այն ինչ որ հրապարակվել է պարոն Աթաբեկյանի կողմից:

Հաջորդ հիմքը․ գործի նյութերին ծանոթ եք, ինչից է սկսել գործը, ես ասեմ։ Համենայնդեպս ըստ գործում առկա ապացույցների ինչից է սկսել։ Գործը սկսել է նրանից, երբ որ պարոն Անդրեասյանը Արդարադատության նախարար եղած ժամանակ որոշեց հերթական դատավորների անկախությունը սահմանափակող նախագիծը կյանքի կոչել:

Այդ տվյալ դեպքում խոսքը գնում էր ՄԻԵԴ-ի կողմից խախտումներ արձանագրված լինելու դեպքում այդ դատավորներին նախկինում 10-15 տարի առաջ կատարածի համար պատասխանատվության ենթարկելուն: Օրինակ ես, թեև պարոն Թումանյանը նախորդ դատական նիստում ակնարկներ արեց կամ ես երևի իր ակնարկը այդպես էլ թյուրըմբռնեցի, այ պարոն Մինասյանը, նախկին այդ նախարարը Հանրային հեռուստաընկերությամբ Պետրոս Ղազարյանի մոտ էլի հարցազրույցով ինձ վերագրում էր Եվրոպական դատարանի ինչ-որ խախտումների համար, որ իբր թե իմ գործերով Եվրոպական դատարանը որևէ խախտում է արձանագրել: Սա ասեմ 12 տարի աշխատել եմ, լավ եմ աշխատել, վատ եմ աշխատել, թե բախտս է բերել, բայց ոչ մի խախտում չեմ ունեցել:

ՄԻԵԴ-ի կողմից իմ գործողությունները երբևէ խախտում չեն արձանագրվել, բայց կարծում եմ Ձեր 30-40 տարվա աշխատանքային փորձի ժամանակ այդպիսի խախտումներ արձանագրվել են: Օրինակ, արձանագրվել էր տիկին Մկոյանի դեպքում, արձանագրվել է պարոն Աթաբեկյանի ու այստեղ գտնվող, հա, տիկին Թումանյանցի դեպքում: Այդ ժամանակ ես ներկայացրեցի մի հատ նախագծի վերաբերյալ կարծիք, նախագծի վերաբերյալ կարծիք՝ հիմք ընդունելով։

Այդ նախագիծը իմ կողմից ներկայացվեց, նախագծի վերաբերյալ կարծիքը, իննը հոգի դատավոր ստորագրեց այդ կարծիքի տակ, որ դա անթույլատրելի է հետադարձ ուժ տալ օրենքին՝ անձի վիճակը վատթարացնող, ներկայացվեց Արդարադատության նախարարին: Դրանից հետո Արդարադատության նախարարը՝ Անդրեասյանը 22 թվականի փետրվարին «factor.am»-ին հարցազրույց է տալիս ու ասում է այդ ստորագրած դատավորներին նաև ինձ անվանում է քաղաքական գործունեությամբ զբաղվողներ, ասում է թե ինչի ենք իրեն ճնշում։

Պարոն Անդրեասյանը այդ հարցազրույցում ասաց, որ մինչև վերջին շունչը պայքարելու է այդ դատավորների դեմ ու մինչև վերջին շունչը պայքարելու է, որպեսզի այդ դատավորներին հեռացնի: Այդքանով դեռևս սահմանափակվեմ: Շնորհակալություն: Դրանից հետո էլի հին տարիներին է վերաբերվում, չասեմ, եղավ, եկավ այս վարույթը: Իր ֆինանսական գործընկերը հարուցեց, տիկին Հարությունյանը ըտեղ կապ չուներ, նախաձեռնեց, բերեց Բարձրագույն դատական խորհուրդ, Բարձրագույն դատական խորհրդում տեղի ունեցան բազմաթիվ խախտումներ, ինձ չթողեցին օգտվել իմ տեխնիկական միջոցներից, որից հիմա օգտվում եմ ու որևէ մեկին չեմ խանգարում: Ուժի սպառնալիք տեղի ունեցավ, ուժի գործադրման, դատավորի նկատմամբ պարոն Դանիելյան, չգիտեմ, այնտեղ պաշտպաններին չթողնել մասնակցել այստեղ, դռները փակելու հրահանգներ, պինդ ամուր փակելու, 10 անգամ կրկնվող, շենք փորձել մուտք գործել փաստաբանների արգելք ու այդ պայմաններում արձանագրվեց այնպիսի տեղեկություններ, որոնք ինչպես նշվեց, չծավալվեմ նախագահողի հորդորով, իրականությանը չեն համապատասխանում ու Դուք այդ որոշումը վերարտադրել եք: Հիմա զուտ իմ մի հարցը․ Դուք դա վերարտադրում է եղել, թե՞ Դուք ուղղակի չեք վերանայել: Այդտեղ Ձեր առանձին գնահատականներ կա այդ գործողությունների, որ ես հասկանամ Դուք էս իմ վարքագիծը այդ հարցազրույցը դրան նախորդող ժամանակաշրջանը գնահատել եք, թե՝ ոչ, երեկ չէ առաջին օրն էլ այդքան քննարկվեց, որ ես սա թիրախային գորընթացա եղել, ԲԴԽ-ի ուշադրության կենտրոնում եմ հայտնվել ավելի վաղ այլ հարցազրույցների կապակցությամբ, այն հարցազրույցները որով այ փորձել եմ այն դատավորների շահերը պաշտպանեմ։

Նման ձևով դիրքորոշում է ներկայացված եղել, հիմա պարոն Դանիելյանի մասով, պարոն Դանիելյան, Ձեր՝ որպես ոչ իմ գործով, բայց, որը որպես իրավական փաստարկ, Ձեր դրսևորած վարքագիծը որպես ԲԴԽ անդամ: Վարքագիծը ասելով դուք համոզված եմ ճիշտ եք ընկալում ի նկատի ունեմ կայացրած որոշումները, դրսևորած գործողությունները ի պաշտոնե։ Տեսեք էլի են նույն տեսանյութի մասին: Երեկ Բարձրագույն դատական խորհուրդը արձանագրեց կամ առանձին անդամներ, որ ես սխալ եմ հասկացել Բարձրագույն դատական խորհրդի այն որոշումը, որը որ կապված էր եղել պարոն Անդրեասյանի կողմից Հանրային հեռուստաընկերության դեպարտամենտին հանձնարարած, դեպարտամենտի կողմից պատրաստված, այն հետագայում մամուլ սպրտված, մամուլից նախարարության կողմից վերցված, դրա հիման վրա հարուցված, ԲԴԽ ներկայացրած ու դատավորին պատասխանատվության ենթարկելու մասին որոշում է։

Ուրեմն, պարո՛ն Դանիելյան, երեկ, երեկ չէ առաջին օրը ԲԴԽ անդամները ասեցին, որ դա ոչ թե գնահատել են տեսանյութը, դրա ստեղծման նախապատմությունը, դրա էությունը, ձեռքբերման աղբյուրը, այլ գնահատել եմ բացառապես ինքնին Կարեն Անդրեասյանի Պետրոս Ղազարյանին տված հարցազրույցը: Ասենք մենք, ես և Դուք լավ գիտենք չէ՞ ինչ է նշանակում ապացուցի ձեռքբերման աղբյուր, ապացուցի ստեղծում: Ես և Դուք ի նկատի ունեմ քրեականի մասնագետները: Հիմա Դուք տենց ակտ եք կայացրել:

Այսինքն դատավորը հանձնարարել է օգնականին, զեկուցագիր գրի կամ մեկի վրա ինչ-որ հաղորդում գրի, դա էլ միլպետը սփռել է մամուլ, դատախազը վերցրել է մամուլից, բերել է այդ դատավորի մոտ, այդ դատավորը դատել է ու ասում ենք այդ գործընթացը նորմալ է, այդ մասին արված հրապարակային հայտարարությունը նորմալ է, դա իմ մոտ վստահություն չի ներշնչում, հարգելի պարոն Դանիելյան, որ եթե մի գործով այսպիսի դիրքորոշում եք հայտնել, այլ ճյուղերի մասնագետները միգուցե այլ մոտեցումներ ունեն, բայց ինձ թվում ես և Դուք համակարծիք ենք այդ հարցում ու ինձ համոզված եմ, որ եթե Դուք այդ որոշումն եք կայացրել ուրիշի գործով, իմ գործով ինչի չեք կայացնի մեկ այլ որոշում, դրա համար իմ մոտ վստահություն չկա։

Մի խոսքով, չչարաշահելով համբերությունը ներկաների, երևի սահմանափակվեմ, պնդում եմ բացարկիս միջնորդությունը, եթե կտրամադրվեն որևէ երաշխիքներ կամ որևէ դիտարկումներ կարվեն հավելյալ նաև պարոն Դանիելյանի կողմից, հնարավոր է միջնորդության առանձին հիմքեր փոխվեն կամ դրանցից առանձին հիմքերից հրաժարվեմ, շնորհակալություն:»:

Դավիթ Հարությունյանը 15.01.2026 թվականին Խորհրդի անդամ Էդգար Հովհաննիսյանին հայտնած բացարկի միջնորդությամբ նշել է, որ. «Պարոն Հովհաննիսյանին բացարկի միջնորդություն ներկայացնելուց առաջ, նախ վերջինիս կցանկանայի լսել երաշխիքների հետ կապված, հնարավոր տրամադրման կամ այդպիսիք չտրամադրելու հետ կապված: Չգիտեմ պարոն Հովհաննիսյանը Խորհրդին տեղյակ պահել է, թե չէ: Օրինակ, 24 թվականին, հիմա մեր ունեցած ընկերական հարաբերությունների մասին, թե՝ ոչ, ես տեղյակ պահեմ, որ այդպիսիք կան, եղել են այդպիսիք, որ, օրինակ, այս համատեքստում նույնիսկ վերջինս իմ վերաբերյալ կայացրել է համապատասխան որոշում անցյալ տարի, որոշում, որը որ հակասահմանադրական է եղել, այդուհանդերձ ես գտնում եմ, որ պետք է Խորհուրդը առաջնորդվի էլի իմ գործով կիրառած մոտեցումներով, սկզբունքներով և վերջինիս հեռացնի Խորհրդի կազմից, իմ գործի քննության ընթացքում, այսինքն բացարկի միջնորդությունը բավարարի:

Հետևյալն է խնդիրը. Արշակ Վարդանյանի, տիկին Նաիրա Հովսեփյանի դեպքում, առանց իմ կարծիքը հաշվի առնելու Բարձրագույն դատական խորհուրդը հեռացավ և որոշում կայացրեց վերջիններիս վարույթից հեռացնելու մասին: Բացարկների, մի դեպքում բացարկի, մյուս դեպքում ինքնաբացարկի որոշումները բավարարելու եղանակով՝ հիմք ընդունելով ընկերական կամ բարեկամական հարաբերությունները։ Եվ ես գտնում եմ, որ այս մոտեցումը պետք է կիրառվի, եթե այս մոտեցումը ընդունելի չի Խորհրդի համար կամ պարոն Հովհաննիսյանը կհերքի մեր հարաբերությունները կամ այլ տեսակետ ունի մեր ունեցած նախկինում հարաբերությունների վերաբերյալ, ապա ես գտնում եմ, որ պետք է քննարկվի նաև մյուս հիմքի համատեքստում, այն ինչ որ օրինակ պարոն Դանիելյանի դեպքում էր, որ իմ վերաբերյալ, ի տարբերություն ներկա գտնվող երեք դատավորներից, երկու դատավորից ու մեկ ոչ դատավոր անդամից, կայացրել է ի տարբերություն որով կայացրել են երկուսը, մեկ որոշում, որը արդեն իսկ անօրինական է ճանաչվել հակասահմանադրական է դիտվել ու կիրառելով ավելի վաղ հնչեցված մոտեցումները կապված տիկին Արմենուհի Հարությունյանի, Կարեն Անդրեասյանի վերաբերյալ արտահայտված դիրքորոշումները, բավարարի բացարկի միջնորդությունը:

Հիմա պարոն Հովհաննիսյանից ես երկու երաշխիք եմ ակնկալում լսեմ կամ տրամադրում եմ ակնկալում այդպիսի երաշխիքների։ Առաջինը մեր հարաբերությունների մասին և երկրորդը, օրինակ, պարոն Դանիելյանից էլ չլսեցի, վերջինս իր որոշման մեջ, որը որ ստորագրել է, համահեղինակ է եղել այդ որոշմանը անցյալ տարվա 24 թվականի հոկտեմբերի 18-ին, ես ասում եմ այդ որոշումը իմ մոտ մինչև հիմա տարընթերցումների տեղիք է տալիս ընկալման առումով, այնտեղ ինքը արձանագրել է, որ օրինակ ես հեղինակազրկել եմ դատական իշխանությունը, թե ոչ այդպիսի արձանագրում կա՞, պարոն Հովհաննիսյան Ձեր կողմից ըստ Ձեզ, Ձեր ստորագրած որոշմամբ, դա մի հարց և երկրորդ հարցը մեր ընկերական հարաբերությունների մասին․ բացահայտել եք Խորհրդին, թե՝ չէ, դա Ձեզ կաշկանդում է լինել այս գործով դատավոր, թե՝ ոչ, շնորհակալություն։

Հովհաննիսյանի մասով եմ ասում, ու այդ ժամանակ ես ընդհանրապես ցանկություն էլ չունեի առաջադրվելու, դիմեցի ԲԴԽ, որ խնդրում եմ ինձ էլ ծանուցեք, ինչու չեք ծանուցում ու պատասխան ստացա, այդ պատասխանը կներկայացնեմ, հարցում էլ կներկայացնեմ ու երբ որ ես ապրիլի 7-ին ասեցի, որ ԲԴԽ նախագահը միջամտում է ընտրություններին, նաև դա ի նկատի ունեի ու երբ որ մոտեցա Ձեզ շնորհավորեցի, ասեցի, որ հանկարծ չմտածեք, թե Ձեր հետ կապված է այս ամեն ինչը: Դե հիմա զուտ այդքանը, մնացածը չշարունակեմ:

Պարոն Հովհաննիսյանի մասով ասեմ, երբ որ վերջինս ծանուցվել է, պետք է էլի ծանուցվեր Երևանի ընդհանուր իրավասության դատարանը առաջին ատյանի, որ լիներ ընտրությունը մրցակցային: Այդ մասին նաև գիտենք, որ եղել է համապատասխան պահանջներ դատավորներից, որ իրենք էլ ծանուցվեն, բայց չեն ծանուցվել: Ընտրությունը եղել է սահմանափակ, բացառապես մարզերում, մարզի շրջաններում ու պարոն Հովհաննիսյանը, ես ասեմ Ձեզ, միշտ իմ կարծիքը այն է եղել նրա մասին, որ արժանի է լինել թե ԲԴԽ, ԲԴԽ նախագահ էլ, անդամ էլ, դրա մասին չի խոսքը, խոսքը նրա մասին է, որ մրցակցային ընտրություններով ընտրվեր, որ Երևանի դատավորներն էլ մասնակցեին, այդ ժամանակ ես չեմ եղել, իմ խնդիրը չի եղել, որ բոլորը ծանուցվեին, հավասար պայմաններով ընտրվեին, միգուցե ավելի արժանի, չթերագնահատելով պարոն Հովհաննիսյանին, դատավորներ կային, որ լինեին այստեղ, արդար դատավարություններ անեին, ոչ թե ասենք ազդեցության տակ ընկնեին:

Հիմա պարոն Հովհաննիսյանը չեմ կարծում, թե ընդհանրապես ազդեցության տակ գտնվող մարդ է, դատավոր է, բայց փաստարկումներ կա։ Սա տրիբունալի պատշաճության հարց է, այս տրիբունալը պատշաճ դատարան է, թե՝ չէ, բոլորը իրավաբաններ են, թե՝ չէ, բոլորը համապատասխան կենսափորձ ունեն, թե՝ չէ, օրենքով սահմանված նվազագույն պահանջներին համապատասխանում են, թե՝ չէ, նախկինում այնպիսի վարքագիծ դրսևորել են, որ վերջիններից դատավարությունների կայացրած ակտերը կասկածի տակ չառնի:

Պարոն Հովհաննիսյանի դեպքում բացարկի հիմքերը վերաբերելի են նաև հիմքերը, օրինակ՝ որ Դանիելյանի դեպքում ասեցի այդ «TikTok»-յան արդարադատությանը մասնակցությունը, մյուս գնահատականները դատավորների վերաբերյալ տված որոշումներով տեսանյութերի մասով, բայց հատկապես այդ «TikTok»-ը կարելի է ասել։ Ուրեմն մտնում ենք «TikTok» հավելված, էնտեղ տեղի է ունեցել «TikTok»-յան արդարադատություն, ինչ է դա «TikTok»-յան արդարադատություն։ Դե հիմա թույլ տվեք ես ավելացնեմ։ Որովհետև այստեղ դրանից հետո փաստարկներ են հնչել, օրինակ, պարոն հարգարժան իմ գործընկեր Դադունցը ասել է, որ դա դատավորի խնդիրն է ինչ սոցիալական, ինչ կվարի, ի՞նչ կուզի կլուսաբանի։

Ես մասնակի եմ պնդում, պարոն Հովհաննիսյանը համոզիչ փաստարկ բերեց, որ այդ ընտրության գործընթացը վիճարկվել է և կա դատական օրինական ուժի մեջ մտած դատական ակտ: Ես չգիտեի, որ կա օրինական ուժի մեջ մտած դատական ակտ, ես դա կփորձեմ ձեռք բերեմ, ծանոթանամ, բայց որ ասում եք, ես Ձեզ հավատում եմ: Այդ մասով իմ միջնորդության հիմնավորումները հանում եմ, չեմ պնդում, իսկ օրինակ, օրինակ դիցուք «TikTok»-ի մասով, «TikTok»-յան արդարադատության, պնդում եմ, որովհետև, ես ասում եմ՝ բոլոր ԲԴԽ անդամները այդ ժամանակ եղել են դատավոր, որ կապ չունի նախագահ է, անդամ է, բոլորը հավասար դատավորներ են և եթե տեսնում են մի դատավոր կանխակալ կարծիքներ է դրսևորում, ցուցաբերում «TikTok»-ով, դատավորին պատասխանատվության չենթարկած, նրա մեղավորության հարցը կասկածի տակ է դնում, նրա մասին վիրավորանքներ է գեներացնում այդ իր կայքերում, այ դա պետք է արձագանքվեր, դա պետք է կամ վարույթ հարուցվեր նրա նկատմամբ, կամ անմիջապես բացարկի հարց քննարկվեր, հեռացվել է վարույթից ու պարոն Դադունցի տեսակետն է այստեղ հետաքրքիր, որպես փաստարկում եմ ասում, ոչ թե նրան մեջբերում եմ, ասում է դե դա ցանկացած դատավորի գործն է: Ես հույսով եմ, որ որևէ դատավոր նման գործելաոճի համար Արդարադատության նախարարության կողմից պատասխանատվության ենթարկելու միջնորդություն չի բերվի, երբ որ մի դատավոր որոշի, որ լուսաբանում է իր նիստերը, մտնի ասենք սպանության գործով, ասի կդատե՞մ արդյոք ես այս մարդուն, թե՝ ոչ: Նա սպանել է, չգիտեմ, իր բարեկամին, պետք է դատվի, թե՝ ոչ, այս անձը մեղադրվում է սրա մեջ, տենց հրապարակումներ անի, այդ մեղադրյալի հասցեին հայհոյանքներ գեներացնի, վերջում էլ մտնի դատավճիռ կարդա, ասենք դատապարտել 12 տարի ազատազրկման։ Այդ դատավորի վերջը ի՞նչ կլիներ։ Եթե վերաքննիչում լիներ մյուս կոլեգաները ինչ պետք է անեին, այ պետք է հեռացվեին այս վարույթից սրա մասինա խոսքը։ Այդ մասով պնդում եմ, մյուս մասն էլ պարոն Հովհաննիսյանը ասում է ընդունեցի տեսակետը, որ ստորագրել է որոշման տակ, քանի որ դա եղել է մեջբերում այդ հեղինակազրկում մյուս, բայց մի փաստ կա այնտեղ, որ պարոն Հովհաննիսյանը իրավացիորեն մատնանշեց, այնտեղ նշած է, թե դատավորը որևէ նոր բան չի ներկայացրել, այդ դատավորին նախ հնարավորություն չեն տվել ներկայացնելու որևէ բան, երկրորդ նոր բան չի, որ պետք է ներկայացնի, ընդհանրապես պետք է ներկայացնեի, իսկ դա տիկին Թումանյանցի զեկույցի հիման վրա պարոն Դանիելյանի նախագահությամբ արված դատողություններն էր, թե ես պետք է այնպիսի բաներ ներկայացնեի, որը հնարավորություն չեմ ունեցել ներկայացնելու և ամեն դեպքում այս համատեքստում, հաշվի առնելով, որ իմ վերաբերյալ կայացրել է որոշում, որը որ հակասահմանադրական է ճանաչվել, մասնակցել է այդպիսի գործընթացների, որոնք կասկածի տակ են դնում նրա անաչառությունը, ես հայտնում եմ ու պնդում եմ իմ ինքնաբացարկի միջնորդությունը՝ հանելով ընտրության հետ կապված հիմնավորումները:»:

Դավիթ Հարությունյանը 15.01.2026 թվականին Խորհրդի անդամ Արթուր Աթաբեկյանին հայտնած բացարկի միջնորդությամբ նշել է, որ. «Այսպիսով, շարունակելով ներկայացնում եմ բացարկի միջնորդություն Ձեզ՝ պարո՛ն Աթաբեկյան, որպես ԲԴԽ անդամ, ԲԴԽ նախագահ: Չմանրամասնելով ու չկրկնելով, արձանագրենք նաև այն կողմերի համար, ովքեր ավելի վաղ դատավարությանը չեն մասնակցել, մասնավորապես, 23 թվականին: Հարկադրված եմ փաստարկել, որ այդ դատական նիստում Արշակ Վարդանյանին, Նաիրա Հովսեփյանին բացարկի միջնորդություն ներկայացվեց, բավարարվեց իմ հետ հարաբերություններ, ընկերական հարաբերություններ ունենալու հիմքով կամ բարեկամական: Մեր կողմից ներկայացված միջնորդությունը Անդրեասյանին բացարկի միջնորդություն ներկայացնելու վերաբերյալ, որը հիմնված էր էլի իր և Գրիգոր Մինասյանի անվիճելի ընկերական տնտեսական հարաբերությունների հիման վրա, մերժվեց: Որոշման մեջ 23 թվականի բացարկը մերժելու մասին կայացված հուլիսի 3-ի ամսաթվով հրապարակված հուլիսի 28-ին այդ մասին դիտարկումներ չկար, որ իմ ներկայացրած միջնորդությունների մերժվելու պատճառաբանությունների մասին, մասնավորապես, Անդրեասյանի այդ ընկերական հիմքը նշելու և Վարդանյանի ու Հովսեփյանի բացարկները քննարկելու մասով: Կար ուղղակի արձանագրային որոշումներ, որի մասին իմ կարծիքը չէր հարցվել, չէր հայցվել կամ ասել, ինչպես արձանագրվել էր Ձեր ներկայությամբ, ես դրա ժամանակը կորցրել էի և ցանկանում էի արտահայտվել: Ես այդ ժամանակ, ինչպես տիկին Մկոյանի դեպքում, նաև Ձեր դեպքում նշեցի, որ նախարարության փաստարկները, որոնք վերաբերում էին Վարդանյանին բացարկի միջնորդություն ներկայացնելու հետ, ըստ էության, նույնական էին, այսինքն Ձեզ ևս ճանաչում էի տասնյակ տարիներ, ուսանողական տարիներից, ունեինք, սխալ չընկալվի, բարիադրացական կամ ընկերական հարաբերություններ և այդ նույն չափանիշների հիման վրա Ձեզ ներկայացրել էի բացարկի միջնորդություն: Նաև կուզենամ սա փաստեմ, որ այստեղ խնդիրը ընդհանրապես ընկերական հարաբերությունների վրա, այս անընդհատ շեշտում եմ, որ ընդհանրապես անկողմնակալ դիտորդների մոտ էլ տպավորություն չստեղծվի, թե դա պարտադիր անվերապահ հիմք է Բարձրագույն դատական խորհրդի դեպքում, որ եթե կողմի հետ ունեն ընկերական հարաբերություններ, պետք է պարտադիր բացարկ հայտնեն, ընդհանրապես, դատավորները պրոֆեսիոնալ դատավորների մասին է խոսքը, ոչ թե ոչ դատավոր, անդամ, դատավորի փորձ չունեցող անձանց մասին: Ինձ թվում է պրոֆեսիոնալները և իսկական դատավորները ի վիճակի են քննել, լուծել նաև դրական հարաբերությունների մեջ գտնվող անձանց վերաբերյալ վեճեր, գործեր և հատկապես ԲԴԽ-ում, երբ որ դատավոր անդամներից, դատավորներից որևէ մեկը դառնում է Բարձրագույն դատական խորհրդի անդամ, բնականաբար շատ նորմալ է, որ դատավորներից շատերի հետ ունենա ընկերական հարաբերություններ ու այդ զուտ այդ հիմքով անընդհատ բացարկի միջնորդություններ, ինքնաբացարկներ ներկայացնելը, բնականաբար, կարող է նույնիսկ դիտվի որպես արդարադատության իրականացումից հրաժարում, բայց ԲԴԽ-ն 23 թվականին Վարդանյանի, Արշակ Վարդանյանի, Նաիրա Հովսեփյանի դեպքերում այդպես է վարվել, գտել է, որ ընկերական կամ բարեկամական հարաբերությունները խոչընդոտ են նրանց մասնակցությամբ դատական նիստը շարունակելու համար: Ու քանի որ այդ չափանիշն էր ընդունվել, ես այդ հիմքով նաև Ձեզ բացարկ հայտնեցի այդ հիմքով, որ ընկերական հարաբերություններ ունեցանք ու երևի թե ճիշտը նա է, որ արիստոտելյան հայտնի սկզբունքով առաջնորդվեն չէ, դատավորները, որ ոնց էր ասում՝ Պլատոնն իմ ընկերն է, բայց արդարությունը, ճշմարտությունը ավելի բարձր է կամ ավելի վեհը, չգիտեմ, չեմ հիշում և այդ սկզբունքով էլ մեծամասնությունը առաջնորդվում է դատավորների:

Հիմա այդ միջնորդությունները, նաև Ձեր վերաբերյալ ներկայացված միջնորդությունները այն ժամանակ, ուղղակի մերժվել են նշելով, որ առանց հիմքերի է, անհիմն է: Հիմա էլ ես ներկայացնում եմ միջնորդություններ, չգիտեմ ինչ հիմնավորումներ ներկայացնեմ կամ ինչ է հնարավոր ներկայացնել, որ այդ բացարկի միջնորդությունները քննարկվի և բավարարվի: Ես ասում եմ դատավորը, ոչ դատավոր անդամը կանգնել, ասել է այս ինձ, դատավորը ինձ զտման է ենթարկել, դա ոչ մի հիմք չի բացարկի միջնորդությունը քննարկելու համար: Ասում եմ քանի հատ ակտ է կայացվել իմ վերաբերյալ, դա հիմք չի, բա որն է հիմքերը այդ բացարկի, այդ ոչ սպառիչ 71-րդ հոդվածով նախատեսված:

Հիմա, հարգելի՛ պարոն Աթաբեկյան, Դուք իմ վերաբերյալ առնվազն երկու հատ դատական ակտ եք կայացրել, որոնք հակասահմանադրական են ճանաչվել ու հատկապես այն առաջին դատական ակտը, որտեղ իրականությանը չհամապատասխանող դիտարկումներ են արվել իմ և իմ ներկայացուցիչների կողմից չակերտներում խուլիգանական գործողություններ այս դատական նիստերի դահլիճում անելու համար: Եթե տիկին Մկոյանի դեպքում ես համոզմունք ունեմ, որը չփարատվեց, որ վերջինս առանց կարդալու է դա ստորագրել, Ձեր դեպքում այդ համոզմունքը չեմ կարող արտահայտել, ասում է՝ կարդալով եք ստորագրել ու ոնց եք տենց բանի տակ ստորագրել, խախտում դիտարկել, մի բան ուրիշ հարց է, բայց առանձին նաև նման գնահատականներ տվել: Այն պայմաններում, որ բոլորիս ներկայությամբ է այդ ամենը եղել, կան դատական նիստերի ձայնագրություն և եթե կա այդպիսի բան ես կխնդրեմ օրինակ նախարարության ներկայացուցիչը, ով որ լսել է այդ բոլոր դիսկերը դնի լսի ասի այդ որ հատվածում դատավորը կամ նրա առանձին ներկայացուցիչները այնպիսի վարքագիծ դրսևորեցին, որը դուրս էր, չգիտեմ, բարոյականության, համընդհանուր ընդունված նորմերի կանոնների սահմաններից դուրս էր, որտեղ է տենց բան եղել: Շարունակելով:

Հարգարժան նախկին ներկայացուցչին անդրադառնալով՝ միայն իր նկատմամբ էր սանկցիա կիրառվել, այն էր պահանջել էր պարզաբանել Վարչական դատավարության օրենսգրքի համապատասխան նորմը, կիրառվել էր սանկցիա ուրիշների նկատմամբ, եթե ընդունենք, թե այստեղ խուլիգանություն է տեղի ունեցել բա ինչի սանկցիա չէր կիրառվում, ինչի հանցագործության մասին հաղորդում չէր ներկայացվում: Մի պարզ պատճառով, որ նման բան ուղղակի տեղի չէր կարող ունենալ ու չի էլ ունեցել:

Հիմա անդրադառնանք այդ որոշումներին: Այդ որոշումները ճանաչվել են հակասահմանադրական: Ես ասում էի, եթե դրանք ոչ դատավոր անդամները կայացրած լինեին, դա նորմալ չէր, բայց կարելի էր ինչ-որ մի կերպ հասկանալ կամ չհասկանալ, բայց դա կայացրել են, ստորագրել են որոշման տակ պրոֆեսիոնալ դատավորներ, պրոֆեսիոնալ դատավորներն են ստորագրել, պրոֆեսիոնալ դատավորների ներկայությամբ է տեղի ունեցել դատավորի նկատմամբ ուժի գործադրման սպառնալիքը պրոֆեսիոնալ դատավորների ներկայությամբ է տեղի ունեցել դատավորի նկատմամբ հեգնական վերաբերմունք դրսևորելը դատական նիստում հեռախոսով խոսելը, այդ մասին կողմի դիտողությունը ու հետո հեռախոսը երեսին քսելը, այդ դրանով իսկ դատավորի նկատմամբ հեգնական կամ ներկայացուցիչների մոտ նկատմամբ հեգնական վերաբերմունք դրսևորելը, այդ դատավորների ներկայությամբ է տեղի ունեցել, երբ որ ասենք փաստաբանին ասում էին կարող ես նստած խոսել, դատավորը ասում էր կարող եմ նստած խոսել, ասում էի խոսի, հետո ասում էին չէ պիտի կանգնես, ասում եմ ինչի պիտի կանգնեմ, ասում է որովհետև տենց է որոշված, որովհետև անհարգալից չես, ասում եմ լավ կանգնեցի, հետո չէ նստի, մի շարժվի, հետո, էլ ինչ էր ու սենց լիքը բազմաթիվ իրավիճակներ: Դատավորների ներկայությամբ էր, երբ որ ասվում էր, թե ես եմ որոշում, եթե մյուսները համաձայն չեն նոր կարան արձագանքեն, խորհրդակցական սենյակ չենք գնում, թեև պարտավոր ենք օրենքով գնան, եթե հարցերը բարիադրացականով են լուծվում կամ կողմերի հետ բարիադրացական հարաբերությունների մեջ ենք գտնվում: Այդ դատավորների ներկայությամբ էր, պարո՛ն Աթաբեկյան, Ձեր ներկայությամբ էր, որ երբ որ ինքնաբացակի հիմքեր էինք ներկայացնում, ժամանակային սահմանափակում էին դնում, ասում էին չի կարելի, վերջ, արգելում եմ, ավարտվեց, մնաց հինգ րոպե, մնաց մի րոպե, ժամանակը կորցրեցիր, դատավորների ներկայությամբ էր, երբ որ Արդարադատության նախարարության ներկայացուցչին հարցեր էինք ուղղում, ասում էին վերջ, սպառվեց հարցերը, իրավունք ունի նախարարության ներկայացուցիչը չպատասխանի էդ հարցերին: Դատավորների ներկայությամբ է եղել, երբ որ իմ նկատմամբ անհիմն դատական սանկցիա կիրառվել, դրանից հետո հրահանգվել է էս դռները փակեն, երևի ոչ պակաս քան 10 անգամ կարգադիչներին ուղղված հրահանգով՝ դուռը փակեք, փակեք դռները, փակեք այդ դռները, դռները ամուր փակեք ու այստեղ նստած Ձեր ներկայությամբ է եղել, երբ որ մեր հարգարժան կարգադրիչների ծառայության պետը, ենթադրում եմ, մոտեցավ և զեկուցեց, որ փաստաբանները եկել են, ցանկանում են վերև բարձրանան և ԲԴԽ մեկ այլ անդամի հետ դատական նիստը նախագահողը ասում է, որ չէ ասա թող չբարձրանան, պետք չի բարձրանան ու ընդամենը 17 րոպեում ավարտվում է կարևոր փուլեր, ապացույցներն են հետազոտվում, կողմերը իրենց դիրքորոշումներն են հայտնում, կողմը, այդ մյուս կողմը չկա, հարցեր՝ նաև Ձեր կողմից ներկայացուցչին, խորհրդակցական սենյակ են հեռանում: Խորհրդակցական սենյակ հեռանալուց հետո իմ մոտ ես մինչև վերջ չէի հավատում, այն կանխավարկածն էր, որ կարող է ամեն դեպքում ինչ-որ մեկը նաև չի լսել այդ հրահանգները, չի լսել, որ ներկայացուցիչներ են բարձրանում, անհատական բոլորիդ էլփոստերին ուղարկել եմ դատական նիստը վերսկսելու մասին միջնորդությունները այդ պատճառաբանությամբ՝ կից նյութերով, անհատական բոլորին, այդ մինչև խորհրդակցական սենյակ հեռանալը, հեռանալուց վերադառնալը մամուլում հրապարակումներ է եղել, որ սենց բան է տեղի ունեցել, միգուցե չեք լսել, միգուցե չեք լսել, որ դատավորին հեռացրեցին, պաշտպանները, փաստաբանները ուզում են շենք մտնեին, բայց արգելում են ու այս պայմաններում ոչ մի անդրադարձ դրան հրապարակվում ա էդ որոշումը, վերջում էլ պաշտոնական ներկայացուցիչը Դատական դեպարտամենտի հայտարարում է, թե այդ հրահանգները ներս չթողնելու ուղղված են եղել կարգադիչների հավելյալ ուժերի ներգրավմանը: Այդ ոնց կարող ենք էլի պատկերացնել, որ Բարձրագույն դատական խորհրդի անդամներն են բացառապես ներկա գտնվում մեկ այլ կազմ նախարարության հարգելի ներկայացուցիչների ու ցանկանում են դատական նիստերի 10-ից ավելի անգամ կողպված դռներից ներս մտնել հավելյալ ուժեր կարգադրիչների: Կարգադրիչները մտնեն ինչ անեն, ինչ որ խառը իրավիճակ է՞ր, ինչի համար էին մտնում կարգադրիչները, երբ որ բացառապես նախարարության ներկայացուցիչներն ու ԲԴԽ կազմը, մեկ էլ նիստերի քարտուղարը, մտնում էին ինչ, ինչ էր տեղի ունենում: Դե բոլորիս համար պարզ ա, որ որևէ բան տեղի չէր ունենում, այլ դա ինչ-որ փորձում էին այդպես ներկայացնել, որպեսզի այլուրեքություն ապահովեն այդ գործողության համար:

Հնարավորինս ամփոփ եմ փորձում ներկայացնել, ուղղակի նախորդի միջնորդությունը բաղկացած էր 120 թերթից, այդ 120 թերթին ավելացել է ևս 60-ը, ես փորձում եմ այդ 180 էջը շուտ, շատ ամփոփ ներկայացնեմ: Հիմա, ես որպես կողմ, ում նկատմամբ տեղի են ունեցել այդ անօրինական գործողությունները, ինչպիսի վստահություն պետք է ունենամ, ինչից ելնելով պետք ա վստահ եմ ես Ձեր կազմին, Ձեր նախագահությամբ ընթացող դատավարությանը, ի՞նչ է փոխվել, կարանք ասենք Անդրեասյանը չկա, հիմնական դերակատարը, բայց նրա բացակայությունը չեզոքացնո՞ւմ է Ձեր գործողությունների, նախկինում կատարած գործողությունները, ապագայում կանխորոշող վարքագիծը: Ես համոզված եմ, որ եթե Անդրեասյանը չլիներ, այդ ամեն ինչը տեղի չէր ունենալու, հատկապես դատավորները ես համոզված եմ 100%-ով այսպես ասեմ, որ նման բան իրենց թույլ չէին տա: Բայց այստեղ խնդիրը նրանում է եղել, որ բոլորդ եղել եք նրա ազդեցության տակ, ոչ դրական ազդեցության տակ: Մի մասը մեծ սիրով, կարծում եմ, օրինակ Ձեր դեպքում ես համոզված եմ, որ էտպես չի եղել ու Ձեր կամքով չի եղել դա, այ հիմա Դուք եք Դատական խորհուրդը ղեկավարում, պետք է դա էլ փաստեմ, ես ուզում եմ ամեն ինչ ճիշտ ասեմ, անկեղծ լինեմ, այս մեկ տարվա ընթացքում, բացառությամբ այս վերջին մեկ-երկու ամիսը կայացած որոշումների, ես չեմ տեսել, որ ամեն դեպքում ինչքանով որ փորձել եմ հետևեմ, որ մի դատավորի նկատմամբ անօրինական հետապնդումներ նախաձեռնեն, ինչ-որ ցանկություն լինի ինչ-որ մի դատավորի պատասխանատվության ենթարկել, բերեն անօրինական դատավարություններ անեն, ես տենց բան չեմ տեսել ու եթե այն տեսանյութում հայտնի տիկին Թումանյանցը ու ևս երևի մեկ հոգի կամ երկուս Անդրեասանին ներկայացնում էին որպես նախկիններին գերազանցող նախագահ Բարձրագույն դատական խորհրդի, ես, օրինակ, ուրիշ բան կասեի, համեմատության մեջ եմ ամեն ինչը ասում: Այ ինձ թվում է Դուք եք գերազանցում բոլորին այդ դրական առումով, ինչ որ փաստարկված եմ փորձում ասեմ, ոչ թե զուտ զգացմունքներս եմ արտահայտում, այլ ինչ որ կա այդ եմ ասում, բայց տեսեք ինչ է, հիմա անցնենք ընտրություններին:

Դուք հարց տվեցիք նաև այդ առումով, երբ Դուք ևս Անդրեասյանի օրոք ընտրվել եք՝ լինելով միանձնյա թեկնածու, սա էլի եմ ինչ-որ այն ժամանակ ենք մենք զրույց ունեցել, հիմա էլ ես արդեն հրապարակային եմ ասում, ոչ մեր զրույցի համատեքստում: Երբ որ Ջերմուկում տեղի ունեցած հանդիպմանը դատարանների նախագահների հետ Անդրեասյանը փաստել էր, թե Դավիթ Հարությունյանը ԲԴԽ անդամ չի դառնալու, ես, չգիտեմ, նա որտեղից էր ամեն ինչը վերցրել, մտածել, հորինել, ով էր նրան այդպիսի բան ասել, ես ուղղակի իմ մեջ սպորտային հետաքրքրություն մտավ, ես նման ցանկություն ընդհանրապես չունեի, դիմեցի Դատական դեպարտամենտին, ԲԴԽ-ին, ասեցի խնդրում եմ ինձ էլ ծանուցեք, դե բնականաբար չծանուցեցին, որոշեցին ոչ թե Երևանի ընդհանուր իրավասության դատարանը ծանուցեն, այլ չգիտեմ խի Սնանկության դատարանը ծանուցեն, բացառապես, էս էլ փաստեմ, որ հարցը կանխեմ այո, բոլորը հրաժարվեցին մյուսները, բայց սա չենք կարող ասենք, թե մրցակցային ընտրություն է եղել այս պայմաններում: Բացարկի համատեքստում Անդրեասյանի գործողությունների և Ձեր՝ նրա ազդեցության տակ գտնվելու համատեքստում հետևյալը նշեմ. իմ հարցազրույցը ապրիլի 7-ի նաև պայմանավորված էր Անդրեասյանի կողմից այդ ընտրություններին ուղղակի միջամտություն կատարելով: Բոլորս կհիշենք ապրիլի 6-ից լույս 7-ի գիշերը կամ հենց 6-ին Դատական դեպարտամենտի խոսնակի անունից Անդրեասյանի գրած կազմած հայտարարությունը: Այդ խոսնակը նույնիսկ Հայաստանում չէր, Անդրեասյանը հետևյալ մտքեր, ասեմ հիշեցնեմ, թե չգիտեմ կհիշեք երևի: Ինչ-որ նշել էր, որ ինչ-որ ինքը իրեն մտածել էր, որ ինքը պետք է հրաժարական ներկայացնի, հետո հերքել էր իր հրաժարականը ու ինչ-որ թեկնածուներից մեկին կոնկրետ Արշակ Վարդանյանի վերաբերյալ բացասական դիտարկումներ էր արել: Դե բնականաբար Ձեր մասին չէր այդ բացասական դիտարկումը, քանի որ Դուք այդ օրը միակ թեկնածուն էիք Սնանկության դատարանից ու Վերաքննիչ դատարանի երկու դատավոր էին ընտրվում՝ Մխիթարյան Ռուբիկ, մեկ էլ Արշակ Վարդանյան: Երևի թե բոլորս դատավորները կհիշեն, թե ինչ միջավայրում էր այդ ընտրությունը, աշխատավարձերի հետ կապված խոսակցությունները, տարբեր ընտրությունների հետ, ով կընտրվի, ոնց կլինի աշխատավարձեր և այլն: Ես ուղղակի սա փաստեմ, երևի բացարկի հետ կապ չունի: Չէ ուզում եմ ասեմ, որ հատկապես ու առավելապես, որ դատական համակարգը ես այդ օրը ավելի շատ եմ սկսել հարգել, ընդունել, սիրել, որովհետև դատավորները ճիշտ ընտրություն կատարեցին: Գրավոր ու ոչ գրավոր հայտարարություններին տուրք չգնացին, բայց դե արդյունքները բնականաբար երկար չտևեցին դրանց: Սա ուղղակի մեջբերում էր։

Հիմա Դուք ընտրվեցիք Բարձրագույն դատական խորհրդի անդամ: Բոլորի տրամաբանությամբ պետք է լինեիք լավ Բարձրագույն դատական խորհրդի անդամ: Դուք, ես չեմ հիշում ընտրությունների ժամանակ Ձեզ հարց էլ կարծես թե տվեցին, թե արդյոք պայքարելու եք դատավորների իրավունքների համար և այլն: Դուք ոնց որ թե ոչ թե ասեցիք չեմ պայքարելու, ասեցիք դա չի Ձեր գործառույթը, բայց եթե չեմ սխալվում, կարող է սխալ եմ մի քիչ ասում բառերը, բայց հիմա այստեղ ինչի համար է Բարձրագույն դատական խորհրդի անդամ, ինչի է մարդ ընտրվում Բարձրագույն դատական խորհուրդ, եթե ոչ դատավորների անկախությունը ապահովելու համար: Մեկ այլ տարբերակ կա, դա առաջխաղացումներն են, իսկ այդ առաջխացումները ոնց են տեղի ունեցել: Անձը ընտրվում է Բարձրագույն դատական խորհրդի անդամ, դառնում է մի ատյան կամ երկու ատյան ավելի բարձր դատավոր, ընտրվում է ում կողմից, ԲԴԽ անդամների կողմից, հետո մյուսին են ընտրում ու սա ինչի է նմանվում առանց հրաժարականների մեկը մյուսից արդեն կախված ա, կաշկանդված ա, մյուսը կարա անօրինականություն անի, այն մեկը արդեն դժվար թե կարողանա լիարժեք դրան արձագանքի: Դրա համար դատավորները, դատավորների ընդհանուր ժողովը ընդունեց համապատասխան հայտարարություն կամ բանաձև այ պարոն Հովհաննիսյանի ընտրության ժամանակ էր, որ օրենսդրական փոփոխություններ արվի, որ Բարձրագույն դատական խորհրդի անդամները իրենց պաշտոնավարման ընթացքում առաջխաղացում չունենան, որ ևս մեկ մի զսպման, չգիտեմ, մեխանիզմ կլիներ, որ այդ Խորհրդի անդամները լինեն լիարժեք անկախ, որ դրանով կաշկանդված չլինեն: Բայց հիմա Ձեր դեպքում տեսեք, նշանակվեցիք Բարձրագույն դատական խորհրդի անդամ, այսօր Վճռաբեկ դատարանի դատավոր եք, հետո քննում եք Վճռաբեկ դատարանի դատավորի վերաբերյալ գործ, ում ըստ Եվրոդատարանի անօրինական Կարեն Անդրեասյանի ղեկավարությամբ, գլխավորությամբ, չգիտեմ Խորհրդի նախագահությամբ ազատվել է աշխատանքից ու կայացնում եք այն որոշումը, որ կայացրել եք։

