ՀՀ ԿԱՌԱՎԱՐՈՒԹՅԱՆ ՈՐՈՇՈՒՄԸ ՀՀ ՏԱՎՈՒՇԻ ՄԱՐԶԻ ՊԱՏՄՈՒԹՅԱՆ ԵՎ ՄՇԱԿՈՒՅԹԻ ԱՆՇԱՐԺ ՀՈՒՇԱՐՁԱՆՆԵՐԻ ՊԵՏԱԿԱՆ ՑՈՒՑԱԿԸ ՀԱՍՏԱՏԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ

«Վավերացնում եմ»

Հայաստանի Հանրապետության

Նախագահ Ռ. Քոչարյան

22 հունվարի 2005 թ.

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԿԱՌԱՎԱՐՈՒԹՅՈՒՆ

Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ

30 դեկտեմբերի 2004 թվականի N 1929-Ն

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՏԱՎՈՒՇԻ ՄԱՐԶԻ ՊԱՏՄՈՒԹՅԱՆ ԵՎ ՄՇԱԿՈՒՅԹԻ ԱՆՇԱՐԺ ՀՈՒՇԱՐՁԱՆՆԵՐԻ ՊԵՏԱԿԱՆ ՑՈՒՑԱԿԸ ՀԱՍՏԱՏԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ

«Պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ու պատմական միջավայրի պահպանության և օգտագործման մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքի 13-րդ հոդվածին համապատասխան՝ Հայաստանի Հանրապետության կառավարությունը որոշում է.

1. Հաստատել Հայաստանի Հանրապետության Տավուշի մարզի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների պետական ցուցակը՝ համաձայն հավելվածի։

2. Ուժը կորցրած ճանաչել Հայկական ՍՍՀ Մինիստրների խորհրդի 1983 թվականի հուլիսի 4-ի «Հայկական ՍՍՀ տարածքում պետական պահպանության տակ վերցված պատմության և կուլտուրայի հուշարձանների և նրանց պահպանական գոտիների ցուցակների հաստատման մասին» N 377 որոշման 1-ին կետը՝ նախկին Նոյեմբերյանի, Շամշադինի, Իջևանի և Դիլիջանի քաղաքային սովետի պատմության և կուլտուրայի հուշարձանների ցուցակի մասով։

3. Սույն որոշումն ուժի մեջ է մտնում պաշտոնական հրապարակմանը հաջորդող օրվանից։

Հայաստանի Հանրապետության

վարչապետ Ա. Մարգարյան

2005 թ. հունվարի 20

Երևան

Հավելված

ՀՀ կառավարության 2004 թվականի

դեկտեմբերի 30-ի N 1929-Ն որոշման

Պ Ե Տ Ա Կ Ա Ն Ց ՈՒ Ց Ա Կ

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՊԱՏՄՈՒԹՅԱՆ ԵՎ ՄՇԱԿՈՒՅԹԻ ԱՆՇԱՐԺ ՀՈՒՇԱՐՁԱՆՆԵՐԻ

10. ՏԱՎՈՒՇԻ ՄԱՐԶ *

10.1 ԻՋԵՎԱՆ քաղաք

Հուշ-արձանի համարը Հուշարձանի ենթահամարը

(ենթահամարները) Հուշարձանախումբը, հուշարձանը Ժամանակը Տեղը բնակավայրի նկատմամբ, հասցեն Նշանա-կությունը. հանրա-պետական/ տեղական Ծանոթագրություն

1 2 3 4 5 6 7 8 9

1 ԱՄՐՈՑ Ք.ա. 2-1 հազ., 10-13 դդ. քաղաքից 14-15 կմ հվ-ամ, «Աղջկա բերդ» ամրոցից 2 կմ աե, ձորի պռնկին Հ

2 ԱՄՐՈՑ 13-17 դդ. քաղաքից 10 կմ ամ, Իջևան-Դիլիջան խճուղու ձախակողմյան անմատչելի ժայռերի վրա, «Մոլլա Ղայա» վայրում Տ փոքր, ավերված

3 ԱՄՐՈՑ «ԱՂՋԿԱ ԲԵՐԴ» 13-17 դդ. քաղաքից 16 կմ հվ-ամ, անտառապատ սարի գագաթին Հ այլ անվանում` «Կըզ-Կալա»

4 ԱՄՐՈՑ «ՄԱՆԹԱՇ» («ԱՇՈՏ ԵՐԿԱԹԻ ԲԵՐԴ») 10-13 դդ. քաղաքից 10 կմ հվ-ամ, Աղստև գետի աջափնյա լեռնագագաթին Հ այլ անվանում` «Կարա-Կալա»

__________________

* Հուշարձանների պետական ցուցակը կազմելիս հիմք է ընդունվել «Հայաստանի Հանրապետության վարչատարածքային բաժանման մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքով սահմանված կառուցվածքը` մարզի և բնակավայրերի նույն համարակալմամբ:

5. ԱՐՁԱՆ` ՀՐ. ՆԵՐՍԻՍՅԱՆԻ 1985 թ. քաղաքի մեջ, մշակույթի տան դիմաց Հ քանդ.` Գր. Բաղամյան, միջազգային սիմպոզիումի գործերից է

6. ԱՐՁԱՆ «ՎԱՀԱԳՆ ՎԻՇԱՊԱՔԱՂ» 1986 թ. Անկախության փողոցի սկզբնամասում Տ քանդ.` Ա. Դավթյան, միջազգային սիմպոզիումի գործերից է

7. ԲԱՑՕԹՅԱ ՑՈՒՑԱԴՐՈՒԹՅՈՒՆ` ԺԱՄԱՆԱԿԱԿԻՑ ՔԱՆԴԱԿԻ 1985-1991 թթ. մանկական զբոսայգում Հ Քանդակները կերտվել և տեղադրվել են միջազգային սիմպոզիումների ընթացքում, կազմակերպիչ` Սարո Սարուխանյան

7.1. Խաչքար 1995 թ. Հ քանդ.` Ա. Դավթյան (Իջևան), միջազգային սիմպոզիումի գործերից չէ

7.2. Քանդակ «Թող լինի խաղաղություն» 1987 թ. Հ քանդ.` Մ. Հակոբյան (Երևան)

7.3. Քանդակ «Մոտիվ» 1987 թ. Տ քանդ.` Ս. Նուրսապա (Ալմա-Աթա)

7.4. Քանդակ «Պատանի փարավոն» 1987 թ. Հ քանդ.` Կ.-Բ. Սոլվեյգ (ԳԴՀ)

7.5. Քանդակ «Ռնգեղջյուր» 1988 թ. Հ քանդ.` Վ. Ֆրիչ (Լեհաստան)

8. ԲԱՑՕԹՅԱ ՑՈՒՑԱԴՐՈՒԹՅՈՒՆ` ԺԱՄԱՆԱԿԱԿԻՑ ՔԱՆԴԱԿԻ («ՔԱՆԴԱԿՆԵՐԻ ԶԲՈՍԱՅԳԻ») 1985-1991 թթ. քաղաքային զբոսայգում Տ Քանդակները կերտվել և տեղադրվել են միջազգային սիմպոզիումների ընթացքում: Դրանցից երկուսը մնացել են Ադրբեջանի տարածքում` Այգեհովտից ոչ հեռու` «Հայոց օջախ» շենքի մոտ: Չորս քանդակի ճակատագիրն անհայտ է

8.1. Քանդակ «Ակոս» 1990 թ. Հ քանդ.` Հ. Գալստյան (Երևան)

8.2. Քանդակ «Այծամարդ» 1986 թ. Հ քանդ.` Բ. Պետրոսյան (Երևան)

8.3. Քանդակ «Անի» 1987 թ. Հ քանդ.` Յա. Կուբիշ (Հունգարիա)

8.4. Քանդակ «Անուշ» 1987 թ. Հ քանդ.` Յու. Սամվելյան

8.5. Քանդակ «Առյուծ կենաց ծառով» 1990 թ. Տ կոտրված, քանդ.` Գ. Բաղդասարյան

8.6. Քանդակ «Աստղաբաշխ» 1989 թ. Տ քանդ.` Ա. Որբսոն (Լիպեցկ)

8.7. Քանդակ «Բարեկամություն» 1986 թ. Հ քանդ.` Մ. Շլակտավիչուս (Վիլնյուս)

8.8. Քանդակ «Բողոք» 1991 թ. Հ քանդ.` Գր. Բաղումյան (Երևան)

8.9. Քանդակ «Բողոքի երգ» 1987 թ. Հ քանդ.` Գ. Բուլարկին (Գրոդնո)

8.10. Քանդակ «Գյումրեցի ընկերների հիշատակին» 1989 թ. Հ քանդ.` Ռ. Սաֆարով (Մոսկվա)

8.11. Քանդակ «Գուգարք» 1986 թ. Հ քանդ.` Ա. Գևորգյան (Երևան)

8.12. Քանդակ «Եվա» 1989 թ. Հ քանդ.` Ա. Բալաշով (Մոսկվա)

8.13. Քանդակ «Եվրոպայի առևանգումը» 1986 թ. Հ վնասված, քանդ.` Հ. Մխիթարյան (Երևան)

8.14. Քանդակ «Զարթոնք» 1987 թ. Հ քանդ.` Ի. Նովիկով (Մոսկվա)

8.15. Քանդակ «Ընդդիմություն» 1990 թ. Հ քանդ.` Ռ. Սարգսյան

8.16. Քանդակ «Ընտանիք» 1989 թ. Հ քանդ.` Ի Բրաուն (Իսրայել)