Իսկ այդ անօրինականությունները, երբ որ ասենք բացարկ են ներկայացվում Կարեն Անդրեասյանին, որ Մինասյանի հետ ընկերական հարաբերություններ ունի, երկկողմանի հրապարակային փաստված, որ անքակտելի ֆինանսական տնտեսական շահ ունի, համատեղ բիզնեսից եկամուտներն ու շահույթը ավելի շատ է քան պետության կողմից տրված աշխատավարձը, որ, չգիտեմ, ԱՄՆ Ֆրանսիայի օրենսդրությունից, դատական օրենսգրքերից մեջբերումներ արվեց, այդ չգիտեմ այդ ասոցացիաներից բաները բերեց ներկայացվեց, որ ամբողջ աշխարհում չի կարող տենց բան լինել, որ մարդիկ համատեղ բիզնեսի պայմաններում մեկը դատախազ ու դատավոր լինի: Ասենք դա ինչի համար էր բերվում, որևէ մեկին պարզ չէր: Այն դատավորների համար պարզ չէր, որ տենց դատավարություն չի կարող լինի: Բացեք այդ մեր առաջին գործի բացարկի միջնորդությունների հատորի 55-րդ էջ: Այնտեղ այ ասեց երեք տարի էր առաջ ասում է մենք էլի հանդիպելու ենք, ինչ դատավարություն էլ լինի, եթե ես լինեմ նույնիսկ իրավախախտ դատավոր, թե ազատ խոսքի խնդիրը չլինի, ամենավատ արարքն էլ կատարած լինեմ, ուրիշի վրա օրինակ չեմ ուզում բերեմ, իմ վրա եմ բերում այդ դատական գործով կայացած որոշումը չի կարող ապրել, դա կանխատեսում չէր, ես գուշակ չեմ, դա պարզ իրողություն էր ու որ մեկիս համար դա պարզ չէր, որ դատավորի համար դա պարզ չէր, որ այդ դատավարություն արդյունքները ի սկզբանե զրոյի են հավասար, չի կարող դատախազն ու դատավորը իրար հետ լինեն բիզնես, կոմերցիոն, ֆինանսական գործընկերներ: Նույնիսկ չէր թողնում ապացույցներ ներկայացվեր այդ մասին, չնայած ապացույցները համացանցում բազմաթիվ էին, դատական նիստ է տեղի ունենում, այդ նիստի ժամանակ գնում են նախարարի հետ կողքի սրճարանում, մենք ասում ենք նախարարը թող գա այս նիստին մասնակցի, նիստին չի գալիս մասնակցի, գնում ԲԴԽ նախագահի, ԲԴԽ մեկ այլ անդամի հետ կողքի սրճանում ընդմիջում են անում իրար հետ ու սենց ակտ է կայացվում, իմ գործով, նույնը Բարսեղյանի, Պետրոսյանի, Խառատյանի գործով՝ նույնը։

Հիմա անկեղծության համար ասեմ, Արդարադատության նախարարության ներկայացուցիչների հետ շատ մեծ փոխադարձ հարգանք կա: Ընդմիջման ժամեր մեծ սիրով կնստեինք, սուրճ կարող էինք խմել իրար հետ, բայց փորձեցինք այդպիսի չանել, կողմնակի ինչ-որ տպավորություն չստեղծելու համար, բայց մենք կողմեր ենք, մենք կարող ենք գնալ սուրճ էլ խմել, ընդմիջում էլ անել, որևէ մեկի մոտ որևէ խնդիր չի առաջացնի, բայց հիմա ասենք ինչ տպավորություն կստանար մեր հարգարժան գործընկերը, եթե ինձ տեսներ, ասենք, ԲԴԽ անդամի հետ ստեղ ընդմիջում անելուց կողքի սրճարանում ու այդ մասին Դուք չգիտեիք մամուլում հրապարակվեց, միգուցե, իմ գործով չէ մյուս գործով, բայց դա փաստ էր, դե արձանագրվեց, ասում է դե նախարարն ու ԲԴԽ նախագահը մենակ դատարան չեն, վարչական մարմին է, կարող են քննարկեն օրենսդրական հարցեր, տարբեր խնդիրներ, վերջիվերջո բիզնես ունեն իրար հետ ընդհանուր, կարողանա բիզնես էին քննարկում, բայց անկողմնակալ դիտորդի մոտ դա ի՞նչ տպավորություն կարա թողնի, ո՞ր մի դատավորն է տենց բան իրան թույլ տվել: Մեր մոտ բազմաթիվ ընկերներ են եկել, բարեկամներ են եկել, ո՞ր մեկի հետ ենք թույլ տվել գործի քննության ընթացքում նստել, իրար հետ սուրճ խմել, նույնիսկ վերաքննիչի դատավորների հետ երբ որ գործ ունեինք ընթացիկ, խուսափում էինք, եթե գործով մեկի մոտ բողոք կար ասենք, դիցուք, պարոն Դանիելյանի հետ, թե այդպես էլ բախտ չվիճակվեց 14 թվից հետո կոֆե խմելը, բայց կարողա կխուսափենք իրար հետ սուրճ խմել, որովհետև կարող է կողքից նայեն, ասեին այս մարդու բողոքը այս մյուս մարդու մոտ է, թեև դա երբեք իրեն չէր կաշկանդի, ոչ էլ ինձ, բայց Դուք այդ ամեն ինչը տեսնում եք, ասում եք խնդիր չկա, բա էլ ես ինչ հիմա երաշխիքը որն է, որ պետք է այս գործը քննենք ու այս անգամ ակնկալեմ, որ արդարացի որոշում է կայացվելու, ինչն է փոխվել, պարոն Անդրեասյան ուր է հիմա, մեր կողմն է, Եվրոդատարանին մյուս կողմն է, որը որ, ի պատիվ իրեն, անկեղծ փաստել է այդ համապատասխան 75-րդ կետով, որ ինձ վաղուց թիրախավորել է ԲԴԽ-ն, վաղուց իմ կողմից տրված հայտարարությունների կապակցությամբ թիրախավորել է, հայտնվել ուշադրության կենտրոնում, այսինքն՝ ոչ թե այդ իմ ապրիլի 7-ին տրված հարցազրույցի կապակցությամբ, այլ դրանից առաջ տված հարցազրույցների կապակցությամբ, դրանից առաջ մամուլի հետ շփումների արդյունքում ու ինքը չի ասում, որ ինքն է թիրախավորել, ասում է ԲԴԽ-ն է թիրախավորել, ԲԴԽ-ի ուշադրության կենտրոնում ենք հայտնվել, ԲԴԽ-ն եղել եք Դուք, պարոն Աթաբեկյան, հարգարժան տիկին Մկոյանը, հարգարժան տիկին Թումանյանց էդ ժամանակ, հիմա պարոն Դանիելյանը, կարող է այդ ժամանակ չի եղել, կարող է ասի ինչ թիրախավորել ու չես կարող ասել չէ դու թիրախավորել ես հենց հիմա, բայց փաստվել է, որ թիրախավորվել է, ուշադրության կենտրոնում է հայտվել նախկին հարցազրույցների պատճառով, հիմա ես որ նախկինից խոսում եմ Դուք ասում եք դա ոչ վերաբերելի է, ժամկետ անց է, քանի տարի է անցել, ճիշտ եք ասում։

Իսկ այդ հարցազրույցներին, որոնք էին կամ հրապարակումները, ինչպես նշեցի, դեռ զուտ խոսեմ 22 թվականի հունվարի հրապարակային հայտարարությանը կամ դիտարկմանը, որով իննը դատավոր ներկայացրել էր իր կարծիքը Դատական օրենսգրքի փոփոխությունների վերաբերյալ, որով որ արձանագրել էինք, որ հիմք ընդունելով այդ Ալեքսանդր Վոլկովի գործը։

Այդ նախագիծը, օրինակ, գիտեք ինչով կարևոր նշանակություն ունի: Դրա մասին Անդրեասյանի դիտարկումը, դա Անդրեասյանին հնարավորություն էր տալիս, ինչպես ինքն է ասում, զտեր համակարգը, չգիտեմ, ինչ-որ վեթինգ իրականացներ ու էլի մի քանի բառ, որ ժամանակ առ ժամանակ փոփոխությունների էր ենթարկվում ըստ քաղաքական խոսույթի, վերջում էլ, որ իրեն հեռացնելուց հետո հայտարարեց էլի նույն Ֆակտոր ТV-ով հարգելի Ռոբերտի հետ հարցազրույցում նշեց, որ կարգապահականները եղել են առիթ շատերի դեպքում, դա զտման աշխատանք է եղել, թե վեթինգ է եղել, որը ինքը չի ձախողել, արդարանում էր: Ախր Դուք եք դրա մասը եղել, ախր պարոն Դանիելյանի մոտ կարար այդ խնդիրը լիներ, մյուս իմ հարգելի անդամ տիկին Մկոյանի մոտ կար էտ խնդիրը, կարող է լինել, որ 20 տարի առաջ միակ կայացրած լինեն այն ժամանակ օրենքին համահունչ, մեկ էլ 20 տարի հետո մեկը, 15 տարի հետո մեկը գա ասի դու խախտել ես, չգիտեմ, այն ժամանակ Կոնվենցիայով համապատասխան դրույթը, հիմա պետք է պատասխան տաս անկախ վաղեմության ժամկետների, բայց ու դա արդյոք ընդհանրապես չէր էլի սահմանափակում դատավորների անկախությունը, արդյոք դատավորը, դատավորի նկատմամբ կիրառելի չեն այդ օրենքի հետադարձ ուժի կանոնը, կիրառելի են, բա դա անկախության կարևոր երաշխիքներ է, որը ամրագրված էր, օրինակ, հենց էլ այդ բազմաչարչար Վոլկովն ընդդեմ Ուկրաինայի գործում, բայց դա մեր կարծիքը չէր, դա ասում եմ հիմնված էր ՄԻԵԴ նախադեպային որոշման որոշումների վրա: Ու այդ հետաքրքիրը նաև այդ նույն հարցազրույցի ժամանակ ասում են, որ այդ դատավորները ինչ-որ քաղաքական գործունեությամբ են զբաղվում, տարբեր հայտարարություններ են անում, ասում են ես դիմելու եմ Վենետիկի հանձնաժողով, որտեղ հավաքված է Եվրոպայի իմաստությունը, հլը տեսնենք այնտեղ ինչ են ասում, մեկ էլ Վենետիկի հանձնաժողովից ինչ կարծիք եկավ, եկավ, որ սա անթույլատրելի փոփոխություններ է այդ վատ դատավորները վատ դատավորների կարծիքը կիսեց Վենետիկը ասեց, որ Հայաստանին կանգնեցնելու ես ՄԻԵԴ-ի առջև, մարտահրավերների առջև ՄԻԵԴ դատավճիռների առումով, այսինքն մեր կարծիքը չէր, դրանից հետո ի՞նչ արեց: Այդ նույնը Դիլիջանը, լավ է հիշեցրեցիք ինչ փոփոխություն տեղի ունեցավ, կողմնակալության տպավորություն չթողնենք նախարարության մոտ, այ այդ դիլիջանյան փաթեթից խոսացինք որ 20 և ավելի դատավորի լիազորություն ուղղակի հենց այնպես դադարեցրեցին, 100 միլիոն վատնեցին, էլ ինչ փոփոխություն էր, ԲԴԽ-ին տվեցին լիազորություն, որ առաջխախացման ցուցակներից ցանկացած դատավորի, առանց որևէ պատճառաբանության հանեն: Սա տարբեր միջազգային զեկույցներով, Հայաստանի վերաբերյալ, այլ երկրների վերաբերյալ շատ վատ դիտարկումներ է տեղի ունենում այս մասով:

Խնդիրը նրանում է որ այդ օրենքը ոչ թե ընդունել է նախարարությունը ինքնին, ձեր համար պարտադիր է եղել, այլ օրենքի նախաձեռնողը եղել է Անդրեասյան Կարենը: Ձեր կողքը նստած հարգելի անդամի համակարգմամբ, Ձեր մասնակցությամբ ու Դուք այդ օրենքից հրաշալի ձևով օգտվել եք, դատավորների եք անհիմն հանել այդ ցուցակից կամ անհիմն չասեմ Ձեր լիազորությունների շրջանակում առանց որևէ պատճառաբանության, նրանց փոխարեն միգուցե ավելի արժանի դատավորներ եք նշանակել, սրա մասին չի խոսքը, բայց այդ հայցողական, կամայական լիազորությունը դատական իշխանության անկախությունը սահմանափակող էլի ընդունվել է Անդրեասյանի օրոք ու կիրառվել է ու Դուք էլ նրա հետ կիրառողնեք եղել, սրա մասին է խոսքը ու հիմա պարոն Աթաբեկյան, խնդիրը հետևյալում է, մենք որ բարձրաձայնում էինք, որ Դուք ներկայացրել եք դիրքորոշում իմ գործի նաև վերաբերյալ Անդրեասյանին, որ կամ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանում, որպեսզի ներկայացվի այնտեղ: Դուք այս գործով կողմ եք, որովհետև ինձ թվում է դուք շատ լավ հասկանում եք, որ այդ նաև Անդրեասյանի ընդունած օրենքների պատճառով, եթե այս գործով նորից խախտում արձանագրվի, բայց խախտում արձանագրվի ՄԻԵԴ-ով, Դուք էլ կարող եք ենթարկվել պատասխանատվության ու իմ մոտ տպավորությունը նա է, որ Դուք ամեն ինչ անելու եք, որպեսզի այդպես չլինի, խախտում չլինի, ՄԻԵԴ-ը չարձանագրի, դրա համար էլ դիրքորոշում եք ներկայացնում, Ձեր վերաբերմունքն եք ցույց տալիս այդ գործի նկատմամբ, այսինքն Դուք իմ տպավորությամբ ՄԻԵԴ-ում իմ դատավարական հակառակորդն եք այսօր: Դուք ասելով ի նկատի ունեմ ԲԴԽ-ն՝ Ձեր ստորագրությամբ, Ձեր նախագահությամբ: Դուք լավ եք հասկանում այն, որ դատավորներին 10 և ավելի տարի առաջ թույլ տված ենթադրյալ խախտումների համար հեռացրեցին համակարգից, հիմա Ձեր նկատմամբ նույնիսկ այդ հետադարձության խնդիրը չի լինելու, ոչ դատավոր անդամներին դա չի սպառնում երևի, բայց ես համոզված եմ Դուք ի տարբերություն մյուս, այ ինչի եմ ասում բոլորին գերազանցող այդ իմաստով, Դուք ինձ թվում է այն մարդն եք, որ պատրաստվում եք երկար դատական համակարգում աշխատել, Դուք համակարգի մարդ եք ու դա Ձեր համար կանխատեսելի է այս ամեն ինչը: Ես թե չէ չեմ կարծում, թե ինչ պայմաններում էր, որ պետք է Դուք իմ գործով ու մյուս դատարանների գործով կարծիքներ գրեիք Եվրոպական դատարանին ուղղված: Ինչի պետքա այդ խախտումները թույլ տայիք, անեիք, նրա ազդեցության տակ հայտնվեիք, որովհետև ես իմ համոզմունքը նա է, որ Դուք Անդրեասյանի հետ ընդհանուր որևէ արժեք չեք կիսում, այն ինչ որ գրավոր անցյալ տարի էլ եմ կրկնել մինչև Ձեր ԲԴԽ նախագահ դառնալը, բայց այդ քայլին գնացել եք:

Այ տեսեք այս վերջերս պարոն Ստեփանյանի, պարոն Անտոնյանի վերաբերյալ կայացվեցին որոշումներ ու այս մեր նախկին դատավարական հակառակորդ Մինասյանը համապատասխան հաղորդումներ տարածեց, ստատուսներ գրեց, որ դատական կազմը փոխվել էր ամբողջ ծավալով, բայց տեսեք նույն որոշումները կայացրեցին, որտեղից է փոխվել, օրինակ այն գործով, որտեղից էր փոխվել, այստեղ որտեղ է փոխվել: Սա ասում են Անդրեասյանի ժամանակ նշանակված դատավորներ, նրա հետ խախտումներ կատարած դատավորներ, ինչումն է այդ ամեն ինչը փոխվել, նաև «TikTok»-յան արդարադատությանը մասնակից դարձած դատավորներ կամ անգործությամբ մասնակից դարձած դատավորներ:

Լավ, հիմա մի հատ ես ուզում եմ երաշխիք ստանամ: Երկու անգամ պարոն Աթաբեկյան իմ վերաբերյալ կայացրել եք հակասահմանադրական որոշում, իմ երաշխիքը որն է, ես ի՞նչ պետք է ասեմ այստեղ նոր բան, որ Ձեր կարծիքը փոխեք, հնարավոր է՞ տենց բան, ես չեմ պատկերացնում, ինչ է հնարավոր: Հիմա ասում եք ես Ձեր գործով կարող եմ լինեմ դատավոր, ինքնաբացարկ չեմ հայտնում, բայց երկու անգամ հակասահմանադրական որոշում եմ կայացրել, ազատ խոսքի միջամտության վերաբերյալ գործով կամ ազատ խոսքի չարաշահման մեղադրանքի գործով: Կարա՞մ ակնկալեմ, որ ասենք Ստեփանյան Արթուրի ճակատագրին կարժանանամ, որ հատուկ կարծիք կար երեք դատավորի ու առանց ապացույցների հետազոտման փոփոխության կայացվեց նոր մեկ այլ որոշում, այլ բովանդակությամբ: Կարող եմ ես թարս ակնկալեմ, որ իմ վերաբերյալ էլ ասել են երկու անգամ խախտում կա, մեկ էլ երրորդ անգամ կասեն խախտում չկա, առանց ապացուցների հետազոտման: Եթե ես իմանամ տենց հրաշք հնարավոր է, հենց հիմա ոչ մի ապացուց էլ չեմ հետազոտի, ոնց է դա տենց բան հնարավոր: Ու ցավոք պետք է նշեմ, երբ որ այդ բացարձակ կամ միանձնյա կոնսենսուս էր այս Բարձրագույն դատական խորհրդում, այդ որոշումը Արթուր Ստեփանյանի լիազորությունների դադարեցնելու հետ կապված, այդ հատուկ կարծիքը Անդրեասյանի բառերով ասեմ լույսի շող ընդունվեց, որ ոնց որ թե այդ միանձնյա կոնսենսուսը խախտվել է:

Կան մարդիկ, որ ինքնուրույն կարծիք կարող են հայտնել, գրել Անդրեասյանի կամքին հակառակ ու ոչ թե այնպիսի հատուկ կարծիք, որ նախորդ դատական նիստերում նշվեց, որ ընդհանուր նախարարության դիրքորոշմանը համահունչ, մեծամասնությունը ասում է պատասխանատվությունը նվազ է, երկու հոգի հատուկ կարծիք են գնում, չէ դատավորների լիազորության դադարեցում, դա եթե հա հատուկ կարծիք չի, հատուկ կարծիք է օրենքի իմաստով, բայց դա դատավորների անկախությունից բխող հատուկ կարծիք չի: Այդպիսի հատուկ կարծիք հերոսություն, քաջություն, համարձակություն պետք չի նման բան գրելու համար, ուզում եք 30 հատ գրեք, բայց այդ մի հատուկ կարծիքը, երբ որ գիտենք, որ դատավորը թիրախային լիազորություններ դադարեցվում է ու երեք դատավոր ունենումա հատուկ կարծիք այդ մասին, այստեղ լուսի շողը դա էր: Մեկ էլ ինչ փոխվեց այս մի տարվա ընթացքում, երկու տարվա ընթացքում առանց որևէ ապացույցի հետազոտության ասում եք չէ տենց չի, չկա այդ հատուկ կարծիքները, բա կարդում ենք, ասում ենք երևի ուշադիր չենք եղել: Ուր էր այդ հատուկ կարծիքները կամ հատուկ կարծիքը փոփոխելու մասին կարծիքը։

Շնորհակալություն, բացարկս պնդում եմ, եթե ուզում եք երաշխիքներ ներկայացրեք:»:

15.01.2026 թվականի դատական նիստի ընթացքում Դավիթ Հարությունյանի ներկայացուցիչը Դավիթ Հարությունյանին իր նախկինում զբաղեցրած պաշտոնում վերականգնելու և սույն վարույթը կարճելու վերաբերյալ որոշում կայացնելու մասին միջնորդությամբ հայտնել է, որ.

«1. 24.05.2023թ. ՀՀ արդարադատության նախարարի պարտականությունները կատարողը միջնորդություն (այսուհետ՝ միջնորդություն) է ներկայացրել ՀՀ բարձրագույն դատական խորհուրդ (այսուհետ՝ Խորհուրդ)՝ Դավիթ Հարությունյանին կարգապահական պատասխանատվության ենթարկելու վերաբերյալ։

2. 26.06.2023թ. հրավիրված դատական նիստի ընթացքում Խորհուրդը Դավիթ Հարությունյանի նկատմամբ կիրառել է «դատական նիստերի դահլիճից հեռացում» սանկցիան՝ շարունակելով և ավարտելով գործի քննությունն առանց վերջինիս և նրա ներկայացուցիչների մասնակցության:

3. 03.07.2023թ. Խորհուրդը կայացրել է ԲԴԽ-57-Ո-Կ-16 որոշումը, ըստ որի դադարեցվել են Դավիթ Հարությունյանի լիազորությունները:

4. 19.08.2024թ. Դավիթ Հարությունյանի կողմից Խորհուրդ է ներկայացվել ԲԴԽ-57-Ո-Կ-16 որոշումը՝ «Հայաստանի Հանրապետության դատական օրենսգիրք» սահմանադրական օրենքի 157-րդ հոդվածով նախատեսված կարգով վերանայելու մասին դիմում:

5. 18.10.2024թ. Խորհուրդը կայացրել է ԲԴԽ-57-Ո-Կ-16 որոշումը նոր հանգամանքի հիմքով վերանայելու հարցի վերաբերյալ վերտառմամբ ԲԴԽ-82-Ո-Կ-13 որոշումը, որով մասնավորապես որոշվել է՝ 03.07.2023 թվականի թիվ ԲԴԽ-57-Ո-Կ-16 որոշումը չվերանայել:

6. Այսինքն, Խորհուրդը երկու անգամ իրականացնելով Դավիթ Հարությունյանի վերաբերյալ վարույթներով քննություն կայացրել է հակասահմանադրական մեկնաբանությամբ օրենքի կիրառմամբ դատավարական առումով վերջինիս համար առավել անբարենպաստ որոշումներ:

7. Երկու կայացված որոշումներն էլ պարունակել են Դավիթ Հարությունյանի սահմանադրական իրավունքների արդեն արձանագրված խախտումներ։

8. 15.12.2025 թվականին ստացվել է Խորհրդի արդեն երրորդ անգամ Դավիթ Հարությունյանի վերաբերյալ վարույթի քննության շրջանակներում 12.12.2025 թվականին կայացված թիվ ԲԴԽ- 83-Ո-Կ-16 որոշումը, որը, բովանդակային առումով, ևս հանդիսանում է վերջինիս համար հնարավոր առավել անբարենպաստ որոշում (հաշվի առնելով Խորհրդի կողմից միջնորդության նոր քննություն իրականացնելու լիազորության բացակայության պայմաններում նոր քննության իրականացումն ու վերջինիս դատավորի պաշտոնում չվերականգնելը):

9. Ամփոփելով, սույն գործով Խորհուրդը չի կարող համարվել «անկախ և անաչառ տրիբունալ» ՄԻԵԿ 6-րդ հոդվածի 1-ին կետի իմաստով։ Խորհուրդը, նույն անձի վերաբերյալ վարույթներում արդեն երկու անգամ կայացնելով վերջինիս համար առավել անբարենպաստ որոշումներ, որոնք պարունակել են սահմանադրական իրավունքների խախտումներ, երրորդ անգամ ձեռնամուխ է եղել նույն հարցի քննությանը՝ կրկին թույլ տալով նույնատիպ խախտումներ: Նման պայմաններում, հատկապես հաշվի առնելով, որ որոշումները կայացվել են բարձր որակավորում ունեցող դատավորների և գիտնականների կողմից, անհնար է ընդունել, որ նշված խախտումները կարող էին լինել չգիտակցված կամ պատահական: Արդյունքում, օբյեկտիվ դիտորդի համար ձևավորվում է կանխորոշված մոտեցման և կողմնակալության տպավորություն, ինչը բացառվում է «տրիբունալի» անկախության և անաչառության պահանջների հետ համատեղելիությունը։

Բ. Խորհրդի կողմից Դավիթ Հարությունյանին մինչ կարգապահական վարույթի նախաձեռնումը թիրախավորելը

10. 16.10.2025 թվականին հասանելիություն է ստացվել ՀՀ կառավարության ներկայացուցիչ Անդրեասյանի հեղինակած դիրքորոշմանը (այսուհետ՝ դիրքորոշում), որը վերջինս ներկայացրել էր Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարան թիվ 24886/23 Հարությունյանն ընդդեմ Հայաստանի գործի շրջանակներում:

11. Ներկայացված դիրքորոշման 75-րդ կետի համաձայն՝

«Կարգապահական վարույթի նախաձեռնումից առաջ դիմողը (հեղ.՝ Դավիթ Հարությունյանը) ակտիվորեն և միտումնավոր դրսևորել է հանրային վարքագիծ, որը գրավել է ԲԴԽ-ի ուշադրությունը: Նա բազմիցս հարցազրույցներ է տվել և հայտարարություններ արել, որոնցում մեկնաբանել է դատական ընթացիկ գործերը և ԲԴԽ-ի գործունեությունը: Այս գործողությունների միջոցով դիմողը, կարծես, միտումնավոր հրահրել է կարգապահական ստուգում և հիմքեր ստեղծել իր դեմ վարույթ սկսելու համար»:

12. Անդրադառնալով նախորդ դատական նիստում Արդարադատության նախարարության ներկայացուցչի հեղինակային թարգմանությանը, պետք է նշել, որ թեև մեջբերված կետի վերջում տեղադրված է կարգապահական վարույթ նախաձեռնելու համար հիմք հանդիսացած Դավիթ Հարությունյանի հարցազրույցը, այնուամենայնիվ դա չի նշանակում, որ ՀՀ կառավարության ներկայացուցչի հիշատակած Խորհրդի ուշադրությունը Դ. Հարությունյանի նկատմամբ առաջացել է այդ հարցազրույցից։ Այդպիսի հավանակնությունը անգամ հերքվում է մեջբերված կետի շարադրանքում օգտագործված բառամթերքով (օրինակ՝ «բազմիցս հարցազրույցներ է տվել»):

13. Այս առումով հատկանշական է. ոչ միայն նշումն այն մասին, որ Դավիթ Հարությունյանի հանրային խոսքը ուշադրություն է հրավիրել մինչ կարգապահական վարույթի նախաձեռնումը, այլ առավելապես այն, որ վերջինս հայտնվել է ոչ թե կարգապահական վարույթ նախաձեռնելու լիազորություն ունեցող իրավասու մարմնի ուշադրության կենտրոնում, այլ Խորհրդի ուշադրության կենտրոնում:

14. Վերոգրյալից բխում է, որ Դավիթ Հարությունյանի նկատմամբ կարգապահական վարույթի նախաձեռնումը չի կարող գնահատվել որպես ինքնուրույն և ինստիտուցիոնալ առումով տարանջատված գործողություն՝ իրականացված բացառապես կարգապահական վարույթ նախաձեռնելու լիազորություն ունեցող մարմնի կողմից: Ընդհակառակը, ՀՀ կառավարության ներկայացուցչի կողմից ներկայացված դիրքորոշման բառացի բովանդակությունը ցույց է տալիս, որ Դավիթ Հարությունյանի նկատմամբ կարգապահական գործընթացի մեկնարկին նախորդել է նրա հանրային վարքագծի վերաբերյալ Բարձրագույն դատական խորհրդի կողմից ձևավորված գնահատականով և ուշադրությամբ, ինչը թույլ է տալիս եզրակացնել, որ նախաձեռնությունն առնվազն հավանականորեն իրականացվել է Խորհրդի կողմից ուղղորդված կամ Խորհրդի դիրքորոշմամբ պայմանավորված եղանակով:

15. Ինչպես ընդգծվել է Վոլկովն ընդդեմ Ուկրաինայի (21722/11, §§ 104–109 և 130-131) գործով, երբ կարգապահական վարույթի քննությունը իրականացնող մարմինը նախապես ներգրավված է եղել դատավորի վարքագծի գնահատման մեջ կամ փաստացի նպաստել է վարույթի նախաձեռնմանը, առաջանում են օբյեկտիվորեն հիմնավորված կասկածներ այդ մարմնի անաչառության վերաբերյալ: Դատարանը հատուկ շեշտել է, որ նման իրավիճակում անաչառության բացակայությունը բխում է ոչ միայն անձնական կողմնակալությունից, այլ նաև մարմնի ինստիտուցիոնալ դերակատարումից և նախնական դիրքորոշումից: Նույն տրամաբանությունը վերահաստատվել է Դենիսովն ընդդեմ Ուկրաինայի ([ՄՊ], 76639/11, §§ 66–70 և 123-125) գործով, որտեղ Դատարանը կարևորել է ոչ միայն իրական, այլ նաև տեսանելի անաչառության պահանջը՝ հաշվի առնելով կարգապահական վարույթների առանձնահատուկ ազդեցությունը դատավորների կարգավիճակի և անկախության վրա:

16. Նման պայմաններում Խորհուրդը չի կարող համարվել այնպիսի ատյան, որը բավարարում է ՄԻԵԿ 6-րդ հոդվածի 1-ին կետի իմաստով «անկախ և անաչառ տրիբունալի» պահանջներին, քանի որ այն ոչ միայն իրականացրել է կարգապահական վարույթի քննությունը, այլ նախապես հանդես է եկել որպես Դավիթ Հարությունյանի վարքագծի նկատմամբ գնահատական ձևավորած և հավանաբար անգամ վարույթի նախաձեռնման համար հիմք ստեղծած սուբյեկտ: Այդպիսի ինստիտուցիոնալ և ֆունկցիոնալ դերերի համընկնումը խաթարում է ինչպես Խորհրդի օբյեկտիվ անաչառության տեսանելիությունը, այնպես էլ Դավիթ Հարությունյանի նկատմամբ վարույթի արդարության նկատմամբ վստահությունը։

Գ. Խորհրդի ներգրավվածությունը թիվ 24886/23 Հարությունյանն ընդդեմ Հայաստանի գործով

17. Հատկանշական է, որ 10-րդ կետում հիշատակված դիրքորոշմանը կից ներկայացվել է Խորհրդի նախագահ Աթաբեկյանի կողմից կազմված երկու գրություն՝ ԲԴԽ-1 Ե-4975 թվակիր գրությունը կազմված 26.06.2025 թվականին և ԲԴԽ-1 Ե-6307 թվակիր գրությունը կազմված 11.08.2025 թվականին:

18. Խորհրդի նախագահ Աթաբեկյանի կողմից գրության կազմումն ու ներկայացումը ողջամտորեն ընկալվում է իբրև ամբողջ Խորհրդի կողմից ու գիտությամբ կազմված գրություն, որում արձանագրվածը չի կարող վերագրվել միայն գրության հեղինակ Աթաբեկյանին, այլ վերագրելի է Խորհրդի յուրաքանչյուր անդամին և Խորհրդին ընդհանրապես։

19. Հիշատակված գրություններից առաջինում, Խորհրդի նախագահ Աթաբեկյանը, անդրադառնալով, ի թիվս այլ գործերի, Դավիթ Հարությունյանն ընդդեմ Հայաստանի գործով բարեկամական կարգավորման հարցադրմանը, մասնավորապես նշել է. «(...) վերոնշյալ փաստարկներն արդեն իսկ հավաստում են, որ դատավորների լիազորությունների դադարեցումը եղել է Օրենսգրքով սահմանված ընթացակարգերին համապատասխան. ԲԴԽ որոշումները կայացվել են հաշվի առնելով Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի կողմից նախկինում հայտնված դիրքորոշումները և միջազգային չափորոշիչները: Ավելին, ինչպես արդեն իսկ հավաստվել է Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի Սուրեն Անտոնյանն ընդդեմ Հայաստանի վճռով ԲԴԽ-ն համարվում է «տրիբունալ» Կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 1-ին կետի իմաստով»:.4

19.1. Այս առումով էական է այն, որ Խորհրդի նախագահը փաստացի անտեսելով Դավիթ Հարությունյանի լիազորությունների դադարեցումը հակասահմանադրական մեկնաբանությամբ օրենսդրության կիրառմամբ իրականացված լինելու ՀՀ Սահմանադրական դատարանի արձանագրումները, ինչպես նաև անտեսելով Սուրեն Անտոնյանն ընդդեմ Հայաստանի գործով ՄԻԵԴ դիրքորոշմամբ արձանագրված տրամաբանությունն առ այն, որ նաև Դավիթ Հարությունյանի կարգապահական վարույթի շրջանակներում բացարկման ենթակա Կարեն Անդրեասյանի նախագահությամբ քննության իրականացումը հանդիսանում է ՄԻԵԿ 6-րդ հոդվածի խախտում, միևնույն է գտել է, որ ամեն ինչ տեղի է ունեցել Օրենսգրքով սահմանված ընթացակարգերին համապատասխան:

19.2. Կարևոր է արձանագրել նաև, որ Խորհրդի նախագահ Աթաբեկյանի գրության մեջբերված հատվածում չկա մեջբերում կամ հղում, այն հանդիսանում է ուղիղ գնահատական տեղի ունեցած վարույթների վերաբերյալ և չի պահանջում որևէ լրացուցիչ փաստարկում այդպիսին հանդիսանալը հիմնավորելու տեսանկյունից։

20. Երկրորդ գրությամբ Խորհրդի նախագահ Աթաբեկյանն անդրադառնալով Դավիթ Հարությունյանի վերաբերյալ կարգապահական վարույթի քննությունը դռնփակ իրականացնելու հարցադրման կապակցությամբ կազմել ու ներկայացրել է համեմատական վերլուծություն Հարությունյանի, Նախշքարյանի ու Վարդազարյանի վերաբերյալ կարգապահական վարույթների միջև։ Վերջինս մասնավորապես նշել է. «Վերոնշյալի համատեքստում կարևոր է արձանագրել նաև, որ թեև Զարուհի Նախշքարյանի և Ռուբեն Վարդազարյանի կողմից թույլ տրված դատավորի վարքագծի կանոնի խախտումները նույնպես կապված են եղել Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին եվրոպական կոնվենցիայի (այսուհետ՝ Եվրոպական կոնվենցիա) 10-րդ հոդվածով սահմանված արտահայտվելու ազատության իրավունքների հետ, սակայն Զարուհի Նախշքարյանի և Ռուբեն Վարդազարյանի կարգապահական վարույթների քննության ընթացքում վերոնշյալ՝ 03.07.2023 թվականի թիվ ԲԴԽ-57-Ո-Կ-16 որոշմամբ արձանագրած դրսևորումներ կամ նման դրսևորումների փորձեր տեղի չեն ունեցել.5»։

20.1. Կրկին անգամ պետք է արձանագրել, որ մեջբերվածն իր հերթին չի հանդիսանում մեջբերում ու չի պարունակում որևէ հղում, փոխարենը այն հաստատապես հանդիսանում է Խորհրդի նախագահ Աթաբեկյանի կողմից գրության համատեքստում կազմված համեմատական վերլուծություն, որն էլ իր հերթին վերագրելի է Խորհրդի անդամներին ու Խորհրդին ընդհանրապես:

20.2. Երկրորդ գրությամբ ներկայացված համեմատական վերլուծության գնահատման առումով հատկանշական է նաև այն, որ գրության կազմման պահին (11.08.2025թ.) արդեն իսկ կայացված է եղել ՀՀ սահմանադրական դատարանի ՍԴՈ-1791 որոշումը, որի գոյության պայմաններում է, որ Խորհրդի նախագահ Աթաբեկյանը հնարավոր է համարել Դավիթ Հարությունյանի վերաբերյալ կարգապահական վարույթի քննությունը դռնփակ իրականացնելու հանգամանքը հերթական անգամ արդարացնել:

21. Այս առումով կարևոր նշանակություն ունի «Սահմանադրական դատարանի մասին» ՀՀ սահմանադրական օրենքի 61-րդ հոդվածի 4-րդ մասը, որի համաձայն.

«Սահմանադրական դատարանի ըստ էության ընդունված որոշումները պարտադիր են բոլոր պետական և տեղական ինքնակառավարման մարմինների, դրանց պաշտոնատար անձանց, ինչպես նաև ֆիզիկական և իրավաբանական անձանց համար Հայաստանի Հանրապետության ամբողջ տարածքում»:

22. Հատկանշական է նաև, որ ՀՀ կառավարության ներկայացուցիչը՝ հղում կատարելով Խորհրդի նախագահ Աթաբեկյանի վերոհիշյալ համեմատական վերլուծությանը, դիրքորոշման 59-րդ կետով նշել է.

«(...) Խորհուրդը քննարկել է նիստը մասամբ հրապարակային անցկացնելու հնարավորությունը, սակայն եկել է այն եզրահանգման, որ Դիմումատուի և նրա որոշ ներկայացուցիչների վարքագիծը՝ որը գնահատվել է որպես անհարգալից և ուղղված դատական իշխանությունը վարկաբեկելուն, կարող էր հրապարակային նիստի պայմաններում առավել ևս վնասել դատական համակարգի հեղինակությանը և անկախությանը: Այդ հիմքով հրապարակայնության սահմանափակումը ճանաչվել է համաչափ և անհրաժեշտ՝ դատական իշխանության ամբողջականությունը և դատավորի պաշտոնի արժանապատվությունը պաշտպանելու նպատակով (...)»:

23. Հաջորդիվ, ՀՀ կառավարության ներկայացուցիչը անդրադառնալով Դավիթ Հարությունյանի վերաբերյալ Խորհրդի կողմից իրականացված վարույթի ընթացքում զենքերի հավասարության սկզբունքի պահպանմանը և հղում կատարելով Խորհրդի նախագահ Աթաբեկյանի գրություններին, նշել է.

«Այնուհետև Դիմումատուն այս հարցերը բարձրացրել է Սահմանադրական դատարանում, ինչի արդյունքում ԲԴԽ-ն 2024 թվականի հոկտեմբերի 18-ին վերանայել է իր նախորդ որոշումը՝ թույլ տալով Դիմումատուին ներկայացնել գրավոր բացատրություններ «դատական նիստերի դահլիճից հեռացում» սանկցիայի կիրառման վերաբերյալ: Այդուհանդերձ, Դիմումատուի ներկայացրած գրավոր բացատրությունները չեն պարունակել այնպիսի փաստարկներ, որոնք կարող էին վկայել «Հայաստանի Հանրապետության դատական օրենսգիրք» սահմանադրական օրենքի 157-րդ հոդվածի իմաստով նոր հանգամանքների առկայության մասին, որոնք կարդարացնեին նախորդ որոշման վերանայումը: Հետևաբար, վարույթն ամբողջությամբ իրականացվել է կողմերի հավասարության սկզբունքին համապատասխան, և Դիմումատուին տրամադրվել է իր գործը ներկայացնելու բավարար և ողջամիտ հնարավորություն՝ թե՛ բանավոր՝ իր ներկայացուցիչների միջոցով, և թե՛ հետագայում՝ գրավոր, այնպիսի պայմաններում, որոնք նրան չեն դրել հակառակ կողմի համեմատ անբարենպաստ վիճակում:

24. Այլ կերպ, ՀՀ կառավարության ներկայացուցիչը ՄԻԵԴ ուղարկված դիրքորոշմանը կից ներկայացրել է Խորհրդի նախագահ Աթաբեկյանի գրությունները, դրանցից կատարել մեջբերումներ և իր վերլուծությունները կառուցել դրանցում շարադրված վերլուծությունների, դիտարկումների ու գնահատականների վրա։ Այսպիսով, Խորհուրդի նախագահն ու Խորհուրդն ընդհանրապես ձեռք են բերել ՄԻԵԴ-ում քննվող թիվ 24886/23 վարույթով պատասխանողի հետ նույնականացվող դատավարական դերակատարում:

25. Ամբողջ վերոգրյալից հաստատապես հետևում է, որ Խորհրդի նախագահի գրությունները, դրանցում արված մեկնաբանությունները և գնահատականները (որոնք հավասարապես վերագրելի են Խորհրդի յուրաքանչյուր անդամին ու Խորհրդին ընդհանրապես) ՀՀ կառավարության ներկայացուցիչը ներկայացրել և լայնորեն օգտագործել է ՄԻԵԴ-ին ուղղված դիրքորոշման մեջ:

26. Այդպիսի գրությունների գոյությամբ ու հատկապես դրանց բովանդակությամբ ու կիրարկման եղանակով պայմանավորված ՄԻԵԴ-ում քննվող թիվ 24886/23 վարույթով Խորհուրդը փաստացի հանդես է եկել ոչ թե որպես չեզոք, հետագայում իրավունքները վերականգնելու ունակ ատյան, այլ որպես Դիմումատուի (Դավիթ Հարությունյանի) բողոքների առարկային ուղղակիորեն առնչվող և ներկայացված գանգատներով ներկայացված դիրքորոշումներին ու պնդումներին առարկող՝ դրանք պաշտպանող սուբյեկտ: Այդ հանգամանքը Խորհրդին փաստացիորեն նույնականացնում է ՄԻԵԴ-ում քննվող թիվ 24886/23 վարույթով պատասխանող կողմի հետ, ինչը բացառում է Խորհրդի որպես անկախ և անաչառ տրիբունալ գործելու տեսական հնարավորությունը՝ Դավիթ Հարությունյանի իրավունքների արդյունավետ վերականգնումը ապահովելու տեսանկյունից:

27. Ամբողջ վերոգրյալի հաշվառմամբ հնարավոր է հանգել միանշանակ հետևության առ այն, որ Խորհուրդը բովանդակային քննություն կատարելու պարագայում չունի անաչառության անհրաժեշտ երաշխիքներ: Հաշվի առնելով վերոգրյալ բոլոր հանգամանքները, գտնում եմ, որ Խորհուրդը չի կարող կատարել սույն վարույթով բովանդակային քննություն և պետք է ընդամենը կայացնի այնպիսի որոշում, որը առավել բարենպաստ է Դավիթ Հարությունյանի համար, ապահովելով նրա իրավունքի արդյունավետ վերականգնումը՝ առանց վերսկսելու նույնատիպ խախտումների ռիսկը: Այս մոտեցումը համապատասխանում է ՄԻԵԿ 6-րդ հոդվածի պահանջներին՝ ինչպես «անկախ», այնպես էլ «անաչառ տրիբունալ» ապահովելու տեսանկյունից, մասնավորապես. երբ բացակայում է անկախ ու անաչառ այլ ատյան, միայն առավել բարենպաստ որոշման կայացումը կարող է վերականգնել արդարության հիմունքները:

28. Ելնելով ամբողջ վերոգրյալից, միջնորդում եմ՝ Օրենսգրքի 157-րդ հոդվածի 9-րդ մասով սահմանված կարգով կայացնել որոշում Դավիթ Հարությունյանին իր նախկինում զբաղեցրած պաշտոնում վերականգնելու և սույն վարույթը կարճելու մասին:»:

19.01.2026 թվականի դատական նիստի ընթացքում Դավիթ Հարությունյանը ՀՀ արդարադատության նախարարի պարտականությունները կատարողի 2023 թվականի մայիսի 24-ի թիվ 42-Ա որոշմամբ ներկայացված միջնորդությունն առանց քննության թողնելու կամ մերժելու կամ դրա հիման վրա կարգապահական վարույթը կարճելու մասին որոշում կայացնելու վերաբերյալ միջնորդությամբ հայտնել է, որ.

«1. Միջնորդության համար էական նշանակություն ունեցող փաստերը.

1.1. ՀՀ արդարադատության նախարարի 20.04.2023 թվականի թիվ 31-Ա որոշմամբ Դավիթ Հարությունյանի նկատմամբ հարուցվել է կարգապահական վարույթ:

1.2. Դավիթ Հարությունյանի նկատմամբ կարգապահական վարույթ հարուցելու ֆորմալ առիթն է հանդիսացել զանգվածային լրատվության միջոցի 07.04.2023 թվականի հրապարակումը, որի առթիվ ՀՀ արդարադատության նախարարի մամուլի քարտուղարը 14.04.2023 թվականին ներկայացրել է զեկուցագիր:

1.3. ՀՀ արդարադատության նախարարի պարտականությունները կատարողը 24.05.2023 թվականի թիվ 42-Ա որոշմամբ Դավիթ Հարությունյանին կարգապահական պատասխանատվության ենթարկելու վերաբերյալ միջնորդությամբ դիմել է Բարձրագույն դատական խորհրդին։

1.4. 2023թ. հուլիսի 3-ին բարձրագույն դատական խորհրդի կողմից կայացվել և 2023թ. հուլիսի 26-ին հրապարակվել է որոշում, ըստ որի Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Դավիթ Հարությունյանի լիազորությունները դադարեցվել են:

1.5. Դավիթ Հարությունյանը 2024 թվականի հունվարի 3-ին անհատական դիմում է ներկայացրել Սահմանադրական դատարան:

1.6. Սահմանադրական դատարանը 21.05.2024 թվականի մայիսի 21-ին կայացրել է ՍԴՈ-1729 որոշումը:

1.7. Դավիթ Հարությունյանը 2024 թվականի օգոստոսի 20-ին դիմել է ԲԴԽ-ին՝ խնդրելով Օրենսգրքի 157-րդ հոդվածով նախատեսված կարգով վերանայել Խորհրդի 03.07.2023 թվականի թիվ ԲԴԽ-57-Ո-Կ-16 որոշումը։

1.8. ԲԴԽ-ն 2024 թվականի հոկտեմբերի 18-ին կայացրել է ԲԴԽ-82-Ո-Կ-13 որոշումը` 03.07.2023 թվականի թիվ ԲԴԽ 57-Ո-Կ-16 որոշումը չվերանայելու մասին։

1.9. Դավիթ Հարությունյանը կրկին անհատական դիմում է ներկայացրել Սահմանադրական դատարան:

1.10. Սահմանադրական դատարանը 2025 թվականի հուլիսի 29-ին կայացրել է ՍԴՈ-1791 որոշում, որի եզրափակիչ մասի համաձայն`

1. «Հայաստանի Հանրապետության դատական օրենսգիրք» սահմանադրական օրենքի 157-րդ հոդվածի 1-ին մասը համապատասխանում է Սահմանադրությանն այն մեկնաբանությամբ, որի համաձայն՝ դատավորին կարգապահական պատասխանատվության ենթարկելու հարցի վերաբերյալ որոշումը Սահմանադրական դատարանի որոշման՝ որպես նոր հանգամանքի՝ հիմքով՝ ըստ էության վերանայելը (որոշումը վերացնելը և նոր որոշում կայացնելը) Բարձրագույն դատական խորհրդի պարտադիր լիազորությունն է:

2. «Սահմանադրական դատարանի մասին» սահմանադրական օրենքի 69-րդ հոդվածի 10-րդ մասի համաձայն` Դիմողի նկատմամբ կայացված վերջնական դատական ակտը նոր հանգամանքի ի հայտ գալու հիմքով ենթակա է վերանայման՝ օրենքով սահմանված կարգով՝ նկատի ունենալով, որ Հանրապետության դատական օրենսգիրք» սահմանադրական օրենքի 157-րդ «Հայաստանի հոդվածի 1-ին մասը՝ Դիմողի նկատմամբ կիրառվել է սույն որոշման մեջ նշված մեկնաբանությունից տարբերվող մեկնաբանությամբ։

3. Սահմանադրության 170-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` սույն որոշումը վերջնական է և ուժի մեջ է մտնում հրապարակման պահից:

1.11. Դավիթ Հարությունյանը 28.10.2025 թվականին դիմում է ներկայացրել Բարձրագույն դատական խորհրդին՝ նոր հանգամանքի հիմքով։ Բարձրագույն դատական խորհրդի որոշումները վերանայելու մասին:

1.12. Բարձրագույն դատական խորհրդի՝ «Նոր հանգամանքի հիմքով Բարձրագույն դատական խորհրդի 03.07.2023 թվականի թիվ ԲԴԽ-57-Ո-Կ-16 և 18.10.2024 թվականի թիվ ԲԴԽ-82-Ո-Կ-13 որոշումները վերանայելու դիմումը քննարկելու վերաբերյալ» 12.12.2025 թվականի թիվ ԲԴԽ-83-Ո-Կ-16 որոշմամբ նոր հանգամանքի հիմքով վերանայվել՝ վերացվել են Բարձրագույն դատական խորհրդի 18.10.2024 թվականի թիվ ԲԴԽ-82-Ո-Կ-13 և 03.07.2023 թվականի թիվ ԲԴԽ-57-Ո-Կ-16 որոշումները և որոշվել է նոր որոշման կայացման նպատակով Արդարադատության նախարարի պարտականությունները կատարողի 2023 թվականի մայիսի 24-ի թիվ 42-Ա որոշմամբ ներկայացված միջնորդության քննության համար նշանակել Բարձրագույն դատական խորհրդի նիստ:

2. Միջնորդության հիմքը և հիմնավորումները.

2.1. Գործող ու վերաբերելի իրավակարգավորումները.

«ՀՀ դատական օրենսգիրք» սահմանադրական օրենքի (այսուհետ նաև՝ Օրենսգիրք) 141-րդ հոդվածի համաձայն՝ դատավորին կարգապահական պատասխանատվության է ենթարկում Բարձրագույն դատական խորհուրդը:

Կարգապահական վարույթը իրականացվում է օրինականության, դատական գործունեությանը չմիջամտելու, դատավորի և դատարանի անկախությունը հարգելու և հեղինակությունը բարձր պահելու, կատարված կարգապահական խախտման համար նշանակվող կարգապահական տույժի համաչափության, կամայականության ու խտրականության արգելքի սկզբունքների հիման վրա։

Օրենսգրքի 144-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետի համաձայն՝ դատավորին կարգապահական պատասխանատվության ենթարկելու նպատակով վարույթը կարող է հարուցվել՝

2) դատավորի կողմից սույն օրենսգրքով սահմանված՝ դատավորի վարքագծի կանոնները դիտավորությամբ կամ կոպիտ անփութությամբ՝ խախտելու հիմքով՝ խախտումը վարույթ հարուցող մարմնի կողմից հայտնաբերվելուց հետո` եռամսյա ժամկետում, բայց ոչ ուշ, քան խախտումը կատարելուց մեկ տարի հետո, բացառությամբ սույն օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի 1-ին մասի 15-րդ և 16-րդ կետերով նախատեսված վարքագծի կանոնների խախտումների:

Օրենսգրքի 147-րդ հոդվածի 1-ին և 2-րդ մասերի համաձայն՝ հարուցված կարգապահական վարույթի տևողությունը մինչև կարգապահական պատասխանատվության ենթարկելու մասին միջնորդությամբ՝ Բարձրագույն դատական խորհրդին դիմելը չի կարող երկու ամսից ավելի լինել:

Սույն հոդվածի 1-ին մասում նշված ժամկետը կարող է վարույթ հարուցող մարմնի որոշմամբ դատավորի բացակայության (արձակուրդ անաշխատունակություն, գործուղում, բացառությամբ այլ դատարան գործուղվելու և այլն) ժամանակահատվածով՝ կարող է երկարաձգվել: Դատավորի բացակայության հիմքերի և ժամանակահատվածի վերաբերյալ տեղեկատվությունը վարույթ հարուցող մարմնին տրամադրում է համապատասխան դատարանի նախագահը։

Օրենսգրքի 150-րդ հոդվածի 1-ին և 2-րդ մասերի համաձայն՝ դատավորին կարգապահական պատասխանատվության ենթարկելու հարցը Բարձրագույն դատական խորհուրդը քննում է կարգապահական պատասխանատվության ենթարկելու մասին միջնորդությունը ստանալու պահից եռամսյա ժամկետում։

Բացառիկ դեպքերում դատավորին կարգապահական պատասխանատվության ենթարկելու հարցի քննության ժամկետը Բարձրագույն դատական խորհրդի հիմնավորված որոշմամբ կարող է ոչ ավելի, քան երեք ամսով երկարաձգվել, իսկ փորձաքննություն նշանակվելու դեպքում՝ փորձաքննության կատարման համար անհրաժեշտ ժամկետով:

Օրենսգրքի 156-րդ հոդվածի համաձայն՝ Բարձրագույն դատական խորհուրդը մերժում է դատավորին կարգապահական պատասխանատվության ենթարկելու միջնորդությունը, եթե՝

1) առկա է սույն օրենսգրքի 146-րդ հոդվածի 6-րդ մասով և 147-րդ հոդվածի 6-րդ մասով սահմանված որևէ հիմք.

2) վարույթը հարուցած մարմինը խախտել է դատավորի նկատմամբ կարգապահական վարույթի ընթացքի համար սույն օրենսգրքով սահմանված ժամկետները, և դատավորը համաձայն է այդ հիմքով վարույթի կարճմանը:

2.2. Օրենսգրքի 10-րդ հոդվածն արտացոլում է Սահմանադրական սկզբունքն առ այն, որ բոլոր հավասար են օրենքի և դատարանի առջև:

Դատարանի կողմից արդարադատություն և որպես դատարան` օրենքով նախատեսված այլ լիազորություններն իրականացնելիս խտրականությունը, կախված սեռից, ռասայից, մաշկի գույնից, էթնիկ կամ սոցիալական ծագումից, գենետիկական հատկանիշներից, լեզվից, կրոնից, աշխարհայացքից, քաղաքական կամ այլ հայացքներից, ազգային փոքրամասնությանը պատկանելությունից, գույքային վիճակից, ծննդից, հաշմանդամությունից, տարիքից կամ անձնական կամ սոցիալական բնույթի այլ հանգամանքներից, արգելվում է։

Յուրաքանչյուր ոք իր գործի քննության ժամանակ որպես իրավական փաստարկ իրավունք ունի վկայակոչելու նույնանման փաստերով այլ գործով Հայաստանի Հանրապետության դատարանի` օրինական ուժի մեջ մտած դատական ակտում առկա օրենքի և այլ նորմատիվ իրավական ակտի մեկնաբանությունները: Դատարանն անդրադառնում է նման իրավական փաստարկներին:

Այս սահմանադրական կարգավորման համատեքստում վկայակոչվում է Բարձրագույն դատական խորհրդի 03.11.2022 թվականի թիվ ԲԴԽ-80-Ո-Կ-21 որոշումը.6։ ԲԴԽ-ն անտարակուսելիորոն և հստակ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. «(...) Խորհուրդն արձանագրում է, որ վերը նշված իրավանորմը (ժամկետին վերաբերող) հանդիսանում է բացարձակ որոշակի իրավանորմ և կամայական կամ հայեցողական փոփոխության ենթակա չէ, եթե օրենքով սահմանված են հստակ ժամկետներ, ապա դրանց պահպանումը բխում է օրինականության սկզբունքից և յուրաքանչյուր դեպքում օրենքով սահմանված ժամկետներին վերաբերող պայմանները կրում են իմպերատիվ բնույթ, ուստի օրենքով սահմանված եռամսյա ժամկետի վերջում ակնկալվում է ունենալ արդեն ավարտված իրավական հետևանք:

(...)

Վերոնշյալ իրավական կարգավորումների համատեքստում անվիճելի է, որ դատավորին կարգապահական պատասխանատվության ենթարկելու հարցը Խորհրդի կողմից պետք է քննվի և լուծվի եռամսյա ժամկետում, և միայն բացառիկ կամ օրենքով սահմանված այլ դեպքերում այդ ժամկետը կարող է երկարաձգվել: Տվյալ եռամսյա ժամկետի նախատեսումն ինքնանպատակ չէ։ Դատավորին կարգապահական պատասխանատվության ենթարկելու հարցի քննության ժամկետներ նախատեսելով և գործը քննող մարմին այդ ժամկետներով սահմանափակելով՝ օրենսդիրը հետապնդում է իրավաչափ նպատակ, այն է` հնարավորություն ընձեռել որոշակի ժամկետներում քննել և լուծել հարցը՝ ապահովելով դատավորի համար գործի ողջամիտ ժամկետում քննությունը: (...)»:

Կարող է արդյոք ողջամիտ հարց ծագել, թե արդյոք օրենքով սահմանված են հստակ ժամկետներ: Մենք գտնում ենք, որ ժամկետներ սահմանված են բացառապես վերը հիշատակված կարգավորումներում և այդ ժամկետները լրացել են:

Այդուհանդերձ, հարկ ենք համարում անդրադառնալ նաև ԲԴԽ մոտեցմանը, որը կիրառվել է Արթուր Ստեփանյանի գործով.7, մեջբերվում է (տես 33-րդ էջից).

«Անդրադառնալով Միջնորդությունը Արթուր Ստեփանյանին կարգապահական պատասխանատվության ենթարկելու վերաբերյալ օրենքով սահմանված ժամկետների լրացած լինելու հիմքով առանց քննության թողնելու կամ մերժելու կամ դրա հիման վրա կարգապահական վարույթը կարճելու մասին միջնորդությանը՝ Խորհուրդն այն անհիմն է համարում և գտնում է, որ այն ենթակա է մերժման, քանի որ Ա.Ստեփանյանին կարգապահական պատասխանատվության ենթարկելու մասին Խորհրդի 09.07.2024 թվականի թիվ ԲԴԽ-61-Ո-Կ-8 որոշման՝ նոր հանգամանքի ի հայտ գալով պայմանավորված վերանայման հիմքը ծագել է Օրենսգրքով սահմանված ժամկետներ պահպանմամբ ընդունված Խորհրդի 09.07.2024 թվականի թիվ ԲԴԽ-61-Ո-Կ-8 որոշմամբ կիրառված նորմի ՀՀ սահմանադրական դատարանի կողմից 22.04.2025 թվականին կայացված որոշմամբ սահմանադրության մի շարք հոդվածներին հակասող ճանաչելու արդյունքում։ Միաժամանակ հարկ է նշել, որ որևէ գործի վերաբերյալ նոր հանգամանքի ի հայտ գալը, ի թիվս այլնի, օբյեկտիվորեն պայմանավորված է ժամանակային գործոնով և նոր երևան եկած կամ նոր հանգամանքներով վերանայման միջնորդություն կարող է բերվել Օրենսգրքի 157-րդ հոդվածի 2-րդ և 3-րդ մասերով սահմանված հիմքերի ի հայտ գալու պահից 3 ամսվա ընթացքում, հակառակ պարագայում նոր հանգամանքի՝ հիմքով գործի վերանայման ինստիտուտը ժամկետի լրանալու հիմքով պայմանավորված կվերածվի ինքնանպատակ գործընթացի և օբյեկտիվորեն կբացառի նոր հանգամանքի ազդեցության գնահատման հնարավորությունը՝ ուղղակիորեն հակասելով ՀՀ սահմանադրական դատարանի 29.07.2025 թվականի թիվ ՍԴՈ-1791 որոշմամբ արտահայտած դիրքորոշմանը:»

Այսպես` այս պատճառաբանությունը թե վերանայման հիմքը ծագել է նախկին որոշման` ՀՀ սահմանադրության մի շարք հոդվածներին հակասող ճանաչելու արդյունքում և ԲԴԽ-ն ժամկետների պահպանմամբ՝ է նախաձեռնել՝ վերանայման վարույթը, թերևս չի վիճարկվում, սակայն արձանագրենք, որ թե այն, ոչ էլ այս դեպքում վերանայման վարույթն ավարտված է. կայացվել էր, այս գործով էլ կայացվել է համապատասխան` 2025 թվականի դեկտեմբերի 12-ի որոշումը։

Ինչ վերաբերում է հաջորդ դատողությանը, թե «Միաժամանակ հարկ է նշել, որ որևէ գործի վերաբերյալ նոր հանգամանքի ի հայտ գալը, ի թիվս այլնի, օբյեկտիվորեն պայմանավորված է ժամանակային գործոնով», ապա պետք է փաստել, որ դա թերևս կարող է ընդհանրական առումով լինել ճշմարիտ դատողություն, սակայն այս դեպքում շրջանցվում է մեկ կարևոր հանգամանք, այն է. օբյեկտիվորեն ժամանակային գործոնի պայմանավորվածությունն ու կամ դրա առաջացումը պետք է լինի օրենքով, այլ ոչ թե հիմնված լինի զուտ տրամաբանության վրա ու դրա բացասական հետևանքները չի կարող դրվել դիմողի կամ կողմի վրա:

Հաջորդը` այն թե նոր երևան եկած կամ նոր հանգամանքներով՝ վերանայման միջնորդություն կարող է բերվել Օրենսգրքի 157-րդ հոդվածի 2-րդ և 3-րդ մասերով սահմանված հիմքերի ի հայտ գալու պահից 3 ամսվա ընթացքում, դա բնականաբար օրենքով սահմանված ժամկետ է, սակայն դրանից ամենևին չի բխում թե հակառակ պարագայում նոր հանգամանքի հիմքով գործի վերանայման ինստիտուտը ժամկետի լրանալու հիմքով պայմանավորված կվերածվի ինքնանպատակ գործընթացի և օբյեկտիվորեն կբացառի նոր հանգամանքի ազդեցության գնահատման հնարավորությունը՝ ուղղակիորեն հակասելով ՀՀ սահմանադրական դատարանի 29.07.2025 թվականի թիվ ՍԴՈ-1791 որոշմամբ արտահայտած դիրքորոշմանը: Պատճառը հետևյալն է. այս հարցը կարգավորված է մասնավորապես Օրենսգրքի 157- րդ հոդվածի 8-րդ և 9-րդ մասերով, ըստ որի ԲԴԽ-ն վերացնում է իր որոշումը և կայացնում է նոր որոշում ու եթե ԲԴԽ-ն նոր երևան եկած կամ նոր հանգամանքներով վերացնում է որպես կարգապահական պատասխանատվություն դատավորի լիազորությունները դադարեցնելու մասին որոշումը, ապա որոշում է կայացնում այդ դատավորին իր նախկինում զբաղեցրած պաշտոնում վերականգնելու մասին։

Մինչդեռ ԲԴԽ-ն իր որոշումները վերացնելուց հետո նոր որոշում չի կայացրել, դատավորին չի վերականգնել, սակայն «նոր քննություն» է իրականացնում:

Ավելին` Սահմանադրական դատարանը ԲԴԽ-ի օրենքին տրված մեկնաբանություններն ու իրավակիրառ պրակտիկան ՀՀ Սահմանադրության հակասող ճանաչելով, բնավ չի անդրադարձել ժամկետների հարցին կամ ԲԴԽ-ին չի շնորհել նոր ընթացակարգ կամ ժամկետներ, որոնք առավել ևս նախատեսված չեն օրենքով։

Ընդ որում` ԲԴԽ անդամ Երանուհի Թումանյանցի 2026 թվականի հունվարի 16-ի դատական նիստում արված արձանագրումը, որով հղում էր կատարում դիմողի վերաբերյալ վերջին որոշման 35-րդ կետում արձանագրածին, որն իր հերթին պարունակում է հղում ՍԴ 2013 թվականի սեպտեմբերի 18-ի ՍԴՈ-1114 որոշմանը վերաբերում է, օրինակ, քաղաքացիական դատավարության օրենսգրքի կարգավորումներին` եռաստիճան դատական համակարգի առկայությամբ կարգավորումներին ու որևէ կերպ չի կարող չեզոքացնել դատական օրենսգրքի կարգավորումները։

Ի զուր չէ նշել, որ ԲԴԽ-ն արդեն 2-րդ անգամ է փորձ կատարում «ծաղկաքաղ» անել ՍԴ որոշումներում արձանագրածները` դրանցից դուրս բերելով առանձին բառեր. Վերջին անգամ` 2024 թվականին, ՍԴՈ-1729 որոշման 3-րդ կետից վերցվել էր. (...) «Խորհրդի կողմից կիրառված սանկցիայի ազդեցությամբ դատական նիստերի դահլիճում վարույթին մասնակցելու անհնարինության պայմաններում Դիմողն ի վիճակի չի եղել ներկայացնել իր դիրքորոշումները նույնիսկ գրավոր կերպով» նախադասությունն ու ենթադրել էին, թե ՍԴ-ն ԲԴԽ-ին առաջարկում է գրավոր կերպով դիրքորոշում ներկայացնելու հնարավորություն ընձեռել ու դրանով իսկ խախտումը վերացնել։

Առնվազն երկու անգամ ԲԴԽ կազմը ոչ թե օրենքի բացն է անտեսել կամ հակասահմանադրական օրենքի պատճառով խախտում կատարել, այլ սխալ է մեկնաբանել ու կիրառել Սահմանադրությունը, ինչը փաստվել է ՍԴ որոշումներով:

Այսքանով` բավարար է փաստելու, որ ԲԴԽ` Արթուր Ստեփանյանի գործով ընդունած դիրքորոշումը չի կարող սույն միջնորդության համատեքստում դիտվել օրինական պատճառաբանություն այն մերժելու համար։

Ավելորդ չի լինի նշել, որ համանման իրավիճակում նմանատիպ դատողություն իրեն թույլ էր տվել նաև Ուկրաինյայի կառավարությունը` Օլեկսանդր Վոլկովս ընդդեմ Ուկրաինայի (CASE OF OLEKSANDR VOLKOV v. UKRAINE) գործով.8։

Մասնավորապես` Դատավորը պնդել էր, որ իր նկատմամբ վարույթը պետք է ընթանար այն ընթացակարգով, որը պարունակում էր կարգապահական պատասխանատվության կիրառման վաղեմության ժամկետներ, և այդ երաշխիքը չկիրառելը խաթարել է արդար դատաքննությունը (տես՝ $132-133-րդ կետեր), իսկ կառավարությունը` Ուկրաինան վիճարկում էր բողոքը և փաստացի ասում էր հետևյալը. դատավորի կարգավիճակը ենթադրում է պատասխանատվություն, իսկ “երդման խախտումը” ծանր խախտում է, ուստի նման դեպքերում՝ ժամանակային սահմանափակումներ (վաղեմության ժամկետներ) կիրառել չի կարելի (տես՝ $134-րդ կետ)։

Ինչ ասեց ՄԻԵԴ-ը, արդյոք ընդունեց կառավարության դիրքորոշումը թե, արձանագրեց խախտում, դրա մասին հաջորդիվ` 2.4.-րդ կետում։

2.3. Միևնույն ժամանակ վերադառնալով ներպետական կարգավորումներին` ԲԴԽ 03.11.2022 թվականի թիվ ԲԴԽ-80-Ո-Կ-21 որոշմանը ու դրանում ամրագրած դիրքորոշումներին, ապա ուղղակի մեջբերմամբ կարելի է անել, մասնավորապես հետևյալ դատողությունը.

«Ժամկետներին վերաբերող իրավանորմը հանդիսանում է բացարձակ որոշակի իրավանորմ թե կամայական, թե հայեցողական փոփոխության ենթակա չէ, ու քանի որ օրենքով սահմանված են հստակ ժամկետներ, ապա դրանց պահպանումը բխում է օրինականության սկզբունքից և յուրաքանչյուր դեպքում օրենքով սահմանված ժամկետներին վերաբերող պայմանները կրում են իմպերատիվ բնույթ, հակառակ մեկնաբանումն էլ չի օրինականության սկզբունքից։ Օրենքով ուղղակի նախատեսված եռամյա ժամկետի վերջում ավարտված իրավական հետևանք չունենալու դեպքում վարույթը պետք է կարճվի, ինչպես արվել է այլ դատավորների դեպքում` բացառելով խտրական, կամայական վերաբերմունքը:

2.4. Հավելյալ հարկ է նշել, որ ԲԴԽ այս մոտեցումն ամրագրված է նաև ավելի վաղ այլ երկրների վերաբերյալ կայացված ՄԻԵԴ որոշումներով:

Մասնավորապես` ՄԻԵԴ Օլեկսանդր Վոլկովն ընդդեմ Ուկրաինայի (CASE OF OLEKSANDR VOLKOV v. UKRAINE) գործով՝ համանման փաստերի պայմաններում արձանագրումները.9.

Մասնավորապես՝

«137. Դատարանը նշել է, որ վաղեմության ժամկետները ծառայում են մի շարք կարևոր նպատակների, մասնավորապես՝ ապահովելու իրավական որոշակիությունը, հստակությունն ու կանխատեսելիությունը, պաշտպանելու հնարավոր պատասխանողներին հնացած, ժամանակավրեպ պահանջներից, որոնց դեմ հակադարձելը կարող է դժվար լինել, ինչպես նաև կանխելու ցանկացած անարդարություն, որը կարող էր առաջանալ, եթե դատարաններից պահանջվեր որոշում կայացնել անցյալում տեղի ունեցած իրադարձությունների վերաբերյալ այնպիսի ապացույցների հիման վրա, որոնք ժամանակային հոսքի պատճառով կարող են լինել ոչ արդիական, անարժանահավատ կամ ոչ ամբողջական (տես՝ Stubbings and Others v. the United Kingdom, 22 հոկտեմբերի 1996 թ., § 51, Reports 1996-IV): Վաղեմության ժամկետները հանդիսանում են Պայմանավորվող պետությունների ներպետական իրավական համակարգերին բնորոշ ընդհանուր երևույթ՝ քրեական, կարգապահական և այլ իրավախախտումների վերաբերյալ։

138. Ինչ վերաբերում է դիմումատուի գործին, ապա Բարձրագույն դատական խորհրդի կողմից 2010 թվականին քննված փաստերը վերաբերում էին 2003 և 2006 թվականներին (տես վերևում՝ պարբերություններ 17–18)։ Հետևաբար` դիմումատուն հայտնվել էր բարդ դրության մեջ, քանի որ նա ստիպված էր իր պաշտպանությունն իրականացնել այնպիսի իրադարձությունների առնչությամբ, որոնց մի մասը տեղի էր ունեցել հեռավոր անցյալում։

139. Դիմումատուի գործով Բարձրագույն դատական խորհրդի որոշումից և Կառավարության ներկայացրած դիրքորոշումներից երևում է, որ ներպետական իրավունքը չի նախատեսում որևէ վաղեմության ժամկետ դատավորին «երդման խախտման» հիմքով պաշտոնից ազատելու վարույթների համար։ Թեև Դատարանը նպատակահարմար չի համարում նշել, թե որքան պետք է լինի այդ վաղեմության ժամկետը, այնուամենայնիվ գտնում է, որ դատական իշխանությանը վերաբերող կարգապահական գործերում նման անսահմանափակ մոտեցումը լուրջ սպառնալիք է իրավական որոշակիության սկզբունքին։

140. Այս հանգամանքներում Դատարանը գտնում է, որ այս առումով տեղի է ունեցել Կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 1-ին մասի խախտում։

(...)

181. Դատարանը նաև գտնում է, որ անհրաժեշտ դատավարական երաշխիքները չէին ապահովվել՝ համապատասխան նյութական իրավունքի կամայական կիրառումը կանխելու համար։ Մասնավորապես, ներպետական իրավունքը չէր սահմանում որևէ ժամկետ դատավորի նկատմամբ «երդման խախտման» հիմքով վարույթ նախաձեռնելու և վարելու համար։ Ինչպես վերևում քննարկվել է Կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի համատեքստում, որևէ վաղեմության ժամկետի բացակայությունը կարգապահական մարմինների հայեցողությունը դարձրել էր անսահմանափակ և խաթարել էր իրավական որոշակիության սկզբունքը։

182. Բացի այդ, ներպետական իրավունքը չէր սահմանում կարգապահական իրավախախտումների համար նախատեսված պատժամիջոցների համապատասխան սանդղակ և չէր մշակել կանոններ, որոնք կապահովեին դրանց կիրառումը համաչափության սկզբունքին համապատասխան։ Այն ժամանակ, երբ քննվում էր դիմումատուի գործը, կարգապահական իրավախախտումների համար նախատեսված էին միայն երեք պատժամիջոցներ՝ նկատողություն, որակավորման դասի իջեցում և պաշտոնից ազատում։ Այս երեք տեսակի պատժամիջոցները քիչ հնարավորություն էին տալիս դատավորի նկատմամբ կիրառել համաչափ կարգապահական պատասխանատվություն։ Արդյունքում՝ իշխանություններին տրված էին սահմանափակ հնարավորություններ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործի հանգամանքների լույսի ներքո հավասարակշռելու հանրային և մասնավոր շահերը։

183. Հարկ է նշել, որ դատավորների նկատմամբ կարգապահական պատժամիջոցների համաչափ կիրառման սկզբունքը ուղղակիորեն նշվում է Դատավորների կարգավիճակի վերաբերյալ Եվրոպական խարտիայի 5.1 կետում (տես վերևում՝ պարբերություն 78), և որ որոշ պետություններ այդ սկզբունքը ապահովելու համար սահմանել են պատժամիջոցների ավելի մանրամասն հիերարխիա (տես վերևում՝ պարբերություն 82)։

184. Վերջապես, այս ոլորտում կարգապահական մարմնի անխուսափելի հայեցողության ամենակարևոր հակակշիռը պետք է լիներ՝ անկախ և անկողմնակալ վերանայման հնարավորությունը։ Սակայն ներպետական իրավունքը նման վերանայման համար՝ համապատասխան՝ իրավական շրջանակ չէր սահմանել, և, ինչպես ավելի վաղ է քննարկվել, այն դիմումատուի համար գործնականում մատչելի չէր:

185. Հետևաբար՝ «երդման խախտում» իրավախախտման վերաբերյալ հետևողական և սահմանափակող մեկնաբանություն ապահովող ուղեցույցների և պրակտիկայի բացակայությունը, ինչպես նաև համապատասխան իրավական երաշխիքների պակասը հանգեցրել էին նրան, որ ներպետական իրավունքի համապատասխան դրույթները իրենց հետևանքների առումով դարձել էին անկանխատեսելի։ Այս համատեքստում կարելի էր՝ ողջամտորեն ենթադրել, որ դատավորի կարիերայի ընթացքում ցանկացած պահի տեղի ունեցած գրեթե ցանկացած ոչ պատշաճ վարքագիծ կարող էր կարգապահական մարմնի ցանկության դեպքում մեկնաբանվել որպես «երդման խախտման» կարգապահական մեղադրանքի բավարար փաստական հիմք և հանգեցնել նրա պաշտոնից ազատմանը։»:

Այսինքն` ՄԻԵԴ մոտեցման համաձայն, թե արարքի վաղեմությունը և թե ժամկետները ունեն կանխորոշող նշանակություն մասնավորապես վարույթի կանխատեսելիության, օբյեկտիվության արդարացիության իմաստով և արարքի վաղեմության ու գործի քննության ժամկետներ չնախատեսելը կամ դրանց ոչ որոշակի լինելն ինքնին հանգեցնում եմ կոնվենցիոն իրավունքների խախտման:

2.5.«Նորմատիվ իրավական ակտերի մասին» ՀՀ օրենքի 41-րդ հոդվածի համաձայն՝ նորմատիվ իրավական ակտի նորմը մեկնաբանվում է` հաշվի առնելով նորմատիվ իրավական ակտն ընդունելիս այն ընդունող մարմնի նպատակը՝ ելնելով դրանում պարունակվող բառերի և արտահայտությունների տառացի նշանակությունից, ամբողջ հոդվածի, գլխի, բաժնի կարգավորման համատեքստից, այն նորմատիվ իրավական ակտի դրույթներից, ի կատարումն, որի ընդունվել է այդ ակտը, տվյալ նորմատիվ իրավական ակտով սահմանված սկզբունքներից, իսկ այդպիսի սկզբունքներ սահմանված չլինելու դեպքում` տվյալ իրավահարաբերությունը կարգավորող իրավունքի ճյուղի սկզբունքներից:

Վերոշարադրյալ՝ իրավական նորմերի և Բարձրագույն դատական խորհրդի արտահայտած իրավական դիրքորոշումների համադրմամբ կատարված վերլուծությունից բխում է, որ դատավորին կարգապահական պատասխանատվության ենթարկելու նպատակով վարույթը, որպես կանոն, կարող է հարուցվել դատավորի կողմից սույն օրենսգրքով սահմանված՝ դատավորի վարքագծի կանոնները դիտավորությամբ՝ կամ կոպիտ՝ անփութությամբ խախտելու հիմքով՝ խախտումը՝ վարույթ հարուցող մարմնի կողմից հայտնաբերվելուց հետո` եռամսյա ժամկետում, բայց ոչ ուշ, քան խախտումը կատարելուց մեկ տարի հետո:

Իսկ դատավորին կարգապահական պատասխանատվության ենթարկելու հարցը Բարձրագույն դատական խորհուրդը, որպես կանոն, քննում է կարգապահական պատասխանատվության ենթարկելու մասին միջնորդությունը ստանալու պահից՝ եռամսյա ժամկետում, որը բացառիկ դեպքերում՝ Բարձրագույն դատական խորհրդի հիմնավորված որոշմամբ կարող է ոչ ավելի, քան երեք ամսով երկարաձգվել, իսկ փորձաքննություն նշանակվելու դեպքում՝ փորձաքննության կատարման համար անհրաժեշտ ժամկետով:

Ավելին՝ օրենսդիրը սահմանել է նաև, որ վարույթը հարուցած մարմնի կողմից դատավորի նկատմամբ կարգապահական վարույթի ընթացքի համար սույն օրենսգրքով սահմանված ժամկետները խախտելը հիմք է Բարձրագույն դատական խորհրդի կողմից դատավորին կարգապահական պատասխանատվության ենթարկելու միջնորդությունը մերժելու համար, եթե, իհարկե, դատավորը համաձայն է այդ հիմքով վարույթի կարճմանը:

Այլ կերպ ասած՝ դատավորին կարգապահական պատասխանատվության ենթարկելու հարցի քննության ժամկետներ նախատեսելով և գործը քննող մարմնին այդ ժամկետներով սահմանափակելով՝ օրենսդիրը հետապնդել է իրավաչափ նպատակ, այն է՝ հնարավորություն ընձեռել որոշակի ժամկետներում քննել և լուծել հարցը՝ ապահովելով դատավորի համար գործի ողջամիտ ժամկետում քննությունը, քանի որ վերոնշյալ իրավական կարգավորումների համատեքստում անվիճելի է, որ տվյալ ժամկետների՝ նախատեսումն ինքնանպատակ չէ և օրենքով սահմանված հստակ ժամկետների պահպանումը բխում է օրինականության սկզբունքից ու յուրաքանչյուր դեպքում օրենքով սահմանված ժամկետներին վերաբերող պայմանները կրում են իմպերատիվ բնույթ, ուստի օրենքով սահմանված ժամկետի վերջում ակնկալվում է ունենալ արդեն ավարտված իրավական հետևանք:

Դեռ ավելին` եթե ընդունվի այն մոտեցումը, թե արարքի ու վարույթի ժամկետներ օրենքով սահմանված չեն, կամ չկա հստակ կարգավորում, ապա դա ինքնին ՄԻԵԿ-ով նախատեսված խախտում է:

2.6. Տվյալ գործով գործի լուծման համար էական նշանակություն ունեցող փաստերը հետևյալն են՝

- Դավիթ Հարությունյանի նկատմամբ կարգապահական վարույթ հարուցելու առիթ է հանդիսացել զանգվածային լրատվության միջոցի 07.04.2023 թվականի հրապարակումը, որի առթիվ ՀՀ արդարադատության նախարարի մամուլի քարտուղարը 14.04.2023 թվականին ներկայացրել է զեկուցագիր, այսինքն` վերագրվող ենթադրյալ արարքը` խախտումը տեղի է ունեցել շուրջ 3 տարի առաջ,

- ՀՀ արդարադատության նախարարի 20.04.2023 թվականի թիվ 31-Ա որոշմամբ Դավիթ Հարությունյանի նկատմամբ հարուցվել է կարգապահական վարույթ,

- ՀՀ արդարադատության նախարարի պարտականությունները կատարողը 24.05.2023 թվականի թիվ 42-Ա որոշմամբ՝ Դավիթ Հարությունյանին կարգապահական պատասխանատվության ենթարկելու վերաբերյալ միջնորդությամբ դիմել է Բարձրագույն դատական խորհրդին,

- 2023 թվականի հուլիսի 3-ին բարձրագույն դատական խորհրդի կողմից կայացվել և 2023 թվականի հուլիսի 26-ին հրապարակվել է որոշում, ըստ որի Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Դավիթ Հարությունյանի լիազորությունները դադարեցվել են,

- Դավիթ Հարությունյանը՝ 2024 թվականի հունվարի 3-ին անհատական դիմում է ներկայացրել Սահմանադրական դատարան,

- Սահմանադրական դատարանը 2024 թվականի մայիսի 21-ին կայացրել է ՍԴՈ-1729 որոշումը,

- Դավիթ Հարությունյանը 2024 թվականի օգոստոսի 20-ին դիմել է ԲԴԽ-ին՝ խնդրելով Օրենսգրքի 157-րդ հոդվածով նախատեսված կարգով վերանայել Խորհրդի 03.07.2023 թվականի թիվ ԲԴԽ-57-Ո-Կ-16 որոշումը,

- ԲԴԽ-ն 2024 թվականի հոկտեմբերի 18-ին կայացրել է ԲԴԽ-82-Ո-Կ-13 որոշումը` 03.07.2023 թվականի թիվ ԲԴԽ-57-Ո-Կ-16 որոշումը չվերանայելու մասին,

- Դավիթ Հարությունյանը կրկին անհատական դիմում է ներկայացրել Սահմանադրական դատարան,

- Սահմանադրական դատարանը 2025 թվականի հուլիսի 29-ին կայացրել է ՍԴՈ-1791-որոշում

- Դավիթ Հարությունյանը 28.10.2025 թվականին դիմում է ներկայացրել Բարձրագույն դատական խորհրդին՝ նոր հանգամանքի հիմքով Բարձրագույն դատական խորհրդի որոշումները վերանայելու մասին,

- Բարձրագույն դատական խորհրդի՝ «Նոր հանգամանքի հիմքով Բարձրագույն դատական խորհրդի 03.07.2023 թվականի թիվ ԲԴԽ-57-Ո-Կ-16 և 18.10.2024 թվականի թիվ ԲԴԽ-82-Ո-Կ-13 որոշումները վերանայելու դիմումը քննարկելու վերաբերյալ» 12.12.2025 թվականի թիվ ԲԴԽ-83-Ո-Կ-16 որոշմամբ նոր հանգամանքի հիմքով վերանայվել, վերացվել են Բարձրագույն դատական խորհրդի 18.10.2024 թվականի թիվ ԲԴԽ-82-Ո-Կ-13 և 03.07.2023 թվականի թիվ ԲԴԽ-57-Ո-Կ-16 որոշումները և որոշվել է նոր որոշման կայացման նպատակով Արդարադատության նախարարի պարտականությունները կատարողի 2023 թվականի մայիսի 24-ի թիվ 42-Ա որոշմամբ ներկայացված միջնորդության քննության համար նշանակել Բարձրագույն դատական խորհրդի նիստ ու կատարել «նոր քննություն»։

- Դավիթ Հարությունյանի վերաբերյալ կարգապահական վարույթով ժամկետը չի եղել կասեցված, մասնավորապես նաև, Օրենսգրքի 147-րդ հոդվածի իմաստով. Դավիթ Հարությունյանը չի բացակայել` արձակուրդի, անաշխատունակություն, գործուղման և այլ պատճառներով, որը թույլ կտար ԲԴԽ-ին այդ ժամանակահատվածով երկարաձգել վարույթի տևողությունը, օրենքով սահմանված ժամկետը: Բնականաբար դատավորի` Դավիթ Հարությունյանի բացակայության հիմքերի և ժամանակահատվածի վերաբերյալ տեղեկատվությունը վարույթ հարուցող մարմնին պետք է տրամադրեր՝ դատարանի նախագահը, սակայն այդպիսիք բնականաբար չկան:

2.7. Ամփոփելով վերոգրյալը և արձանագրելով, որ 13.01.2026 թվականի դրությամբ Դավիթ Հարությունյանին վերագրված ենթադրյալ խախտումը վարույթ հարուցող մարմնի կողմից հայտնաբերվելուց հետո անցել է շուրջ երկու տարի ինը ամիս, իսկ կարգապահական պատասխանատվության ենթարկելու մասին միջնորդությունը Բարձրագույն դատական խորհրդում ստանալու պահից՝ ավելի քան երկու տարի յոթ ամիս, ու հիմք ընդունելով վերոշարադրյալ օրենսդրական կարգավորումները և դրանց վերաբերյալ ՄԻԵԴ ու Բարձրագույն դատական խորհրդի արտահայտած իրավական դիրքորոշումները, ինչպես նաև ստեղծված փաստացի իրավիճակը՝ գտնում ենք, որ ցանկացած մեկնաբանման դեպքում լրացել են Դավիթ Հարությունյանին կարգապահական պատասխանատվության ենթարկելու վերաբերյալ օրենքով սահմանված վերոշարադրյալ բոլոր ժամկետները, անցել է նաև թե ենթադրյալ արարքի՝ վաղեմության ժամկետը և թե վարույթի քննության օրենքով սահմանված ժամկետները, ինչը հիմք է վարույթ հարուցած մարմնի միջնորդությունն առանց քննության թողնելու կամ այն մերժելու կամ դրա հիման վրա կարգապահական վարույթը կարճելու համար, որը բխում է օրինականության սկզբունքից և հետապնդում է իրավաչափ նպատակ, իմպերատիվ է և չի կարող հայեցողական ու կամայական մեկնաբանվել` ինչպես արձանագրել է ԲԴԽ-ն իր նախկինում կայացված` վերը հիշատակված որոշումներում։

Այլապես` հակառակ մեկնաբանման դեպքում գործ կունենանք՝ խտրական, կամայական վերաբերմունքի հետ:

Ավելին՝ վերոնշյալ ժամկետները լրացած լինելու պայմաններում կարգապահական վարույթի քննությունը շարունակելը և դրա արդյունքում որևէ կարգապահական պատասխանատվության միջոց կիրառելը ՄԻԵԿ 6-րդ հոդվածի համատեքստում կարգապահական վարույթ քննող մարմնի հայեցողությունը դարձնում է մասնավորապես՝ անսահմանափակ, կամայական և խաթարում է իրավական որոշակիության սկզբունքը։

Հակառակ մեկնաբանման պայմաններում ստացվում է նաև, որ դատավորի պաշտոնավարման տարիների ընթացքում՝ տեղի ունեցած դատավորի վարքագծի կանոնների ենթադրյալ խախտումը կարող է տարիներ անց կարգապահական վարույթ քննող մարմնի ցանկության դեպքում մեկնաբանվել որպես կարգապահական խախտման համար բավարար փաստական հիմք և հանգեցնել նրա պաշտոնից ազատմանը՝ առանց հաշվի առնելու այդ ենթադրյալ խախտման ժամանակավրեպ և ոչ արդիական, իսկ դրա հիմքում ընկած ապացույցների՝ արդեն իսկ ոչ արդիական, ոչ այդքան արժանահավատ կամ ոչ ամբողջական լինելը, որպիսի պայմաններում՝ չի ապահովվում իրավական որոշակիությունը, հստակությունն ու կանխատեսելիությունը։

2.8. Հավելյալ անդրադառնալով Բարձրագույն դատական խորհրդի 11.11.2025 թվականի թիվ ԲԴԽ-52-Ո-Կ-12 որոշմամբ արտահայտած այն դիրքորոշմանը, թե. «որևէ գործի վերաբերյալ նոր հանգամանքի ի հայտ գալը, ի թիվս այլնի, օբյեկտիվորեն պայմանավորված է ժամանակային գործոնով և նոր երևան եկած կամ նոր հանգամանքներով վերանայման միջնորդություն կարող է բերվել Օրենսգրքի 157-րդ հոդվածի 2-րդ և 3-րդ մասերով սահմանված հիմքերի ի հայտ գալու պահից 3 ամսվա ընթացքում, հակառակ պարագայում նոր հանգամանքի հիմքով գործի վերանայման ինստիտուտը ժամկետի լրանալու հիմքով պայմանավորված կվերածվի ինքնանպատակ գործընթացի և օբյեկտիվորեն կբացառի նոր հանգամանքի ազդեցության գնահատման հնարավորությունը՝ ուղղակիորեն հակասելով ՀՀ սահմանադրական դատարանի 29.07.2025 թվականի թիվ ՍԴՈ-1791 որոշմամբ արտահայտած դիրքորոշմանը», ապա հարկ է կրկին նկատել նաև, որ այդ մեկնաբանումը չի բխում ինչպես նշված որոշման մեջ նշված ՀՀ սահմանադրական դատարանի որոշումներից, այնպես էլ ՄԻԵԴ Օլեկսանդր Վոլկովն ընդդեմ Ուկրաինայի (CASE OF OLEKSANDR VOLKOV v, UKRAINE) գործով կայացված վճռից, և տվյալ դեպքում փորձ է կատարվել կիրառել պատճառաբանում՝ Սահմանադրական ժխտողական–մանիպուլյատիվ դատարանի որոշման փաստազուրկ հղումով փորձելով օրենսդրորեն չնախատեսված լիազորություն վերագրել ինքն իրեն, ինչն իր բնույթով թույլատրելի մեկնաբանում չէ և խախտում է իրավական որոշակիության ու օրինականության սկզբունքները: Նման մեկնաբանման խախտումն ակնառու է հատկապես ՀՀ Սահմանադրության 6-րդ հոդվածի համատեքստում։

Այլ կերպ՝ ԲԴԽ կողմից կիրառված մեկնաբանությունը, մեթոդաբանությունը չի կարող թույլատրելի դիտարկվել, քանի որ դատարանը, հղում անելով նպատակահարմարությանը, անտեսելով օրենսդրական ուղղակի կարգավորումները ժամկետների առումով ՝ փաստացի վերափոխել է օրենսդրի կամքը:

Բացի այդ ժխտողական պատճառաբանումը ենթադրյալ բացասական հետևանքների հիմքից բխեցնելով օրենսդրորեն չնախատեսված լիազորություն վերագրումը հակասում է ՍԴ և ՄԻԵԴ պրակտիկային՝ ըստ որի դատական լիազորությունները չեն կարող բխել ոչ օրենսդրական լռությունից, ոչ էլ նպատակահարմարությունից։

2.9. Հարկ է փաստել, որ ներպետական օրենսդրությունը արարքի` պատասխանատվությունից ժամկետներ անցնելու հիմքով ազատում է նախատեսում, թե վարչական իրավախախտումների և թե քրեական հանցանքների դեպքում, ու չի կարող կարգապահական արարքը չունենալ պատասխանատվության ենթարկելու ժամկետ. Ըստ մեր համոզման դրանք հենց Օրենսգրքով նախատեսվածներն են` հիշատակված վերևում:

3. Միջնորդության պահանջը.

Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով Օրենսգրքի 141-րդ, 144-րդ, 147-րդ, 150-րդ և 156-րդ հոդվածներով՝

Խնդրում եմ՝ ՀՀ արդարադատության նախարարի պարտականությունները կատարողի 2023 թվականի մայիսի 24-ի թիվ 42-Ա որոշմամբ ներկայացված միջնորդությունը թողնել առանց քննության, կամ ՀՀ արդարադատության նախարարի պարտականությունները կատարողի 2023 թվականի մայիսի 24-ի թիվ 42-Ա որոշմամբ ներկայացված միջնորդությունը մերժել, կամ ՀՀ արդարադատության նախարարի պարտականությունները կատարողի 2023 թվականի մայիսի 24-ի թիվ 42-Ա որոշմամբ ներկայացված միջնորդության հիման վրա կարգապահական վարույթը կարճել»:

26.01.2026 թվականի դատական նիստի ընթացքում Դավիթ Հարությունյանի ներկայացուցիչը Խորհրդի անդամ Երանուհի Թումանյանցին ներկայացված բացարկի միջնորդությամբ հայտնել է, որ.