8.17. Քանդակ «Թոռ և պապ» 1987 թ. Հ երկատված է, քանդ.` Բ. Պետրոսյան

8.18. Քանդակ «Թռիչք» 1989 թ. Հ քանդ.` Ս. Պողոսյան (Երևան)

8.19. Քանդակ «Թռչող խաչ» 1991 թ. Հ քանդ.` Ա. Պողոսյան (Երևան)

8.20. Քանդակ «Իկարոս» 1989 թ. Հ քանդ.` Վ. Ջակիա (Վրաստան)

8.21. Քանդակ «Իջևան-Վալանս քույր քաղաքներ» 1989 թ. Հ քանդ.` Ն. Կարգանյան

8.22. Քանդակ «Իջևանյան հուշապատկերներ» 1986 թ. Հ քանդ.` Գ. Ղազարյան

8.23. Քանդակ «Լեդա» 1989 թ. Հ քանդ.` Ա. Բոլոնսկի (Լենինգրադ)

8.24. Քանդակ «Լոգոսի ծնունդը» 1989 թ. Հ քանդ.` Կ. Գյանջյան (Երևան)

8.25. Քանդակ «Խնջույք» 1987 թ. Հ քանդ.` Ա. Սամվելյան

8.26. Քանդակ «Խոկանք» 1991 թ. Տ

8.27. Քանդակ «Խորան» 1990 թ. Տ քանդ.` Ա. Գևորգյան (Երևան)

8.28. Քանդակ «Խորհուրդ խորին» Հ երկու քանդակներից մեկը կոտրված է, քանդ.` Բ. Պետրոսյան

8.29. Քանդակ «Ծեր հեծյալը» 1987 թ. Հ քանդ.` Ն. Կառլիխանով (Տաշքենդ)

8.30. Քանդակ «Ծովինար» 1987 թ. Հ քանդ.` Ս. Ղազարյան (Երևան)

8.31. Քանդակ «Կարմիր պատ» 1990 թ. Տ քանդ.` Ա. Վասիլևիչ (Բ. Վլասիչ) (Հարավսլավիա)

8.32. Քանդակ «Հազարան բլբուլ» 1986 թ. Հ քանդ.` Գ. Բաղդասարյան

8.33. Քանդակ «Հայ շինարար» 1988 թ. Տ քանդ.` Վ. Տարականով

8.34. Քանդակ «Հայաստան» 1989 թ. Հ քանդ.` Ա. Ապոլոնով

8.35. Քանդակ «Հայաստան» 1991 թ. Տ քանդ.` Ա. Պողոսյան

8.36. Քանդակ «Հայոց հրեշտակ» 1987 թ. Տ քանդ.` Ս. Պետրոսյան

8.37. Քանդակ «Հեքիաթ» 1985 թ. Հ քանդ.` Գ. Ղարիբյան

8.38. Քանդակ «Հիացմունք» 1987 թ. Հ վնասված է, քանդ.` Բ. Պետրոսյան

8.39. Քանդակ «Հիշողություն» 1988 թ. Հ քանդ.` Պ. Լևանդովսկի (ԳԴՀ)

8.40. Քանդակ «Հորովել» 1986 թ. Հ քանդ.` Ջ. Գոգոբերաշվիլի (Թբիլիսի)

8.41. Քանդակ «Հրեշտակ» 1988 թ. Հ քանդ.` Բ. Պետրոսյան

8.42. Քանդակ «Հուզում» 1989 թ. Հ քանդ.` Բ. Պետրոսյան

8.43. Քանդակ «Ճեղքում» 1989 թ. Հ քանդ.` Վ. Տարականով

8.44. Քանդակ «Մայրություն» 1985 թ. Հ քանդ.` Յա. Կառլովս (Ռիգա)

8.45. Քանդակ «Մայրություն» 1986 թ. Հ քանդ.` Ա. Հովակիմյան (Իջևան)

8.46. Քանդակ «Մայրություն» 1986 թ. Հ քանդ.` Ջ. Ջումադորդի (Աշխաբադ)

8.47. Քանդակ «Մայրություն» 1988 թ. Տ քանդ.` Ն. Մանջապարաշվիլի (Թբիլիսի)

8.48. Քանդակ «Մանկություն» 1986 թ. Տ քանդ.` Ա. Դավթյան (Իջևան)

8.49. Քանդակ «Մարգարե» 1990 թ. Տ քանդ.` Մ. Ռապոպորտ (Ալմա-Աթա)

8.50. Քանդակ «Մաքառում» 1990 թ. Հ քանդ.` Յու. Մակուշին (Ուկրաինա)