«1. 24.05.2023թ. ՀՀ արդարադատության նախարարի պարտականությունները կատարողը միջնորդություն (այսուհետ՝ միջնորդություն) է ներկայացրել ՀՀ բարձրագույն դատական խորհուրդ (այսուհետ՝ Խորհուրդ)՝ Դավիթ Հարությունյանին կարգապահական պատասխանատվության ենթարկելու վերաբերյալ։

2. 03.07.2023թ. Խորհուրդը կայացրել է թիվ ԲԴԽ-57-Ո-Կ-16 որոշումը, ըստ որի դադարեցվել են Դավիթ Հարությունյանի լիազորությունները։

3. Խորհրդի ոչ դատավոր անդամ Ե.Թումանյանցը դատապական դեպարտամենտի միջոցներով պատրաստված և 2024 թվականի հունվարի 12-ին հրապարակված՝ «Ուշացող արդարադատություն ու դատական կոռուպցիա. Երբ ու ոնց կլինի դրա վերջը» վերտառմամբ ֆիլմում (ԲԴԽ անդրանիկ տեսանյութում) խոսելով կոռուպցիայի ու վեթինգի մասին, դատավոր Դավիթ Հարությունյանի՝ գեղարվեստական ֆիլտրով («sketch») լուսանկարը օրագրից պոկվող էջերի շարքում պատկերելով նշել է, որ կոռուպցիայի ու վեթինգի առումով դատական կազմի փոփոխություններ են տեղի ունեցել որոշակի զտման աշխատանքների ու բնականոն սերնդափոխության ընթացում:

Ընդ որում նշված տեսանյութը տեղադրվել և շուրգ մեկ տարի կրել է հիշյալ ֆեյսբուքյան էջի «featured» ֆունկցիայի միացմամբ, ինչը նշանակում է, որ այն հանդիսանում է նշված էջի հիմնական կամ առաջնային տեսանյութը էջի այցելուների համար ապահովվում է բարձր կամ առաջնային տեսանելիություն:

4. Դավիթ Հարությունյանի լիազորությունները դադարեցնելու օրը՝ հուլիսի 3-ին, վերջինս նշել է իր ընդամենը 41 ամյակը. բնականաբար բնականոն սերնդափոխության ենթակա տարիքի չի եղել:

5. Այսինքն՝ Խորհրդի նախկին նախագահն ու Խորհրդի անդամ Երանուհի Թումանյանցը, իրենց կատարած գործողությունները դատավորի նկատմամբ հրապարակայնորեն դիտարկում են իբրև զտում կամ վեթթինգ:

6. 18.10.2024թ. Խորհուրդը կայացրել է թիվ ԲԴԽ-57-Ո-Կ-16 որոշումը նոր հանգամանքի հիմքով վերանայելու հարցի վերաբերյալ վերտառմամբ ԲԴԽ-82-Ո-Կ-13 որոշումը, որով մասնավորապես որոշվել է՝ 03.07.2023 թվականի թիվ ԲԴԽ-57-Ո-Կ-16 որոշումը չվերանայել:

7. 12.12.2025թ. Խորհուրդը կայացրել է թիվ ԲԴԽ-83-Ո-Կ-16 որոշումը (այսուհետ նաև՝ որոշում), որով մասնավորապես որոշվել է, որ առկա է «Հայաստանի Հանրապետության դատական օրենսգիրք» սահմանադրական օրենքի (այսուհետ՝ Օրենսգիրք) 157-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1- ին կետով սահմանված նոր հանգամանքով Խորհրդի 03.07.2023 թվականի թիվ ԲԴԽ-57-Ո-Կ-16 և 18.10.2024 թվականի թիվ ԲԴԽ-82-Ո-Կ-13 որոշումները վերանայելու հիմքը, ուստի վերոնշյալ որոշումները ենթակա են վերացման, իսկ Օրենսգրքի 157-րդ հոդվածի 8-րդ մասով սահմանված նոր որոշման կայացումը հնարավոր է միայն դատավորին կարգապահական պատասխանատվության ենթարկելու հարցի մասին Արդարադատության նախարարի պարտականությունները կատարողի 24.05.2023 թվականի թիվ 42-Ա որոշմամբ ներկայացված միջնորդության նոր քննության արդյունքում:

8. Նկատի ունենալով, որ Խորհրդի անդամ Երանուհի Թումանյանցի հանրային խոսքը կառուցվել է Խորհրդի արդեն իսկ վերացված որոշումների հիմքով ու պարունակել է Դ. Հարությունյանի բարի համբավի նկատմամբ միջամտություն, ինչպես նաև հաշվի առնելով, որ համապատասխան տեսագրությունը հրապարկվել է դատական դեպարտամենտի միջոցով, Դավիթ Հարությունյանը 19.01.2026 թվականին դիմելով Խորհրդին խնդրել է տվյալ տեսանյութը հեռացնել, կամ համապատասխան մասով խմբագրել։

9. 19.01.2026 թվականին կայացած դատական նիստի ընթացքում նախորդ կետով հիշատակված դիմումը ներկայացվել է Խորհրդին, որպես դատարանի, ի գիտություն և խնդրվել է, հնարավոր համարելու պարագայում, անդրադարձ կատարել դիմումով բարձրացվող հարցերին:

10. Դիմումի բովանդակության հրապարակումից անմիջապես հետո, մինչ Խորհրդի նախագահի կողմից դիրքորոշման արտահայտումը, Խորհրդի անդամ Ե. Թումանյանցը դիմելով նախագահողին մասնավորապես նշել է. «պարոն նախագահող, Ձեր թույլտվությամբ ես չմասնակցեմ այս քննարկմանը, հաշվի առնելով, որ որոշակի չափով ինձ է վերաբերվում հարցը, ես ուղղակի դուրս մնամ պրոցեսից քննարկման, շնորհակալություն»:

11. Խորհրդի անդամ Ե. Թումանյանցի կողմից վերոնշյալ հայտարարությունը ինքնին վկայում է, որ վերջինս գիտակցում է իր անմիջական առնչությունը քննարկման առարկայի հետ, ինչպես նաև այն հանգամանքը, որ իր նախկին հրապարակային խոսքը և գործողությունները կարող են ազդել իր անաչառության ընկալման (տեսանելիության) վրա տվյալ վարույթի շրջանակներում:

12. Սակայն, Ե. Թումանյանցի կողմից «քննարկումից դուրս մնալու» խնդրանքը չի կարող դիտարկվել որպես բացարկի ինստիտուտի համարժեք կամ բավարար փոխարինում, քանի որ տվյալ դեպքում խոսքը վերաբերում է ոչ թե առանձին հարցի կամ միջանկյալ քննարկման, այլ ամբողջ վարույթի նկատմամբ ձևավորված կանխակալ դիրքորոշման, կամ առնվազն դրա բարձր հավանականության մասին:

13. Խորհրդի անդամ Ե. Թումանյանցի կողմից դատավոր Դավիթ Հարությունյանի վերաբերյալ հրապարակային կերպով արված գնահատականները, այդ թվում՝ վերջինիս փաստացի նույնականացումը «զտման» կամ «վեթթինգի» գործընթացի հետ, իրականացվել են Խորհրդի արդեն իսկ վերացված որոշումների հիմքով և արտահայտել են ոչ միայն փաստական դիրքորոշում, այլ նաև արժեքային գնահատական՝ ուղղված դատավորի անձին և մասնագիտական հեղինակությանը։

14. Նման հրապարակային դիրքորոշումը, առավել ևս՝ դատական դեպարտամենտի միջոցներով պատրաստված և պաշտոնական հարթակում բարձր տեսանելիությամբ տարածված տեսանյութում, օբյեկտիվ դիտորդի համար անխուսափելիորեն ձևավորում է այն տպավորությունը, որ Խորհրդի տվյալ անդամը Դավիթ Հարությունյանի նկատմամբ արդեն իսկ ունի ձևավորված կարծիք, որը չի կարող չազդել միջնորդության նոր քննության վրա:

15. Այս համատեքստում էական է ընդգծել, որ տվյալ վարույթի շրջանակներում Խորհուրդը կոչված է իրականացնել ոչ թե վերացական իրավական գնահատում, այլ լուծել հարց, որն ուղղակիորեն առնչվում է Դավիթ Հարությունյանի մասնագիտական ճակատագրին, բարի համբավին և դատավորի կարգավիճակի վերականգնման հնարավորությանը։

16. Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ «անկախ և անաչառ տրիբունալի» պահանջը ներառում է ոչ միայն իրական անաչառությունը, այլև դրա տեսանելիությունը («justice must not only be done, it must also be seen to be done»): Նման պայմաններում, երբ տրիբունալի անդամը նախկինում հանդես է եկել տվյալ անձի վերաբերյալ հրապարակային և բացասական գնահատականներով, անաչառության պահանջը չի կարող համարվել ապահովված։

17. Խորհրդի անդամ Ե. Թումանյանցի կողմից 19.01.2026 թվականին դատական նիստի ընթացքում արված հայտարարությունը՝ քննարկմանը չմասնակցելու մասին, ինքնին վկայում է, որ վերջինս գիտակցում է սույն վարույթով քննարկվող հարցերի հետ իր անձնական և ինստիտուցիոնալ առնչությունը, ինչպես նաև այդ առնչության պայմաններում անաչառության հնարավոր խաթարման ռիսկը:

18. Նկատի ունենալով, որ վարույթը դեռևս չի ավարտվել և իր բնույթով հաստատապես ներառելու է ոչ միայն արդեն բարձրացված, այլ նաև հետագա փուլերում ծագող այլ հարցերի քննարկում, որոնց էությունը կրկին «որոշակի չափով առնչվում են» Ե. Թումանյանցին, իր կողմից արված հայտարարությունը փաստացի հաստատում է, որ առկա է եղել և ապագայում ևս առկա է լինելու սույն վարույթի շրջանակներում այնպիսի հարցերի շրջանակ, որոնց քննարկմանը նրա մասնակցությունը օբյեկտիվորեն կարող է խնդրահարույց լինել, անգամ իր իսկ գնահատմամբ:

19. Այդ պայմաններում Խորհրդի անդամ Ե. Թումանյանցի սեփական խնդրանքը և հայտարարությունը բավարար և ինքնուրույն հիմք են բացարկի միջնորդության ներկայացման և ընդունման համար, քանի որ վերջինս իր իսկ դիրքորոշմամբ փաստել է անաչառության առնվազն տեսանելիության խաթարման առկայությունը, ինչը անհամատեղելի է սույն վարույթի արդար և վստահելի քննության պահանջների հետ:

20. Ելնելով ամբողջ վերոգրյալից, նկատի ունենալով, որ անկողմնակալ դիտորդի մոտ կարող է ողջամիտ կասկած հարուցել տվյալ գործով Խորհրդի անդամ Ե. Թումանյանցի անաչառության մեջ, Խորհրդին խնդրում եմ բավարարել սույն միջնորդությունը և ընդունել Ե. Թումանյանցի բացարկը»։

29.01.2026 թվականի դատական նիստի ընթացքում Դավիթ Հարությունյանի ներկայացուցիչը Դավիթ Հարությունյանին իր նախկինում զբաղեցրած պաշտոնում վերականգնելու կամ կարգապահական պատասխանատվության ենթարկելու միջնորդությունը մերժելու վերաբերյալ որոշում կայացնելու մասին միջնորդությամբ հայտնել է, որ.

«1. 2025 թվականի դեկտեմբերի 15-ին էլեկտրոնային փոստով ստացվել է ԲԴԽ 2025 թվականի դեկտեմբերի 12-ի թիվ ԲԴԽ-83-Ո-Կ-16 որոշումը (այսուհետ նաև՝ որոշում)։

2. Ըստ վկայակոչած որոշման վերջնամասի՝

«(...) Վերոնշյալ իրավակարգավորումների, իրավական դիրքորոշումների և սույն քննության ընթացքում հաստատված փաստական հանգամանքների, մասնավորապես, Սահմանադրական դատարանի 21.05.2024 թվականի թիվ ՍԴՈ-1729 և 29.07.2025 թվականի թիվ ՍԴՈ-1791 որոշումներով հայտնված դիրքորոշումների, այդ թվում՝ գործի հրապարակային քննության իրավունքի խախտման և Դատավորի լսված լինելու իրավունքի սահմանափակման վերաբերյալ եզրահանգման հաշվառմամբ, Խորհուրդը գտնում է, որ առկա է Օրենսգրքի 157-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով սահմանված նոր հանգամանքով Խորհրդի 03.07.2023 թվականի թիվ ԲԴԽ-57-Ո-Կ-16 և 18.10.2024 թվականի թիվ ԲԴԽ-82-Ո-Կ-13 որոշումները վերանայելու հիմքը, ուստի վերոնշյալ որոշումները ենթակա են վերացման, իսկ Օրենսգրքի 157-րդ հոդվածի 8-րդ մասով սահմանված նոր որոշման կայացումը հնարավոր է միայն դատավորին կարգապահական պատասխանատվության ենթարկելու հարցի մասին Արդարադատության նախարարի պարտականությունները կատարողի 24.05.2023 թվականի թիվ 42-Ա որոշմամբ ներկայացված միջնորդության նոր քննության արդյունքում, որով պայմանավորված էլ միայն հնարավոր կլինի անդրադառնալ Օրենսգրքի 157-րդ հոդվածի 9-րդ մասի կիրառմանը: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով «Հայաստանի Հանրապետության դատական օրենսգիրք» սահմանադրական օրենքի 197-րդ հոդվածի 1-ին, 3-րդ և 8-րդ մասերով՝ Խորհուրդը. ՈՐՈՇԵՑ

1. Նոր հանգամանքի հիմքով վերանայել՝ վերացնել Բարձրագույն դատական խորհրդի 18.10.2024 թվականի թիվ ԲԴԽ-82-Ո-Կ-13 որոշումը:

2. Նոր հանգամանքի հիմքով վերանայել՝ վերացնել Բարձրագույն դատական խորհրդի 03.07.2023 թվականի թիվ ԲԴԽ-57-Ո-Կ-16 որոշումը:

3. Նոր որոշման կայացման նպատակով Արդարադատության նախարարի պարտականությունները կատարողի 24.05.2023 թվականի թիվ 42-Ա որոշմամբ ներկայացված միջնորդության քննության համար Բարձրագույն դատական խորհրդի նիստը նշանակել 2025 թվականի դեկտեմբերի 22-ին, ժամը՝ 14:00-ին՝ Բարձրագույն դատական խորհրդի վարչական շենքում (ք. Երևան, Կորյունի 17):

4. Որոշումն ուժի մեջ է մտնում հրապարակման պահից և վերջնական է»:

3. «Հայաստանի Հանրապետության դատական օրենսգիրք» սահմանադրական օրենքի (այսուհետ՝ Օրենսգիրք) 157-րդ հոդվածի 9-րդ մասը սահմանում է.

«Եթե Բարձրագույն դատական խորհուրդը նոր երևան եկած կամ նոր հանգամանքներով վերացնում է որպես կարգապահական պատասխանատվություն դատավորի լիազորությունները դադարեցնելու մասին որոշումը, ապա որոշում է կայացնում այդ դատավորին իր նախկինում զբաղեցրած պաշտոնում վերականգնելու մասին: (...)»:

3.1. Այսինքն՝ Օրենսգիրքը հստակ սահմանում է, որ, եթե ԲԴԽ-ն վերացնում է որպես կարգապահական պատասխանատվություն դատավորի լիազորությունները դադարեցնելու մասին որոշումը, ապա որոշում է կայացնում այդ դատավորին իր նախկինում զբաղեցրած պաշտոնում վերականգնելու մասին:

4. Օրենսգրքի 156-րդ հոդվածի առաջին մասի համաձայն.

«Բարձրագույն դատական խորհուրդը մերժում է դատավորին կարգապահական պատասխանատվության ենթարկելու միջնորդությունը, եթե՝

1) առկա է սույն օրենսգրքի 146-րդ հոդվածի 6-րդ մասով և 147-րդ հոդվածի 6-րդ մասով սահմանված որևէ հիմք. (...)»:

5. Օրենսգրքի 147-րդ հոդվածի 6-րդ մասի ուժով.

«6. Վարույթ հարուցած մարմինը կարճում է կարգապահական վարույթը, եթե՝

(...)

5) դադարեցվել կամ դադարել են դատավորի լիազորությունները. (...)»:

6. Հատկանշական է, որ Օրենսգրքի 3-րդ հոդվածի առաջին մասի համաձայն. «Դատավոր է Վճռաբեկ, վերաքննիչ, առաջին ատյանի դատարաններում դատավորի պաշտոնում Սահմանադրությամբ և սույն օրենսգրքով սահմանված կարգով նշանակված անձը»:

6.1. Սույն վարույթով ստեղծված իրադրության նկատմամբ կիրառելի է դատավորի կարգավիճակ տրամադրելու Օրենսգրքի 157-րդ հոդվածի 9-րդ մասով նախատեսված կարգը, որպիսի կարգի պահպանմամբ կարգավիճակի չտրամադրումը հանգեցնում է անձի, ում նկատմամբ քննարկման է ենթակա կարգապահական պատասխանատվության ենթարկելու մասին միջնորդությունը, սուբյեկտայնությունից զրկման, ինչով պայմանավորված սույն վարույթով հետագա քննությունն ընդհանրապես դուրս կլինի Խորհրդի լիազորությունների շրջանակից։ Հակառակ մեկնաբանման պարագայում Խորհուրդը կարող է քննության առարկա դարձնել դատավոր չհանդիսացող ցանկացած անձի նկատմամբ կարգապահական պատասխանատվության ենթարկելու մասին միջնորդություն (որպես ավելի հստակ օրինակ՝ նման մեկնաբանման պարագայում դատավոր Սամվել Թադևոսյանին կարգապահական վարույթը կարճվելու փոխարեն.10 պետք է Խորհրդի կողմից քննության առնվեր ու կայացվեր ըստ էության որոշում՝ անկախ վերջինիս կողմից հրաժարկանի դիմում ներկայացնելու հանգամանքի):

7. Այնուամենայնիվ, ըստ ԲԴԽ 12.12.2025թ. որոշման, Օրենսգրքի 157-րդ հոդվածի 9-րդ մասի կիրառմանը հնարավոր է անդրադառնալ Արդարադատության նախարարի պարտականությունները կատարողի 24.05.2023 թվականի թիվ 42-Ա որոշմամբ ներկայացված միջնորդության (այսուհետ նաև՝ միջնորդության) նոր քննության արդյունքում:

7.1. Համանման որոշումներ են կայացվել դատավորներ Սուրեն Անտոնյանի և Արթուր Ստեփանյանի վերաբերյալ, տեղի են ունեցել նրանց վերաբերյալ դատական նիստեր, կայացվել են վերջնական որոշումներ, սակայն դրանցից որևէ մեկում անդրադարձ չի եղել դատավորների ընթացիկ (նախկին որոշումները վերացնելուց մինչ կարգավիճակի դադարեցման ժամանակահատվածը) կարգավիճակի մասին:

7.2. Դատական նիստերում որևէ հաստատական դատողություններ այդ առումով չեն արվել նաև Խորհրդի կողմից դատավոր Ստեփանյանի այդ մասին միջնորդության կապակցությամբ. եղել են բացառապես հարցադրումներ, հումորային արձանագրումներ, բայց որևէ պարզաբանում չի տրվել։

8. Կանխատեսելով Արդարադատության նախարարության ներկայացուցչի դիրքորոշումը քննարկվող հարցի կապակցությամբ, պետք է նշել, որ կարգապահական վարույթի շրջանակում նոր քննության ընթացքում դատավորի կարգավիճակի «հաստատումը» իրավաբանական ֆիկցիայի կիրառմամբ անթույլատրելի է, քանի որ այն չունի որևէ հստակ օրենսդրական հիմք և հակասում է Օրենսգրքի կարգավորումներին, արդար դատաքննության և իրավական որոշակիության հիմնարար սկզբունքներին: Իրավական ֆիկցիան կարող է կիրառվել միայն այն դեպքերում, երբ այն ուղղակիորեն նախատեսված է օրենքով և ծառայում է ընթացակարգային տեխնիկական նպատակների՝ առանց նյութական իրավունքների վրա ազդելու, մինչդեռ դատավորի կարգավիճակը` նյութական-իրավական բնույթի է և ուղղակիորեն առնչվում է դատական անկախությանը և անձի մասնագիտական իրավունքներին: Կարգապահական վարույթի նոր քննության պայմաններում դատավորին «համարել» իր կարգավիճակը պահպանած՝ առանց լիարժեք ընթացակարգի արդյունքում իրական վերականգնման, չի կարող դիտվել որպես խախտված իրավունքների վերականգնում, այլ ընդամենը ձևական մոտեցում է, որը քողարկում է նախորդ խախտումները և ստեղծում է կրկնակի զոհայնացման իրավիճակ, ինչն անհամատեղելի է նաև Մարդու իրավունքների եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի պահանջների հետ։

9. Ելնելով ամբողջ վերոգրյալից, միջնորդում եմ՝

ա). Օրենսգրքի 157-րդ հոդվածի 9-րդ մասով սահմանված կարգով կայացնել որոշում Դավիթ Հարությունյանին իր նախկինում զբաղեցրած պաշտոնում վերականգնելու մասին:

բ). նախորդ կետով շարադրվածը մերժելու պարագայում՝ Օրենսգրքի 156-րդ հոդվածի 1-ին մասի, 147-րդ հոդվածի 6-րդ մասի կիրառմամբ սույն վարույթով կայացնել կարգապահական պատասխանատվության ենթարկելու միջնորդությունը մերժելու մասին որոշում»:

29.01.2026 թվականի դատական նիստի ընթացքում Դավիթ Հարությունյանի ներկայացուցիչը Դավիթ Հարությունյանին իր նախկինում զբաղեցրած պաշտոնում վերականգնելու վերաբերյալ որոշում կայացնելու մասին միջնորդությամբ հայտնել է, որ.

«1. 2025 թվականի դեկտեմբերի 15-ին էլեկտրոնային փոստով ստացվել է ԲԴԽ 2025 թվականի դեկտեմբերի 12-ի թիվ ԲԴԽ-83-Ո-Կ-16 որոշումը (այսուհետ նաև՝ որոշում):

2. Ըստ վկայակոչած որոշման վերջնամասի՝

«(...) Վերոնշյալ իրավակարգավորումների, իրավական դիրքորոշումների և սույն քննության ընթացքում հաստատված փաստական հանգամանքների, մասնավորապես, Սահմանադրական դատարանի 21.05.2024 թվականի թիվ ՍԴՈ-1729 և 29.07.2025 թվականի թիվ ՍԴՈ-1791 որոշումներով հայտնված դիրքորոշումների, այդ թվում՝ գործի հրապարակային քննության իրավունքի խախտման և Դատավորի լսված լինելու իրավունքի սահմանափակման վերաբերյալ եզրահանգման հաշվառմամբ, Խորհուրդը գտնում է, որ առկա է Օրենսգրքի 157-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով սահմանված նոր հանգամանքով Խորհրդի 03.07.2023 թվականի թիվ ԲԴԽ-57-Ո-Կ-16 և 18.10.2024 թվականի թիվ ԲԴԽ-82-Ո-Կ-13 որոշումները վերանայելու հիմքը, ուստի վերոնշյալ որոշումները ենթակա են վերացման, իսկ Օրենսգրքի 157-րդ հոդվածի 8-րդ մասով սահմանված նոր որոշման կայացումը հնարավոր է միայն դատավորին կարգապահական պատասխանատվության ենթարկելու հարցի մասին Արդարադատության նախարարի պարտականությունները կատարողի 24.05.2023 թվականի թիվ 42-Ա որոշմամբ ներկայացված միջնորդության նոր քննության արդյունքում, որով պայմանավորված էլ միայն հնարավոր կլինի անդրադառնալ Օրենսգրքի 157-րդ հոդվածի 9-րդ մասի կիրառմանը: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով «Հայաստանի Հանրապետության դատական օրենսգիրք» սահմանադրական օրենքի 157-րդ հոդվածի 1-ին, 3-րդ և 8-րդ մասերով՝ Խորհուրդը. ՈՐՈՇԵՑ

1. Նոր հանգամանքի հիմքով վերայել՝ վերացնել Բարձրագույն դատական խորհրդի 18.10.2024 թվականի թիվ ԲԴԽ-82-Ո-Կ-13 որոշումը:

2. Նոր հանգամանքի հիմքով վերանայել վերացնել Բարձրագույն դատական խորհրդի 03.07.2023 թվականի թիվ ԲԴԽ-57-Ո-Կ-16 որոշումը։

3. Նոր որոշման կայացման նպատակով Արդարադատության նախարարի պարտականությունները կատարողի 24.05.2023 թվականի թիվ 42-Ա որոշմամբ ներկայացված միջնորդության քննության համար Բարձրագույն դատական խորհրդի նիստը նշանակել 2025 թվականի դեկտեմբերի 22-ին, ժամը՝ 14:00-ին՝ Բարձրագույն դատական խորհրդի վարչական շենքում (ք. Երևան, Կորյունի 17)։

4. Որոշումն ուժի մեջ է մտնում հրապարակման պահից և վերջնական է»:

3. «Հայաստանի Հանրապետության դատական օրենսգիրք» սահմանադրական օրենքի (այսուհետ՝ Օրենսգիրք) 157-րդ հոդվածի 8-րդ մասը սահմանում է.

«Բարձրագույն դատական խորհրդի որոշումը նոր երևան եկած կամ նոր հանգամանքներով վերանայելու հիմքերի առկայության դեպքում Բարձրագույն դատական խորհուրդը վերացնում է իր որոշումը և կայացնում է նոր որոշում»:

3.1. Այսինքն՝ Օրենսգիրքը հստակ սահմանում է, որ, եթե ԲԴԽ-ն վերացնում է որպես կարգապահական պատասխանատվություն դատավորի լիազորությունները դադարեցնելու մասին որոշումը, ապա որոշում է կայացնում այդ դատավորին իր նախկինում զբաղեցրած պաշտոնում վերականգնելու մասին:

4. Սահմանադրության 6-րդ հոդվածի առաջին մասի համաձայն.

«Պետական և տեղական ինքնակառավարման մարմիններն ու պաշտոնատար անձինք իրավասու են կատարելու միայն այնպիսի գործողություններ, որոնց համար լիազորված են Սահմանադրությամբ կամ օրենքներով»։

5. Հարկավոր է նշել, որ Օրենսգիրքը, ինչպես և Սահմանադրությունը կամ որևէ այլ օրենք չի նախատեսում Խորհրդի կարգապահական պատասխանատվության ենթարկելու մասին միջնորդության «նոր քննություն» իրականացնելու լիազորություն: Ավելին, Օրենսգիրքը հստակ սահմանում է նոր հանգամանքներով վերանայելու հիմքերի առկայության դեպքում Խորհրդին պատվիրակաված լիազորություն՝ նոր որոշում կայացնելը։

6. Նկատի ունենալով, իրավական ակտը դրանում պարունակվող բառերի արտահայտությունների տառացի նշանակությամբ մեկնաբանելու համաիրավական կանոնը հարկավոր է հաշվի առնել, որ քննարկվող իրավակարգավորման լեզվաբանական վերլուծությունը վկայում է, որ «Բարձրագույն դատական խորհուրդը վերացնում է իր որոշումը և կայացնում է նոր որոշում» ձևակերպումը կառուցված է միացական «և» կապակցությամբ, որը հայերեն իրավական լեզվում արտահայտում է ոչ իբրև այլընտրանքային, այլ որպես պարտադիր հաջորդական գործողությունների միասնություն: Այսինքն՝ իրավադրույթը նախատեսում է մեկ ամբողջական իրավական հետևանք՝ նախորդ որոշման վերացում, որին անմիջապես և անբաժանելիորեն պետք է հաջորդի նոր որոշման կայացումը: «Կայացնում է նոր որոշում» հատվածը չի կարող մեկնաբանվել որպես խորհրդի հայեցողական կամ հետաձգվող լիազորություն, քանի որ այն նույն նախադասության մեջ է և նույն սահմանվում է ձևով: Նշվածից հետևում է, որ նորմը չի նախատեսում միջանկյալ փուլ, նոր քննություն կամ առանձին վարույթ սկսելու հնարավորություն. խորհրդի լիազորությունը սահմանափակվում է նախկին որոշման վերացմամբ և դրա փոխարեն անմիջապես նոր որոշման կայացմամբ: Ցանկացած այլ մեկնաբանություն հակասում է Օրենսգրքի 157-րդ հոդվածի տրամաբանությանն ու օրենսդրի կամքին, իրավադրույթի բառացի իմաստին և խաթարում է իրավական որոշակիության սկզբունքն ու դուրս գալիս օրենքով նախատեսված Խորհրդի լիազորությունների շրջանակից:

7. Ելնելով ամբողջ վերոգրյալից, միջնորդում եմ՝ Օրենսգրքի 157-րդ հոդվածի 8-րդ մասով սահմանված կարգով դադարեցնել սույն վարույթով իրականացվող ապօրինի քննությունն ու կայացնել նոր որոշում՝ Դավիթ Հարությունյանին իր նախկինում զբաղեցրած պաշտոնում վերականգնելու մասին»:

29.01.2026 թվականի դատական նիստի ընթացքում Դավիթ Հարությունյանի ներկայացուցիչը Դավիթ Հարությունյանի վերաբերյալ կարգապահական վարույթի քննությունը կասեցնելու և ՀՀ սահմանադրական դատարան դիմելու մասին միջնորդությամբ հայտնել է, որ.

«1. 2025 թվականի դեկտեմբերի 15-ին էլեկտրոնային փոստով ստացվել է ԲԴԽ 2025 թվականի դեկտեմբերի 12-ի թիվ ԲԴԽ-83-Ո-Կ-16 որոշումը (այսուհետ նաև՝ որոշում):

2. Ըստ վկայակոչած որոշման վերջնամասի՝

«(...) Վերոնշյալ իրավակարգավորումների, իրավական դիրքորոշումների և սույն քննության ընթացքում հաստատված փաստական հանգամանքների, մասնավորապես, Սահմանադրական դատարանի 21.05.2024 թվականի թիվ ՍԴՈ-1729 և 29.07.2025 թվականի թիվ ՍԴՈ-1791 որոշումներով հայտնված դիրքորոշումների, այդ թվում՝ գործի հրապարակային քննության իրավունքի խախտման և Դատավորի լսված լինելու իրավունքի սահմանափակման վերաբերյալ եզրահանգման հաշվառմամբ, Խորհուրդը գտնում է, որ առկա է Օրենսգրքի 157-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով սահմանված նոր հանգամանքով Խորհրդի 03.07.2023 թվականի թիվ ԲԴԽ-57-Ո-Կ-16 և 18.10.2024 թվականի թիվ ԲԴԽ-82-Ո-Կ-13 որոշումները վերանայելու հիմքը, ուստի վերոնշյալ որոշումները ենթակա են վերացման, իսկ Օրենսգրքի 157-րդ հոդվածի 8-րդ մասով սահմանված նոր որոշման կայացումը հնարավոր է միայն դատավորին կարգապահական պատասխանատվության ենթարկելու հարցի մասին Արդարադատության նախարարի պարտականությունները կատարողի 24.05.2023 թվականի թիվ 42-Ա որոշմամբ ներկայացված միջնորդության նոր քննության արդյունքում, որով պայմանավորված էլ միայն հնարավոր կլինի անդրադառնալ Օրենսգրքի 157-րդ հոդվածի 9-րդ մասի կիրառմանը: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով «Հայաստանի Հանրապետության դատական օրենսգիրք» սահմանադրական օրենքի 157-րդ հոդվածի 1-ին, 3-րդ և 8-րդ մասերով՝ Խորհուրդը, ՈՐՈՇԵՑ

1. Նոր հանգամանքի հիմքով վերանայել՝ վերացնել Բարձրագույն դատական խորհրդի 18.10.2024 թվականի թիվ ԲԴԽ-82-04-13 որոշումը։

2. Նոր հանգամանքի հիմքով վերանայել՝ վերացնել Բարձրագույն դատական խորհրդի 03.07.2023 թվականի թիվ ԲԴԽ-57-Ո-Կ-16 որոշումը:

3. Նոր որոշման կայացման նպատակով Արդարադատության նախարարի պարտականությունները կատարողի 24.05.2023 թվականի թիվ 42-Ա որոշմամբ ներկայացված միջնորդության քննության համար Բարձրագույն դատական խորհրդի նիստը նշանակել 2025 թվականի դեկտեմբերի 22-ին, ժամը՝ 14:00-ին՝ Բարձրագույն դատական խորհրդի վարչական շենքում (ք. Երևան, Կորյունի 17):

4. Որոշումն ուժի մեջ է մտնում հրապարակման պահից և վերջնական է»:

3. «Հայաստանի Հանրապետության դատական օրենսգիրք» սահմանադրական օրենքի (այսուհետ՝ Օրենսգիրք) 157-րդ հոդվածի 8-րդ մասը սահմանում է.

«Բարձրագույն դատական խորհրդի որոշումը նոր երևան եկած կամ նոր հանգամանքներով վերանայելու հիմքերի առկայության դեպքում Բարձրագույն դատական խորհուրդը վերացնում է իր որոշումը և կայացնում է նոր որոշում»:

3.1. Այսինքն՝ Օրենսգիրքը հստակ սահմանում է, որ, եթե ԲԴԽ-ն վերացնում է որպես կարգապահական պատասխանատվություն դատավորի լիազորությունները դադարեցնելու մասին որոշումը, ապա որոշում է կայացնում այդ դատավորին իր նախկինում զբաղեցրած պաշտոնում վերականգնելու մասին:

4. Սահմանադրության 6-րդ հոդվածի առաջին մասի համաձայն.

«Պետական և տեղական ինքնակառավարման մարմիններն ու պաշտոնատար անձինք իրավասու են կատարելու միայն այնպիսի գործողություններ, որոնց համար լիազորված են Սահմանադրությամբ կամ օրենքներով»։

5. Հարկավոր է նշել, որ Օրենսգիրքը, ինչպես և Սահմանադրությունը կամ որևէ այլ օրենք չի նախատեսում Խորհրդի կարգապահական պատասխանատվության ենթարկելու մասին միջնորդության «նոր քննություն» իրականացնելու լիազորություն: Ավելին, Օրենսգիրքը հստակ սահմանում է նոր հանգամանքներով վերանայելու հիմքերի առկայության դեպքում Խորհրդին պատվիրակաված լիազորություն՝ նոր որոշում կայացնելը։

6. Նկատի ունենալով, իրավական ակտը դրանում պարունակվող բառերի արտահայտությունների տառացի նշանակությամբ մեկնաբանելու համաիրավական կանոնը, հարկավոր է հաշվի առնել, որ քննարկվող իրավակարգավորման լեզվաբանական վերլուծությունը վկայում է, որ «Բարձրագույն դատական խորհուրդը վերացնում է իր որոշումը և կայացնում է նոր որոշում» ձևակերպումը կառուցված է միացական «և» կապակցությամբ, որը հայերեն իրավական լեզվում արտահայտում է ոչ իբրև այլընտրանքային, այլ որպես պարտադիր հաջորդական գործողությունների միասնություն: Այսինքն՝ իրավադրույթը նախատեսում է մեկ ամբողջական իրավական հետևանք՝ նախորդ որոշման վերացում, որին անմիջապես և անբաժանելիորեն պետք է հաջորդի նոր որոշման կայացումը։ «Կայացնում է նոր որոշում» հատվածը չի կարող մեկնաբանվել որպես խորհրդի հայեցողական կամ հետաձգվող լիազորություն, քանի որ այն նույն նախադասության մեջ է և սահմանվում է նույն ձևով: Նշվածից հետևում է, որ նորմը չի նախատեսում միջանկյալ փուլ, նոր քննություն կամ առանձին վարույթ սկսելու հնարավորություն. խորհրդի լիազորությունը սահմանափակվում է նախկին որոշման վերացմամբ և դրա փոխարեն անմիջապես նոր որոշման կայացմամբ: Ցանկացած այլ մեկնաբանություն հակասում է Օրենսգրքի 157-րդ հոդվածի տրամաբանությանն ու օրենսդրի կամքին, իրավադրույթի բառացի իմաստին և խաթարում է իրավական որոշակիության սկզբունքն ու դուրս գալիս օրենքով նախատեսված Խորհրդի լիազորությունների շրջանակից:

7. Հատկանշական է, որ Խորհրդի կողմից շարադրված մեկնաբանությամբ է կիրառվել Օրենսգրքով նախատեսված իրավակարգավորումները դատավոր Արայիկ Մելքումյանի վերաբերյալ կարգապահական վարույթի շրջանակներում։ Մասնավորապես, նշված վարույթի շրջանակներում դատավորի նկատմամբ կիրառված Օրենսգրքի 142-րդ հոդվածի 6-րդ մասի 2- րդ կետը ՀՀ սահմանադրական դատարանի 15.11.2019 թվականի ՍԴՈ-1488 որոշմամբ ճանաչվել է Սահմանադրությանը հակասող և անվավեր, որին հաջորդել է դատավորի դիմումը իր վերաբերյալ կայացված Խորհրդի ԲԴԽ-8-Ո-Կ-4 որոշումը վերանայելու մասին:

7.1. Խորհրդի 14.02.2019 թվականի թիվ ԲԴԽ-8-Ո-Կ-4 որոշումը վերանայելու հարցը լուծելիս Խորհրդի կողմից կարևորվել են հետևյալ հարցադրումները.

ա. արդյո՞ք առկա է հիմք Բարձրագույն դատական խորհրդի 14.02.2019թ. թիվ ԲԴԽ-8-Ո-Կ-4 որոշումը վերանայելու համար,

բ. արդյո՞ք Արայիկ Մելքումյանը պետք է և կարող է վերականգնվել նախկինում իր զբաղեցրած պաշտոնում,

գ. արդյո՞ք Արայիկ Մելքումյանին պետք է վճարվի միջին աշխատավարձը հարկադիր պարապուրդի ամբողջ ժամանակահատված համար։

7.2. Մեջբերվածից ակնհայտ է դառնում, որ Խորհրդի կողմից հիշատակված վերանայման դիմումը քննարկելիս միաժամանակ քննարկման առարկա է դարձվել վերանայման տեսանկյունից նոր հանգամանքի առկայության հարցի հաստատման և դատավորին իր կողմից զբաղեցրած պաշտոնում վերականգնելու հնարավորության հարցերը, ինչպես և, ըստ պատասխանող կողմի, Խորհուրդը պետք է վարվի Օրենսգրքի 157-րդ հոդվածով նախատեսված կարգավորումների լույսի ներքո:

7.3. Արդյունքում Խորհրդի կողմից 27.02.2020 թվականին կայացվել է թիվ ԲԴԽ-40-41 որոշումը, որով առանց դատավորին կարգապահական պատասխանատվության ենթարկելու մասին միջնորդության «նոր քննության» իրականացման կայացվել է որոշում Խորհրդի որոշումը՝ «Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի դատավոր Արայիկ Մելքումյանին կարգապահական պատասխանատվության ենթարկելու հարցի վերաբերյալ» վերացնելու և Արայիկ Մելքումյանին դատավորների ռեզերվում ընդգրկելու մասին:

8. Հատկանշական է, որ Օրենսգիրքը որևէ տարանջատում չի նախատեսում այն դեպքերի միջև, երբ Խորհրդի կողմից իրականացված վարույթի ընթացքում կիրառված նյութական կամ դատավարական օրենքը ՀՀ սահմանադրական դատարանի կողմից ճանաչվել է սահմանադրությանը հակասող և անվավեր, կամ կիրառվել է սահմանադրությանը հակասող մեկնաբանությամբ: Այլ կերպ ասած, Օրենսգիրքը վերանայման վարույթի շրջանակներում չի նախատեսում տարբեր կարգ՝ նախկինում կիրառված նյութական կամ դատավարական օրենքի հակասահմանադրական ճանաչվելու չափորոշիչով։ Հետևաբար, գտնում եմ, որ անկախ ՀՀ սահմանադրական դատարանի կայացրած որոշման բնույթից, դրա հիմքով ներկայացված վերանայման դիմումը Խորհրդի կողմից ենթակա է քննարկման միևնույն կարգով:

9. Սույն վարույթով «նոր քննության» իրականցման անթույլատրելիության և առանց այդպիսին իրականացնելու որոշում կայացնելու մասին միջնորդությանս քննարկման (տեղի ունեցած հարց պատասխանի) ընթացքում Խորհրդի անդամ Կ. Թումանյանի կողմից բարձացված հարցադրումների բովանդակությունից պարզ է դառնում, որ Խորհրդի կամ առնվազն Խորհրդի անդամ Կ. Թումանյանի գնահատմամբ. այն դեպքերում, երբ ՀՀ սահմանադրական դատարանի կողմից կայացված որոշմամբ սահմանադրությանը հակասող կամ այդպիսի մեկնաբանությամբ դատավարական օրենքի կիրառում է արձանագրվում, ապա այդպիսի արձանագրումը պետք է ենթադրի համապատասխան կարգապահական պատասխանատվության ենթարկելու մասին միջնորդության նոր քննություն, որի արդյունքում Խորհուրդը պետք է ունենա հնարավորություն կայացնելու այն մերժելու կամ բավարարելու մասին որոշում:

10. Նշված քննարկման ընթացքում տեղի ունեցած Ե. Թումանյանցի կողմից հիշատակվել է ՀՀ սահմանադրական դատարանի ՍԴՈ-1791 որոշման 35-րդ կետի հեևյալ հատվածին. «(...) Ինչ վերաբերում է նոր հանգամանքների հիմքով դատական ակտի վերանայմանը, ապա այն վերանայվող դատական ակտի բեկանումից հետո տեղի ունեցող ընթացակարգ է, որի ընթացքում միայն կարող է գնահատվել նոր հանգամանքի ազդեցությունը գործի ելքի վրա, ինչով էլ պայմանավորված է վերանայվող դատական ակտի եզրափակիչ մասը փոփոխելու կամ չփոփոխելու անհրաժեշտությունը: (...)»: Անդրադառնալով ընթացակարգ բառի բովանդակությանն ու նշանակությանն, հարկավոր եմ համարում նշել, որ մեջբերված հատվածում ՀՀ սահմանադրական դատարանը վկայակոչել է իր իսկ կողմից կայացված ՍԴՈ-984 որոշումը, որում մասնավորապես քննարկման առարկա էր դարձվել քրեադատավարական ու քաղաքացիական դատավարության օրենսդրությամբ նախատեսված նոր հանգամանքի ուժով վերանայման իրականացմանը վերաբերող հարցեր։ Հատկանշական է, որ «ՀՀ սահմանադրական դատարանը ՍԴՈ-984 գործի քննության շրջանակներում անհրաժեշտ է համարել ընդգծել նոր հանգամանքներով դատական ակտերի վերանայման ողջ մեթոդաբանության հիմնավոր վերարժևորման անհրաժեշտությունը՝ գտնելով, որ այդ ինստիտուտի իրավակարգավորման մեթոդաբանությունը պետք է խարսխվի պետության՝ «ՀՀ Սահմանադրության 3-րդ հոդվածով սահմանված՝ մարդու և քաղաքացու հիմնական իրավունքներն ու ազատությունները՝ միջազգային իրավունքի սկզբունքներին ու նորմերին համապատասխան պաշտպանելու պարտավորության հենքի վրա: Այլ կերպ, ՀՀ սահմանադրական դատարանը քննարկվող որոշմամբ արտահայտել է իրավական դիրքորոշում, որը հավասարապես կիրառելի է քրեական, քաղաքացիական և վարչական դատավարությունների նկատմամբ, ինչով և պայմանավորված օգտագործվել է առավել ընդգրկուն բառամթերք, ինչպիսին է օրինակ՝ ընթացակարգ բառը։ Այս առումով ուշադրության է արժանի այն, որ քրեադատավարական (ինչպես և քաղաքացիական դատավարության, կամ վարչական դատավարության) օրենսդրության վերաբերելի կարգավորումները թույլ են տալիս առանձին դեպքերում իրականացնելու դատական գործերի «նորոգում» ՀՀ սահմանադրական դատարանի կամ ՄԻԵԴ որոշումներով արձանագրված համապատասխան խախտումների հաշվառմամբ, մինչդեռ Օրենսգիրքը նման հնարավորություն չի նախատեսում:

11. Այնուամենայնիվ, Խորհդրի կողմից կայացված որոշումների բովանդակությունից ու վերլուծությունից ենթադրելի է, որ Խորհուրդը դիտել է դատավարական օրենքը կամ դրա մեկնաբանությունը սահմանադրությանը հակասող ճանաչելու հիմքով վերանայման վարույթ իրականացնելիս իր կողմից «նոր քննություն» իրականացնելու (կարգապահական վարույթը նորոգելու) մասին կարգավորման բացակայությունն իբրև օրենքի բաց և Օրենսգրքի համապատասխան կարգավորումների կիրառմամբ ղեկավարվել նոր հանգամանքի հիմքով վերանայման վարույթ իրականացնելու ՀՀ վարչական դատավարության օրենսգրքի վերաբերելի կարգավորումներով։

12. Նշվածի կապակցությամբ պետք է նշել, որ համաիրավական ընդհանուր կանոնի համաձայն՝ արդարադատության իրականացումը կրում է երկընտրելի բնույթ, այսինքն՝ արդարադատություն իրականացնող մարմինը, որպես կանոն, պետք է ունենա որոշում կայացնելու այլընտրանքներ: Այդպիսի երկընտրելիության օրինակ է կարգապահական պատասխանատվության ենթարկելու վերաբերյալ միջնորդության քննության արդյունքում Խորհրդի կողմից այն մերժելու կամ բավարարելու մասին որոշում կայացնելու հնարավորությունը:

12.1. Միևնույն ժամանակ, երկընտրելի արդարադատությունը բացարձակ կանոն չէ և, ինչպես ցանկացած ընդհանուր կանոն, ունի իր բացառությունները: Այսպես, օրինակ, քրեական դատավարության օրենսդրությամբ սահմանափակվում է երկընտրելի արդարադատության իրականացումը գործի քննության արագացված կարգ կիրառելու պարագայում, երբ դատարանի հայեցողությունը էականորեն սահմանափակված է օրենքով:

12.2. Նման սահմանափակում, ըստ Խորհրդի կողմից արտահայտված դիրքորոշումների, առկա է նաև այն դեպքերում, երբ կիրառված նյութական օրենքը ճանաչվում է հակասահմանադրական: Այդ իրավիճակում Խորհրդի կողմից երկընտրելի արդարադատության իրականացումը փաստացի բացառվում է, և Խորհուրդը պետք է կայացնի մեկ հնարավոր որոշում՝ վերականգնել դատավորին նախկինում զբաղեցրած պաշտոնում:

12.3. Պետք է նշել նաև, որ վերանայման վարույթին վերաբերող Օրենսգրքի կարգավորումների ուժով Խորհրդի կողմից իրականացվող արդարադատությունը, որպես ընդհանուր կանոն, ևս կրում է երկընտրելի բնույթ: Մասնավորապես, Օրենսգրքի 157-րդ հոդվածի առաջին մասի համաձայն՝ Խորհուրդը իրավասու է կամ վերանայել կարգապահական վարույթը, կամ հրաժարվել դրա վերանայումից։

12.4. Կարգապահական վարույթը չվերանայելու մասին որոշման կայացումը ինքնին չի ենթադրում վերանայման հիմքի բացակայության արձանագրում, քանի որ նման որոշումը կարող է պայմանավորված լինել նաև Խորհուրդի գնահատակնով առ այն, որ համապատասխան հանգամանքը չէր կարող ազդել կայացված վերջնական որոշման բովանդակության վրա:

12.5. Միևնույն ժամանակ, Խորհրդի ուշադրությունն ենք հրավիրում այն հանգամանքի վրա, որ ՀՀ սահմանադրական դատարանի կողմից կայացված որոշման հիմքով վերանայման դիմում ներկայացված լինելու պարագայում Խորհրդի կողմից երկընտրելի արդարադատության իրականացումը սահմանափակվել է հենց ՀՀ սահմանադրական դատարանի կողմից կայացված ՍԴՈ-1791 որոշմամբ: Սահմանադրական դատարանի որոշմամբ՝ ուղիղ արձանագրվել է, որ նոր հանգամանք հանդիսացող ՀՀ սահմանադրական դատարանի կողմից կայացված որոշումը սահմանափակում է Խորհրդի հայեցողությունը (այլ կերպ՝ արդարադատության երկընտրելի իրականացման ընդհանուր կանոնը), հանգեցնելով մեկ հնարավոր որոշման կայացման:

12.6. Այսպիսով, կարծում եմ, որ Խորհրդի կողմից երկընտրելի արդարադատության իրականացման կանոնի և/կամ դրանցից բացառությունների կիրառելիության դաշտ է հանդիսանում` դատավորին կարգապահական պատասխանատվության ենթարկելու հարցի մասին իր որոշումը նոր երևան եկած կամ նոր հանգամանքներով վերանայելու դիմումի քննարկման փուլը, այլ ոչ այդպիսին բավարարելու՝ վերանայելու մասին որոշում կայացնելուն հաջորդող որևէ այլ փուլ։

12.7. Անգամ Խորհրդի մեկնաբանությամբ այդպիսի փուլի գոյության ընդունման պարագայում, գտնում եմ, որ այդ դեպքում ևս պատահական չէ, որ Օրենսգիրքը չի նախատեսել վերանայման վարույթի իրականացման հիմքերի տարանջատում՝ կիրառված դատավարական կամ նյութական օրենքի, ինչպես նաև դրանց տրված մեկնաբանության հակասահմանադրականության չափանիշով: Գտնում եմ, որ օրենսդիրը նման կարգավորմամբ նպատակաուղղված հանրային շահի հաշվին առաջնահերթություն է տվել մասնավոր շահին՝ որպես փոխհատուցում իրավունքի արդեն իսկ արձանագրված խախտումների համար: Այլ կերպ. անկախ նրանից թե սահմանադրությանը հակասող է ճանաչվել դատավորի նկատմամբ իրականացված կարգապահական վարույթի ընթացքում կիրառված նյութական թե դատավարական օրենքը, օրենսդիրը ուղիղ նախատեսել է դատավորին իր կողմից զբաղեցրած պաշտոնում վերականգնելու մասին որոշում կայացնելու իմպերատիվ պահանջ:

13. Ելնելով ամբողջ վերորգյալից, գտնում եմ, որ Խորհրդի կողմից Օրենսգրքի կարգավորումներին տրվող փաստացի մեկնաբանությունն առ այն, որ նոր հանգամանքի հիմքով իր որոշումը վերանայելու դեպքում «նոր քննություն» իրականացնելու Խորհրդի լիազորությունը նախատեսված չէ Օրենսգրքով, ուստի կիրառելի է նման լիազորություն սահմանող ՀՀ վարչական դատավարության օրենսգրքի համապատասխան դրույթները, չի բխում Օրենսգրքի տրամաբանությունից և հակասում է ՀՀ Սահմանադրությանը։

14. Մասնավորապես, Խորհրդի կողմից փաստացի տրվող մեկնաբանությունը իմ գնահատմամբ հակասում է ՀՀ Սահմանադրության 1-ին և 3-րդ հոդվածներին, 6-րդ հոդվածի 1-ին մասին, 61-րդ հոդվածի 1-ին մասին, 63-րդ հոդվածի 1-ին մասին, 75-րդ և 79-րդ հոդվածներին այնքանով, որքանով վերջնական դատական ակտ կայացրած մարմնին հայեցողություն է տալիս դիմողի նկատմամբ կայացված վերջնական դատական ակտը նոր հանգամանքի ի հայտ գալու հիմքով վերանայելուց և վերացնելուց հետո կրկին անգամ իրականացնելու կարգապահական պատասխանատվության ենթարկելու մասին միջնորդության բովանդակային քննություն:

15. Վերոշարադրյալից ելնելով, խնդրում եմ՝

ա). «Սահմանադրական դատարանի մասին» ՀՀ սահմանադրական օրենքի 71-րդ հոդվածի ուժով՝ «Հայաստանի Հանրապետության դատական օրենսգիրք» սահմանադրական օրենքի 157-րդ հոդվածի և/կամ դրան Խորհրդի կողմից տրվող մեկնաբանության սահմանադրականության հարցով դիմել ՀՀ սահմանադրական դատարան:

բ). ՀՀ վարչական դատավարության օրենսգրքի 94-րդ հոդվածի 1-ին մասի 5-րդ կետի ուժով կայացնել սույն վարույթը կասեցնելու մասին որոշում»:

02.02.2026 թվականի դատական նիստի ընթացքում Դավիթ Հարությունյանի ներկայացուցիչը Դավիթ Հարությունյանի վերաբերյալ կարգապահական վարույթի քննությունը կասեցնելու և ՀՀ սահմանադրական դատարան դիմելու մասին միջնորդությամբ հայտնել է, որ.

«1. 2025 թվականի դեկտեմբերի 15-ին էլեկտրոնային փոստով ստացվել է ԲԴԽ 2025 թվականի դեկտեմբերի 12-ի թիվ ԲԴԽ-83-Ո-Կ-16 որոշումը (այսուհետ նաև՝ որոշում):

2. Ըստ վկայակոչած որոշման վերջնամասի՝

«(...) Վերոնշյալ իրավակարգավորումների, իրավական դիրքորոշումների և սույն քննության ընթացքում հաստատված փաստական հանգամանքների, մասնավորապես, Սահմանադրական դատարանի 21.05.2024 թվականի թիվ ՍԴՈ-1729 և 29.07.2025 թվականի թիվ ՍԴՈ-1791 որոշումներով հայտնված դիրքորոշումների, այդ թվում՝ գործի հրապարակային քննության իրավունքի խախտման և Դատավորի լսված լինելու իրավունքի սահմանափակման վերաբերյալ եզրահանգման հաշվառմամբ, Խորհուրդը գտնում է, որ առկա է Օրենսգրքի 157-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով սահմանված նոր հանգամանքով Խորհրդի 03.07.2023 թվականի թիվ ԲԴԽ-57-Ո-Կ-16 և 18.10.2024 թվականի թիվ ԲԴԽ-82-Ո-Կ-13 որոշումները վերանայելու հիմքը, ուստի վերոնշյալ որոշումները ենթակա են վերացման, իսկ Օրենսգրքի 157-րդ հոդվածի 8-րդ մասով սահմանված նոր որոշման կայացումը հնարավոր է միայն դատավորին կարգապահական պատասխանատվության ենթարկելու հարցի մասին Արդարադատության նախարարի պարտականությունները կատարողի 24.05.2023 թվականի թիվ 42-Ա որոշմամբ ներկայացված միջնորդության նոր քննության արդյունքում, որով պայմանավորված էլ միայն հնարավոր կլինի անդրադառնալ Օրենսգրքի 157-րդ հոդվածի 9-րդ մասի կիրառմանը: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով «Հայաստանի Հանրապետության դատական օրենսգիրք» սահմանադրական օրենքի 157-րդ հոդվածի 1-ին, 3-րդ և 8-րդ մասերով՝ Խորհուրդը.

(...)

3. Նոր որոշման կայացման նպատակով Արդարադատության նախարարի պարտականությունները կատարողի 24.05.2023 թվականի թիվ 42-Ա որոշմամբ ներկայացված միջնորդության քննության համար Բարձրագույն դատական խորհրդի նիստը նշանակել 2025 թվականի դեկտեմբերի 22-ին, ժամը՝ 14:00-ին՝ Բարձրագույն դատական խորհրդի վարչական շենքում (ք. Երևան, Կորյունի 17): (...)»:

3. Դավիթ Հարությունյանին կարգապահական պատասխանատվության ենթարկելու մասին միջնորդության վերաբերյալ վարույթով տեղի ունեցած հերթական դատական նիստի ընթացքում, Դավիթ Հարությունյանի կողմից համապատասխան հիմնավորումների շարադրմամբ ներկայացվել էր իրեն վերագրվող ենթադրյալ կարգապահական խախտման համար պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետներն անցած լինելու հիմքով իր վերաբերյալ կարգապահական վարույթը կարճելու մասին միջնորդություն:

3.1. Խորհրդի կողմից նշված միջնորդության քննության արդյունքում կայացվել էր որոշում, դրան անդրադառնալու վերջնական դատական ակտով, այլ կերպ՝ ներկայացված միջնորդության լուծումը հետաձգվել է մինչ կարգապահական վարույթով քննության ավարտը։

4. Դատավորին իր կողմից ենթադրաբար կատարած կարգապահական խախտման համար պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետի վերաբերյալ անհրաժեշտ է նշել.

4.1. Եվրոպական դատարանը Վոլկովն ընդդեմ Ուկրաինայի գործով արտահայտել է կարգապահական վարույթի հարուցման և իրականացման ժամկետային սահմանափակմանը վերաբերող հետևյալ իրավական դիրքորոշումը.

«137. Վաղեմության ժամկետները ծառայում են մի քանի կարևոր նպատակների, մասնավորապես, երաշխավորում են իրավական որոշակիությունն ու ավարտվելիությունը, հավանական մեղադրյալներին պաշտպանում են ուժը կորցրած հայցերից, որոնք հաշվելը կարող է դժվար լինել և կանխարգելել յուրաքանչյուր անարդարություն, որը կարող է ի հայտ գալ, եթե դատարաններից պահանջվի որոշումներ ընդունել այնպիսի հանգամանքների վերաբերյալ, որոնք տեղի են ունեցել շատ վաղ անցյալում՝ այնպիսի ապացույցների հիման վրա, որոնք, հավանաբար, դարձել են անարժանահավատ և ոչ ամբողջական ժամանակի կտրվածքի պատճառով (տե՛ս «Սթաբբինգսը և այլոք ընդդեմ Միացյալ Թագավորության», 22 հոկտեմբերի 1996թ., կետ 51, Զեկույցներ 1996 IV): Վաղեմության ժամկետները Պայմանավորվող պետությունների ներպետական իրավունքի ընդհանուր հատկանիշներից են, որոնք վերաբերում են քրեական, կարգապահական և մյուս իրավախախտումներին:

138. Ինչ վերաբերում է Դիմողի գործին, ապա 2010 թվականին ԱԲԽ-ի կողմից քննված հանգամանքները թվագրված են 2003 և 2006 թվականներին, հետևաբար, Դիմողին դրել են ծանր կացության մեջ, քանի որ նա պետք է իր պաշտպանությունը կառուցեր այն հանգամանքների վրա, որոնց մի մասը տեղի էր ունեցել վաղ անցյալում:

139. Դիմողի գործով ԲՎԴ-ի որոշումից և Կառավարության դիրքորոշումներից հետևում է, որ ներպետական իրավունքը որևէ ժամանակային արգելք չէր նախատեսում երդումը խախտելու համար դատավորների աշխատանքից ազատման դատավարությունների համար: Քանի դեռ Դատարանը չի գտել, թե վաղեմության որ ժամկետը կարող է համարժեք լինել, այն արձանագրում է, որ դատական համակարգին վերաբերող կարգապահական գործերի նկատմամբ առանց ժամանակային սահմանափակման մոտեցումն իրավական որոշակիության սկզբունքին լուրջ վնաս է պատճառում:

140. Նման հանգամանքներում, Դատարանը գտնում է, որ այս կապակցությամբ տեղի է ունեցել Կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 1-ին մասի խախտում»:

Այսինքն՝ ՄԻԵԴ մոտեցման համաձայն, թե արարքի վաղեմությունը և թե ժամկետները ունեն կանխորոշող նշանակություն մասնավորապես վարույթի կանխատեսելիության, օբյեկտիվության արդարացիության իմաստով և արարքի վաղեմության ու գործի քննության ժամկետներ չնախատեսելը կամ դրանց ոչ որոշակի լինելն ինքնին հանգեցնում եմ կոնվենցիոն իրավունքների խախտման:

4.2. Ենթադրյալ կարգապահական խախտման համար պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետի բացակայության սահմանադրականության հարցի ուսումնասիրության տեսանկյունից, կարծում եմ, էական նշանակություն ունի միջճյուղային օրենսդրության համեմատական վերլուծությունը: Այսպես, քրեական օրենսդրությամբ նախատեսված են վաղեմության ժամկետներ հանրային առավել բարձր վտանգավորություն ունեցող իրավախախտումների՝ հանցագործությունների կատարման համար: Գործող օրենսդրության համաձայն, ենթադրյալ հանցանք կատարած անձն ազատվում է քրեական պատասխանատվությունից, եթե կատարողի կողմից ենթադրյալ հանցանքն ավարտվելուն հաջորդող օրվանից անցել են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 83-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված ժամկետները:

Այսպիսով, նկատի ունենալով, որ առավել բարձր վտանգավորության աստիճան կրող արարքների կատարման համար նախատեսված են պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետներ, ակնհայտ է, որ նվազ վտանգավորության աստիճան կրող արարքները (այդ թվում՝ կարգապահական խախտումները) ևս պետք է ունենան պատասխանատվության ենթարկելու համապատասխան ժամկետներ, որոնց լրանալու պարագայում վարույթն իրականացնող մարմինները (այդ թվում՝ Խորհուրդը) պետք է ունենան օրենսդրական հիմք իրականացվող վարույթը կարճելու համար, իսկ դրա բացակայությունը պետք է գնահատվի որպես սահմանադրությանը հակասող օրենսդրական բաց:

4.3. Սույն միջնորդությամբ քննության առարկա հարցի ճիշտ լուծման համար էական նշանակություն ունեն Սահմանադրության վերաբերելի դրույթները, ՀՀ սահմանադրական դատարանի որոշումներն ու դրանց մեկնաբանումը, որոնք համակարգային վերլուծության է ենթարկել Խորհրդի անդամ Արշակ Վարդանյանը 31.07.2023 թվականին Տ. Պետրոսյանի և մյուսների վերաբերյալ վարույթով կազմված հատուկ կարծիքով: Այսպես, Ա. Վարդանյանը իրավացիորեն նշել է՝

ՀՀ սահմանադրության 3-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ «Հանրային իշխանությունը սահմանափակված է մարդու և քաղաքացու հիմնական իրավունքներով և ազատություններով՝ որպես անմիջականորեն գործող իրավունք»:

Սահմանադրական դատարանը 2020 թվականի ապրիլի 14 ՍԴԱՈ-81 աշխատակարգային որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը.

«Սահմանադրության 169-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն՝ «Դատարաններն իրենց վարույթում գտնվող կոնկրետ գործով կիրառման ենթակա նորմատիվ իրավական ակտի սահմանադրականության հարցով դիմում են Սահմանադրական դատարան, եթե հիմնավոր կասկածներ ունեն դրա սահմանադրականության վերաբերյալ և գտնում են, որ տվյալ գործի լուծումը հնարավոր է միայն այդ նորմատիվ իրավական ակտի կիրառման միջոցով»: Ինչպես ուղղակիորեն բխում է մեջբերված դրույթի բովանդակությունից, դատարանների՝ Սահմանադրական դատարան դիմելու իրավասությունն առկա է միայն հետևյալ երկու պայմանների միաժամանակյա առկայության դեպքում, երբ՝

1. հիմնավոր կասկածներ ունեն իրենց վարույթում գտնվող կոնկրետ գործով կիրառման ենթակա նորմատիվ իրավական ակտի սահմանադրականության վերաբերյալ և,

2. գտնում են, որ տվյալ գործի լուծումը հնարավոր է միայն այդ նորմատիվ իրավական ակտի կիրառման միջոցով (կոնկրետ սահմանադրական վերահսկողություն):

«Սահմանադրական դատարանի մասին» սահմանադրական օրենքի 71-րդ հոդվածի 5-րդ մասի համաձայն` դատարանը պետք է հիմնավորի իր դիրքորոշումը նորմատիվ իրավական ակտի վիճարկվող դրույթի՝ Սահմանադրությանը հակասելու վերաբերյալ, ինչպես նաև այն հանգամանքը, որ այդ գործի լուծումը հնարավոր է միայն վիճարկվող դրույթի կիրառման միջոցով։ «Սահմանադրական դատարանի մասին» սահմանադրական օրենքի նշված պահանջը դատարանները պետք է դիտարկեն Սահմանադրության 169-րդ հոդվածի 4-րդ մասում սահմանված պայմանների (կոնկրետ սահմանադրական վերահսկողության) ենթատեքստում։ Ըստ այդմ, դատարանները համապատասխան դիմումներում պետք է ներկայացնեն ոչ միայն վիճարկվող դրույթի՝ Սահմանադրությանը հակասելու վերաբերյալ իրենց հիմնավորումները, այլ նաև դրա վերաբերելիությունը կոնկրետ գործի հանգամանքներին, այն բացասական հետևանքները, որոնք վրա են հասնելու կոնկրետ գործի շրջանակներում շահագրգիռ անձանց համար, դիմողի կարծիքով, առերևույթ հակասահմանադրական դրույթի կիրառման կամ մեկնաբանման արդյունքում: Այլ կերպ, եթե վիճարկվող դրույթը դատարանի կողմից կիրառվելու է զուտ ձևական իմաստով կամ վիճարկվող դրույթի՝ Սահմանադրությանը հակասության վերաբերյալ դատարանի հիմնավորումները վերաբերելի չեն նրա վարույթում գտնվող կոնկրետ գործի փաստական հանգամանքներին, ապա Սահմանադրական դատարանի՝ գործն ըստ էության լուծող որոշմամբ վիճարկվող դրույթի վերաբերյալ արտահայտած ցանկացած գնահատական որևէ նշանակություն չի ունենալու կոնկրետ գործի լուծման համար: Այդ պարագայում դատարանի դիմումը ենթադրելու է ոչ թե կոնկրետ, այլ վերացական սահմանադրական վերահսկողություն: Այդպիսի դիմումները ենթակա են մերժման՝ «Սահմանադրական դատարանի մասին» սահմանադրական օրենքի 29-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետի հիմքով։

Սահմանադրական դատարանը ՍԴՈ-1148 որոշմամբ նշել է. «Իրավական պետությունում, իրավունքի գերակայության սկզբունքի որդեգրման շրջանակներում, օրենքում ամրագրված իրավակարգավորումները պետք է անձի համար կանխատեսելի դարձնեն իր իրավաչափ սպասելիքները: Իրավակարգավորումների և իրավակիրառ պրակտիկայի հիմքում պետք է դրվի այն հիմնարար մոտեցումը, որ օրինական ակնկալիքների իրավունքի պաշտպանության սկզբունքը հանդիսանում է իրավական պետության ու իրավունքի գերակայության երաշխավորման անբաժանելի տարրերից մեկը»։

Մեկ այլ, 2019 թվականի հունվարի 25-ի ՍԴԱՈ-7 աշխատակարգային որոշման մեջ անդրադառնալով դատարանների, մասնավորապես՝ Վճռաբեկ դատարանի կողմից Սահմանադրության մեկնաբանության և կիրառման հարցին՝ Սահմանադրական դատարանն արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումները. «Այն հանգամանքը, որ սահմանադրական արդարադատության ոլորտը, Սահմանադրության 171-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն, դուրս է Վճռաբեկ դատարանի գործառույթների շրջանակից, չի նշանակում, որ Վճռաբեկ դատարանը չունի Սահմանադրությունը մեկնաբանելու և կիրառելու լիազորություն», և որ՝ «Որպես Սահմանադրության գերակայության ապահովման միջոց՝ Սահմանադրության վերջնական և համապարտադիր մեկնաբանությունն ու կիրառումն է Սահմանադրական դատարանի բացառիկ իրավասությունը, իսկ հանրային իշխանության բոլոր մարմինները՝ Սահմանադրությամբ և օրենքներով ամրագրված իրենց լիազորությունների շրջանակներում մեկնաբանում և կիրառում են Սահմանադրությունը, հատկապես եթե, Սահմանադրության 3-րդ հոդվածին համահունչ, խոսքն անմիջականորեն գործող իրավունքի, այն է՝ մարդու և քաղաքացու հիմնական իրավունքների և ազատությունների մասին է, որոնցով սահմանափակված է ամբողջ հանրային իշխանությունը»:

Բացի այդ, տվյալ որոշման մեջ Սահմանադրական դատարանը՝ ամրագրելով, որ սահմանադրական արդարադատության իրականացումը, հատկապես Սահմանադրության մեջ նշված այլ նորմատիվ իրավական ակտերի՝ Սահմանադրությանը նաև օրենքի համապատասխանությունը որոշելը, Սահմանադրական դատարանի բացառիկ իրավասությունն է, այնուամենայնիվ, փաստել է, որ սահմանադրականության ստուգումը բոլոր դատարանների պարտականությունն է: Սահմանադրական դատարանն այնուհետև հատուկ շեշտել է, որ Սահմանադրության 169-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն` եթե դատարաններն իրենց վարույթում գտնվող կոնկրետ գործով հանգում են կիրառման ենթակա նորմատիվ իրավական ակտի սահմանադրականության խնդրի, այսինքն՝ այդ կապակցությամբ առաջանում են հիմնավոր կասկածներ, և եթե տվյալ գործի լուծումը հնարավոր է միայն այդ նորմատիվ իրավական ակտի կիրառման միջոցով, ապա նրանք պարտավոր են դիմել Սահմանադրական դատարան այդ ակտի՝ Սահմանադրությանը համապատասխանությունը որոշելու հարցով, ինչը նշանակում է, որ բոլոր դատարանները, և ոչ միայն Վճռաբեկ դատարանը, պետք է ինցիդենտ կերպով ստուգեն կիրառվելիք նորմատիվ իրավական ակտի սահմանադրականությունը և պարտավոր են դիմել Սահմանադրական դատարան՝ նշված նախադրյալների առկայության դեպքում:

Վերահաստատելով իր հիշյալ իրավական դիրքորոշումները՝ Սահմանադրական դատարանը գտնում է, որ օրենքի որոշակիության խնդրի կամ օրենքի որևէ այլ՝ մեկնաբանությամբ չհաղթահարվող՝ սահմանադրականության տեսանկյունից նշանակություն ունեցող թերության բացահայտումը դատարանների կողմից, նրանց պարտադիր լիազորությունն է, որն ապահովված է հատկապես Սահմանադրության 169-րդ հոդվածի 4-րդ մասի պահանջներով։

Սահմանադրական դատարանը գտնում է, որ օրենքում նման խնդիրների բացահայտումն անխուսափելի է դարձնում Սահմանադրական դատարան դիմելը, քանի որ դրանք չեն կարող հաղթահարվել այլ (ոչ սահմանադրական) դատարանների կողմից: Օրենքի պահանջների մեկնաբանության դեպքում դրանց անորոշությունը փաստելը ոչ այլ ինչ է, քան սահմանադրականության խնդրի արձանագրում։ Այդ (սահմանադրականության) խնդրի առկայությունն օրենքով սահմանված պահանջի կատարումից «ազատվելու» և սեփական լիազորություններն ընդլայնելու կամ սահմանափակելու համար հիմք դարձնելը նշանակում է սահմանադրականության խնդրի յուրօրինակ լուծում ոչ Սահմանադրական դատարանի կողմից, ինչն անթույլատրելի է: Իսկ քննված գործի շրջանակներում վիճարկվող դրույթի իրավակիրառ պրակտիկայի վերլուծությունը վկայում է, որ Վճռաբեկ դատարանը Օրենսգրքի վիճարկվող դրույթի անորոշությունը պատճառաբանելու նպատակով հղում է արել նախկինում ընդունված իր որոշումներից մեկին՝ անտեսելով Սահմանադրական դատարան դիմելու՝ Սահմանադրությամբ սահմանված պարտադիր լիազորության առկայությունը:»:

5. Հաշվի առնելով 3-րդ կետում հիշատակված միջնորդության ներկայացման, ինչպես նաև այդ միջնորդության լուծումն ըստ էության հետաձգելու մասին Խորհրդի որոշումը, ողջամտորեն կարելի է հանգել հետևության, որ սույն գործով ներկայացված վաղեմության ժամկետներն անցած լինելու հիմքով կարգապահական վարույթը կարճելու մասին միջնորդության լուծման համար կիրառման ենթակա նորմատիվ իրավական ակտի կապակցությամբ Խորհրդում առաջացել են հիմնավոր կասկածներ, իսկ նկատի ունենալով նշված միջնորդության բովանդակությունը, դրա լուծման համար ապացույցների հետազոտման անհրաժեշտության բացակայությունը, ողջամտորեն կարելի է հանգել հետևության, որ համապատասխան կասկածները վերաբերում են համապատասխան իրավադրույթների սահմանադրականության խնդրին: Նման պայմաններում, վերը մեջբերված իրավական կարգավորումների ու դիրքորոշումների հաշվառմամբ, ակնհայտ է, որ Խորհուրդը տվյալ իրադրությունում կրում է ՀՀ սահմանադրական դատարան դիմելու սահմանադրական պարտավորություն, այլ ոչ հայեցողություն:

6. Ելնելով ամբողջ վերորգյալից, գտնում եմ, որ Օրենսգրքի 146-րդ հոդվածի 6-րդ մասի և 147-րդ հոդվածի 6-րդ մասի կարգավորումներում առկա է օրենսդրական բաց այնքանով, որքանով դրանցում բացակայում է համապատասխանաբար կարգապահական վարույթ չհարուցելու և այդպիսին կարճելու՝ կատարված կարգապահական խախտման համար պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետներն անցած լինելու հիմքը։ Միաժամանակ, գտնում եմ, որ օրենսդրական նշված բացը հակասում է ՀՀ Սահմանադրության 1-ին և 3-րդ հոդվածներին, 6-րդ հոդվածի 1-ին մասին, 61-րդ հոդվածի 1-ին մասին, 63-րդ հոդվածի 1-ին մասին, 75-րդ և 79-րդ հոդվածներին այնքանով, որքանով թույլ չի տալիս դատավորին կանխատեսելիորեն ու արդյունավետորեն իրացնելու իր պաշտպանության իրավունքը իր վերաբերյալ կարգապահական վարույթի շրջանակներում։

7. Վերոշարադրյալից ելնելով, խնդրում եմ՝

ա). «Սահմանադրական դատարանի մասին» ՀՀ սահմանադրական օրենքի 71-րդ հոդվածի ուժով՝ «Հայաստանի Հանրապետության դատական օրենսգիրք» սահմանադրական օրենքի 146-րդ հոդվածի 6-րդ մասի և 147-րդ հոդվածի 6-րդ մասի կարգավորումներում առկա օրենսդրական բացի սահմանադրականության հարցով դիմել ՀՀ սահմանադրական դատարան:

բ). ՀՀ վարչական դատավարության օրենսգրքի 94-րդ հոդվածի 1-ին մասի 5-րդ կետի ուժով կայացնել սույն վարույթը կասեցնելու մասին որոշում»:

02.02.2026 թվականին Դավիթ Հարությունյանը Խորհրդի դատավոր անդամ Արմեն Դանիելյանին հայտնված բացարկի միջնորդությամբ հայտնել է, որ.

«1. 24.05.2023թ. ՀՀ արդարադատության նախարարի պարտականությունները կատարողը միջնորդություն (այսուհետ՝ միջնորդություն) է ներկայացրել ՀՀ բարձրագույն դատական խորհուրդ (այսուհետ՝ Խորհուրդ)՝ Դավիթ Հարությունյանին կարգապահական պատասխանատվության ենթարկելու վերաբերյալ:

2. 03.07.2023թ. Խորհուրդը կայացրել է թիվ ԲԴԽ-57-Ո-Կ-16 որոշումը, ըստ որի դադարեցվել են Դավիթ Հարությունյանի լիազորությունները:

3. Դավիթ Հարությունյանը 2024թվականի հունվարի 3-ին անհատական դիմում է ներկայացրել Սահմանադրական դատարան:

5. Սահմանադրական դատարանը 21.05.2024թվականի մայիսի 21-ին կայացրել է ՍԴՈ-1729 որոշումը:

Ըստ Սահմանադրական դատարանի որոշման բառացի արձանագրումների

(...)

Դատական նիստի դռնփակ լինելը չպետք է քողարկող միջոց հանդիսանա «ստվերային արդարադատության» իրականացման համար։

(...)

Սահմանադրական դատարանը գտնում է, որ Խորհրդի կողմից Սահմանադրական օրենքի 90-րդ հոդվածի վիճարկվող 6-րդ մասին տրված մեկնաբանությունը չի համապատասխանում նշված նորմի սահմանադրաիրավական նշանակությանն ու բովանդակությանը և այդպիսով չի ապահովում՝ Սահմանադրության 63-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված՝ դատական վարույթի հրապարակայնության սահմանափակման պահանջները՝ հանգեցնելով Սահմանադրության 63-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված գործի հրապարակային քննության իրավունքի խախտման։

Ողջ վերոշարադրյալի լույսի ներքո՝ Սահմանադրական դատարանը գտնում է, որ Սահմանադրական օրենքի 90-րդ հոդվածի 6-րդ մասը համապատասխանում է Սահմանադրությանն այն մեկնաբանությամբ, որի համաձայն՝ «արդարադատության շահ» ձևակերպումը վերաբերում է Բարձրագույն դատական խորհրդում քննվող կոնկրետ կարգապահական գործով արդարադատության արդյունավետ և անխոչընդոտ իրականացմանը:

(...)

Սահմանադրական դատարանն արձանագրում է, որ վերոնշյալը՝ հավասարապես վերաբերելի է նաև դատավորների՝ կարգապահական վարույթներին, որոնք առանձնանում են ոչ միայն սուբյեկտային կազմի և գործունեության ոլորտի յուրահատկություններով, այլև հանրային շահի բարձր գործակցով։

Խորհրդի սահմանադրաիրավական առաքելության կիզակետը դատարանների և դատավորների՝ անկախության երաշխավորումն է։ Խորհուրդը Սահմանադրությամբ օժտված է դատավորներին կարգապահական պատասխանատվության ենթարկելու և դատավորների լիազորությունները դադարեցնելու սահմանադրիրավական բացառիկ մենաշնորհով, որի շրջանակներում հանդես է գալիս որպես դատարան։

Այդ համատեքստում, Խորհուրդը՝ յուրաքանչյուր դեպքում՝ պետք է կարգապահական վարույթի շրջանակներում դատավորի նկատմամբ ցուցաբերի վերջինիս բարձր կարգավիճակին համարժեք վերաբերմունք։ Խորհրդի սահմանադրաիրավական առաքելությունը պետք է իր պատշաճ կենսագործումը գտնի դատավորի անկախության և հեղինակության՝ ապահովման, մասնագիտական արժանապատվության և արդարադատության շահերի գերակայության գիտակցման համատեքստում։

(...)

Ամբողջացնելով սույն սահմանադրաիրավական վեճի պատկերը՝ Սահմանադրական դատարանն արձանագրում է, որ վիճարկվող դրույթի՝ նմանօրինակ մեկնաբանման և կիրառման հետևանքով ոչ իրավաչափ կերպով սահմանափակվել է Դատավորի՝ շահերի ներկայացվածության երաշխավորման իրավունքը, ինչպես նաև սահմանափակվել է Դատավորի լսված լինելու իրավունքը, ինչի վկայությունն է խնդրո առարկա սանկցիայի կիրառման հետևանքով առաջացած՝ նրա կողմից իր դիրքորոշումը, առնվազն եզրափակիչ խոսքի միջոցով ներկայացնելու անհնարինությունը: Այս համատեքստում Սահմանադրական դատարանը շեշտադրում է, որ խնդրո առարկա դատական սանկցիայի կիրառումը բոլոր դեպքերում չպետք է հանգեցնի անձի լսված լինելու իրավունքի չեզոքացման:

Ողջ վերոշարադրյալի լույսի ներքո՝ Սահմանադրական դատարանը գտնում է, որ Օրենսգրքի 101-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետը համապատասխանում է Սահմանադրությանն այն մեկնաբանությամբ, որի համաձայն՝ դատավորի նկատմամբ կարգապահական վարույթի շրջանակներում՝ «դատական նիստերի դահլիճից հեռացում» դատական սանկցիան կարող է կիրառվել այն պայմաններում, երբ Խորհուրդը կգործադրի բոլոր հնարավոր և անհրաժեշտ ջանքերը՝ դահլիճից հեռացվող դատավորի լսված լինելու իրավունքն ապահովելու համար:

(...)

Դիմողի նկատմամբ կայացված վերջնական դատական ակտը նոր հանգամանքի ի հայտ գալու հիմքով ենթակա է վերանայման՝ օրենքով սահմանված կարգով:

(...)

Սահմանադրության 170-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` սույն որոշումը վերջնական է և ուժի մեջ է մտնում հրապարակման պահից:

6. Դավիթ Հարությունյանը 2024 թվականի օգոստոսի 20-ին դիմել է ԲԴԽ-ին՝ Սահմանադրական որոշման հիման վրա խնդրելով Օրենսգրքի 197-րդ հոդվածով նախատեսված կարգով վերանայել Խորհրդի 03.07.2023 թվականի թիվ ԲԴԽ-57-Ո-Կ-16 որոշումը:

7. 2024 թվականի սեպտեմբերի 3-ին տեղի ունեցած նիստի ընթացքում Խորհրդի նախագահ Կարեն Անդրեասյանը պնդել է 2024 թվականի օգոստոսի 27-ին ներկայացված ինքնաբացարկի միջնորդությունը, որը Խորհրդի անդամների կողմից քննարկման արդյունքում բավարարվել է: Նիստը նախագահողի պարտականությունները ստանձնել է Խորհրդի տարիքով անդամ Արմեն Դանիելյանը, մասնակցությամբ՝ Խորհրդի անդամներ՝ Արթուր Աթաբեկյանի, Հայկ Գրիգորյանի, Կարեն Թումանյանի, Երանուհի Թումանյանցի, Մերի Համբարձումյանի, Էդգար Հովհաննիսյանի և Քրիստինե Մկոյանի:

Գործով զեկուցող է նշանակվել ԲԴԽ ոչ դատավոր անդամ Երանուհի Թումանյանցը:

8. Արմեն Դանիելյանը ոչ միայն տարիքով, այլև առավել փորձառու դատավորն է եղել ԲԴԽ կազմի, 10-ամյակների ստաժով պրոֆեսիոնալ դատավոր է:

9. Արմեն Դանիելյանի նախագահությամբ իրականացված վարույթի գործի նյութերում առկա չէ գեթ մեկ ապացույց, տվյալ, տեղեկություն այն մասին, որ վերջինս կամ ԲԴԽ որևէ այլ անդամ արխիվից պահանջել կամ ծանոթացել է 2023 թվականի վարույթի նյութերին:

ԲԴԽ-ն, ըստ էության, դատական նիստում կարելի է ասել հակադարձեց կամ ենթադրյալ բանավոր հավաստիացում ներկայացրեց այն մասին, որ գործի նյութերին խորհրդի անդամները ծանոթ են եղել և ապացույցի բացակայությունը դրա մասին վկայող հիմք չէ։

10. Արմեն Դանիելյանը, որպես նախագահող, միջոցներ չի ձեռնարկել ՍԴ օրինական ուժի մեջ մտած և վերջնական դատական ակտը կատարելու ուղղությամբ. այդ թվում նաև՝ նախկինում ներկայացված հիմնավորումների ներքո տեղի ունեցող քննությամբ ԲԴԽ մյուս անդամների հետ միասին ստեղծել են արդար դատաքննության իրավունքի իրացման պատրանք, և ակնհայտորեն միտված չեն եղել դիմողի` ՍԴ կողմից արձանագրված իրավունքների խախտումները վերացնելուն:

11. Արդյունքում՝ ԲԴԽ-ն Արմեն Դանիելյանի նախագահությամբ 2024 թվականի հոկտեմբերի 18-ին հակասահմանադրական մեկնաբանություններով կայացրել է ԲԴԽ-82-Ո-Կ-13 որոշումը` 03.07.2023 թվականի թիվ ԲԴԽ-57-Ո-Կ-16 որոշումը չվերանայելու մասին` անտեսելով Սահմանադրական դատարանի օրինական ուժի մեջ մտած ու վերջնական` 21.05.2024 թվականի մայիսի 21-ին կայացրած ՍԴՈ-1729 որոշումը։

Մասնավորապես` ԲԴԽ-ն չի իրականացրել` Սահմանադրական դատարանի որոշմամբ արձանագրված խախտումների վերանայում, ստվերային արդարադատության մասին տպավորությունները փարատելու փորձ կատարելու փոխարեն, ու նշվածն արձանագրելով հանդերձ, անտեսել է ՍԴ Որոշումը` իրականացնելով դրանից չբխող մեկնաբանություններ:

12. Դեռ ավելին` Դավիթ Հարությունյանին թույլատրել են կամ նշել են, որ նա զրկված չէ կողմին` արդարադատության նախարարին, հարցեր տալու հնարավորությունից: Սակայն, ըստ ընդունված գրավոր ընթացակարգի, ինչպես նաև դիմողի միջնորդության (պահանջի, հատուկ նշման) հարցերը պետք է հասցեագրվեր նախարարին, ստացվեր պատասխան հետ վերադարձվեր, տրամադրվեր դիմողին` դիրքորոշում ձևավորելու համար (տես միջնորդության` 2-րդ էջի հատուկ նշումը)։

Մինչդեռ` դիմողի պահանջն ու իրենց իսկ կողմից սահմանված գրավոր ընթացակարգն ուղղակի անտեսելով, Դավիթ Հարությունյանի հարցերը ԲԴԽ-ն չի վերահասցեագրել նախարարին` մասնավորապես դատական թե իբր նախարարից նիստերի արձանագրությունում նշելով, պատասխան չի ստացվել։ Գործի նյութերում միջնորդությունը վերահասցեագրելու, նախարարի կողմից ստանալու ապացույց առկա չէ։

Դեռ ավելին` եթե նույնիսկ ընդունենք, թե իբր դիմողի հատուկ նշմանը հակառակ և իրենց իսկ սահմանած գրավոր ընթացակարգի կանոններին հակառակ, հենց դիմողն էր պարտավոր ուղարկել հարցերը նախարարություն, ապա ԲԴԽ-ի կողմից այդ պայմաններում ևս չեն ձեռնարկվել միջոցներ պարզելու նշված հանգամանքը: Օրինակ` արդյոք առկա է դիմողի կողմից նախարարին ծրար ուղարկելու էլեկտրոնային կամ փոստային կտրոն, նախարարության կողմից գրությունն առձեռն ստանալու մասին ապացույց, կամ արդյոք չպետք է նախարարից ընդհանրապես պահանջվեր դիրքորոշում այն մասին, թե արդյոք ստացել է հարցերը կամ արդյոք պատասխանելու ցանկություն, պարտականություն ունի, թե` ոչ։ Վերջապես արդյոք դիմողն էր պարտավոր նախարարից հարցերի պատասխան ստանար գրավոր, դռնփակ ընթացակարգի պայմաններում:

Այլ կերպ` եթե անտեսենք վերոգրյալն ու ընդունենք, թե ԲԴԽ-ն հակված է եղել իրականացնելու լիարժեք, բազմակողմանի և օբյեկտիվ քննություն, ապա արդյոք նախարարության դիրքորոշումը էական չի եղել, կամ արդյոք չպետք է հայցվեր դիրքորոշման բացակայության պատճառը:

Ինչևէ, հարկ է նշել ավելին և փաստել, որ լիազոր մարմինը` փոխնախարարը, 2026 թվականի հունվարի 26-ի դատական նիստում հաստատել է, որ նման փաստաթուղթ նախարարությունը չի ստացել:

Եզրափակիչ որոշումը ստորագրած ԲԴԽ դատավոր և ոչ դատավոր անդամները որոշման մեջ բնականաբար չեն ներառել նախարարի պատասխանները. դրանք նախարարին հասցեագրված չեն եղել, որով ըստ էության հնարավորություն են ստացել ավարտել վարույթը և հեռանալ խորհրդակցական սենյակ վերջնական` հակասահմանադրական մեկնաբանություններով որոշումը կայացնելու:

13. Դավիթ Հարությունյանը կրկին դիմել է Սահմանադրական դատարան, որը 2025 թվականի հուլիսի 29-ին կայացրել է ՍԴՈ-1791 որոշումը, որի եզրափակիչ մասի համաձայն`

1. «Հայաստանի Հանրապետության դատական օրենսգիրք» սահմանադրական օրենքի 157-րդ հոդվածի 1-ին մասը համապատասխանում է Սահմանադրությանն այն մեկնաբանությամբ, որի համաձայն պատասխանատվության դատավորին կարգապահական ենթարկելու Սահմանադրական դատարանի որոշման՝ որպես նոր հանգամանքի հիմքով՝ ըստ հարցի վերաբերյալ որոշումը էության վերանայելը (որոշումը վերացնելը և նոր որոշում կայացնելը) Բարձրագույն դատական խորհրդի պարտադիր լիազորությունն է:

2. «Սահմանադրական դատարանի մասին» սահմանադրական օրենքի 69-րդ հոդվածի 10-րդ մասի համաձայն՝ Դիմողի նկատմամբ կայացված վերջնական դատական ակտը նոր հանգամանքի ի հայտ գալու հիմքով ենթակա է վերանայման օրենքով սահմանված կարգով՝ նկատի ունենալով, Հանրապետության դատական օրենսգիրք» սահմանադրական օրենքի 157-րդ որ «Հայաստանի հոդվածի 1-ին մասը Դիմողի նկատմամբ կիրառվել է սույն որոշման մեջ նշված մեկնաբանությունից տարբերվող մեկնաբանությամբ:

3. Սահմանադրության 170-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` սույն որոշումը վերջնական է և ուժի մեջ է մտնում հրապարակման պահից:

14. Դավիթ Հարությունյանը 28.10.2025 թվականին դիմում է ներկայացրել Բարձրագույն դատական խորհրդին՝ նոր հանգամանքի հիմքով Բարձրագույն դատական խորհրդի որոշումները վերանայելու մասին։

15. Բարձրագույն դատական խորհրդի՝ «Նոր հանգամանքի հիմքով Բարձրագույն դատական խորհրդի 03.07.2023 թվականի թիվ ԲԴԽ-57-Ո-Կ-16 և 18.10.2024 թվականի թիվ ԲԴԽ-82-Ո-Կ-13 որոշումները վերանայելու դիմումը քննարկելու վերաբերյալ» 12.12.2025 թվականի թիվ ԲԴԽ-83-Ո-Կ-16 որոշմամբ նոր հանգամանքի հիմքով վերանայվել՝ վերացվել են Բարձրագույն դատական խորհրդի 18.10.2024 թվականի թիվ ԲԴԽ-82-Ո-Կ-13 և 03.07.2023 թվականի թիվ ԲԴԽ-57-Ո-Կ-16 որոշումները և որոշվել է նոր որոշման կայացման նպատակով Արդարադատության նախարարի պարտականությունները կատարողի 2023 թվականի մայիսի 24-ի թիվ 42-Ա որոշմամբ ներկայացված միջնորդության քննության համար նշանակել Բարձրագույն դատական խորհրդի նիստ:

16. Դիմողը համապատասխան հերթականությամբ ներկայացրել է բացարկի միջնորդություններ դատավոր և ոչ դատավոր անդամներին, դրանք չեն բավարարվել, գրավոր որոշումներ, պատճառաբանություններ կողմերին չեն հանձնվել, չեն տրամադրվել:

17. Ներկայացվել են իրավունքները, ընթացակարգն ամբողջ ծավալով պարզաբանելու միջնորդություններ, կարգապահական վարույթը կարճելու և այլ միջնորդություններ, սակայն բոլորը մերժվել են:

18. 2025 թվականի դեկտեմբերի 12-ից մինչ 2026 թվականի հունվարի 29-ը տեղի ունեցած դատական նիստերում Դավիթ Հարությունյանը և նրա ներկայացուցիչ Զորայր Հարությունյանը ներկայացրել է ավելի քան 10 միջնորդություն, որից 9-ը բացարկի վերաբերյալ էր, 3-ը վարույթի կարճման, վերջինը ՍԴ դիմելու և այլ միջնորդություններ:

Բոլոր միջնորդությունները, ինչպես նշվել է, մերժվել են, մեկը` «ընթացակարգային վաղեմությունն անցած լինելու արարքի՝ պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետի անցած լինելու հիմքով» բերված միջնորդությունն առաջին պահանջի մասով մերժվել է, իսկ երկրորդ պահանջի մասով՝ քննությունը հետաձգվել է մինչև վերջնական դատական ակտի կայացումը, 1-ով` Սահմանադրական դատարան դիմելու միջնորդության քննության կապակցությամբ, ԲԴԽ-ն հեռացել է խորհրդակցական սենյակ, որոշումը հրապարակել է 2026 թվականի փետրվարի 2-ին` մերժելով միջնորդությունը:

Որևէ միջնորդության վերաբերյալ կայացված գրավոր որոշում չի տրամադրվել կողմերին. հնչել են մերժման ու հետաձգման բանավոր հիմնավորումներ։

16. Խորհրդից ավելի վաղ դատական նիստում հայցվել է պարզաբանում, թե արդյոք նախորդ՝ բացարկները՝ հնարավոր է մերժված լինեն, մասնավորապես՝ այն պատճառով, թե դրանք գրավոր չեն ներկայացվել, կամ հնարավոր է արդյոք որ դրանք մերժված լինեն այն պատճառաբանությամբ, որը նախատեսված է ՀՀ դատական օրենսգրքի 71-րդ հոդվածի 5-րդ մասով («Դատավորը պարտավոր չէ ինքնաբացարկ հայտնել կամ ընդունել բացարկը, եթե դատական ակտ կայացնելու համար չի կարող ստեղծվել արդարադատության մեկ այլ մարմին»):

Նախագահողը` ԲԴԽ նախագահը, այդ կապակցությամբ փաստել է.

«Պարոն Հարությունյան, Ձեզ, ձեր հարցը հասկացել եմ այն պատճառաբանությունները, որ ներկայացվել են, միայն դրանք են և լրացուցիչ պատճառաբանություններ, հիմնավորումներ որոշման մեջ չեն զետեղվելու: Լինելու են դրա շրջանակում, միգուցե բառային արտահայտության փոփոխություն կամ որևէ ձևակերպում լինի, բայց որպես այդպիսին պատճառաբանությունը նա է, ինչ ներկայացվել է։»:

17. Արմեն Դանիելյանին ավելի վաղ հայտնված բացարկը (տես նիստերի արձանագրություն) մերժվել է հետևյալ պատճառաբանությամբ.

Խորհրդի նախագահ: Խորհուրդը որոշեց Արմեն Դանիելյանին՝ ներկայացված բացարկի միջնորդությունը մերժել` հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ միջնորդությամբ չվկայակոչվեց այնպիսի փաստարկ կամ հանգամանք, որով պայմանավորված անկողմնակալ դիտորդի մոտ կարող է ողջամիտ կասկած հարուցել Արմեն Դանիելյանի սույն գործով անաչառության հետ, միջնորդությամբ չհիմնավորվեց նաև Դավիթ Հարությունյանի նկատմամբ կանխակալ վերաբերմունք ունենալու հանգամանքը (տես նիստերի արձանագրություն):

18. 2025 թվականի հունվարի 29-ին բացարկի 2-րդ լրացուցիչ միջնորդություն է ներկայացվել ԲԴԽ ոչ դատավոր անդամ Երանուհի Թումանյանցին ներկայացուցիչ Զորայր Հարությունյանի կողմից` այն պատճառաբանությամբ, որ մասնավորապես.

(...)