8.51. Քանդակ «Մեռնող ձի» 1989 թ. Տ քանդ.` Դ. Տուգարինով

8.52. Քանդակ «Մեռնող մինոտավրոս» 1989 թ. Տ քանդ.` Գ. Ջավրուշյան

8.53. Քանդակ «Մոմիկ» 1987 թ. Հ քանդ.` Յու. Սամվելյան (Երևան)

8.54. Քանդակ «Նկարիչ» 1987 թ. Տ քանդ.` Բ. Սխոլուխիա (Թբիլիսի)

8.55. Քանդակ «Նվագող աղջիկը» 1985 թ. Հ քանդ.` Մ. Նազարյան, ՊԱԿ-ի Իջևանյան բաժանմունքի շենքի մոտ

8.56. Քանդակ «Շղթայված հրեշտակ» 1990 թ. Հ քանդ.` Ա. Հակոբյան

8.57. Քանդակ «Պատմություն» 1985 թ. այգու մոտ, «Իջևան» հյուրանոցում Հ

8.58. Քանդակ «Պիգմալիոն» 1988 թ. Տ քանդ.` Դ. Սիրոտա (Լեհաստան)

8.59. Քանդակ «Պրոմեթևս» 1986 թ. Հ քանդ.` Գ. Դավթյան

8.60. Քանդակ «Սգացող Տիրամայր» 1985 թ. Տ քանդ.` Ա. Քոփելյան (ԱՄՆ)

8.61. Քանդակ «Սկյութների հիշատակին» 1990 թ. Հ քանդ.`

Վ. Ֆեդերուկ (Ուկրաինա)

8.62. Քանդակ «Սֆինքս» 1988 թ. քաղաքապետարան տանող կամրջակի աջ կողմում Հ քանդ.`

Բ. Պետրոսյան

8.63. Քանդակ «Սֆինքս» 1988 թ. քաղաքապետարան տանող կամրջակի ձախ կողմում Հ քանդ.`

Բ. Պետրոսյան

8.64. Քանդակ «Վանիկ Շարամբեյանի հիշատակին» 1989 թ. Տ երկատված է, քանդ.`

Հ. Գալստյան

8.65. Քանդակ «Վերածնունդ» 1990 թ. Հ քանդ.`

Գ. Ջավրուշյան (Երևան)

8.66. Քանդակ «Տիեզերք» 1989 թ. Հ քանդ.` Ա. Դավթյան (Երևան)

8.67. Քանդակ «Տիրամոր յոթ վերքերը» 1990 թ. Հ քանդ.` Վ. Աճեմյան (ԱՄՆ)

8.68. Քանդակ «Տրդատ ճարտարապետ» 1991 թ. Հ քանդ.`

Գ. Թորոսյան (Երևան)

8.69. Քանդակ «Ցանկության քար» 1989 թ. Տ քանդ.` Ս. Պողոսյան միջազգային սիմպոզիումի գործերից

8.70. Քանդակ «Փյունիկ» 1986 թ. Տ քանդ.` Ի. Կոզլով (Մոսկվա)

8.71. Քանդակ «Քամի» 1988 թ. Հ քանդ.` Ռ.Մայեր-Պետցոլդ (ԳԴՀ)

8.72. Քանդակ «Ֆիդայի» 1989 թ. Հ քանդ.`

Լ. Վարդանյան (Երևան)

8.73. Քանդակ «Ֆլորա» 1986 թ. Հ քանդ.` Ց. Ամիրյան (Երևան)

9. ԲԱՂՆԻՔ 10 դ. քաղաքից 11 կմ հվ-ամ, «Համամի ճալա» վայրում Հ

10. ԲՆԱԿԵԼԻ ՏՈՒՆ 19 դ. վերջ Իջևանյան փող. 5 Տ

11. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ 10-13 դդ. քաղաքից 0.5 կմ ամ, Աղստևի աջափնյա սարալանջին, ռեստորանի մոտ Տ

12. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ 10-13 դդ. քաղաքից 13-14 կմ հվ-ամ, «Աղջկա բերդ» ամրոց տանող ճանապարհին, ամրոցից 2 կմ հվ, երկու ձորերի միջնամասի հարթ տեղանքում Հ ավերված է

13. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ 14-17 դդ. քաղաքից 3 կմ հվ-ամ, «Խաչի թալա» տանող ճանապարհին, «Սպիտակ ջուր» («Աղսու») ձորի ձախ ափին Հ ավերված է

14. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ «ԳՅՈԴԱԿՆԵՐ» 12-13 դդ. քաղաքից 5-6 կմ հս-ամ Հ կիսավեր է

14.1. Գերեզմանոց 12-13 դդ. Հ ավերված է

15. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ «ԽԱՉԻ ԹԱԼԱ» 13-17 դդ. քաղաքից 6 կմ հվ-ամ, անտառի բացատում Հ ավերված է

15.1. Գերեզմանոց 13-17 դդ. Հ ավերված է, տեղի 3 խաչքարերը տեղափոխել են նորաշեն աղբյուրի մոտ և ագուցել են հուշապատին

16. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ «ԽԱՉԻ ՅԱԼ» 12-14 դդ. քաղաքից 6 կմ հս-աե Հ ավերված է

16.1. Եկեղեցի «Դանիելի խաչ» 12-14 դդ. Հ միանավ, կիսավեր է

16.1.1. Գերեզմանոց 12-14 դդ. եկեղեցու շուրջը Հ

17 . ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ «ԽՈԶՄԱՐԱԳ» 12-14 դդ. քաղաքից 7 կմ աե, համանուն գետակի ափին, անտառի մեջ Հ

17.1. Գերեզմանոց 12-14 դդ. Հ

17.1.1. Խաչքար 13-14 դդ. Հ

17.2. Մատուռ 12-13 դդ. Հ

18. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ «ՆԵՐՔԻՆ ԴԱՆԱՂՌԱՆ» 10-13 դդ. «Աղջկա բերդ» ամրոցի և դիտակետ-աշտարակի միջև, սարի լանջերին և ստորոտին Հ .

18.1. Գերեզմանոց 10-13 դդ. գյուղատեղիի հվ մասում Հ ավերված է

19. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ «ՉԱՐԴԱԽԼՈՒ» 10-14 դդ. քաղաքից 4 կմ հս-աե, նույնանուն հանդամասում Հ

19.1. Գերեզմանոց 10-14 դդ. Հ

19.2. Եկեղեցի սբ Սարգիս («Չարդախլու խաչ») 10 դ. Հ կիսավեր է

19.2.1. Խաչքար 13 դ. եկեղեցու խորանում Հ ստորին հատված, տեղափոխել են գերեզմանոցից

19.2.2. Խաչքար 13-14 դդ. հենած է եկեղեցու հվ պատին, ներքուստ Հ տեղափոխել են գերեզմանոցից

20. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ «ՍՊԻՏԱԿ ՋՈՒՐ» 17-18 դդ. քաղաքից 7 կմ հվ-ամ, «Սպիտակ ջուր» («Աղսու») վայրում Տ տարածքի մի մասը մելիորացված է, աե մասում՝ ժայռի տակից, բխում է հանքային ջրի աղբյուր

20.1. Գերեզմանոց 17-18 դդ. Տ

20.2. Հուշարձան Երկրորդ աշխարհամարտում զոհվածներին 1984 թ. գյուղատեղիի աե մասում Տ կառուցել են Էդիլյաններն ու Բեկնազարյանները

21. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ «ՍՊԻՏԱԿԱԵՂՑԻ» («ԱԳԵՂՑԻ») 16-17 դդ. քաղաքից 8 կմ հվ-ամ, Աղստև գետի ձախ ափին, անտառի բացատում Տ ավերված է

21.1. Եկեղեցի 17 դ. Տ ուրվագծվում են հիմքերը

22. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ «ՍՐԲԱՆԵՍ» (ՍԲ ՀՈՎՀԱՆՆԵՍ) 10-13 դդ. քաղաքից 1.5-2 կմ ամ Հ ավերված է

22.1. Եկեղեցի սբ Հովհաննես 13 դ. Հ կիսավեր է

22.1.1. Խաչքար 13 դ. եկեղեցու ամ ճակատի մոտ Տ պարզունակ է

23. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ «ՎԵՐԻՆ ԴԱՆԱՂՌԱՆ» 10-13 դդ. քաղաքից 20 կմ հվ-ամ, «Աղջկա բերդ» ամրոցից մոտ 5 կմ ամ Հ ավերված է, տեղի թևավոր արձանագիր խաչքարը 1996 թ. տեղափոխել են Ակնաղբյուր գյուղ

23.1. Աղբյուր 10-13 դդ. գյուղատեղիի աե մասում Տ ավերված է

23.2. Գերեզմանոց 10-13 դդ. գյուղատեղիի հվ կողմում Տ

23.3. Եկեղեցի 10-13 դդ. գյուղատեղիի աե կողմում Տ ավերված է

23.4. Խաչքար 13 դ. գյուղատեղիի աե կողմում Տ ջարդված է

24. ԴԱՄԲԱՐԱՆԱԴԱՇՏ Ք.ա. 2-1 հազ. քաղաքի հվ մասում, «Սպիտակ լճի» մոտ, Աղստև գետի աջ ափին Հ հայտնաբերվել է 2003 թ.

25 . ԴԱՄԲԱՐԱՆԱԴԱՇՏ Ք.ա. 2-1 հազ. քաղաքից 9 կմ հվ-ամ, «Աշոտ Երկաթ» ռեստորանից ոչ հեռու Հ ավերվել է ռեստորանի կառուցման ժամանակ

26. ԴԱՄԲԱՐԱՆԱԴԱՇՏ Ք.ա. 2-1 հազ. քաղաքից 7 կմ հվ-ամ, «Աղսու» գյուղատեղիի հս մասում Հ

27. ԴԱՄԲԱՐԱՆԱԴԱՇՏ Ք.ա. 2-1 հազ. քաղաքից 11 կմ հվ-ամ, երկաթգծի կամրջի մոտ Հ ավերվել է Իջևան-Դիլիջան երկաթգիծը կառուցելիս

28. ԴԻՏԱԿԵՏ-ԱՇՏԱՐԱԿ 10-13 դդ. «Աղջկա բերդ» ամրոցից 2-2.5 կմ հվ, «Ներքին Դանաղռան» գյուղատեղիի հվ եզրին, ձորի պռնկին Հ ավերված է

29. ԽԱՉՔԱՐ 13 դ. քաղաքից 4.5 կմ հվ-ամ, «Խաչի թալա» տանող ճանապարհի աջ կողմում, նորաշեն աղբյուրի հուշապատին ագուցված Հ փոքր է, տեղափոխել են «Խաչի թալա» գերեզմանոցից

30. ԽԱՉՔԱՐ 13 դ. քաղաքից 4.5 կմ հվ-ամ, «Խաչի թալա» տանող ճանապարհի աջ կողմում, նորաշեն աղբյուրի հուշապատին ագուցված Հ մեծ է, տեղափոխել են «Խաչի թալա» գերեզմանոցից

31. ԽԱՉՔԱՐ 13 դ. քաղաքից 4.5 կմ հվ-ամ, «Խաչի թալա» տանող ճանապարհի աջ կողմում, նորաշեն աղբյուրի հուշապատին ագուցված Հ փոքր է, տեղափոխել են «Խաչի թալա» գերեզմանոցից

32. ՀՈՒՇԱՐՁԱՆ «ԱՉՔ» (ԻՋԵՎԱՆ ՔԱՂԱՔԻ ՄՈՒՏՔԸ) 1980-ական թթ. Դիլիջան տանող մայրուղու եզրին` Իջևանի հվ-ամ կողմում Հ քանդ.`

Բ. Պետրոսյան, միջազգային սիմպոզիումի գործերից

33. ՀՈՒՇԱՐՁԱՆ «ՏԻԵԶԵՐՔԻ ԿԱԹԻԼ» 1980-ական թթ. Դիլիջան տանող մայրուղու եզրին` Իջևանի մուտքի մոտ Հ քանդ.`

Բ. Պետրոսյան, միջազգային սիմպոզիումի գործերից

34. ՀՈՒՇԱՐՁԱՆ ԵՐԿՐՈՐԴ ԱՇԽԱՐՀԱՄԱՐՏՈՒՄ ԶՈՀՎԱԾՆԵՐԻՆ 1985 թ. քաղաքի աե մասում, Աղստև գետի աջափնյա բարձունքի վրա Հ ճարտ.՝

Յու. Բրեժնև

35. ՀՈՒՇԱՐՁԱՆ «ՄԱՅՐ ՀԱՅԱՍՏԱՆ» 1971 թ. քաղաքից հս, Գետահովիտ տանող ճանապարհին, «Ուտիք» ռեստորանի մոտ Հ հեղ.`

Ս. Մեհրաբյան

36. ՀՈՒՇԱՀԱՄԱԼԻՐ ՄԵԾ ԵՂԵՌՆԻ ԶՈՀԵՐԻՆ 1980-ական թթ. Հ քանդ.

Բ. Պետրոսյան

36.1. Քանդակ «Շնագայլերը հոշոտում են հրեշտակներին» (Սումգայիթի զոհերի հիշատակին) 1990 թ. Հ քանդ.`

Վ. Հովակիմյան (Երևան), միջազգային սիմպոզիումի գործերից

36.2. Քանդակ «Պատանի Դավիթ» 1987 թ. Հ քանդ.`

Յու. Սամվելյան (Երևան), միջազգային սիմպոզիումի գործերից

37. ՀՈՒՇԱՀԱՄԱԼԻՐ ՍՊԻՏԱԿԻ ԵՐԿՐԱՇԱՐԺԻ ԶՈՀԵՐԻՆ 1990 թ. «Քանդակների զբոսայգու» սկզբնամասում` Սահմանադրության հրապարակում Հ

37.1. Քանդակ «Ձեռք» 1990 թ. Հ միջազգային սիմպոզիումի գործերից

37.2. Քանդակ «Մեր ավերված քաղաքներին ու գյուղերին» 1990 թ. Հ քանդ.`

Մ. Լիշինսկի (Լեհաստան), միջազգային սիմպոզիումի գործերից

37.3. Քանդակ «Սպիտակին» 1990 թ. Հ քանդ.`

Մ. Լիշինսկի, միջազգային սիմպոզիումի գործերից

38. ՃԱՆԱՊԱՐՀ 10-19 դդ. Խոլարքեր-Ղազումյանների աղբյուր-Լղոցի ձոր-Ծառատի ձոր հատվածում Հ միջնադարյան քարավանային ճանապարհ է, նկատելի են հիմքերը

38.1 . Եկեղեցի 10-13 դդ. «Տախտի քոլի» սարավանդի աե եզրին Հ ավերված է

38.2. Պահակակետ 10-13 դդ. Լղոցի ձորի երկու աղբյուրների միջակայքում Հ ավերված է

38.3. Քարավանատուն 10-13 դդ. «Տախտի քոլի» սարավանդին, ճանապարհի եզրին Հ ավերված է

39. ՇԵՆՔ` ՊԱՏՄՈՒԹՅԱՆ ԹԱՆԳԱՐԱՆԻ 1986 թ. քաղաքի հվ-ամ եզրին Հ ճարտ.`

Տ. Սանդոյան,

Հ. Թելումյան

40. ՎԱՆԱԿԱՆ ՀԱՄԱԼԻՐ 10-12 դդ. քաղաքից 15 կմ հվ-ամ, Աղստև գետի աջ ափին, Հովք գյուղից հվ-աե Հ ավերված է

40.1. Եկեղեցի 10-12 դդ. Հ

40.2. Եկեղեցի 10-12 դդ. Հ

40.3. Գավիթ 10-12 դդ. Հ

40.4. Գյուղատեղի միջնադար վանքից 300-350 մ ամ Հ նշմարվում են բնակելի շինությունների հետքերը

41. ՎԱՆՔ ՍԲ ԱՆԴՐԵ (ՎԱՐԴԱՆ ԱՐԵՎԵԼՑՈՒ ՄԵՆԱՐԱՆ) 12-13 դդ. քաղաքից 18-19 կմ հվ-ամ, «Աղջկա բերդ» ամրոցից 1.5 կմ ամ Հ ավերված է

41.1. Եկեղեցի 12-13 դդ. Հ մեծ եկեղեցին է` կիսավեր

41.2. Եկեղեցի 12-13 դդ. Հ փոքր եկեղեցին է` կիսավեր

41.3. Կառույցներ օժանդակ 12-13 դդ. Հ կացարաններ են` ավերված

41.4. Պարիսպ 12-13 դդ. կիսավեր է

42. ՔԱՆԴԱԿ «ԱՌԱՏՈՒԹՅՈՒՆ» 1986 թ. Անկախության փող. Հ քանդ.`

Ալ. Ջանջուղազյան, միջազգային

սիմպոզիումի գործերից

43. ՔԱՆԴԱԿ «ԱՐՑԱԽՅԱՆ ՄՈՏԻՎ» 1989 թ. քաղաքի հվ-ամ մասում, Իջևան-Դիլիջան մայրուղու վրա Հ քանդ.`

Գ. Բաղդասարյան, միջազգային սիմպոզիումի գործերից

44. ՔԱՆԴԱԿ «ԽԵՑԳԵՏԻՆ» 1991 թ. «Սպիտակ լճի» ափին» Տ քանդ.`

Ս. Պողոսյան (Երևան), միջազգային սիմպոզիումի գործերից

45. ՔԱՆԴԱԿ «ԽԵՑԳԵՏԻՆ» 1991 թ. «Սպիտակ լճի» ափին, հանգստյան տուն տանող ճանապարհին Տ քանդ.`

Ռ. Արևշատյան (Երևան), միջազգային սիմպոզիումի գործերից

46. ՔԱՆԴԱԿ «ԿԱՅՈՒՆՈՒԹՅՈՒՆ» 1990 թ. «Սպիտակ լճի» ափին Տ քանդ.`

Գր. Բաղումյան, միջազգային սիմպոզիումի գործերից

47. ՔԱՆԴԱԿ «ԿԱՊԱՆՔ» 1991 թ. «Սպիտակ լճի» ափին Հ քանդ.`

Ռ. Արևշատյան (Երևան), միջազգային սիմպոզիումի գործերից

48. ՔԱՆԴԱԿ «ՀԻՆ ԺԱՄԱՑՈՒՅՑ» 1990 թ. Դիլիջան-Իջևան մայրուղու վրա, քաղաքի հվ-ամ կողմում, գինու գործարանի մոտ Հ քանդ.`

Հ. Գալստյան (Երևան), միջազգային սիմպոզիումի գործերից

49. ՔԱՆԴԱԿ «ՁՈՆ ԱՇԽԱՏԱՆՔԻՆ» 1985 թ. Երկրագիտական թանգարանի շենքի մուտքի մոտ, Եղեռնի հւշահամալիրից 100 մ հեռու Հ քանդ.`

Գ. Բաղդասարյան, միջազգային սիմպոզիումի գործերից

50. ՔԱՆԴԱԿ «ՄԱՐԻԱ ՅԱԿՈԲՍՈՆ» 1980-ական թթ. Երևանի պետական համալսարանի Իջևանի մասնաճյուղի շենքի դիմաց Հ քանդ.`

Ա. Շիրազ

(10.1-ին բաժինը փոփ. 14.08.25 N 1151-Ն)

10.2 ԲԵՐԴ քաղաք

1.

2. 3. 4. 5. 6. 7. 8 . 9.

1. ԱՄՐՈՑ «ԲԵՐԴ» Ք.ա.1 հազ. քաղաքի հվ-աե եզրին, զբոսայգու տարածքում Հ պահպանվել են մնացորդները

1.1. Դամբարանադաշտ Ք.ա. 1 հազ. (Ք.ա. 5-4 դդ.) ամրոցի մոտ Հ

1.2. Խաչքար Արցախի ազատամարտին 1990-ական թթ. Տ

2. ԱՄՐՈՑ «ՏԱՎՈՒՇ» («ԹՈՎՈՒԶ ՂԱԼԱ») 10-14 դդ. քաղաքի հվ-աե եզրին, Տավուշ գետի աջ ափին Հ

3. ԲՆԱԿԵԼԻ ՏՈՒՆ 19 դ. քաղաքի կենտրոնում, քաղաքապետարանի շենքի մոտ Տ

4. ԳԵՐԵԶՄԱՆՈՑ 10-19 դդ. քաղաքի մեջ, Երկրորդ աշխարհամարտում զոհվածների հուշարձանի մոտ Տ կիսավեր Է

4.1. Խաչքար 10 դ. Տ ընկած է գետնին

4.2. Խաչքար 1651 թ. Հ կանգնեցված է գետնի վրա

4.3. Տապանաքար Անանիա վարդապետի 1891 թ. Տ ուղղանկյունաձև, քանդակազարդ

5. ԳԵՐԵԶՄԱՆՈՑ 13-20 դդ. քաղաքի հս-աե մասում, ճանապարհի ձախ կողմում Տ միջնադարյան հատվածն ավերված է

5.1. Խաչքար 13 դ. Հ երկատված է

5.2. Մատուռ 13 դ. Տ ավերված է

6. ԳԵՐԵԶՄԱՆՈՑ 19-20 դդ. քաղաքից 2 կմ աե, ճանապարհի եզրին, Տավուշը Ռուսաստանին միացնելու 175-ամյակի հուշարձանի մոտ Տ պահպանվել են մի քանի տապանաքարեր

7. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ

«ՀԻՆ ԲԵՐԴ» 9-16

դդ. քաղաքից 1.5 կմ հվ-աե, գետի աջ ափին Հ ավերված է

7.1. Գերեզմանոց 9-16

դդ. Հ դամբարանադաշտի տարածքում է

7.1.1. Խաչքար 12-13 դդ. Տ

7.1.2. Խաչքար 13 դ. Տ արձանագիր է, կանգնեցված է գետնի վրա

7.2. Խաչքար 12-13 դդ. գյուղատեղի տանող ճանապարհի ձախ եզրին Տ ժայռախաչ է

8. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ «ՏԱՎՈՒՇ» 9-15

դդ. քաղաքից հվ-աե, Տավուշ ամրոցի ստորոտին և ամրոցից հվ, գետի երկու կողմում Հ տարածվում է շուրջ 1 կմ

8.1. Գերեզմանոց 9-13

դդ. գյուղատեղիի հվ-ամ եզրին, Տավուշ գետի ձախ ափին Հ դամբարանադաշտի տարածքում է

8.1.1. Խաչքար 13 դ. Հ արձանագիր է, կանգնեցված է գետնի վրա

8.1.2. Խաչքար 13 դ. Հ

8.2. Գերեզմանոց 10-13 դդ. նախորդ գերեզմանոցից մոտ 200 մ հս, բլրալանջին Հ

8.2.1. Մատուռ 13 դ. նախորդից 100 մ հս Հ ավերված է

8.3. Եկեղեցի սբ Աստվածածին 10-13 դդ. ամրոցի ստորոտին, ռելեի գործարանի դիմաց Հ

8.3.1. Գավիթ 11-12 դդ. Հ պահպանվել է հվ պատը` 1.5-2 մ բարձրությամբ

8.4. Մատուռ 13 դ. գյուղատեղիի հվ եզրին Հ կիսավեր է

9. ԴԱՄԲԱՐԱՆԱԴԱՇՏ Ք.ա. 2 հազ. քաղաքից 1.5 կմ