Դատական նիստում Դավիթ Հարությունյանի դիմումի բովանդակության հրապարակումից անմիջապես հետո, մինչ Խորհրդի նախագահի կողմից դիրքորոշման արտահայտումը, Խորհրդի անդամ Ե.Թումանյանցը, դիմելով նախագահողին, մասնավորապես նշել է. «պարոն նախագահող, Ձեր թույլտվությամբ ես չմասնակցեմ այս քննարկմանը` հաշվի առնելով, որ որոշակի չափով ինձ է վերաբերվում հարցը, ես ուղղակի դուրս մնամ պրոցեսից քննարկման, շնորհակալություն»։

Խորհրդի անդամ Ե.Թումանյանցի կողմից վերոնշյալ հայտարարությունը ինքնին վկայում է, որ վերջինս գիտակցում է իր անմիջական առնչությունը քննարկման առարկայի հետ, ինչպես նաև այն հանգամանքը, որ իր նախկին հրապարակային խոսքը և գործողությունները կարող են ազդել իր անաչառության ընկալման (տեսանելիության) վրա տվյալ վարույթի շրջանակներում։

(...)

Խորհրդի անդամ Ե.Թումանյանցի կողմից դատավոր Դավիթ Հարությունյանի վերաբերյալ հրապարակային կերպով արված գնահատականները, այդ թվում՝ վերջինիս փաստացի նույնականացումը «զտման» կամ «վեթինգի» գործընթացի հետ, իրականացվել են Խորհրդի արդեն իսկ վերացված որոշումների հիմքով և արտահայտել են ոչ միայն փաստական դիրքորոշում, այլ նաև արժեքային գնահատական՝ ուղղված դատավորի անձին և մասնագիտական հեղինակությանը։

Նման հրապարակային դիրքորոշումը, առավել դեպարտամենտի միջոցներով պատրաստված և պաշտոնական հարթակում բարձր տեսանելիությամբ տարածված տեսանյութում, օբյեկտիվ դիտորդի համար անխուսափելիորեն ձևավորում է այն տպավորությունը, որ Խորհրդի տվյալ անդամը Դավիթ Հարությունյանի նկատմամբ արդեն իսկ ունի ձևավորված կարծիք, որը չի կարող չազդել միջնորդության նոր քննության վրա։

(...):

18.1. Բացարկի միջնորդության մյուս հիմքը, որը ներկայացրել է Դավիթ Հարությունյանը, կայացել է հետևյալում,

«Միանում եմ փաստաբանի միջնորդությանը և զուտ հավելեմ, որ այն վարքագիծը որը դրսևորել Թումանյանցը, մասնավորապես արված հայտարարությունն անկողմնակալ դիտորդի մոտ կարող է առաջացնել, եթե ոչ կողմնակալության, ապա առնվազն արդարադատության իրականացումից հրաժարվելու մասին տպավորություն։ Հաշվի առնելով նախկինում նշվածները, նախկինում բացարկի միջնորդության հիմքում ընկած հանգամանքները, ինչպես նաև փաստաբանի նշածները, գտնում եմ, որ ԲԴԽ ոչ դատավոր անդամ Թումանյանցը պետք է ինքնաբացարկ հայտնի: Հավելեմ նաև հետևյալը. Այն հիմքով, որը ավելի վաղ չէի ներկայացրել, մասնավորապես նախորդ վարույթի ընթացքում երբ Թումանյանցը եղել է զեկուցող, վերջինս ենթադրում եմ ինքն է տիրապետել գործի նյութերին, իր տրամադրության տակ են եղել, այդ վարույթի շրջանակներում ԲԴԽ կողմից ինձ հնարավորություն է տրվել գրավոր հարցեր ուղղել նախարարին, ես այդ հարցերը գրավոր ուղղել էի այն նշումով, որ ես հարցերը տրամադրում եմ ԲԴԽ-ի միջոցով դրանք նախարարին վերահասցեագրելու, պատասխանները ստանալու և ինձ ներկայացնելու համար, մինչդեռ տիկին Թումանյանցի կազմած փաստաթղթերում, ինչպես նաև հետագայում ԲԴԽ համապատասխան որոշման մեջ, որը վերաբերում էր նախորդ որոշումը չվերանայելուն, արձանագրված էր, թե իբր նախարարությունից կամ նախարարից որևէ պատասխան չի ստացվել:

Ավելի պարզ ասեմ. Ես գրությունը հասցեագրում եմ ԲԴԽ-ի միջոցով, հստակ նշում եմ, որ պետք է ԲԴԽ-ն, քանի որ գրավոր ընթացակարգով է իրականացնում, հարցերը վերահասցեագրի նախարարությանը, սակայն իր նախկին գործընկերներին չցանկանալով (ենթադրում եմ) ուղղել հարցերը, ուղղակի նշում է կատարել, որ այդ հարցերի պատասխան չի ստացվել, այնինչ ընդհանրապես նախարարությանն այդ հարցերը, հարցաշարը չի ուղարկվել այդպիսի իրականությանը չհամապատասխանող նշումներ են կատարվել նաև վերջնական որոշման մեջ՝ արձանագրելով, թե նախարարությունը պատասխան չի տրամադրել կամ նախարարությունից չի ստացվել այն պայմաններում, երբ ԲԴԽ-ն, ենթադրում եմ զեկուցող դատավորն այդ հարցերը չի ուղարկել նախարարությանը:

Միանում եմ փաստաբանիս միջնորդությանը:»

19. Խորհուրդը հեռացել է խորհրդակցական սենյակ, վերադարձել է` ուղղելով լրացուցիչ հարցեր, հեռացել խորհրդակցական սենյակ և որոշումը հրապարակել է 2026թվականի հունվարի 29-ին:

Ըստ հրապարակված պատճառաբանության.

(...)

Այսպիսով` պարոն Հարությունյանի կողմից հիմքով ներկայացրած բացարկի միջնորդությունը խորհուրդը որոշեց մերժել` այն հիմնավորմամբ, որ պարոն Հարությունյանի կողմից նկարագրված իրավիճակն ու գործողությունները կապված են այն վարույթի հետ, որով քննության արդյունքներով կայացված որոշումն արդեն իսկ վերանայված և վերացված է։ Այնուամենայնիվ` խորհուրդը անհրաժեշտ է համարում պարզաբանել և արձանագրում է, որ այդ իրավիճակը պայմանավորված չի եղել կոնկրետ Երանուհի Թումանյանցի անմիջական գործողությունների արդյունքներով։

Բացարկի մյուս հիմքի մասով, որ ներկայացվել էր Դավիթ Հարությունյանի ներկայացուցչի կողմից, նույնպես գտնում եմ, որ ենթակա է մերժման, հիմք ընդունելով հետևյալը, որ բացարկի միջնորդության քննարկման արդյունքում ակնհայտ դարձավ, որ Երանուհի Թումանյանցի հայտարարությունը վերաբերել է Դավիթ Հարությունյանի կողմից ներկայացրած դիմումի քննարկման ընթացակարգին ըստ էության, մասնավորապես խորհրդի ոչ որպես դատարան հանդիսանալով պայմանավորված հարցի քննությանը, ինչպիսի պայմաններում Երանուհի Թումանյանցի գործողություններն ու այդ նիստում հայտարարությունը չի կարող անկողմնակալ դիտորդի մոտ կասկած հարուցել՝ Երանուհի Թումանյանցի անաչառության վերաբերյալ, հետևաբար նաև հիմք հանդիսանալ բացարկի միջնորդությունը բավարարելու համար։

20. Այսպիսով` խորհրդի մերժման պատճառաբանությունից կարելի է արձանագրել՝ նախ և առաջ հետևյալը.

Այն հանգամանքը, գործողությունները կապված են այն վարույթի հետ, որով քննության արդյունքներով կայացված որոշումն արդեն իսկ վերանայված և վերացված է, ապա կողմը չի վիճարկում, այլև շեշտում է, որ հենց որոշման վերացումը խորհրդի կողմից փաստում է դրա անօրինական լինելը, դեռ ավելին որպես մասնակցությունը բացառող էական հանգամանք է, նախկինում խախտում թույլ տված դատավորը չի կարող լինել իր գործով դատավոր:

Բացի այդ Խորհրդի արձանագրումից հնարավոր է կատարել հետևյալ եզրահանգումները, մասնավորաբար`

ա) «իրավիճակը», փաստը տեղի է ունեցել, սակայն այն պայմանավորված չի եղել կոնկրետ Երանուհի Թումանյանցի անմիջական գործողությունների արդյունքներով. պայմանավորված է Կարեն Անդրեասյանի պահպանված ազդեցությամբ

բ) «իրավիճակը», փաստը տեղի է ունեցել, սակայն այն ոչ թե կոնկրետ Երանուհի Թումանյանցի անմիջական գործողությունների արդյունքներով է պայմանավորված, այլև այն կատարվել է համակատարմամբ այլ ԲԴԽ անդամների մասնակցությամբ

բ) «իրավիճակը», փաստը տեղի է ունեցել, սակայն այն ոչ թե կոնկրետ Երանուհի Թումանյանցի անմիջական գործողությունների արդյունքներով է պայմանավորված, այլ պայմանավորված է նրա անգործությամբ, քանի որ դատական նիստը նախագահողը եղել է Արմեն Դանիելյանը և նա է կազմել ու ստորագրել դատական նիստերի արձանագրությունը` նշելով, որ նախարարից պատասխան չի ստացվել։

դ) այլ տարբերակներ, որոնք չեն բացառում Երանուհի Թումանյանցի և Արմեն Դանիելյանի գործողությունները կամ անգործությունը նիստերի արձանագրությունում իրականությանը չհամապատասխանող տեղեկությունների զետեղման համար, որը նաև հնարավորություն է տվել կայացնել հակասահմանադրական մեկնաբանությամբ` հետագայում իրենց իսկ կողմից վերացված որոշումը։

21. Բացի այդ Արմեն Դանիելյանը, որպես նախագահող, ԲԴԽ անդամ ստորագրել է 2024 թվականի հոկտեմբերի 7-ին` ժամը 11:00-ին, տեղի ունեցած դատական նիստերի արձանագրությունը։

Ըստ արձանագրության՝

«Նախագահությամբ Ա.Դանիելյանի Մասնակցությամբ խորհրդի անդամներ՝ Արթուր Աթաբեկյանի, Հայկ Գրիգորյանի, Կարեն Թումանյանի, Երանուհի Թումանյանցի, Մերի Համբարձումյանի, Էդգար Հովհաննիսյանի և Քրիստինե Մկոյանի,

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ։ Քննության առնվեց Դավիթ Հարությունյանի դիմումը՝ «Հայաստանի Հանրապետության դատական օրենսգիրք» սահմանադրական օրենքի 157 հոդվածով նախատեսված կարգով Խորհրդի 03.07.2023 թվականի թիվ ԲԴԽ-57-Ո-Կ-16 որոշումը վերանայելու վերաբերյալ։

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ: Հրապարակվեց խորհրդի կազմը:

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ։ Հրապարակվեց նիստից առաջ Դիմողի և Դիմողի ներկայացուցչի կողմից ներկայացված դիմումը և արձանագրվեց, որ դիմումը քննվում է գրավոր ընթացակարգով, կողմերին հրավիրելու անհրաժեշտությունը բացակայում է, այդպիսի անհրաժեշտություն առաջանալու դեպքում կողմերի մասնակցության հարցը լրացուցիչ կքննարկվի։

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ։ Ներկայացվեց 07.10.2024 թվականին Դիմողի կողմից Խորհրդի անդամ Երանուհի Թումանյանցին հայտնված բացարկի միջնորդությունը:.11

(տևողության նշումներ չկան)

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ։ Խորհրդակցական սենյակում միջնորդության քննության արդյունքում Խորհրդի անդամ Երանուհի Թումանյանցին հայտնված բացարկի միջնորդությունը մերժվեց:

(տևողության նշումներ չկան)

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ։ Ներկայացվեց 07.10.2024 թվականին Դիմողի կողմից Խորհրդի անդամ Քրիստինե Մկոյանին հայտնված բացարկի միջնորդությունը։.12

(տևողության նշումներ չկան)

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ։ Խորհրդակցական սենյակում՝ միջնորդության քննության արդյունքում Խորհրդի անդամ Քրիստինե Մկոյանին հայտնված բացարկի միջնորդությունը մերժվեց:

(տևողության նշումներ չկան)

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ։ Ներկայացվեց 07.10.2024 թվականին Դիմողի կողմից Խորհրդի անդամ Արթուր Աթաբեկյանին հայտնված բացարկի միջնորդությունը:.13

(տևողության նշումներ չկան)

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ։ Խորհրդակցական սենյակում միջնորդության քննության արդյունքում Խորհրդի անդամ Արթուր Աթաբեկյանին հայտնված բացարկի միջնորդությունը մերժվեց։

(տևողության նշումներ չկան)

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ: Ներկայացվեց 07.10.2024 թվականին Դիմողի կողմից Խորհրդի անդամ Հայկ Գրիգորյանին հայտնված բացարկի միջնորդությունը։.14

(տևողության նշումներ չկան)

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ։ Խորհրդակցական սենյակում միջնորդության քննության արդյունքում Խորհրդի անդամ Հայկ Գրիգորյանին հայտնված բացարկի միջնորդությունը մերժվեց։

(տևողության նշումներ չկան)

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ։ Դիմողի ներկայացուցիչ Զորայր Հարությունյանը 24.09.2024 թվականին Խորհրդին ներկայացված «Իրավունքների իրազեկում, պարզաբանում տրամադրելու մասին» միջնորդությամբ, պատշաճ իրավաբանական օգնություն ցույց տալու անհրաժեշտությամբ պայմանավորված խնդրել է պարզաբանել՝

1. Ներկայումս իրականացվող քննության արդյունքում ի՞նչպիսի դատական ակտ/ակտեր/ կարող են կայացվել։ Արդյո՞ք Խորհուրդն իրականացնում է վերանայման վարույթ և դեռևս պետք է կայացվի վերանայման դիմումը բավարարելու կամ մերժելու մասին որոշում, թե խորհրդի գնահատմամբ վերանայումն ավարտված է և արդեն իսկ իրականացվում է Դավիթ Հարությունյանի նկատմամբ իրականացված կարգապահական վարույթի բովանդակային քննություն ՀՀ ՍԴ կողմից արձանագրված իրավունքների խախտումների վերացման նպատակով։

2. Հայցվող հարցերի պատասխանները ի՞նչպիսի հնարավոր դատական ակտի(երի) կայացման համար են ծառայեցվելու:

3. խորհուրդը, հայցվող հարցերի պատասխանների ներկայացման ժամկետներ, մասնավորապես 10-օրյա ժամկետ տրամադրելով, արդյո՞ք առաջնորդվում է նախկին պրակտիկայով, այսինքն` հաշվարկում չի ներառում աշխատանքային օրերը, թե՞ ոչ:

(տևողության նշումներ չկան)

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ։ «Իրավունքների իրազեկում, պարզաբանում տրամադրելու մասին» միջնորդության երրորդ հարցադրման բնույթով պայմանավորված դրա վերաբերյալ արդեն իսկ Դիմողի ներկայացուցչին տրվել է պարզաբանում առ այն, որ պատասխանը, ինչպես մատնանշել է Դիմողի ներկայացուցիչը, պետք է տրամադրվի՝ աշխատանքային օրերի հաշվարկով, հետևաբար սույն նիստի ընթացքում երրորդ հարցադրմանն անդրադառնալու անհրաժեշտությունը բացակայում է: Ինչ վերաբերում է առաջին և երկրորդ հարցադրումներին, ապա Խորհուրդը որոշեց վերոնշյալ միջնորդությամբ նշված հարցադրումները քննության չառնել:

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ։ «Իրավունքների իրազեկում, պարզաբանում տրամադրելու մասին» միջնորդության երրորդ հարցադրման բնույթով պայմանավորված դրա վերաբերյալ արդեն իսկ Դիմողի ներկայացուցչին տրվել է պարզաբանում առ այն, որ պատասխանը, ինչպես մատնանշել է Դիմողի ներկայացուցիչը, պետք է տրամադրվի՝ աշխատանքային օրերի հաշվարկով, հետևաբար սույն նիստի ընթացքում երրորդ հարցադրմանն անդրադառնալու անհրաժեշտությունը բացակայում է: Ինչ վերաբերում է առաջին և երկրորդ հարցադրումներին, ապա Խորհուրդը որոշեց վերոնշյալ միջնորդությամբ նշված հարցադրումները քննության չառնել:

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ։ 01.10.2024 թվականին դիմող Դավիթ Հարությունյանի կողմից ներկայացված «Միջնորդություն» վերտառությամբ փաստաթղթի քննություն:

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ։ 01.10.2024 թվականին դիմող Դավիթ Հարությունյանի կողմից ներկայացված «Միջնորդություն» վերտառությամբ փաստաթղթի վերաբերյալ Լիազոր մարմնի կողմից դիրքորոշում Խորհրդում չի ստացվել։

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ։ Դիմողի կողմից 04.10.2024 թվականին ներկայացված պատասխանի.15 քննություն:

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ։ Դավիթ Հարությունյանի Դիմումի՝ «Հայաստանի Հանրապետության դատական օրենսգիրք» սահմանադրական օրենքի 157-րդ հոդվածի հիմքով Խորհրդի 03.07.2023 թվականի թիվ ԲԴԽ-57-Ո-Կ-16 որոշումը վերանայելու վերաբերյալ հարցի քննությունը ավարտվեց:

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ։ Խորհուրդը հեռացավ խորհրդակցական սենյակ որոշում կայացնելու, որոշման կայացման օրվա մասին կտեղեկացվի լրացուցիչ։

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ։ Նիստը հայտարարվեց փակված:

Խորհրդի նիստը նախագահող՝ ստորագրություն/ Արմեն Դանիելյան

Քարտուղար՝ /ստորագրություն/ Թամարա Ղուկասյան

(տևողության մասին նշում չկա)։

21. Այսպիսով` ըստ նիստերի 07.10.2024թվականի արձանագրության Արմեն Դանիելյանը ստորագրել է նշված արձանագրությունը, որևէ տևողություն չի նշել, սակայն, ըստ արձանագրության հետազոտել է շուրջ 500 էջից ավելի ծավալ ունեցող փաստաթղթեր, որոնց վերաբերյալ կայացրել է որոշումներ (տվյալ դեպքում չի կարող ընդունելի համարվել ԲԴԽ-ի կողմից ենթադրվող այն հնարավոր հիմնավորումը, որ այդ նյութերին ԲԴԽ անդամները ծանոթացել են նախապես, քանի որ այդ նյութերի ճնշող մեծամասնությունը՝ ավելի քան 400 էջից բաղկացած փաստաթղթերը մուտքագրվել են ԲԴԽ գրասենյակ այդ նիստից րոպեներ առաջ):

21.1. Միայն դատական նիստերի կամ ընդհանրապես նմանատիպ արձանագրությունների ժամերը չնշելը, եթե նույնիսկ անտեսենք ամբողջ վերոգրյալը, ինքնին փաստում է երաշխիքների բացակայությամբ օրենքի պահանջների անտեսմամբ կատարված այնպիսի գործողության մասին, որը ինքնին կասկածահարույց է անկողմնակալ դիտորդի տեսանկյունից` առավել ևս պրոֆեսիոնալ իրավաբանների շրջանում։

Վարչական դատավարության օրենսգրքի 129-րդ հոդվածը` Դատական նիստի արձանագրությանը ներկայացվող պահանջների մասին, սահմանում է

1. Դատական նիստերն արձանագրվում են։

2. Դատական նիստի արձանագրման ձևի և բովանդակության, այն վարելու կարգի, արձանագրության վերաբերյալ դիտողություններ ներկայացնելու վրա տարածվում են Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիական դատավարության օրենսգրքի համապատասխան կանոնները։

ՀՀ քաղաքացիական դատավարության օրենսգրքի 162-րդ հոդվածը սահմանում է,

1. Դատական նիստի պարզ թղթային արձանագրությունում նշվում են՝

1. դատական նիստի տարին, ամիսը, ամսաթիվը և վայրը,

2) դատական նիստն սկսելու և ավարտելու ժամը,

(...):

21.2. Միայն օրենքով սահմանված նվազագույն պահանջների նման խախտումը բավարար փաստարկ է նշելու, որ բազմամյա և փորձառու դատավորի կողմից դրանք կատարելն ունեցել է դիտավորություն։

22. 2026 թվականի հոկտեմբերի 7-ին` ժամը 11:00-ին, նշանակված դատական նիստը սկսել է ժամանակին,.16 հնարավոր է ավարտված լինի ժամը 11:25-ին, քանի որ շենքի երրորդ հարկի պատուհանից դեպի բակ նայող ԲԴԽ դատավոր անդամ Արթուր Աթաբեկյանը բարևներով է փոխանակվել Դավիթ Հարությունյանից հարցազրույց վերցնող լրագրողների հետ, իսկ նույն օրը` ժամը 12.00-սահմաններում «դատական կազմի» որոշ անձինք դուրս են եկել ԲԴԽ շենքից, մի մասը ենթադրաբար չի էլ վերադարձել։ Դատական նիստը չի ընդմիջվել. Նշում չկա այդ մասին։

Ընդ որում` դատական նիստը՝ ծանուցագրում նշված ժամին` ժամը 11.00-ին սկսված լինելու մասին ապացույց.17 է, թե դիմողի մոտ առկա ու ԶԼՄ-ների հրապարակումները, տեսաձայնագրությունները, թե դեպարտամենտից ստացված պատասխանը:

23. Այլ խոսքով` դիմողը բացարկի համատեքստում ավելի վաղ հակված է եղել կարծելու, որ ամբողջ գործընթացը կրել է ձևական բնույթ, վարույթի վերանայումը կամ չվերանայելու մասին որոշմանը նախորդող դատավարական գործողությունները զուտ պատրանքային են եղել, ԲԴԽ անդամները չեն կարդացել գործի նյութերը, դրանք գտնվել են բացառապես ԲԴԽ ոչ դատավոր անդամ Երանուհի Թումանյանցի տիրապետության տակ, նա է կազմել և զուտ ստորագրման տվել արձանագրություններն ու որոշումները, որպեսզի մյուսներն անգործությամբ հնարավորություն ստանան շրջանցել ու անտեսեն օրինական ուժ ստացած ու վերջնական դատական ակտի պահանջները, այդուհանդերձ ԲԴԽ-ի այն արձանագրումների հաշվառմամբ, որ իրավիճակը պայմանավորված չի եղել կոնկրետ Երանուհի Թումանյանցի անմիջական գործողությունների արդյունքներով, կարելի է փաստել, որ խախտումները (իրականությունը չհամապատասխանող տեղեկությունների զեղչմամբ՝ արձանագրության կազմումը, Սահմանադրական դատարանի որոշմամբ արձանագրված խախտումների վերանայում չիրականացնելը, ստվերային, արդարադատության մասին տպավորությունները փարատելու փորձ կատարելու փոխարեն, ու նշվածն արձանագրելով հանդերձ, ՍԴ Որոշման անտեսումը՝ կատարելով Սահմանադրությանը հակասող մեկնաբանությունների կատարումը` և անձի Սահմանադրական իրավունքների ոչ իրավաչափ միջամտությունը) կատարվել են համակատարմամբ, գործողությամբ ու հատկապես դատական նիստը նախագահող ու արձանագրությունը ստորագրած (կազմած) Արմեն Դանիելյանն է եղել հիշյալ գործընթացի պատասխանատուն և/կամ իրականացնողը։

24. Հիշատակված արձանագրության տակ Արմեն Դանիելյանի ստորագրությունը՝ անկողմնակալ դիտորդի մոտ չի կարող առաջացնել տպավորություն, եթե ոչ համոզմունք նրա անկողմնակալության վերաբերյալ։

25. Եթե նույնիսկ ընդունենք, թե Արմեն Դանիելյանը նշված գործողությունները չի կատարել սեփական նախաձեռնությամբ կամ արձանագրությունը սխալ կամ թերի է կազմվել այլ անձի կողմից, ապա արդյոք հնարավոր է փարատել նրա կողմից գործողությամբ կամ անգործությամբ, ստորագրության զետեղման պայմաններում այն կասկածները, որ կոնկրետ ինքը կողմի` Դավիթ Հարությունյանի գործով դրսևորել է այնպիսի վարքագիծ, որը վկայում է նրա կողմնակալության և ոչ անաչառ լինելու մասին։

26. Նկատի ունենալով, որ վարույթը դեռևս չի ավարտվել և իր բնույթով հաստատապես ներառելու է ոչ միայն արդեն բարձրացված, այլ նաև հետագա փուլերում ծագող այլ հարցերի քննարկում, իսկ Արմեն Դանիելյանը՝ նկարագրված գործողությունների (և/կամ անգործության) պայմաններում դեռևս ԲԴԽ կազմում է, ապա նրա մասնակցությունն օբյեկտիվորեն կարող է առնվազն խնդրահարույց լինել անաչառության տեսակետից:

27. Մասնավորապես` գտնում եմ, որ բարձրացված հարցերը, նկարագրված խախտումները՝ թերևս այս փուլում պետք է ընդունվեն առնվազն՝ ինքնաբացարկի համատեքստում։ Կողմերի համար չի կարող դատարանի կազմում ընդունելի լինել այն դատավորի առկայությունը, ում գործողությունները ունեցել են նմանատիպ դրսևորումներ:

28. Թեև վերոգրյալի պայմաններում՝ բնավ կանխորոշող չէ, սակայն Արմեն Դանիելյանը նաև այս գործով բացարկի է ենթակա, քանի որ նա ականատես է եղել այն հանգամանքներին, որոնք վիճարկվում են գործի քննության ընթացքում. Արմեն Դանիելյանը, լինելով քրեական գործեր քննող դատավոր Դավիթ Հարությունյանի հետ մասնակցել է 2022 թվականաի՝ նոյեմբերի 25-27-ը՝ Դիլիջանում տեղի ունեցած իրադարձություններին, ականատես է եղել Կարեն Անդրեասյանի խոսքերին «բարեփոխումների ճանապարհին սեպ խրողներին՝ հեռացնելու, օրենսդրական նախաձեռնությունների քվեարկությանը, դատավորների հանդեպ՝ նախագծերով «անազնվության» դրսևորումներին, նրա էլ փոստին՝ պետք է ԲԴԽ նախագահի հանձնարարությամբ ուղարկած լինեն այդ մասին ապացույցներ և այլն: Նշվածը, ինչպես նշվեց կանխորոշող չէ։

29. Ելնելով ամբողջ վերոգրյալից, նկատի ունենալով, որ առնվազն անկողմնակալ դիտորդի մոտ կարող է ողջամիտ կասկած հարուցել տվյալ գործով Խորհրդի անդամ Արմեն Դանիելյանի՝ անաչառության մեջ, Խորհրդին՝ խնդրում եմ բավարարել սույն միջնորդությունը և ընդունել նրա բացարկը»:

16.02.2026 թվականին Դավիթ Հարությունյանը Խորհրդի անդամ Արթուր Աթաբեկյանին հայտնված բացարկի միջնորդությամբ հայտնել է, որ.

«1. 24.05.2023թ. ՀՀ արդարադատության նախարարի պարտականությունները կատարողը միջնորդություն (այսուհետ՝ միջնորդություն) է ներկայացրել ՀՀ բարձրագույն դատական խորհուրդ (այսուհետ՝ Խորհուրդ)՝ Դավիթ Հարությունյանին կարգապահական պատասխանատվության ենթարկելու վերաբերյալ:

2. 03.07.2023թ. Խորհուրդը կայացրել է թիվ ԲԴԽ-57-04-16 որոշումը, ըստ որի դադարեցվել են Դավիթ Հարությունյանի լիազորությունները։

3. Դավիթ Հարությունյանը 2024թվականի հունվարի 3-ին անհատական դիմում է ներկայացրել Սահմանադրական դատարան:

5. Սահմանադրական դատարանը 21.05.2024թվականի մայիսի 21-ին կայացրել է ՍԴՈ-1729 որոշումը:

Ըստ Սահմանադրական դատարանի որոշման բառացի արձանագրումների (...)

Դատական նիստի դռնփակ լինելը չպետք է քողարկող միջոց հանդիսանա «ստվերային արդարադատության» իրականացման համար։

(...)

Սահմանադրական դատարանը գտնում է, որ Խորհրդի կողմից Սահմանադրական օրենքի 90-րդ հոդվածի վիճարկվող 6-րդ մասին տրված մեկնաբանությունը չի համապատասխանում նշված նորմի սահմանադրաիրավական նշանակությանն ու բովանդակությանը և այդպիսով չի ապահովում՝ Սահմանադրության 63-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված դատական վարույթի հրապարակայնության սահմանափակման պահանջները՝ հանգեցնելով Սահմանադրության 63-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված՝ գործի հրապարակային քննության իրավունքի խախտման։

Ողջ վերոշարադրյալի լույսի ներքո՝ Սահմանադրական դատարանը գտնում է, որ Սահմանադրական օրենքի 90-րդ հոդվածի 6-րդ մասը համապատասխանում է Սահմանադրությանն այն մեկնաբանությամբ, որի համաձայն՝ «արդարադատության շահ» ձևակերպումը վերաբերում է Բարձրագույն դատական խորհրդում քննվող կոնկրետ կարգապահական գործով արդարադատության արդյունավետ և անխոչընդոտ իրականացմանը:

(...)

Սահմանադրական դատարանն արձանագրում է, որ վերոնշյալը հավասարապես վերաբերելի է նաև դատավորների կարգապահական վարույթներին, որոնք առանձնանում են ոչ միայն սուբյեկտային կազմի և գործունեության ոլորտի յուրահատկություններով, այլև հանրային շահի բարձր գործակցով:

Խորհրդի սահմանադրաիրավական դատարանների և դատավորների անկախության երաշխավորումն է։ Խորհուրդը առաքելության կիզակետը Սահմանադրությամբ օժտված պատասխանատվության ենթարկելու և դատավորների լիազորությունները դատավորներին կարգապահական դադարեցնելու սահմանադրաիրավական բացառիկ մենաշնորհով, որի շրջանակներում հանդես է գալիս որպես դատարան:

Այդ համատեքստում, Խորհուրդը՝ յուրաքանչյուր դեպքում պետք է կարգապահական վարույթի շրջանակներում դատավորի նկատմամբ ցուցաբերի վերջինիս բարձր կարգավիճակին համարժեք վերաբերմունք։ Խորհրդի սահմանադրաիրավական առաքելությունը պետք է իր պատշաճ կենսագործումը գտնի դատավորի անկախության և հեղինակության ապահովման, մասնագիտական արժանապատվության և արդարադատության շահերի գերակայության գիտակցման համատեքստում։

(...)

Ամբողջացնելով սույն սահմանադրաիրավական վեճի պատկերը՝ Սահմանադրական դատարանն արձանագրում է, որ վիճարկվող դրույթի նմանօրինակ մեկնաբանման և կիրառման հետևանքով ոչ իրավաչափ կերպով սահմանափակվել է Դատավորի՝ շահերի ներկայացվածության երաշխավորման իրավունքը, ինչպես նաև սահմանափակվել է Դատավորի լսված լինելու իրավունքը, ինչի վկայությունն է խնդրո առարկա սանկցիայի կիրառման հետևանքով առաջացած՝ նրա կողմից իր դիրքորոշումը, առնվազն եզրափակիչ խոսքի միջոցով ներկայացնելու անհնարինությունը: Այս համատեքստում Սահմանադրական դատարանը շեշտադրում է, որ խնդրո առարկա դատական սանկցիայի կիրառումը բոլոր դեպքերում չպետք է հանգեցնի անձի լսված լինելու իրավունքի չեզոքացման:

Ողջ վերոշարադրյալի լույսի ներքո՝ Սահմանադրական դատարանը գտնում է, որ Օրենսգրքի 101-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետը համապատասխանում է Սահմանադրությանն այն մեկնաբանությամբ, որի համաձայն՝ դատավորի նկատմամբ կարգապահական վարույթի շրջանակներում՝ «դատական նիստերի դահլիճից հեռացում» դատական սանկցիան կարող է կիրառվել այն պայմաններում, երբ Խորհուրդը կգործադրի բոլոր հնարավոր և անհրաժեշտ ջանքերը՝ դահլիճից հեռացվող դատավորի լսված լինելու իրավունքն ապահովելու համար:

(...)

Դիմողի նկատմամբ կայացված վերջնական դատական ակտը նոր հանգամանքի ի հայտ գալու հիմքով ենթակա է վերանայման՝ օրենքով սահմանված կարգով:

(...)

Սահմանադրության 170-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` սույն որոշումը վերջնական է և ուժի մեջ է մտնում հրապարակման պահից:

6. Դավիթ Հարությունյանը 2024 թվականի օգոստոսի 20-ին դիմել է ԲԴԽ-ին՝ Սահմանադրական որոշման հիման վրա խնդրելով Օրենսգրքի 157-րդ հոդվածով նախատեսված կարգով վերանայել Խորհրդի 03.07.2023 թվականի թիվ ԲԴԽ-57-Ո-Կ-16 որոշումը:

7. 2024 թվականի սեպտեմբերի 3-ին տեղի ունեցած նիստի ընթացքում Խորհրդի նախագահ Կարեն Անդրեասյանը պնդել է 2024 թվականի օգոստոսի 27-ին ներկայացված ինքնաբացարկի միջնորդությունը, որը Խորհրդի անդամների կողմից քննարկման արդյունքում բավարարվել է: Նիստը նախագահողի պարտականությունները ստանձնել է Խորհրդի տարիքով անդամ Արմեն Դանիելյանը, մասնակցությամբ Խորհրդի անդամներ՝ Արթուր Աթաբեկյանի, Հայկ Գրիգորյանի, Կարեն Թումանյանի, Երանուհի Թումանյանցի, Մերի Համբարձումյանի, Էդգար Հովհաննիսյանի և Քրիստինե Մկոյանի:

Գործով զեկուցող է նշանակվել ԲԴԽ ոչ դատավոր անդամ Երանուհի Թումանյանցը:

8. Արթուր Աթաբեկյանը մասնակցել է նախկինում տեղի ունեցած երկու վարույթներին: Ի թիվս այլոց` դատավոր Արթուր Աթաբեկյանը ստորագրել է որոշումների տակ կամ կայացրել է որոշումներ, որոնցում զետեղված են եղել ոչ միայն սխալ դատողություններ, եզրահանգումներ իրավական նորմերի հակասահմանադրական մեկնաբանություններ և կիրառում, այլև իրականությանն ակնհայտորեն չհամապատասխանող տվյալներ, տեղեկություններ։

Սկզբնական վարույթի ընթացքում Ա.Աթաբեկյանն անգործությամբ թույլ է տվել ԲԴԽ նախագահին՝ հանելու իր կողմից հնչած հարցերը, դիրքորոշումները` ենթարկվելով՝ վերջինիս օրենքից չբխող պահանջներին: Վերջինիս՝ ներկայությամբ փաստաբաններին՝ ընթացող նիստին չթույլատրելու գործընթացում ևս դրսևորել է առնվազն անգործություն։

9. ԲԴԽ նախագահ Արթուր Աթաբեկյանին ավելի վաղ հայտնվել է բացարկի միջնորդություն՝ մասնավորապես` հաշվի առնելով դատավոր Դավիթ Հարությունյանի նկատմամբ ունեցած կանխակալ վերաբերմունքը, առնվազն 2023թվականին և 2024թվականին դատավորի նկատմամբ իրականացվող կարգապահական վարույթի շրջանակներում թույլ տված սահմանադրական իրավունքների ոտնահարման, անօրինական գործողություններին մասնակցության փաստերի համատեքստում, որոնք առնվազն անկողմնակալ դիտորդի մոտ չեզոքացնում էին նրա վերաբերյալ անկողմնակալության կամ անաչառության մասին կարծքիները:

Ի թիվս այլոց` դատավոր Արթուր Աթաբեկյանը ստորագրել է որոշումների տակ, կամ կայացրել է որոշումներ, որոնցում զետեղված են եղել ոչ միայն սխալ դատողություններ ու իրավական եզրահանգումներ, այլև իրականությանն ակնհայտորեն չհամապատասխանող տվյալներ, տեղեկություններ:

10. 2024թվականին՝ մյուսների հետ շարունակելով ստվերային արդարադատության զուգորդմամբ՝ ձևական դատավարության իրականացումը և Սահմանադրական դատարանի որոշման պահանջները չկատարելու, նախկինում թույլ տված խախտումները կոծկելու նկատառումներից և/կամ այլ շարժառիթներից ելնելով, մասնավորապես 2024թվականի հոկտեմբերի 7-ին տեղի ունեցած դատական նիստի արձանագրությունում զետեղված իրականությանը չհամապատասխանող տեղեկությունների հիման վրա կայացրել է հերթական անօրինական որոշումը կամ ստորագրել է դրա տակ։

11. Ի սկզբանե կանխավարկածը եղել է նրանում, որ Արթուր Աթաբեկյանը ծանոթ չի եղել գործի նյութերին, սակայն այն վերջինս հավաստիացրել է, որ անձամբ ծանոթ է եղել: Մասնավորապես` նյութերում առկա չէ գեթ մեկ ապացույց, տվյալ, տեղեկություն այն մասին, որ վերջինս կամ ԲԴԽ որևէ այլ անդամ արխիվից պահանջել կամ ծանոթացել է 2023թվականի վարույթի նյութերին:

Ընթացիկ վարույթում ԲԴԽ-ն, ի դեմս նախագահի, դատական նիստում պարբերաբար հակադարձել ու բանավոր հավաստիացում է ներկայացրել այն մասին, որ գործի նյութերին խորհրդի անդամները ծանոթ են եղել և ապացույցի բացակայությունը դրա մասին վկայող հիմք չէ։

12. Արթուր Աթաբեկյանը մյուսների հետ միջոցներ չի ձեռնարկել ՍԴ օրինական ուժի մեջ մտած և վերջնական դատական ակտը կատարելու ուղղությամբ. այդ թվում նաև նախկինում ներկայացված հիմնավորումների ներքո տեղի ունեցող քննությամբ ԲԴԽ մյուս անդամների հետ միասին ստեղծել են արդար դատաքննության իրավունքի իրացման պատրանք, և ակնհայտորեն միտված չեն եղել դիմողի` ՍԴ կողմից արձանագրված իրավունքների խախտումները վերացնելուն։

13. Արդյունքում` ԲԴԽ գործող նախագահը 2024 թվականի հոկտեմբերի 18-ին հակասահմանադրական մեկնաբանություններով կայացրել է ԲԴԽ-82-Ո-Կ-13 որոշումը` 03.07.2023 թվականի թիվ ԲԴԽ-57-Ո-Կ-16 որոշումը չվերանայելու մասին` անտեսելով Սահմանադրական դատարանի օրինական ուժի մեջ մտած վերջնական` 21.05.2024 թվականի մայիսի 21-ին կայացրած ՍԴՈ-1729 որոշումը։

Մասնավորապես` ԲԴԽ-ն չի իրականացրել` Սահմանադրական դատարանի որոշմամբ արձանագրված խախտումների վերանայում, ստվերային արդարադատության մասին տպավորությունները՝ փարատելու փորձ կատարելու փոխարեն, ու նշվածն արձանագրելով հանդերձ, անտեսել է ՍԴ Որոշումը` իրականացնելով դրանից չբխող մեկնաբանություններ:

14. Դեռ ավելին` 2024թվականին Դավիթ Հարությունյանին թույլատրել են կամ նշել են, որ նա զրկված չէ կողմին` արդարադատության նախարարին, հարցեր տալու հնարավորությունից: Սակայն, ըստ ընդունված գրավոր ընթացակարգի, ինչպես նաև դիմողի միջնորդության (պահանջի, հատուկ նշման) հարցերը պետք է հասցեագրվեր նախարարին, ստացվեր պատասխան ու հետ վերադարձվեր, տրամադրվեր դիմողին` դիրքորոշում ձևավորելու համար (տես միջնորդության` 2-րդ էջի հատուկ նշումը, նաև նախավերջին պարբերությունները):

Մինչդեռ` դիմողի պահանջն ու իրենց իսկ կողմից սահմանված գրավոր ընթացակարգն ուղղակի անտեսելով, Դավիթ Հարությունյանի հարցերը ԲԴԽ-ն չի վերահասցեագրել նախարարին՝ մասնավորապես դատական նիստերի արձանագրությունում նշելով, թե իբր նախարարից պատասխան չի ստացվել։ Գործի նյութերում միջնորդությունը վերահասցեագրելու, նախարարի կողմից ստանալու ապացույց առկա չէ։

Ավելին` եթե նույնիսկ ընդունենք, թե իբր դիմողի հատուկ նշմանը հակառակ և իրենց իսկ սահմանած գրավոր ընթացակարգի կանոններին հակառակ, հենց դիմողն էր պարտավոր ուղարկել հարցերը նախարարություն, ապա ԲԴԽ-ի կողմից այդ պայմաններում ևս չեն ձեռնարկվել միջոցներ պարզելու նշված հանգամանքը. Օրինակ` արդյոք առկա է դիմողի կողմից նախարարին ծրար ուղարկելու էլեկտրոնային կամ փոստային կտրոն, նախարարության կողմից գրությունն առձեռն ստանալու մասին ապացույց, կամ արդյոք չպետք է նախարարից ընդհանրապես պահանջվեր դիրքորոշում այն մասին, թե արդյոք ստացել է հարցերը կամ արդյոք պատասխանելու ցանկություն, պարտականություն ունի, թե` ոչ:

Վերջապես արդյոք դիմողն էր պարտավոր նախարարից հարցերի պատասխան ստանար գրավոր, դռնփակ ընթացակարգի պայմաններում, թե ոչ: Բնականաբար նշվածն անգամ ողջամիտ չի կարող համարվել։

Այլ կերպ` եթե անտեսենք վերոգրյալն ու ընդունենք, թե ԲԴԽ-ն հակված է եղել իրականացնելու լիարժեք, բազմակողմանի և օբյեկտիվ քննություն, ապա արդյոք նախարարության դիրքորոշումը էական չի եղել. կամ արդյոք չպետք է հայցվեր դիրքորոշման բացակայության պատճառը:

Ինչևէ, հարկ է նշել ավելին և փաստել, որ լիազոր մարմինը` փոխնախարարը, 2026 թվականի հունվարի 26-ի դատական նիստում հաստատել է, որ նման փաստաթուղթ նախարարությունը չի ստացել։

Եզրափակիչ որոշումը ստորագրած ԲԴԽ դատավոր և ոչ դատավոր անդամները որոշման մեջ բնականաբար չեն ներառել նախարարի պատասխանները. դրանք նախարարին՝ հասցեագրված չեն եղել, որով ըստ էության հնարավորություն են ստացել ավարտել վարույթը և հեռանալ խորհրդակցական սենյակ վերջնական` հակասահմանադրական մեկնաբանություններով որոշումը կայացնելու:

15. Դավիթ Հարությունյանը կրկին դիմել է Սահմանադրական դատարան, որը 2025 թվականի հուլիսի 29-ին կայացրել է ՍԴՈ-1791 որոշումը, որի եզրափակիչ մասի համաձայն`

1. «Հայաստանի Հանրապետության դատական օրենսգիրք» սահմանադրական օրենքի 157-րդ հոդվածի 1-ին մասը համապատասխանում է Սահմանադրությանն այն մեկնաբանությամբ, որի համաձայն դատավորին կարգապահական պատասխանատվության ենթարկելու հարցի վերաբերյալ որոշումը Սահմանադրական դատարանի որոշման՝ որպես նոր հանգամանքի հիմքով՝ ըստ էության վերանայելը (որոշումը վերացնելը և նոր որոշում կայացնելը) Բարձրագույն դատական խորհրդի պարտադիր լիազորությունն է:

2. «Սահմանադրական դատարանի մասին» սահմանադրական օրենքի 69-րդ հոդվածի 10-րդ մասի համաձայն՝ Դիմողի նկատմամբ կայացված վերջնական դատական ակտը նոր հանգամանքի ի հայտ գալու հիմքով ենթակա է վերանայման՝ օրենքով սահմանված կարգով՝ նկատի ունենալով, որ «Հայաստանի Հանրապետության դատական օրենսգիրք» սահմանադրական օրենքի 157-րդ հոդվածի 1-ին մասը Դիմողի նկատմամբ կիրառվել է սույն որոշման մեջ նշված մեկնաբանությունից տարբերվող մեկնաբանությամբ:

3. Սահմանադրության 170-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` սույն որոշումը վերջնական է և ուժի մեջ է մտնում հրապարակման պահից։

16. Դավիթ Հարությունյանը 28.10.2025 թվականին դիմում է ներկայացրել Բարձրագույն դատական խորհրդին՝ նոր հանգամանքի հիմքով Բարձրագույն դատական խորհրդի որոշումները վերանայելու մասին:

17. Բարձրագույն դատական խորհրդի՝ «Նոր հանգամանքի հիմքով Բարձրագույն դատական խորհրդի 03.07.2023 թվականի թիվ ԲԴԽ-57-Ո-Կ-16 և 18.10.2024 թվականի թիվ ԲԴԽ-82-Ո-Կ-13 որոշումները վերանայելու դիմումը քննարկելու վերաբերյալ» 12.12.2025 թվականի թիվ ԲԴԽ-83-Ո-Կ-16 որոշմամբ նոր հանգամանքի հիմքով վերանայվել՝ վերացվել են Բարձրագույն դատական խորհրդի 18.10.2024 թվականի թիվ ԲԴԽ-82-Ո-Կ-13 և 03.07.2023 թվականի թիվ ԲԴԽ-57-Ո-Կ-16 որոշումները և որոշվել է նոր որոշման կայացման նպատակով Արդարադատության նախարարի պարտականությունները կատարողի 2023 թվականի մայիսի 24-ի թիվ 42-Ա որոշմամբ ներկայացված միջնորդության քննության համար նշանակել Բարձրագույն դատական խորհրդի նիստ:

18. Դիմողը համապատասխան հերթականությամբ ներկայացրել է բացարկի միջնորդություններ դատավոր և ոչ դատավոր անդամներին, դրանք չեն բավարարվել, գրավոր որոշումներ, պատճառաբանություններ կողմերին չեն հանձնվել, չեն տրամադրվել:

19. Ներկայացվել են իրավունքները, ընթացակարգն ամբողջ ծավալով պարզաբանելու միջնորդություններ, կարգապահական վարույթը կարճելու և այլ միջնորդություններ, սակայն բոլորը մերժվել են։

20. 2025 թվականի դեկտեմբերի 12-ից մինչ 2026թվականի հունվարի 29-ը տեղի ունեցած դատական նիստերում Դավիթ Հարությունյանը և նրա ներկայացուցիչ Զորայր Հարությունյանը ներկայացրել է ավելի քան 15 միջնորդություն, որից 9-ը բացարկի վերաբերյալ էր, 3-ը վարույթի կարճման, ՍԴ դիմելու և այլ միջնորդություններ։ Այնուհետև բացարկի միջնորդություններ են ներկայացվել նաև Երանուհի Թումանյանցին ու Արմեն Դանիելյանին, որոնք ևս մերժվել են։

Որևէ միջնորդության վերաբերյալ կայացված գրավոր որոշում չի տրամադրվել կողմերին, հնչել են մերժման ու հետաձգման բանավոր հիմնավորումներ:

21. Խորհրդից ավելի վաղ դատական նիստում հայցվել է պարզաբանում. թե արդյոք նախորդ բացարկները հնարավոր է մերժված լինեն, մասնավորապես այն պատճառով, թե դրանք գրավոր չեն ներկայացվել, կամ հնարավոր է արդյոք որ դրանք մերժված լինեն այն պատճառաբանությամբ, որը նախատեսված է ՀՀ դատական օրենսգրքի 71-րդ հոդվածի 5-րդ մասով («Դատավորը պարտավոր չէ ինքնաբացարկ հայտնել կամ ընդունել բացարկը, եթե դատական ակտ կայացնելու համար չի կարող ստեղծվել արդարադատության մեկ այլ մարմին»):

Նախագողը` ԲԴԽ նախագահը, այդ կապակցությամբ փաստել է.

Պարոն Հարությունյան, Ձեզ, ձեր հարցը հասկացել եմ պատճառաբանությունները, որ ներկայացվել են միայն դրանք են և լրացուցիչ պատճառաբանություններ, հիմնավորումներ որոշման մեջ չեն զետեղվելու: Լինելու են դրա շրջանակում, միգուցե բառային արտահայտության փոփոխություն կամ որևէ ձևակերպում լինի, բայց որպես այդպիսին պատճառաբանությունը նա է, ինչ ներկայացվել է»:

22. Արմեն Դանիելյանին ավելի վաղ հայտնված բացարկը (տես նիստերի արձանագրություն) մերժվել է հետևյալ պատճառաբանությամբ.

Խորհրդի նախագահ։ Խորհուրդը որոշեց Արմեն Դանիելյանին ներկայացված բացարկի միջնորդությունը մերժել` հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ միջնորդությամբ չվկայակոչվեց այնպիսի փաստարկ կամ հանգամանք, որով պայմանավորված անկողմնակալ դիտորդի մոտ կարող է ողջամիտ կասկած հարուցել Արմեն Դանիելյանի սույն գործով անաչառության հետ, միջնորդությամբ չհիմնավորվեց նաև Դավիթ Հարությունյանի նկատմամբ կանխակալ վերաբերմունք ունենալու հանգամանքը (տես նիստերի արձանագրություն):

23. 2025թվականի հունվարի 29-ին բացարկի 2-րդ միջնորդություն է ներկայացվել ԲԴԽ ոչ դատավոր անդամ Երանուհի Թումանյանցին՝ ներկայացուցիչ Զորայր Հարությունյանի կողմից` այն պատճառաբանությամբ, որ մասնավորապես,

(....)

Դատական նիստում Դավիթ Հարությունյանի դիմումի բովանդակության հրապարակումից անմիջապես հետո, մինչ Խորհրդի նախագահի կողմից դիրքորոշման արտահայտումը, Խորհրդի անդամ Ե.Թումանյանցը, դիմելով նախագահողին, մասնավորապես նշել է. «պարոն նախագահող, Ձեր թույլտվությամբ ես չմասնակցեմ այս քննարկմանը` հաշվի առնելով, որ որոշակի չափով ինձ է վերաբերվում հարցը, ես ուղղակի դուրս մնամ պրոցեսից քննարկման, շնորհակալություն»։

Խորհրդի անդամ Ե.Թումանյանցի կողմից վերոնշյալ հայտարարությունը ինքնին վկայում է, որ վերջինս գիտակցում է իր անմիջական առնչությունը քննարկման առարկայի հետ, ինչպես նաև այն հանգամանքը, որ իր նախկին հրապարակային խոսքը և գործողությունները կարող են ազդել իր անաչառության ընկալման (տեսանելիության) վրա տվյալ վարույթի շրջանակներում։

(...)

Խորհրդի անդամ Ե.Թումանյանցի կողմից դատավոր Դավիթ Հարությունյանի վերաբերյալ հրապարակային կերպով արված գնահատականները, այդ թվում՝ վերջինիս փաստացի նույնականացումը «զտման» կամ «վեթինգի» գործընթացի հետ, իրականացվել են Խորհրդի արդեն իսկ վերացված որոշումների հիմքով և արտահայտել են ոչ միայն փաստական դիրքորոշում, այլ նաև արժեքային գնահատական՝ ուղղված դատավորի անձին և մասնագիտական հեղինակությանը։

Նման հրապարակային դիրքորոշումը, առավել դեպարտամենտի միջոցներով պատրաստված և պաշտոնական հարթակում բարձր դատական տեսանելիությամբ տարածված տեսանյութում, օբյեկտիվ դիտորդի համար անխուսափելիորեն ձևավորում է այն տպավորությունը, որ Խորհրդի տվյալ անդամը Դավիթ Հարությունյանի նկատմամբ արդեն իսկ ունի ձևավորված կարծիք, որը չի կարող չազդել միջնորդության նոր քննության վրա։

(...)

23.1. Բացարկի միջնորդության մյուս հիմքը, որը ներկայացրել է Դավիթ Հարությունյանը, կայացել է հետևյալում.

«Միանում եմ փաստաբանի միջնորդությանը և զուտ հավելեմ, որ այն վարքագիծը, որը դրսևորել Թումանյանցը, մասնավորապես արված հայտարարությունն անկողմնակալ դիտորդի մոտ կարող է առաջացնել, եթե ոչ կողմնակալության, ապա առնվազն արդարադատության իրականացումից հրաժարվելու մասին տպավորություն։ Հաշվի առնելով նախկինում նշվածները, նախկինում բացարկի միջնորդության հիմքում ընկած հանգամանքները, ինչպես նաև փաստաբանի նշածները, գտնում եմ, որ ԲԴԽ ոչ դատավոր անդամ Թումանյանցը պետք է ինքնաբացարկ հայտնի: Հավելեմ նաև հետևյալը. Այն հիմքով, որը ավելի վաղ չէի ներկայացրել, մասնավորապես նախորդ վարույթի ընթացքում, երբ Թումանյանցը եղել է զեկուցող, վերջինս ենթադրում եմ ինքն է տիրապետել գործի նյութերին, իր տրամադրության տակ են եղել, այդ վարույթի շրջանակներում ԲԴԽ կողմից ինձ հնարավորություն է տրվել գրավոր հարցեր ուղղել նախարարին, ես այդ հարցերը գրավոր ուղղել էի այն նշումով, որ ես հարցերը տրամադրում եմ ԲԴԽ-ի միջոցով դրանք նախարարին վերահասցեագրելու, պատասխանները ստանալու և ինձ ներկայացնելու համար, մինչդեռ տիկին Թումանյանցի կազմած փաստաթղթերում, ինչպես նաև հետագայում ԲԴԽ համապատասխան որոշման մեջ, որը վերաբերում էր նախորդ որոշումը չվերանայելուն, արձանագրված էր, թե իբր նախարարությունից կամ նախարարից որևէ պատասխան չի ստացվել։

Ավելի պարզ ասեմ. Ես գրությունը հասցեագրում եմ ԲԴԽ-ի միջոցով, հստակ նշում եմ, որ պետք է ԲԴԽ-ն, քանի որ գրավոր ընթացակարգով է իրականացնում, հարցերը վերահասցեագրի նախարարությանը, սակայն իր նախկին գործընկերներին չցանկանալով (ենթադրում եմ) ուղղել հարցերը, ուղղակի նշում է կատարել, որ այդ հարցերի պատասխան չի ստացվել, այնինչ ընդհանրապես նախարարությանն այդ հարցերը, հարցաշարը չի ուղարկվել չհամապատասխանող նշումներ են կատարվել նաև վերջնական որոշման մեջ այդպիսի իրականությունը արձանագրելով, թե նախարարությունը պատասխան չի տրամադրել կամ նախարարությունից չի ստացվել այն պայմաններում, երբ ԲԴԽ-ն, ենթադրում եմ զեկուցող դատավորն այդ հարցերը չի ուղարկել նախարարությանը։

Միանում եմ փաստաբանիս միջնորդությանը։»

24. Խորհուրդը հեռացել է խորհրդակցական սենյակ, վերադարձել է` ուղղելով լրացուցիչ հարցեր, հեռացել խորհրդակցական սենյակ և որոշումը հրապարակել է 2026թվականի հունվարի 29-ին:

Ըստ հրապարակված պատճառաբանության.

(...)

Այսպիսով` պարոն Հարությունյանի կողմից հիմքով ներկայացրած բացարկի միջնորդությունը խորհուրդը որոշեց մերժել` այն հիմնավորմամբ, որ պարոն Հարությունյանի կողմից նկարագրված իրավիճակն ու գործողությունները կապված են այն վարույթի հետ, որով քննության արդյունքներով կայացված որոշումն արդեն իսկ վերանայված և վերացված է։ Այնուամենայնիվ` խորհուրդը անհրաժեշտ է համարում պարզաբանել և արձանագրում է, որ այդ իրավիճակը պայմանավորված չի եղել կոնկրետ Երանուհի Թումանյանցի անմիջական գործողությունների արդյունքներով։

Բացարկի մյուս հիմքի մասով, որ ներկայացվել էր Դավիթ Հարությունյանի ներկայացուցչի կողմից, նույնպես գտնում եմ, որ ենթակա է մերժման, հիմք ընդունելով հետևյալը, որ բացարկի միջնորդության քննարկման արդյունքում ակնհայտ դարձավ, որ Երանուհի Թումանյանցի հայտարարությունը վերաբերել է Դավիթ Հարությունյանի կողմից ներկայացրած դիմումի քննարկման ընթացակարգին ըստ էության, մասնավորապես խորհրդի ոչ որպես դատարան հանդիսանալով պայմանավորված հարցի քննությանը, ինչպիսի պայմաններում Երանուհի Թումանյանցի գործողություններն ու այդ նիստում հայտարարությունը չի կարող անկողմնակալ դիտորդի մոտ կասկած հարուցել՝ Երանուհի Թումանյանցի անաչառության վերաբերյալ, հետևաբար նաև հիմք հանդիսանալ բացարկի միջնորդությունը բավարարելու համար։

24.1. Այսպիսով` խորհրդի մերժման պատճառաբանությունից կարելի է արձանագրել նախ և առաջ հետևյալը.

Այն հանգամանքը, որ նկարագրված իրավիճակն գործողությունները՝ կապված են այն վարույթի հետ, որով քննության արդյունքներով կայացված որոշումն արդեն իսկ վերանայված և վերացված է, ապա կողմը չի վիճարկում, այլև շեշտում է, որ հենց որոշման վերացումը խորհրդի կողմից փաստում է դրա անօրինական լինելը, դեռ ավելին որպես մասնակցությունը բացառող էական հանգամանք է նախկինում խախտում թույլ տված դատավորը չի կարող լինել իր գործով դատավոր։

Բացի այդ Խորհրդի արձանագրումից հնարավոր է կատարել հետևյալ եզրահանգումները, մասնավորաբար`

ա) «իրավիճակը», փաստը տեղի է ունեցել, սակայն այն պայմանավորված չի եղել կոնկրետ Երանուհի Թումանյանցի անմիջական գործողությունների արդյունքներով. պայմանավորված է Կարեն Անդրեասյանի պահպանված ազդեցությամբ

բ) «իրավիճակը», փաստը տեղի է ունեցել, սակայն այն ոչ թե կոնկրետ Երանուհի Թումանյանցի անմիջական գործողությունների արդյունքներով է պայմանավորված, այլև այն կատարվել է համակատարմամբ այլ ԲԴԽ անդամների մասնակցությամբ

գ) «իրավիճակը», փաստը տեղի է ունեցել, սակայն այն ոչ թե կոնկրետ Երանուհի Թումանյանցի անմիջական գործողությունների արդյունքներով է պայմանավորված, այլ պայմանավորված է, օրինակ, նրա անգործությամբ, քանի որ դատական նիստը նախագահողը եղել է Արմեն Դանիելյանը և նա է կազմել ու ստորագրել դատական նիստերի արձանագրությունը` նշելով, որ նախարարից պատասխան չի ստացվել։

դ) այլ տարբերակներ, որոնք չեն բացառում Երանուհի Թումանյանցի և Արմեն Դանիելյանի գործողությունները կամ անգործությունը նիստերի արձանագրությունում իրականությանը չհամապատասխանող տեղեկությունների զետեղման համար, որը նաև հնարավորություն է տվել կայացնել հակասահմանադրական մեկնաբանությամբ` հետագայում իրենց իսկ կողմից վերացված որոշումը, որի կայացմանն ու նախորդող գործողություններին մասնակցել է նաև Արթուր Աթաբեկյանը:

25. Բացի այդ Արմեն Դանիելյանը, որպես նախագահող, ԲԴԽ անդամ ստորագրել է 2024թվականի հոկտեմբերի 7-ին` ժամը 11:00-ին, տեղի ունեցած դատական նիստերի արձանագրությունը։

Ըստ արձանագրության`

«Նախագահությամբ Ա.Դանիելյանի

Մասնակցությամբ խորհրդի անդամներ՝ Արթուր Աթաբեկյանի, Հայկ Գրիգորյանի, Կարեն Թումանյանի, Երանուհի Թումանյանցի, Մերի Համբարձումյանի, Էդգար Հովհաննիսյանի և Քրիստինե Մկոյանի,

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ: Քննության առնվեց Դավիթ Հարությունյանի դիմումը «Հայաստանի Հանրապետության դատական օրենսգիրք» սահմանադրական օրենքի 157 հոդվածով նախատեսված կարգով Խորհրդի 03:07.2023 թվականի թիվ ԲԴԽ-57-Ո-Կ-16 որոշումը վերանայելու վերաբերյալ:

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ։ Հրապարակվեց խորհրդի կազմը:

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ։ Հրապարակվեց նիստից առաջ Դիմողի և Դիմողի ներկայացուցչի կողմից ներկայացված դիմումը և արձանագրվեց, որ դիմումը քննվում է գրավոր ընթացակարգով, կողմերին հրավիրելու անհրաժեշտությունը բացակայում է, այդպիսի անհրաժեշտություն առաջանալու դեպքում կողմերի մասնակցության հարցը լրացուցիչ կքննարկվի։

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ։ Ներկայացվեց 07.10.2024 թվականին Դիմողի կողմից Խորհրդի անդամ Երանուհի Թումանյանցին հայտնված բացարկի միջնորդությունը։.18

(տևողության նշումներ չկան)

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ։ Խորհրդակցական սենյակում միջնորդության քննության արդյունքում Խորհրդի անդամ Երանուհի Թումանյանցին հայտնված բացարկի միջնորդությունը մերժվեց (տևողության նշումներ չկան)

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ։ Ներկայացվեց 07.10.2024 թվականին Դիմողի կողմից Խորհրդի անդամ Քրիստինե Մկոյանին հայտնված բացարկի միջնորդությունը։.19

(տևողության նշումներ չկան)

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ։ Խորհրդակցական սենյակում՝ միջնորդության քննության արդյունքում Խորհրդի անդամ Քրիստինե Մկոյանին հայտնված բացարկի միջնորդությունը մերժվեց:

(տևողության նշումներ չկան)

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ։ Ներկայացվեց 07.10.2024 թվականին Դիմողի կողմից Խորհրդի անդամ Արթուր Աթաբեկյանին հայտնված բացարկի միջնորդությունը։.20

(տևողության նշումներ չկան)

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ: Խորհրդակցական սենյակում միջնորդության քննության արդյունքում Խորհրդի անդամ Արթուր Աթաբեկյանին հայտնված բացարկի միջնորդությունը մերժվեց:

(տևողության նշումներ չկան)

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ։ Ներկայացվեց 07.10.2024 թվականին Դիմողի կողմից Խորհրդի անդամ Հայկ Գրիգորյանին հայտնված բացարկի միջնորդությունը:.21

(տևողության նշումներ չկան)

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ

Խորհրդակցական սենյակում միջնորդության քննության արդյունքում Խորհրդի անդամ Հայկ Գրիգորյանին հայտնված բացարկի միջնորդությունը մերժվեց (տևողություն նշումներ չկան)

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ։ Դիմողի ներկայացուցիչ Զորայր Հարությունյանը 24.09.2024 թվականին Խորհրդին ներկայացված «Իրավունքների իրազեկում, պարզաբանում տրամադրելու մասին» միջնորդությամբ պատշաճ իրավաբանական օգնություն ցույց տալու անհրաժեշտությամբ պայմանավորված խնդրել է պարզաբանել՝

1. Ներկայումս իրականացվող քննության արդյունքում ի՞նչպիսի դատական ակտ/ակտեր/ կարող են կայացվել։ Արդյո՞ք Խորհուրդն իրականացնում է վերանայման վարույթ և դեռևս պետք է կայացվի վերանայման դիմումը բավարարելու կամ մերժելու մասին որոշում, թե՞ խորհրդի գնահատմամբ վերանայումն ավարտված է և արդեն իսկ իրականացվում է Դավիթ Հարությունյանի նկատմամբ իրականացված՝ կարգապահական վարույթի բովանդակային քննություն ՀՀ ՍԴ կողմից արձանագրված իրավունքների խախտումների վերացման նպատակով։

2. Հայցվող հարցերի պատասխանները ի՞նչպիսի հնարավոր դատական ակտի(երի) կայացման համար են ծառայեցվելու:

3. խորհուրդը, հայցվող հարցերի պատասխանների ներկայացման ժամկետներ, մասնավորապես 10-օրյա ժամկետ տրամադրելով, արդյո՞ք առաջնորդվում է նախկին պրակտիկայով, այսինքն՝ հաշվարկում չի ներառում աշխատանքային օրերը, թե՞ ոչ։

(տևողության նշումներ չկան)

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ

«Իրավունքների իրազեկում, պարզաբանում՝ տրամադրելու մասին» միջնորդության երրորդ հարցադրման բնույթով պայմանավորված դրա վերաբերյալ արդեն իսկ Դիմողի ներկայացուցչին տրվել է պարզաբանում առ այն, որ պատասխանը, ինչպես մատնանշել է Դիմողի ներկայացուցիչը, պետք է տրամադրվի՝ աշխատանքային օրերի հաշվարկով, հետևաբար սույն նիստի ընթացքում՝ երրորդ հարցադրմանն անդրադառնալու անհրաժեշտությունը բացակայում է։ Ինչ վերաբերում է առաջին և երկրորդ հարցադրումներին, ապա Խորհուրդը որոշեց վերոնշյալ միջնորդությամբ նշված հարցադրումները քննության չառնել։

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ։ «Իրավունքների իրազեկում, պարզաբանում տրամադրելու մասին» միջնորդության երրորդ հարցադրման բնույթով պայմանավորված դրա վերաբերյալ արդեն իսկ Դիմողի ներկայացուցչին տրվել է պարզաբանում առ այն, որ պատասխանը, ինչպես մատնանշել է Դիմողի ներկայացուցիչը, պետք է տրամադրվի՝ աշխատանքային օրերի հաշվարկով, հետևաբար սույն նիստի ընթացքում երրորդ հարցադրմանն անդրադառնալու անհրաժեշտությունը բացակայում է: Ինչ վերաբերում է առաջին և երկրորդ հարցադրումներին, ապա Խորհուրդը որոշեց վերոնշյալ միջնորդությամբ նշված հարցադրումները քննության չառնել:

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ: 01.10.2024 թվականին դիմող Դավիթ Հարությունյանի կողմից ներկայացված «Միջնորդություն» վերտառությամբ փաստաթղթի քննություն։

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ։ 01.10.2024 թվականին դիմող Դավիթ Հարությունյանի կողմից ներկայացված «Միջնորդություն» վերտառությամբ փաստաթղթի վերաբերյալ Լիազոր մարմնի կողմից դիրքորոշում Խորհրդում չի ստացվել։

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ։ Դիմողի կողմից 04.10.2024 թվականին ներկայացված պատասխանի.22 քննություն:

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ։ Դավիթ Հարությունյանի Դիմումի՝ «Հայաստանի Հանրապետության դատական օրենսգիրք» սահմանադրական օրենքի 157-րդ հոդվածի հիմքով Խորհրդի 03.07.2023 թվականի թիվ ԲԴԽ-57-Ո-Կ-16 որոշումը վերանայելու վերաբերյալ հարցի քննությունը ավարտվեց:

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ։ Խորհուրդը հեռացավ խորհրդակցական սենյակ որոշում կայացնելու, որոշման կայացման օրվա մասին կտեղեկացվի լրացուցիչ։

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ։ Նիստը հայտարարվեց փակված։

Խորհրդի նիստը նախագահող՝ /ստորագրություն/ Արմեն Դանիելյան

Քարտուղար՝ /ստորագրություն/ Թամարա Ղուկասյան

(տևողության մասին նշում չկա)։

26. Այսպիսով` ըստ նիստերի 07.10.2024թվականի արձանագրության Արմեն Դանիելյանը ստորագրել է նշված արձանագրությունը, որևէ տևողություն չի նշել, սակայն, ըստ արձանագրության հետազոտել է շուրջ 500 էջից ավելի ծավալ ունեցող փաստաթղթեր, որոնց վերաբերյալ կայացրել է որոշումներ (տվյալ դեպքում չի կարող ընդունելի համարվել ԲԴԽ-ի կողմից ենթադրվող այն հնարավոր հիմնավորումը, որ այդ նյութերին ԲԴԽ անդամները ծանոթացել են նախապես, քանի որ այդ նյութերի ճնշող մեծամասնությունը՝ ավելի քան 400 էջից բաղկացած փաստաթղթերը մուտքագրվել են ԲԴԽ գրասենյակ այդ նիստից րոպեներ առաջ):

Նշված` վերոգրյալ գործընթացին մասնակցել է նաև Արթուր Աթաբեկյանը:

27. Միայն դատական նիստերի կամ ընդհանրապես նմանատիպ արձանագրությունների ժամերը չնշելը, եթե նույնիսկ անտեսենք ամբողջ վերոգրյալը, ինքնին փաստում է երաշխիքների բացակայությամբ օրենքի պահանջների անտեսմամբ կատարված այնպիսի գործողության մասին, որը ինքնին կասկածահարույց է անկողմնակալ դիտորդի տեսանկյունից` առավել ևս պրոֆեսիոնալ իրավաբանների շրջանում։

Վարչական դատավարության օրենսգրքի 129-րդ հոդվածը` Դատական նիստի արձանագրությանը ներկայացվող պահանջների մասին, սահմանում է

1. Դատական նիստերն արձանագրվում են։

2. Դատական նիստի արձանագրման ձևի և բովանդակության, այն վարելու կարգի, արձանագրության վերաբերյալ դիտողություններ ներկայացնելու վրա տարածվում են Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիական դատավարության օրենսգրքի համապատասխան կանոնները։

1. ՀՀ քաղաքացիական դատավարության օրենսգրքի 162-րդ հոդվածը սահմանում

1. Դատական նիստի պարզ թղթային արձանագրությունում նշվում են`

1) դատական նիստի տարին, ամիսը, ամսաթիվը և վայրը,

2) դատական նիստն սկսելու և ավարտելու ժամը,

(...):

21.2. Միայն օրենքով սահմանված նվազագույն պահանջների նման խախտումը բավարար փաստարկ է նշելու, որ բազմամյա և փորձառու դատավորի կողմից դրանք կատարելն ունեցել է դիտավորություն:

28. 2026 թվականի հոկտեմբերի 7-ին` ժամը 11:00-ին, նշանակված դատական նիստը սկսել է ժամանակին,.23 հնարավոր է ավարտված լինի ժամը 11:25-ին, քանի որ շենքի երրորդ հարկի պատուհանից դեպի բակ նայող ԲԴԽ դատավոր անդամ Արթուր Աթաբեկյանը՝ բարևներով է փոխանակվել Դավիթ Հարությունյանից հարցազրույց վերցնող լրագրողների հետ, իսկ նույն օրը` ժամը 12.00-սահմաններում «դատական կազմի» որոշ անձինք դուրս են եկել ԲԴԽ շենքից, մի մասը ենթադրաբար չի էլ վերադարձել: Դատական նիստը չի ընդմիջվել, նշում չկա այդ մասին:

Ընդ որում` դատական նիստը ծանուցագրում նշված ժամին` ժամը 11.00-ին սկսված լինելու մասին ապացույց.24 է, թե դիմողի մոտ առկա ու ԶԼՄ-ների հրապարակումները, տեսաձայնագրությունները, թե դեպարտամենտից ստացված պատասխանը։

29. Այլ խոսքով` դիմողը բացարկի համատեքստում ավելի վաղ հակված է եղել կարծելու, որ ամբողջ գործընթացը կրել է ձևական բնույթ, վարույթի վերանայումը կամ չվերանայելու մասին որոշմանը նախորդող դատավարական գործողությունները զուտ պատրանքային են եղել, ԲԴԽ անդամները չեն կարդացել գործի նյութերը, դրանք գտնվել են բացառապես ԲԴԽ ոչ դատավոր անդամ Երանուհի Թումանյանցի տիրապետության տակ, նա է կազմել և զուտ ստորագրման տվել արձանագրություններն ու որոշումները, որպեսզի մյուսներն անգործությամբ հնարավորություն ստանան շրջանցել ու անտեսեն օրինական ուժ ստացած ու վերջնական դատական ակտի պահանջները, այդուհանդերձ ԲԴԽ-ի այն արձանագրումների հաշվառմամբ, որ իրավիճակը պայմանավորված չի եղել կոնկրետ Երանուհի Թումանյանցի անմիջական գործողությունների արդյունքներով, կարելի է փաստել, որ խախտումները տեղեկությունների զեղչմամբ արձանագրության կազմումը, Սահմանադրական (իրականությունը չհամապատասխանող դատարանի որոշմամբ արձանագրված խախտումների վերանայում չիրականացնելը, ստվերային արդարադատության մասին տպավորությունները փարատելու փորձ կատարելու փոխարեն, ու նշվածն արձանագրելով հանդերձ, ՍԴ Որոշման անտեսումը` կատարելով Սահմանադրությանը հակասող մեկնաբանությունների կատարումը` և անձի Սահմանադրական իրավունքների ոչ իրավաչափ միջամտությունը) կատարվել են համակատարմամբ, գործողությամբ ու հատկապես դատական նիստը նախագահող ու արձանագրությունը ստորագրած (կազմած) Արմեն Դանիելյանն է եղել հիշյալ գործընթացի պատասխանատուն և/կամ իրականացնողը: Մասնակցություն է ունեցել նաև Արթուր Աթաբեկյանը:

30. Հիշատակված արձանագրության տակ Արմեն Դանիելյանի ստորագրությունը, իսկ Արթուր Աթաբեկյանի կողմից նաև վերջնական որոշման ստորագրումը անկողմնակալ դիտորդի մոտ չի կարող առաջացնել տպավորություն, եթե համոզմունք, նրա անկողմնակալության վերաբերյալ. Արթուր Աթաբեկյանը այս վարույթով չի կարող լինել անկողմնակալ և անաչառ: Առնվազն կաշկանդված է նախկինում պարբերաբար թույլ տված սխալներով:

31. Եթե նույնիսկ ընդունենք, թե նշված անձինք գործողությունները չեն կատարել սեփական նախաձեռնությամբ կամ արձանագրությունը սխալ կամ թերի է կազմվել այլ անձի կողմից, ապա արդյոք հնարավոր է փարատել նրանց կողմից գործողությամբ կամ անգործությամբ, ստորագրության զետեղման պայմաններում այն կասկածները, որ կոնկրետ նրանք` այդ թվում նաև Արթուր Աթաբեկյանը կողմի` Դավիթ Հարությունյանի գործով դրսևորել է այնպիսի վարքագիծ, որը վկայում է նրա կողմնակալության և ոչ անաչառ լինելու մասին։ Բնականաբար կասկածները փարատելու ողջամիտ հնարավորությունը բացակայում է։

32. Նկատի ունենալով, որ վարույթը դեռևս չի ավարտվել և իր բնույթով հաստատապես ներառելու է ոչ միայն արդեն բարձրացված, այլ նաև հետագա փուլերում ծագող այլ հարցերի քննարկում, իսկ Արթուր Աթաբեկյանը նկարագրված գործողությունների (և/կամ անգործության) պայմաններում դեռևս ԲԴԽ կազմում է ապա նրա մասնակցությունն օբյեկտիվորեն շարունակում է առնվազն խնդրահարույց լինել անաչառության տեսակետից:

33. Մասնավորապես` գտնում եմ, որ բարձրացված հարցերը, նկարագրված խախտումները թերևս այս փուլում պետք է ընդունվեն առնվազն՝ ինքնաբացարկի համատեքստում: Կողմերի համար չի կարող դատարանի կազմում ընդունելի լինել այն դատավորի առկայությունը, ում գործողությունները ունեցել են նմանատիպ դրսևորումներ:

34. Դեռ ավելին` Արթուր Աթաբեկյանը, որպես ԲԴԽ նախագահ, ընթացիկ վարույթի շրջանակներում` «նոր քննության» ժամանակ, շարունակել է կողմի` Դավիթ Հարությունյանի նկատմամբ դրսևորել կանխակալ վերաբերմունք, պարբերաբար ընդհատել է նրա խոսքը, փաստարկներին տվել կանխակալ գնահատականներ և այլն:

35. Արթուր Աթաբեկյանի` դատական նիստը նախագահողի գործողությունների առումով անկողմնակալ դիտորդի մոտ խորացնում են կողմնակալության մասին դատողությունները:

36. Դավիթ Հարությունյանը, նկատի ունենալով ավելի վաղ ընդունած ԲԴԽ մոտեցումները, առանց գրավոր nւ բավարար պատճառաբանությունների որոշումների կայացումն ու դրանք չտրամադրելը, իրավունքների լիարժեք պարզաբանումներ չտրամադրելը, դրսևորել է հանդուրժողական վերաբերմունք հաշվի առնելով նաև ինստիտուտի դերն ու նրա նկատմամբ ունեցած հարգանքը, ձեռնպահ է մնացել կրկին բացարկ ներկայացնելու հնարավորությունից, իրավունքից։

37. 2026 թվականի փետրվարի 2-ին Դավիթ Հարությունյանի միջնորդությամբ տեղի է ունեցել դռնփակ քննարկում, որի ընթացքում ներկայացվել են փաստաթղթեր ու դրանց մասին վերլուծություններ, որոնցով հիմնավորվում է նախկին նախարարի ու ԲԴԽ նախագահի անձնական, ֆինանսական սերտաճվածությունը, ինչը գործի լուծման համար ունի էական նշանակություն` հաշվի առնելով հատկապես շահերի բախման կապակցությամբ վարույթի կարճման միջնորդության ներկայացումը և դրա կապակցությամբ՝ ԲԴԽ որոշումը` դրա լուծման վերաբերյալ որոշման կայացումը հետաձգելու մասին:

37.1. Այլ կերպ ԲԴԽ-ն դեռևս պետք է գնահատական տա վարույթը նախաձեռնած նախարարի ու նախկին ԲԴԽ նախագահի փոխկապակցվածության հարցին, ու լուծի կարճման, վարույթի օրինականության հարցը, իսկ այդ քննարկման ընթացքում ներկայացվել են առանցքային ապացույցներն ու դրանց մասին վերլուծությունը։

37.2. Մինչդեռ` դատական նիստի առանցքային ապացույցների ներկայացման ու դրանց մասին վերլուծությունը չի արձանագրվել։

37.3. Մասնավորապես` դռնփակ նիստի մեկնարկից առաջ` ընդմիջման ընթացքում, ԲԴԽ նախագահը, դիմելով Դավիթ Հարությունյանին, հարցրել է, թե արդյոք արձանագրում է դատական նիստը սեփական միջոցներով, թե ոչ` պահանջելով անջատել նրա ձայնագրող սարքերը, ինչը կողմը կատարել է նախագահողի պահանջով։

Ըստ նիստերի արձանագրության՝

Ժամը` 14:48.17-ին

Դ.Հարությունյան- Բա ես էլ, էդ հնարավորությունից զրկվե՞մ, այսինքն էդ միջնորդությունը չներկայացնեմ էս երեք տարիներ անընդմեջ, ինչա թե էդ կապերը կան։

Ա.Աթաբեկյան- Ի՞նչ միջնորդություն չներկայացնեք:

Դ.Հարությունյան - Էս միջնորդության մասին ա խոսքը։

Ա.Աթաբեկյան- Էդ միջնորդությունը ներկայացրել եք, լսել ենք Ձեզ

Դ.Հարությունյան- Էդ ծավալի, ծավալի մասին ա խոսքը:

Ա.Աթաբեկյան Հա ծավալ ուզում եք ի՞նչ, 10 օր միջնորդություն ներկայացնեք։

Դ.Հարությունյան- Չէ 10 օր, չէ էդ ծավալի, կոնկրետ փաստարկների

Ա.Աթաբեկյան- Հա, ծավալի, կոնկրետ փաստարկն ասում եք...

Դ.Հարությունյան - Եթե...

Ա.Աթաբեկյան- Ձեր համար ուրիշ հարցեր... այդ էդ ինչի մասին որ խոսում եք, որը որ գտնում եք, որ էական նշանակություն ունեցող փաստարկ ա, ստեղ դրան վերաբերող բան կա։

Դ.Հարությունյան – Մասնակի

Ա.Աթաբեկյան- Մասնակի։

Դ.Հարությունյան- Այո:

Ա.Աթաբեկյան- Հիմա ես, օրինակ, համարում եմ, որ Ձեր էդ փաստարկը, որ ասեցիք, ես ու խորհրդի անդամները համարում են, ուշադրությամբ, անհրաժեշտության դեպքում նաև էս նիստի անհրաժեշտության դեպքում՝ նաև էս նիստի, (ժամը 14:49:05-ին Աթաբեկյանը, ընդհատելով դիմում է Դավիթ Հարությունյանին` պահանջելով անջատել բարձրախոսը ու շարունակում իր խոսքը)

«Ձերը անջատեք ասեմ»

անհրաժեշտության դեպքում նաև էս նիստի արձանագրությունն էլ նորից կլսենք, Ձեր փաստարկն էլ ուշադրություն կդարձնենք, վերջում էլ, թերևս են իմ ենթադրմամբ՝ ողջամտորեն Ձեր համար էն ամենակարևորը ասեցիք ո՞նք կարելի ա մի տնից մարդիկ լինեն, չակերտների մեջ իհարկե, ոնց որ Դուք ասեցիք, ու ասում եք դրա վերաբերյալ ստեղ փաստաթուղթ ունեք, ճի՞շտ ա: Հիմա ես ասում եմ օրինակ էդ հաստատ, հաստատապես իմացեք, որ այդ էդ փաստարկը, էս փաստաթղթի հետ, համոզված եղեք. որ մենք գնահատման առարկա կդարձնենք:

Նույն րոպեին` վայրկյաններ անց` ժամը 14:49-ին, Դավիթ Հարությունյանը շարունակել է խոսքը` վկայակոչելով ԲԴԽ նախագահի և ԱՆ նախարարի համատեղ սեփականության, անձնական կյանքի, միասին նույն հասցեում դուռ ու լուսամուտ բացելու, օրինականացնելու, համատեղ հասցեներ ստանալու դիմումների և որոշումների վկայակոչումը:

Մասնավորապես` ապացույցների վկայակոչման պահին` ժամը 14:49:50-ին, երբ նշում էր հստակ ապացույցը` «Երևանի քաղաքապետի 2018 թվականի մայիսի .....») ձայնագրությունն ընդհատվում է, և այն վերսկսում է մեկ րոպե անց՝ 14:50:47-ին, Արթուր Աթաբեկյանի խոսքերով` «Հիմա ձեզ հասկացա, ձեր նշած ապացույցները հատ-հատ գնահատելու ենք»։

38. Դատական նիստի արձանագրումը տեղի է ունեցել համակարգչային եղանակով, և կողմի խոսքերը` ապացույցների ներկայացման ու վերլուծության ժամանակ, հատկապես, երբ խոսքը վերաբերում էր նախկին ԲԴԽ նախագահի և ԱՆ նախարարի համատեղ սեփականության, անձնական կյանքի, միասին նույն հասցեում դուռ ու լուսամուտ բացելու, օրինականացնելու, համատեղ հասցեներ ու եկամուտներ ստանալու դիմումների և որոշումների վկայակոչմանը, չեն արձանագրվել:

39. Նշված փաստերը համադրելով նախկին ԲԴԽ նախագահի` ներկայիս անդամների` մասնավորապես նաև Արթուր Աթաբեկյանի նկատմամբ ունեցած ազդեցության հանգամանքով, առնվազն հիմնավոր, ողջամիտ կասկած է առաջանում, որ ձայնագրությունը մոնտաժվել է և/կամ չի արձանագրվել ի սկզբանե նիստը նախագահողի կողմից (գործողությամբ` հրահանգ, թողտվություն և այլն):

Դատական նիստի արձանագրման և կողմի դատավարական իրավունքի նորմերի խախտմանը կամ սխալ կիրառմանը վերաբերելի` քաղաքացիական դատավարության օրենսգրքի (նաև քրեական դատավարությունում) մասնավորապես 365-րդ հոդվածը նկարագրված խախտումը դասում է դատական ակտի անվերապահ բեկանման հիմքերի շարքում։

(...)

2. Դատական ակտը բոլոր դեպքերում ենթակա է բեկանման, եթե`

1) դատարանը գործը քննել է ոչ օրինական կազմով, այդ թվում՝ այնպիսի դատավորի կողմից, ով պարտավոր էր ինքնաբացարկ հայտնել.

(...)

6) գործից բացակայում է դատական նիստի արձանագրությունը.

7) դատական նիստի արձանագրումը կատարվել է այնպիսի թերություններով, որոնք անհնար են դարձնում բողոքի քննության համար նշանակություն ունեցող հանգամանքների առկայությունը կամ բացակայությունը պարզելը.

(...)

9) դատական ակտը չունի պատճառաբանական մաս

(...)

3. Անկախ բողոքի հիմքերից և հիմնավորումներից` դատական ակտը ենթակա է բեկանման, եթե առկա են սույն հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ, 4-րդ, 5-րդ, 7-րդ, 9-րդ և 11- րդ կետերով սահմանված` դատական ակտի անվերապահ բեկանման հիմքերը։

40. Եթե նույնիսկ ընդունենք, թե նշվածը կարող է ունենալ տեխնիկական հիմքեր, և/կամ նիստն արձանագրողը դատական նիստի քարտուղարն է, սակայն, միայն այն հանգամանքը, որ նախագահողը սկզբում պահանջում է չձայնագրել, հետո պահանջում է անջատել Դավիթ Հարությունյանի բարձրախոսը, որից հետո հիշատակված վայրկյանին՝ անջատում է սեփականը ու այն միացնում ավելի ուշ` վերլուծության ավարտից հետո կամ այն ընդհատելուց հետո, ինքնին անկողմնակալ դիտորդի մոտ կարող է առաջացնել ԲԴԽ նախագահի գործողություններում դիտավորության, հետևաբար` նաև շարունակական կամ հենց տեղում դրսևորված կողմնակալության մասին տպավորություն:

41. Ընդ որում հատկանշական են ԲԴԽ նախագահի և անդամների նույն նիստում արված արձանագրումները

ա) ժամը 14:52:23-ին Կ.Թումանյան- Քանի որ դռնփակ նիստում ա, ես մի հարց ունեմ էլի։ Պարոն Հարությունյան, Ձեր, էս Ձեր էս գործի խնդիրներն ինչ սկսվել ա, համենայնդեպս ինչ ներկայացվել ա, ամբողջ դատական նիստի ձայնագրությունը, որը տեղի ունեցել ա, հավատացնում եմ Ձեզ, վայրկյան-վայրկյան, մի քանի բան հետ տալով, մի քանի բան կրկին լսելով, ուսումնասիրել եմ, ուսումնասիրել եմ նաև Ձեր ամբողջ լրատվամիջոցներին տրված մեկնաբանությունները, Ձեր ելույթները, դիրքորոշումները։ Ես ուզում եմ էդ տպավորությունը չստանամ, բայց տպավորություն ա, որ Դուք խնդիր ունեք Անդրեասյանի հետ, դռնփակ ենք ուղակի ասում, կամ ինքը Ձեզ հետ, կամ Դուք իրա հետ:

բ) Ա.Աթաբեկյան- Հիմա ես օրինակ համարում եմ, որ Ձեր էդ փաստարկը, որ ասեցիք, ես ու խորհրդի անդամները, ուշադրությամբ, անհրաժեշտության դեպքում նաև էս նիստի, անհրաժեշտության դեպքում նաև էս նիստի, Ձերը անջատեք ասեմ, անհրաժեշտության դեպքում նաև էս նիստի արձանագրությունն էլ նորից կլսենք, Ձեր փաստարկն էլ ուշադրություն կդարձնենք, վերջում էլ, թերևս են իմ ենթադրմամբ ողջամտորեն Ձեր համար էն ամենակարևորը ասեցիք ո՞նք կարելի ա մի տնից մարդիկ լինեն, չակերտների մեջ իհարկե, ոնց որ Դուք ասեցիք, ու ասում եք, դրա վերաբերյալ ստեղ փաստաթուղթ ունեք, ճի՞շտ ա: Հիմա ես ասում եմ օրինակ էդ հաստատ, հաստատապես իմացեք, որ այդ էդ փաստարկը, էս փաստաթղթի հետ, համոզված եղեք, որ մենք գնահատման առարկա կդարձնենք։

41.1. Հենց վերը նշված կետում ԲԴԽ անդամների խոսքերը, ըստ որի վայրկյան առ վայրկյան լսում են նիստերի արձանագրությունները, մի քանի բան հետ են տալիս, նորից լսում ու փաստարկները գնահատում, ևս ինքնին հիմք է տալիս հայտնելու համոզմունք առ այն, որ վերջիններս լսել են նաև այս դատական նիստի արձանագրությունը, սակայն, եթե նույնիսկ ընդունենք, ենթադրենք թե իբր տեղի է ունեցել «խոտան», ապա հետագայում` հաջորդող առնվազն երկու դատական նիստերում այդ մասին չեն հայտնել ու չեն արձանագրել, ինչը ևս վկայում է նրա մասին, որ գործողությունը տեղի է ունեցել դիտավորությամբ:

42.2. Ավելին, եթե ընդունենք ԲԴԽ նախագահի արձանագրումը, որ իրենք պետք է գնահատեն փաստաթղթերն փատարկները, ապա փաստարկի ինքնին չարձանագրելը գրկելու է այդ հնարավորությունից թե իրենց, թե հետագայում այլ հնարավոր ընթացակարգերով սույն գործի հանգամանքների վերանայման ժամանակ:

Միջնորդության պահանջը.

Ելնելով ամբողջ վերոգրյալից, հաշվի առնելով թե նախկինում ներկայացված ու նոր հիմքերը ինչպես առանձին, այնպես էլ միասին որ առնվազն անկողմնակալ դիտորդի մոտ կարող է ողջամիտ կասկած հարուցել տվյալ գործով Խորհրդի նախագահ Արթուր Աթաբեկյանի անաչառության մեջ։

Խորհրդին խնդրում եմ, միջնորդում եմ բավարարել սույն միջնորդությունը և ընդունել նրա բացարկը»։

03.02.2026 թվականին Դավիթ Հարությունյանը ներկայացրել է ՀՀ արդարադատության նախարարի պարտականությունները կատարողի 2023 թվականի մայիսի 24-ի թիվ 42-Ա որոշմամբ ներկայացված միջնորդությունն առանց քննության թողնելու կամ մերժելու կամ դրա հիման վրա կարգապահական վարույթը կարճելու մասին միջնորդություն հայտնելով, որ.

«I. Գործի դատավարական համառոտ նախապատմությունը․

1․ ՀՀ արդարադատության նախարարի պարտականությունները կատարողի 20.04.2023 թվականի թիվ 31-Ա որոշմամբ Դավիթ Հարությունյանի (այսուհետ նաև` Դատավոր) նկատմամբ հարուցվել է կարգապահական վարույթ:

1.1.Դատավոր Դավիթ Հարությունյանը 2011-2023թթ. եղել է դատավոր, դատավորների միության անդամ, 2022թվականի սեպտեմբերից ընտրվել է դատավորների ընդհանուր ժողովի գնահատման հանձնաժողովի անդամ, իսկ լիազորությունների դադարեցման պահին եղել է նույն հանձնաժողովի նախագահի պաշտոնակատարը:

1.2. Դատավոր Դավիթ Հարությունյանը երբեք կարգապահական պատասխանատվության չէր ենթարկվել, նրա վերաբերյալ հարուցված վարույթ չի եղել:

1.3. Դատավոր Դավիթ Հարությունյանը պաշտոնավարման ընթացքում պարբերաբար գրավոր կարծիքներ է հայտնել դատական համակարգին վերաբերող նախագծերի մասին, այդ թվում նաև` հրապարակային:

Մինչև բարձրագույն դատական խորհուրդ դիմելը վարույթի ընթացքը.

2․ Դավիթ Հարությունյանի նկատմամբ կարգապահական վարույթ հարուցելու ֆորմալ առիթն է հանդիսացել զանգվածային լրատվության միջոցի 07.04.2023թ. հրապարակումը, որի առթիվ ՀՀ արդարադատության նախարարի մամուլի քարտուղարը 14.04.2023թ. (ըստ գործի նյութերի) ներկայացրել է զեկուցագիր:

2.1. Որոշումը պարունակող փաթեթը Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի «Ավան» նստավայր է մուտքագրվել ապրիլի 25-ին:

2.2. Ուղեկցական գրությամբ առաջարկվել է որոշումը ստանալու պահից 15-օրյա ժամկետում արդարադատության նախարարին ներկայացնել գրավոր բացատրություններ: Փաթեթը Դատավորին փաստացի տրամադրվել է միայն ապրիլի 26-ի աշխատանքային օրվա ավարտին՝ ժամը 17.00-ից հետո. Դատավորն ապրիլի 25-26-ը Աղվերանում մասնակցել է «Պիլոտային վերապատրաստում, դատական արհեստի և դատավորի դերի վերաբերյալ» միջազգային գործընկերների մասնակցությամբ քննարկմանը:

2.3. Դատավորը մայիսի 5-8-ը գտնվել է նախապես ամիսներ առաջ պլանավորված արձակուրդում` արտերկրում:

2.4. Մայիսի 8-ից 14-ը «Ավան» նստավայրը իրականացրել է հերթապահություն, քննվել անհապաղ քննարկման ենթակա տասնյակ միջնորդություններ:

2.5. Մայիսի 31-ից հունիսի 4-ը դատավորը մասնակցել է ամիսներ առաջ պլանավորված EAJ` «Դատավորների Եվրոպական Միության» Աթենքում կայանալիք տարեկան համաժողովին, ուր հանդես է եկել զեկույցով, որը վերաբերել է մասնավորապես նաև դատավորների նկատմամբ անկախությունը սահմանափակող կարգապահական վարույթներին, խոսքի ազատությանը և այլն:

2.6. Վերոգրյալը, ինչպես նաև ընթացիկ աշխատանքային ծանրաբեռնվածությունն անհնարին են դարձրել Դատավորի՝ նախարարության կողմից առաջարկված ժամկետում իրավունքներն իրացնելու լիարժեք հնարավորությունը, ինչի պատճառով դատավորը, ներկայացնելով պատճառաբանություններ, ապացույցներ ծանրաբեռնվածության մասին, միջնորդել է զուտ տրամադրել հավելյալ ժամկետ, մինչդեռ նախարարը, չքննարկելով, չանդրադառնալով միջնորդություններին, չպարզաբանելով որևէ գործողություն, 24.05.2023թ. կայացվել է թիվ 42-Ա որոշումը՝ Երևանի ընդհանուր իրավասության դատարանի դատավոր Դավիթ Հարությունյանին կարգապահական պատասխանատվության ենթարկելու վերաբերյալ միջնորդությամբ Բարձրագույն դատական խորհրդին դիմելու մասին» (այսուհետ՝ նաև Միջնորդություն):

2.7. Մասնավորապես՝ դատավորը փաստական տվյալների, ապացույցների հիման վրա նախարարին հայտնել է, և նրանք եղել են տեղեկացված, որ նախարարն ու նրա լավագույն ընկեր ու տնտեսական, ֆինանսական շահերով փոխկապակցված ԲԴԽ նախագահը որոշումներն ընդունում են համատեղ կամ մեկը մյուսի վրա ազդելու, փոխկապակցվածության, միմյանց լրացնելու արդյունքում և նմանատիպ վարույթները դատական իշխանության, դատավորների անկախության սահմանադրական երաշխիքների դեմ ոտնձգություն է ու նպատակը, ի թիվս այլոց, նաև այլ գործիքների կիրառմամբ, դատավորների խոսքի ազատության սահմանափակման, անկախ արդյունքից դատական համակարգում վախի ու ահաբեկման մթնոլորտ տարածելու («chilling effect») միտում է պարունակում, նախարարը չունի նմանատիպ վարույթներ հարուցելու ինստիտուցիոնալ և, հատկապես, իր անձով պայմանավորված լեգիտիմ իրավասություն:

2.7.1. Միևնույն ժամանակ հորդորել է Նախարարին «մտադրություններն ու լիազորությունները» իրագործել անձամբ (որոշումները կայացնել իր ձեռամբ, ԲԴԽ ներկայանալ անձամբ)` չօգտագործելով ենթակայության տակ գտնվող հարգարժան իրավաբաններին (տեղակալներ, վարչության պետ, խորհրդական, մամուլի քարտուղար և այլն):

Անձամբ ԲԴԽ ներկայանալու կամ մինչ այդ գրավոր պարզաբանումներ ներկայացնելու խնդրանքը պայմանավորված է եղել, մասնավորապես, օրենքի պահանջով, ինչպես նաև Վարույթի կապակցությամբ կարևոր հարցերի պատասխաններ ներկայացնելու այլ անձանց կողմից դրանց վերաբերյալ պատասխաններ չունենալու հանգամանքով.

2.8. ԲԴԽ-ում սկսվելիք վարույթին պատրաստվելու համար Նախարարին նախապես ներկայացվել է մի քանի հարցեր.

«Ա) Կիսաբաց և հրապարակային հաստատված աղբյուրների, փաստերի համաձայն՝ վարույթի առանցքային դերակատարները՝ ԲԴԽ նախագահի ու Նախարարի միջև առկա է անձնական, ընդհանուր գույքային, ֆինանսական անքակտելի, շահերի բախում կամ առավելապես դրանց հատում, ինչը բացառում է այդ սուբյեկտներ մասնակցությունը նույն դատավարությունում, չեզոքացնում է անկողմնակալության վերաբերյալ ցանկացած ողջամիտ փաստարկ, որն էլ առաջարկվում է հնարավորության դեպքում փարատել: Բացի այդ խնդիրը կայանում է նրանում, որ առկա տեղեկությունները, փաստերը հնարավորություն չեն ընձեռում գործընթացը դիտարկել զուտ իրավական հարթության մեջ, քանի որ նշված գործընթացները՝ վարույթների հարուցում, կարճում, ԲԴԽ միջնորդությամբ դիմել, պատասխանատվության ենթարկել փոխհամաձայնեցված են, թիրախային ու միտված չեն արդարադատության շահի սպասարկմանը, ինչն էլ զրկում է գլոբալ երևույթները, գործընթացները շրջանցելու և բացառապես Վարույթով բարձրացված հարցերին տեխնիկական պատասխան կամ բացատրություն ներկայացնելու հնարավորությունից:

Բ) Նախարարի պաշտոնավարմանը և դրան անմիջապես նախորդող ժամանակաշրջանի հրապարակային նաև սահմանափակ հրապարակային խոսքի իրականության հետ առնչությունը, բովանդակությունը, որը վերաբերում է դատավորների նկատմամբ վարույթների հարուցման, պաշտոնավարման դադարեցման ամբողջ գործընթացներին:

Գ) Նախարարի ու ԲԴԽ նախագահի համատեղ ու անհատական դերակատարումը մեկ տարվա փորձ ունեցող ավելի քան 17 մինչդատական վարույթի նկատմամբ հսկողություն իրականացնող և ժամանակավոր քրեական հետապնդման տակ գտնվող դատավորների պաշտոնավարման դադարեցման (աշխատավարձի վճարման պայմաններում) հարցում (օրինակ, քննարկել մի հարց, ուղարկել այլ նախագիծ, Ազգային ժողով մուտքագրել լրիվ այլ բովանդակությամբ նախագիծ՝ մատուցելով, թե իբր այն քննարկվել ու կազմվել է դատավորների հետ կամ նրանց կողմից և այլն):

Դ) Դատավորների անկախությունն ու լեգիտիմ շահերն անտեսող՝ ԲԴԽ նախագահի ու այլ անձանց ազդարարած «բացարձակ կոնսենսուս» կամ «10:0» բանաձևի շրջանակներում (տես՝ օրինակ, հայտնի՝ Դիլիջանի ու Ջերմուկի հավաքներ) նախարարի մասնակցությունը, գործողությունները (օրինակ, ԲԴԽ լիազորությունների ընդլայնում, դատավորների անկախության ու այլ սահմանադրական երաշխիքների սահմանափակում, պաշտոնավարման դադարեցում և այլն):

2.8.1. Վերոգրյալի հաշվառմամբ Նախարարին առաջարկվել է իր պահանջած բացատրությունը, պատասխանը ներկայացնելու պարզ հնարավորության իրացման համար տրամադրել Վարույթի ամբողջական, իսկական նյութերը.

«Մասնավորապես՝

Տրամադրվել է բացառապես կից գրությունը, 7 էջից բաղկացած որոշումը, 2 էջից՝ առանց մակագրության զեկուցագիրը և մեկ կրիչ.

Ուղարկված կրիչն ունեցել է ստեղծման ամսաթիվ «19.04.2023», իսկ ձևափոխման ամսաթիվ նշված է «14.04.2023» կամ հայտնել, թե ով և ինչ պայմաններում է ստեղծել կրիչը: Մամուլի քարտուղարը նախարարի պարտականությունները կատարողին ուղարկել է միայն զեկուցագիրը՝ տեսանյութի հղմամբ:

Տրամադրել մամուլի քարտուղարի զեկուցագրի մակագրության օրինակը՝ լինի առանձին թղթային, թե էլեկտրոնային համակարգով արվածը:

Տրամադրել Որոշման էլեկտրոնային տարբերակը:

2.8.2. Բովանդակային առումով առաջարկվել է նաև պարզաբանել Վարույթի ենթադրյալ խախտման հիմքն ու բովանդակությունը, մասնավորապես՝ պարզաբանել, թե ով է սղագրել հարցազրույցը, նյութը, ինչից է Վարույթի հեղինակը ենթադրել, թե Դատավորը կասկածի տակ է դրել չորս դատավորի վերաբերյալ ԲԴԽ դատական ակտերը, Դատավորի որ խոսքերից է վարկաբեկվել ԲԴԽ-ն, ինչով է վտանգվում դատական իշխանության հեղինակությունը ու նվազում հանրության վստահությունը դատական իշխանության նկատմամբ և վերաբերելի խոսքերի հեղինակների, հնչեցրած ու գործողություններ կատարած նախորդ այլ անձանց հրապարակային խոսքն ու գործողությունները ուսումնասիրվել է նախարարության կողմից, թե ոչ և այլն (տես որոշման 5-6-րդ էջեր):

2.8.3. Դատավորը, մասնավորապես, նշել է, որ ժամկետ պահանջելը պայմանավորված է բացառապես լիարժեք դիրքորոշում ներկայացնելու հնարավորություն ստանալով (ինչը մինչ այս բոլոր այլ դատավորների վերաբերյալ վարույթներով տրամադրվել է), արհեստական ձգձգելու, խնդիրներ առաջացնելու որևէ միտում բնականաբար չի ունեցել, ներկայացվելու է լիարժեք ու բովանդակային պատասխան:

Սրան ի պատասխան՝ արդարադատության նախարարի անունից մեկ այլ պաշտոնատար անձ 2023թ մայիսի 16-ի Ե-0268 գրությունն է հասցեագրել («Ավան» նստավայր է մուտքագրվել 2023թվականի մայիսի 17-ին՝ կեսօրից հետո).

(…)

Ի պատասխան Ձեր 12.05.2023 թվականի (արդարադատության նախարարությունում 15.05.2023 թվականին ստացված) գրության (այսուհետ՝ Գրություն)՝ հայտնում ենք, որ թեև դրանով ներկայացված են սույն թվականի ապրիլի 20-ից մինչև հունիսի 4-ն ընկած ժամանակահատվածում որոշակի օրերի ծանրաբեռնվածության վերաբերյալ տեղեկություններ, որոնք, ըստ Ձեզ, կարող են խոչընդոտ հանդիսանալ բացատրություն ներկայացնելու համար, այնուամենայնիվ, Գրության շրջանակներում ներկայացված չէ որևէ տեղեկություն սույն թվականի ապրիլի 27-ից մայիսի 4-ը, ինչպես նաև մայիսի 15-ից մայիսի 30-ն ընկած ժամանակահատվածում Ձեր կողմից բացատրություն ներկայացնելու խոչընդոտող հանգամանքների վերաբերյալ, որպիսի ժամանակահատվածը, Լիազոր մարմնի գնահատմամբ, ամբողջությամբ բավարար է սույն վարույթի շրջանակներում բացատրություն ներկայացնելու իրավունքը լիարժեք իրացնելու համար:

Հիմք ընդունելով վերոգրյալը, ինչպես նաև Գրությամբ մատնանշված տեղեկությունները՝ առաջարկվում է 7-օրյա ժամկետում (մինչև 22.05.2023 թվականը) Լիազոր մարմնին ներկայացնել գրավոր բացատրություններ:

Դրանից հետո ի պատասխան վերջին գրության, դատավորը նշել է.

(...)

«Չկրկնելով նախորդ գրությամբ բարձրացրած հարցերն ու պահանջս, (ինչը պնդում եմ նաև այժմ), նշել էի, որ, մասնավորապես, լիարժեք դիրքորոշում ներկայացնելու, իրավունքս իրացնելու հնարավորություն ստանալու համար ինձ անհրաժեշտ է ժամկետ, որը զուտ օրենքով նախատեսված ժամկետից պակաս ժամկետ է:

Պարզաբանում եմ, որ 2 ամսյա օրենքով սահմանված ժամկետը նախ և առաջ վերաբերում է միանձնյա գործող դատավորին, տրված է վերջինիս՝ իրավունքները երաշխավորելու, իրացնելու հնարավորության համար, այլ ոչ թե՝ նախարարին ու նախարարության մեծաքանակ աշխատակազմին: Այսինքն՝ այդ ժամկետը օրենքով տրամադրվել է ենթադրյալ կարգապահական խախտում թույլ տված և վարույթային հետապնդման մեջ գտնվող դատավորին՝ պաշտպանվելու՝ նյութեր հավաքելու, փաստաբան վարձելու, համաձայնություն ձեռք բերելու, բուն պարտականություններից դուրս ժամանակ հատկացնելու և դիրքորոշում կազմելու համար, այլ ոչ թե նախարարին ու նրա՝ հենց այդ գործառույթների իրականացնելու, որոշում կազմելու համար գործող աշխատակազմին 2 ամսում ընդամենը մեկ որոշում գրելու համար. Կանխավարկածն էլ կայանում է նրանում, որ նախարարն ու աշխատակազմը պրոֆեսիոնալներ են ու նրանց համար բավարար է մի քանի օրը, հատկապես երբ որոշումները ըստ էության ձևաթղթային են, իսկ չհասցնելու դեպքում ունի ժամկետը երկարացնելու լիազորություն, առավել ևս առկա էր դատավորի համաձայնություն-միջնորդությունը:

Մինչդեռ՝ այս անգամ էլ Նախարարից (պարտականությունները մեկ այլ կատարողի անունից) ստացվել է գրության պատասխան՝ հետևյալ տառացի բովանդակությամբ.

(…)

Անդրադառնալով Գրությամբ բարձրացված հարցադրումներին՝ անհրաժեշտ է նշել, որ Լիազոր մարմինը դրանց կանդրադառնա «Հայաստանի Հանրապետության դատական օրենսգիրք» սահմանադրական օրենքի 147-րդ հոդվածի 5-րդ մասով նախատեսված՝ ընդունվող որոշման շրջանակներում՝ հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ դատավորի՝ «Հայաստանի Հանրապետության դատական օրենսգիրք» սահմանադրական օրենքի 147-րդ հոդվածի 4-րդ մասով ամրագրված իրավունքների շրջանակը չի նախատեսում վարույթի ընթացքում բարձրացված հարցադրումներին պարզաբանում կամ պատասխան ստանալու որևէ ընթացակարգ:

(...):

2.8.4. Մինչև նախարարից պատասխան ստանալը՝ մայիսի 17-ի կեսօրը, տրամաբանական ու ողջամիտ ակնկալիքը, նույնիսկ ոչ լեգիտիմ ու անձնական շարժառիթներով նախաձեռնված վարույթի պայմաններում, կայացել է նրանում, որ կբավարարվի զուտ տեխնիկական բնույթ կրող օրենքով սահմանված ժամկետի տրամադրման միջնորդությունը և, հետևաբար նաև այդ պատճառով նշված օրերին Վարույթով դատավորը չի զբաղվել, իսկ տվյալ պահին ստացվում է, որ դիրքորոշում ներկայացնելու համար տրամադրում են ընդամենը 3-4 աշխատանքային օր՝ սահմանելով ժամկետ մինչև մայիսի 22-ը:

Դատավորի` նախարարին հասցեագրված գրության մեջ նշվել է. «Հարկադրված եմ ի պատասխան նշել, որ ընդհանրապես պետական կառավարման համակարգի, առավել ևս դատական համակարգի հետ դրական առնչություն ունեցած կամ այլ շարժառիթներով չառաջնորդվող անձինք հատկապես տեխնիկական հարցերով առաջնորդվում են բարեխղճության կանխավարկածով, հատկապես Հայաստանի Հանրապետության դատավորների հետ հարաբերություններում:

Այլ կերպ՝ համընդհանուր ընդունելի փաստերը, պնդումները չփաստարկված կերպով կասկածի տակ դնելը վայել չէ:

Նախորդ գրությամբ չբացառելով կամայականությունը՝ առաջարկել էի նաև անհրաժեշտության դեպքում տրամադրել խոսքերս հավաստող ապացույցները, սակայն առանց պահանջի նշվել է, թե ներկայացվել է միայն որոշակի օրերի մասին տեղեկություն, այդ պատճառով էլ, երևի, սահմանվել է կամայական ժամկետ:

Այդուհանդերձ՝ թեև բոլորի համար էլ պարզ է, չեմ զլանա ուղարկել դատավարական, անձնական գաղտնիք չպարունակող տեղեկությունները, որոնք փաստում են ծանրաբեռնվածությունն ու նախկինում ներկայացրածս.»

(...)

«Վերոգրյալը, թերևս, հիմնական պարտականություններից բխող կամ զուգահեռ նախապես պլանավորվածների մի մասն էր, չէր նշվել ու բնականաբար ողջամտորեն ենթադրում էր ու պարզ է, որ դատավորները առօրյայում, նույնիսկ հերթապահությունից դուրս էլ աշխատում են գերծանրաբեռնված գրաֆիկով, ինչի մասին բնականաբար հավելյալ փաստելու անհրաժեշտություն չկար: Այդուհանդերձ, եթե նույնիսկ ընդունեք, թե արձակուրդը, դատավորների միության անդամի պարտականությունների կատարումը, ուսումնական հավաքներին, սեմինարների մասնակցությունը, ոչ աշխատանքային օրերի հանգստի իրավունքը նախարարության համար ընդունելի և/կամ բավարար չէ ու դա նախարարությանը հայտնի չէ, համահասանելի «datalex.am» կայքը կրկին խափանված է և նախարարությունը կասկած ունենալու դեպքում զրկված է այն ստուգելու հնարավորությունից ու առաջնորդվում է դիմացինի՝ դատավորի՝ անբարեխիղճ գործելու կանխավարկածով, ապա ուղարկում եմ, ինչպես ձեր գրությունում է նշված, («Գրության շրջանակներում ներկայացված չէ որևէ տեղեկություն սույն թվականի ապրիլի 27-ից մայիսի 4-ը» և «մայիսի 15-ից հունիսի 30-ն ընկած ժամանակահատվածում Ձեր կողմից բացատրություն ներկայացնելուն խոչընդոտող հանգամանքների վերաբերյալ»), ժամանակահատվածի՝ ամիսներ կամ շաբաթներ առաջ նշանակված դատական նիստերի վերաբերյալ տեղեկությունները:

Մասնավորապես՝ ուղարկում եմ ապրիլի 21-ի դրությամբ դատավորի աշխատանքային օրացույցի պատճենը (ձեռագիր գրառումներն աշխատանքային են): Գրաֆիկը կարող եք համադրել «datalex.am» կայքի հետ:

Օրացուցային գրաֆիկից, չնշվածներից զատ հիշողությամբ նշեմ, որ, օրինակ, ապրիլի 27-ին՝ աշխատանքային ժամից հետո՝ մինչև գիշերը, քննարկվել է թիվ ԵԴ/1067/06/22 կալանքի ժամկետի երկարացման՝ այլ դատավորի կողմից քննելու անհնարինությամբ պայմանավորված և Դատավորին մակագրված միջնորդությունը, հրապարակվել ու տրամադրվել է որոշումը:

Գրաֆիկում նշվածներից զատ ու նաև հնարավոր է նշվածներից Դատարանը երեկոյան ժամերին՝ աշխատաժամանակի ավարտից հետո, հեռացել է խորհրդա-կցական/առանձին սենյակ, կայացրել է նաև ավարտական, վերջնական դատական ակտեր, օրինակ՝ թիվԵԴ1/0121/06/23, թիվԵԴ1/0124/06/23 (ակտը հրապարակվել ու տրամադրվել է գիշերը՝ ժամը 03.00-ին), թիվԵԴ/0035/01/23 և այլն, որոնցով աշխատանքներն իրականացվել են գիշերային ժամերին:

Աշխատանքային ժամն ավարտվելուն նախորդող հատվածում Դատարանը խորհրդակցական/առանձին սենյակներում է եղել նաև թիվ ԵԴ/0126/01/22 և ԵԴ/0341/01/19 քրեական գործերով:

Ընդ որում՝ թիվ ԵԴ/0126/01/22 քրեական գործով Դատարանը խորհրդակցական սենյակ է հեռացել ապրիլի 28-ին՝ ուրբաթ՝ ժամը 16:15-ին, իսկ ակտը հրապարակվել է առաջին իսկ աշխատանքային օրը՝ մայիսի 2-ի առավոտյան:

Մայիսի 19-ին դատարանի նախագահի թիվ 128-Ա հրամանի համաձայն՝ Ավան նստավայրը ներգրավվել է լրացուցիչ հերթապահության մեջ դատավորին մակագրվել են կալանքի անհապաղ քննության ենթակա միջնորդություններ:

Երկու շաբաթը մեկ՝ ուրբաթ օրերին, նախնական օպերատիվ ձեռք բերվող պայմանավորվածություններով (մասնավորապես՝ զինծառայողի կարգավիճակի, մարտական, սահմանային պաշտպանությանը ներգրավվածության պատճառով), մասնավորապես, առանց օրացույցում նշելու տեղի է ունենում, նշանակվում են թիվ ՍԴ1/0027/01/21 գործով դատական նիստերը՝ 20 և ավելի դատավարության մասնակիցների ներգրավմամբ:

Նույն օրը՝ մայիսի 19-ին՝ աշխատանքային ժամն ավարտվելուց առաջ, ենթադրվում է, որ թիվ ԵԴ/1190/01/22 վարույթով՝ առանձնապես ծանր հանցագործության վերաբերյալ գործով դատարանը պետք է հեռանա առանձին սենյակ վերդիկտ կայացնելու, որը հրատարակվելու է մեղադրյալին՝ առաջին իսկ աշխատանքային օրը՝ երկուշաբթի՝ մայիսի 22-ին՝ դատարան ներկայացնելուն պես:

Ընդհանրապես՝ 100-ից ավելի գործեր ունենալու դեպքում գործնականում դժվար է յուրաքանչյուրի հանգամանքները հիշել և նիստից առաջ հնարավորության դեպքում դրանք վերանայվում են, նախապատրասական աշխատանքներ են ենթադրում, իսկ խորհրդակցական սենյակի առանձնահատկություններից է այն, որ դատավորը, օրինակ, կրկին վերանայում է գործի նյութերը, ակտ կազմում (երբեմն ուսումնասիրում գրականություն, նախադեպեր, նախկինում կայացրած համանման որոշումներ և այլն) ու այլ գործառույթներով զբաղվելու իրավունք օրենքով չունի:

Ի հավելումը նշեմ, որ Երևանում տևական ժամանակ պաշտոնավարող դատավորներն ունեն աննախադեպ ծանրաբեռնվածություն, ինչն ավելի է ուժգնացել հունվարից հետո բազմիցս հիշատակված՝ գործող քրեական մինչդատական մասնագիտացման դատավորներին նաև Ձեր համակատարմամբ անօրինական պաշտոնավարման դադարեցումից հետո, ինչի արդյունքում նաև դատավորները սկսեցին իրենց վարույթում քննվող գործերին զուգահեռ քննել մինչդատական վարույթ: Մասնավորապես՝ վարույթումս այս պահին քննվում է 250-ից ավելի դատական գործ, վարույթ:

Վերոգրյալը ոչ միայն Դատավորի, այլև Երևանի քրեական դատարանի բոլոր դատավորների նշված ու նման օրերին աշխատանքի, ծանրաբեռնվածության սովորական օրինակներ են, ինչը իրավաբանի կողմից կասկածի տակ դնելը, եթե առաջնորդվենք բարեխղճության կանխավարկածով, կարող է վկայել, որ կասկածողներն ուղղակի իրականում լավ ծանոթ չեն դատավորի աշխատանքին, ինչի կապակցությամբ չեմ խորշում Վարույթից դուրս հրավիրել նստավայր գործնական այցելության, դատավորի աշխատանքի գործնական առանձնահատկություններին ծանոթանալու համար: Ընդ որում՝ տարիներ շարունակ արդյունավետ պրակտիկա են անցնում թե դպրոցականներ, թե ուսանողներ, և հատկապես պրոֆեսիոնալ իրավաբաններ, դատավորի թեկնածուներ:

Անդրադառնալով գրության մեջ նշված ձևակերպմանը, թե առկա չեն հանգամանքներ, որ բացատրությունը ներկայացնելու համար կարող են խոչընդոտ հանդիսանալ և, եթե ի նկատի եք ունեցել, թե դա պետք է տեղի ունենա այլ պարտականությունների, այլ 100-ավոր անձանց վերաբերյալ գործերը արհեստական հետաձգելու, դատական ակտերի վրա աշխատելու փոխարեն, պարտականությունները չկատարելու կամ նույնիսկ հանգստի իրավունքը ստորադասելու հաշվին, ապա ուղղակի նշեմ, որ իմ վարույթում գտնվող որևէ գործի լուծում, ճակատագիր կամ պարտականություն բնավ նվազ կարևոր չէ Ձեր անօրինական ու ինքնաստեղծ Վարույթից:

Հաշվի առնելով նաև նախկինում այլ վարույթներով դրսևորած վարքագիծը, այսքան մանրամասնելու անհրաժեշտությունը պայմանավորված է նաև այն հանգամանքով, որ հետայսու այլ վարույթներով կամ ընդհանրապես դատավորների հետ շփվելիս «լիազոր մարմինը» ցուցաբերի զգուշավորություն ու առավելագույն հարգանք. Դատավորները լիազոր մարմնի կամ էլ իրենց մտերիմների ենթակաները չեն, ի տարբերություն իրենց չեն գտնվում ղեկավար-ենթակա հարաբերության ու գիտակցության մեջ կամ էլ քննիչ ու մեղադրյալ հարաբերություններ չեն:

Ամփոփելով՝ նշեմ, որ գրությամբ նշված միջնորդությունները, առաջարկությունները, որոնք անխտիր վերահաստատում, պնդում եմ, ավելի վաղ ներկայացնելիս գործի լուծման օբյեկտիվ ակնկալիք չեմ ունեցել և չունեմ, այդուհանդերձ նույնիսկ այս պայմաններում չեմ էլ մտածել, թե տարական տեխնիկական ժամկետ ստանալու օրենքով նախատեսված պահանջի իրացումը կարող է «խնդրարկու» դիտվել «Lիազոր մարմնի կողմից», հետևաբար այն ներկայացրել եմ՝ նաև իրավունքի իրացման պատշաճ հնարավորության համար:

(...)

Պահանջներիս, որոնք առավելապես տեխնիկական են, պատշաճ անդրադառնալու չնչին ակնկալիքով կրկին հորդորում եմ նախարարին գոնե այսուհետ հանդես գալ իր անունից:

(...):

Միջնորդություններս, նաև տեխնիկական ժամկետ տալու պահանջն անտեսելով, կարգապահական պատասխանատվության ենթարկելու վերաբերյալ Միջնորդությունն ուղարկել են բարձրագույն դատական խորհուրդ: »

2.8.5. Ամփոփելով «2.8-2.85»-րդ կետերում նշվածը` 2023թ. մայիսի 12-ին և 19-ին դատավորի կողմից նախարարություն է ներկայացվել երկու գրություն, որով վերջինս խնդրել է տրամադրել ողջամիտ ժամկետ վարույթի ամբողջ նյութերին ծանոթանալու և իր պաշտպանությունը կազմակերպելու համար, ինչպես նաև խնդրել է պարզաբանել թե իր հրապարակային խոսքի որ հատվածն է դիտարկվել, որպես դատավորի վարքագծի կանոնի խախտում, ինչպես նաև խնդրել է հայտնել նախարարի և ԲԴԽ նախագահի միջև շահերի բախման մասի դիրքորոշում, տեղեկություն:

Ներկայացված միջնորդությունը բովանդակային առումով մերժվել են, Դիմումատուին չի պարզաբանվել նրա խոսքի ազատության սահմանափակման տվյալ դրսևորմամբ հետապնդվող իրավաչափ նպատակը և այլն:

3. ՀՀ արդարադատության նախարարի պարտականությունները կատարողը 24.05.2023թ. թիվ 42-Ա որոշմամբ Դավիթ Հարությունյանին կարգապահական պատասխանատվության ենթարկելու վերաբերյալ միջնորդությամբ դիմել է Բարձրագույն դատական խորհրդին:

Վարույթի քննությունը ԲԴԽ-ում և դրա հետագա ընթացքը

3.1. 2023թ. հունիսի 19-ին Նախարարը, չունենալով օրենքով նախատեսված լիազորություն, միջնորդել, իսկ ԲԴԽ-ն Խորհրդի բանավոր արձանագրային որոշմամբ վարույթի քննությունը շարունակվել է դռնփակ ռեժիմով:

3.2. Չի կայացվել պատճառաբանված որոշում, որով հասանելի դարձվեին հետապնդվող իրավաչափ նպատակի վերաբերյալ հիմնավորումները դատավարության կողմերի, ինչպես նաև հանրության համար։ Այս որոշումը կայացվել է նախարարության կողմից հարուցված միջնորդության բավարարման արդյունքում, որի քննարկման գործընթացը մասամբ տեղի է ունեցել Դիմումատուի և իր ներկայացուցիչների բացակայությամբ։ Խորհրդի նախագահը, պատասխանելով Դիմումատուին, նշել է, թե համապատասխան պատճառաբանությունները կարձանագրվեն վերջնական՝ դեռևս կայացվելիք որոշմամբ, եթե այդպիսի անհրաժեշտությունն առաջ գա ըստ Խորհրդի։ Խորհրդի կողմից չի պարզաբանվել թե ի՞նչ է ենթադրում դռնփակությունը, չեն պարզաբանվել դատավարության մասնակիցների իրավունքները, օրինակ՝ դատական նիստերից հետո լրատվամիջոցների հարցերին պատասխանելիս վարույթի նյութեր հանրայնացնելու թույլատրելիության հարցի վերաբերյալ։ Դատավորին և նրա փաստաբաններին ցանկացել են ստորագրել տալ օրենքով չնախատեսված արձանագրության ներքո` տվյալները չհրապարակելու վերաբերյալ:

Միայն վերջնական դատական ակտի պատճառաբանական մասից է պարզվել, որ վարույթի քննությունը դռնփակ ռեժիմով անցկացնելը հետապնդել է արդարադատության շահի ապահովման նպատակ։

3.3. Նույն օրը, 2023թ. հունիսի 19-ին Խորհրդի արձանագրային որոշումներով բավարարվել են Խորհրդի դատավոր անդամներ Նաիրա Հովսեփյանի ինքնաբացարկի և Արշակ Վարդանյանին ներկայացված բացարկ հայտնելու մասին միջնորդությունները։

3.3.1. Բացարկների մասին պատճառաբանությունները ոչ տեղում, ոչ էլ վերջնական որոշման մեջ չեն զետեղվել:

3.3.2. Խորհրդի նախագահին և անդամներին անհատապես ներկայացված ինքնաբացարկի միջնորդությունները մերժվել են։ Վերջնական դատական ակտում ամրագրվել է միայն Կարեն Անդրեասյանին ներկայացված միջնորդության մերժման պատճառաբանությունը։ Հատկանշական է, որ նախարարի ներկայացրած բացարկի միջնորդության պատճառաբանությունը, որը վերաբերել է դատավորի և ԲԴԽ դատավոր անդամ Արշակ Վարդանյանի ընկերական հարաբերություններին, ընդունելի չի համարվել ու չի գնահատվել մյուսների համատեքստում, օրինակ Նախարար-ԲԴԽ նախագահ ըներակական-ֆինանսական հարաբերությունների համատեքստում:

Կարգապահական վարույթի հետագա քննությունը շարունակվել է Խորհրդի չորս ոչ դատավոր անդամի, և երկու դատավոր անդամի մասնակցությամբ։

3.4. Խորհրդի կողմից թույլ տրվող խախտումների, ԲԴԽ նախագահի` կարգադրիչների միջոցով բռնություն, ուժ կիրառելու սպառնալիքների պատճառով Դիմումատուն հարկադրված հրաժարվել է ինքնուրույն, անձամբ պաշտպանվելու մտադրությունից և դիմել փաստաբանների օգնության։

Խորհրդի ևս մեկ արձանագրային որոշմամբ սահմանափակվել է Դատավորի ներկայացուցիչ ունենալու իրավունքը. սկզբում փաստաբան Միքայել Շխիմյանի ներգրավումը թույլատրվել է պայմանով, որ վերջինս չի հայցելու նյութերին ծանոթանալու ժամանակ:

Այնուհետև արձանագրվել է, որ կարող են ներգրավվել չորս փաստաբաններ` Միհրան Պողոսյանը, Երեմ Սարգսյանը, Հովհաննես Խուդոյանը և Լուսինե Մկրտչյանը, քանի որ նախարարությունը ներկայացված է չորս անձի կողմից:

Դատական նիստում կողմին պարտադրվել է կատարել փաստաբանների փոխարինում. 2023 թվականի հունիսի 20-ի դատական նիստի ընթացքում Խորհրդի պահանջով ներկայացուցիչներից մեկը դուրս է հրավիրվել դատական նիստերի դահլիճից, որպեսզի ներգրավված և փոքր-ինչ ուշացումով ներկայացած մյուս փաստաբանը կարողանա մասնակցել դատական նիստին։

3.4.1. Դատավորի և նրա փաստաբանների կողմից ներկայացվող միջնորդությունները կարգապահական վարույթի նյութերը ամբողջ ծավալով տրամադրելու և դրանց ծանոթանալու ողջամիտ ժամկետ հատկացնելու վերաբերյալ բավարարվել են մասնակի, այն է՝ կարգապահական վարույթի նյութերին ծանոթանալու համար տրամադրվել է մի քանի ժամ ժամանակ` ըստ էության թույլ չտալով, որ Դիմումատուն իրացնի իր պաշտպանության իրավունքն ամբողջությամբ։

3.4.2. Հարուցված կարգապահական վարույթով Խորհուրդը քննություն է իրականացրել 2023 թվականի հունիսի 19-ին, 20-ին, 22-ին և 23-ին նշանակված դատական նիստերով։ Դատական նիստերի ընթացքում քննարկման առարկա են դարձվել նախապատրաստական փուլին բնորոշ հարցեր, որից հետո «պաշտպանության կողմը» մասնակի իրականացրել է Նախարարության ներկայացուցիչներին հարցեր տալու իրավունքը։

3.4.3. 2023 թվականի հունիսի 26-ին Խորհրդի կողմից նշանակված է եղել հերթական դատական նիստ, որին մասնակցելու անհնարինության վերաբերյալ դիմումներ են ներկայացրել Դիմումատուի ներկայացուցիչները, ի թիվս այլնի նշելով, որ մասնակցելու են ՀՀ փաստաբանների պալատի կողմից կազմակերպվող վերապատրաստման դասընթացներին ու փաստաբանների նկատմամբ ոստիկանության բաժիններում բռնության կապակցությամբ գործադուլին։ Այս առումով հատկանշական է, որ ըստ «Փաստաբանության մասին» ՀՀ օրենքի 45.12-րդ հոդվածի երրորդ մասի՝ «Վերապատրաստման ընթացքում փաստաբանների` (…) դատական քննությանը չմասնակցելը համարվում է հարգելի, եթե փաստաբանը այդ մասին տեղյակ է պահել համապատասխան մարմնին»։

Խորհուրդը, սակայն, կայացրել է նշանակված դատական նիստը հետաձգելու մասին կողմի միջնորդությունը մերժելու մասին որոշում` անտեսելով oրենքի մեջբերված իմպերատիվ պահանջը, ըստ որի փաստաբանի բացակայությունը պետք է հարգելի համարվեր այն դեպքում, երբ վերջինս մասնակցում է վերապատրաստման դասընթացի։ Խորհուրդը կայացված որոշմամբ, մասնավորապես արձանագրել է, թե փաստաբանները տեղեկացված են եղել նշանակված դատական նիստի ժամանակի մասին, բայց չեն ներկայացել։

3.4.3. 2023 թվականի հունիսի 26-ի դատական նիստի ընթացքում` դատավորը հետևողականորեն պահանջել է Խորհրդից ապահովել իր պաշտպանության իրավունքի իրացումը։ Խորհրդի կողմից Դիմումատուի ներկայացվող պահանջների քննարկման ընթացքում վերջինիս շարունակական պահանջը գնահատվել է որպես անհարգալից վերաբերմունք և որոշում է կայացվել նրա նկատմամբ դատական սանկցիա կիրառելու և դատական նիստերի դահլիճից հեռացնելու մասին։

ԲԴԽ նախագահը հանել է Խորհրդի անդամների հարցերը, չի թողել վերջիններս հայտնեն, դիրքորոշում, առանձին դատավոր անդամի (Ք.Մկոյան) անվանել է ոչ ինքնուրույն, ոչ միայն չի հարցրել Խորհրդի մյուս անդամների կարծիքը, այլ կայացրել է միանձնյա որոշումներ և այլն:

Նախագահողը ԲԴԽ անդամների ներկայությամբ դատական նիստում դրսևորել է հեգնական վերաբերմունք, կամայականություններ է թույլ տվել` կողմին անհարկի պարտադրելով, նստել, կանգնել և այլն: Վարույթով քննության ենթակա հարցերի մասին կանխակալ դատողություններ է արել և այլն:

Լիովին պատկերացնելու համար հարկ է վերարտադրել դատական նիստերի արձանագրության կրիչը:

3.4.4. Մինչ Խորհրդի կողմից Դիմումատուի բացակայությամբ վարույթով քննության ավարտվելը, դատական նիստին մասնակցելու նպատակով ներկայացել են Դիմումատուի երկու փաստաբան, ում սակայն թույլ չեն տվել մասնակցել դատական նիստին` նշելով թե որոշակի ճշտումներ պետք է կատարվեն, իսկ այնուհետև հայտնել են, թե իբր կարգապահական վարույթով քննությունն ավարտվել է, այնինչ այն շարունակվելիս է եղել։

3.4.5. Մասնավորապես` Դատավորի նկատմամբ սանկցիայի կիրառումից հետո, կարգապահական վարույթի քննությունը տևել է շուրջ քսան րոպե այն պարագայում, երբ պաշտպանության կողմը չի իրացրել հարցեր տալու իր իրավունքն ամբողջությամբ, չի մասնակցել ապացույցների հետազոտմանը, չի իրացրել նվազագույն իրավունքները: Խորհուրդը ավարտել է կարգապահական վարույթով քննությունն առանց պաշտպանության կողմի դիրքորոշման ներկայացված լինելու, ելույթը լսելու, ապացույցներ ներկայացնելու հնարավորության:

3.4.6. Մինչ նիստն ավարտել ԲԴԽ նախագահը, տեղեկանալով փաստաբանների ժամանման մասին, հենց դատական նիստում քննարկել է մյուս ոչ դատավոր անդամ Վիգեն Քոչարյանի հետ ու կարգադրիչներին ցածրաձայն հրահանգել է արգելել մտնել դատական նիստերի դահլիճ, իսկ րոպեներ անց, բարձրաձայն ափսոսանք հայտնելով նրանց բացակայության կապակցությամբ, ավարտել է գործի քննությունը:

3.4.7. 2023 թվականի հունիսի 28-ին և հուլիսի 2-ին Դատավորի և վերջինիս փաստաբանների կողմից Խորհրդին են ներկայացվել կարգապահական վարույթը վերսկսելու մասին միջնորդություններ այն հիմնավորմամբ, որ «պաշտպանության կողմը» հնարավորություն չի ունեցել ներկայացնելու իր դիրքորոշումը վերագրվող խախտումների վերաբերյալ, որը էական նշանակություն կարող է ունենալ վերջնական ակտի կայացման տեսանկյունից, ներկայացվել է նաև ԲԴԽ նախագահի` փաստաբանների մուտքի արգելքը ներառող ձայնագրության օրինակները, որոնք հրապարակվել են նաև մամուլում:

3.5. 2023 թվականի հուլիսի 3-ին Խորհրդի կողմից հրապարակվել է Դատավորի կարգապահական վարույթով վերջնական դատական ակտը, որով նրա որպես Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր լիազորությունները դադարեցվել են։

3.5.1. 2023 թվականի հուլիսի 4-ին` դատավորի լիազորությունները ԲԴԽ կողմից դադարեցնելու որոշման միայն հաջորդ օրը Նախարարը պատասխանել է ավել վաղ առաջադրված հարցին` նշելով, թե դատավոր չհանդիսացող անձի հարցերին պատասխանելն առարկայազուրկ է:

Արձանագրենք, որ հարցերը վերաբերել են նախարարի և ԲԴԽ նախագահի միջև, ի թիվս այլոց, շահերի բախմանը կամ հատմանը և դրանք հղվել էին, թե մինչ վարույթը ԲԴԽ ուղարկելը, թե ընթացքում:

3.6. Դատավորը պահանջել է տրամադրել վերջնական որոշման օրինակը, դեպարտամենտից գրավոր 2023թվականի հուլիսի 24-ին պատասխանել են, որ այն կտրամադրվի սահմանված ժամկետում` պատրաստ լինելուն պես և որոշումը տրամադրվել է օրենքով սահմանված ժամկետի վերջին օրը` ԲԴԽ որոշումը ստորագրած անձանց բնօրինակ ստորագրություններով. ԲԴԽ որոշումը ստորագրվել կամ պատրաստվել է Դատավորին տրամադրելու օրը կամ դրա նախօրեին.25: Որոշումը ստորագրված է եղել բնօրինակով.26:

3.7. Որոշման մեջ բացակայել է որևէ հիմնավորում ընտրված պատասխանատվության տեսակի և վերագրվող խախտման համաչափության վերաբերյալ։ Խորհուրդը որպես Դատավորի դիրքորոշում կարգապահական վարույթի վերաբերյալ ընդունել է վերջինիս կողմից Նախարարին ուղղված երկու գրություն, որոնք, պարունակում են օրինակ՝ վերագրվող արարքի պարզաբանման խնդրանք և չեն պարունակում որևէ դիրքորոշում կարգապահական վարույթի առարկայի վերաբերյալ։

Դեռ ավելին` դատական ակտում, որը ոչ միայն սխալ հիմնավորումներ են եղել, այլև արձանագրվել են իրականությանը չհամապատասխանող տեղեկություններ, փաստեր.

«(…)Մինչդեռ, դատական վարույթի ընթացքում Դատավորի և նրա որոշ ներկայացուցիչների վարքագիծը առավել քան մտահոգիչ էր և ուղղակիորեն միտված էր դատական իշխանության հեղինակազրկմանը և վարկաբեկմանը:

(…)

Մինչդեռ, Դատավորի, ինչպես նաև նրա որոշ ներկայացուցիչների կողմից ոչ միայն չեն պահպանվել վարքագծի կանոնները, այլև որոշ դեպքերում վերջիններիս գործողություններն այնպիսի դրսևորումներ են ունեցել, որ անընդունելի են հասարակության մեջ և չեն համապատասխանում անգամ սոցիալական նորմերի կանոններին:

(…):

4․ Դավիթ Հարությունյանը 2024 թվականի հունվարի 3-ին անհատական դիմում է ներկայացրել Սահմանադրական դատարան:

5. Սահմանադրական դատարանը 21.05.2024 թվականի մայիսի 21-ին կայացրել է ՍԴՈ-1729 որոշումը:

Ըստ Սահմանադրական դատարանի որոշման բառացի արձանագրումների.

(…)

Դատական նիստի դռնփակ լինելը չպետք է քողարկող միջոց հանդիսանա «ստվերային արդարադատության» իրականացման համար։

(…)

Սահմանադրական դատարանը գտնում է, որ Խորհրդի կողմից Սահմանա-դրական օրենքի 90-րդ հոդվածի վիճարկվող 6-րդ մասին տրված մեկնաբանությունը չի համապատասխանում նշված նորմի սահմանադրաիրավական նշանակությանն ու բովանդակությանը և այդպիսով չի ապահովում Սահմանադրության 63-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված՝ դատական վարույթի հրապարակայնության սահմանափակման պահանջները՝ հանգեցնելով Սահմանադրության 63-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված՝ գործի հրապարակային քննության իրավունքի խախտման:

Ողջ վերոշարադրյալի լույսի ներքո՝ Սահմանադրական դատարանը գտնում է, որ Սահմանադրական օրենքի 90-րդ հոդվածի 6-րդ մասը համապատասխանում է Սահմանադրությանն այն մեկնաբանությամբ, որի համաձայն՝ «արդարադատության շահ» ձևակերպումը վերաբերում է Բարձրագույն դատական խորհրդում քննվող կոնկրետ կարգապահական գործով արդարադատության արդյունավետ և անխոչընդոտ իրականացմանը:

(…)

Սահմանադրական դատարանն արձանագրում է, որ վերոնշյալը հավասարապես վերաբերելի է նաև դատավորների կարգապահական վարույթներին, որոնք առանձնանում են ոչ միայն սուբյեկտային կազմի և գործունեության ոլորտի յուրահատկություններով, այլև հանրային շահի բարձր գործակցով։

Խորհրդի սահմանադրաիրավական առաքելության կիզակետը դատարանների և դատավորների անկախության երաշխավորումն է։ Խորհուրդը Սահմանադրությամբ օժտված է դատավորներին կարգապահական պատասխանատվության ենթարկելու և դատավորների լիազորությունները դադարեցնելու սահմանադրաիրավական բացառիկ մենաշնորհից, որի շրջանակներում հանդես է գալիս որպես դատարան:

Այդ համատեքստում, Խորհուրդը յուրաքանչյուր դեպքում պետք է կարգապահական վարույթի շրջանակներում դատավորի նկատմամբ ցուցաբերի վերջինիս բարձր կարգավիճակին համարժեք վերաբերմունք։ Խորհրդի սահմանադրաիրավական առաքելությունը պետք է իր պատշաճ կենսագործումը գտնի դատավորի անկախության և հեղինակության ապահովման, մասնագիտական արժանապատվության և արդարադատության շահերի գերակայության գիտակցման համատեքստում։

(…)

Ամբողջացնելով սույն սահմանադրաիրավական վեճի պատկերը՝ Սահմանադրական դատարանն արձանագրում է, որ վիճարկվող դրույթի նմանօրինակ մեկնաբանման և կիրառման հետևանքով ոչ իրավաչափ կերպով սահմանափակվել է Դատավորի՝ շահերի ներկայացվածության երաշխավորման իրավունքը, ինչպես նաև սահմանափակվել է Դատավորի լսված լինելու իրավունքը, ինչի վկայությունն է խնդրո առարկա սանկցիայի կիրառման հետևանքով առաջացած՝ նրա կողմից իր դիրքորոշումը, առնվազն եզրափակիչ խոսքի միջոցով ներկայացնելու անհնարինությունը: Այս համատեքստում Սահմանադրական դատարանը շեշտադրում է, որ խնդրո առարկա դատական սանկցիայի կիրառումը բոլոր դեպքերում չպետք է հանգեցնի անձի լսված լինելու իրավունքի չեզոքացման: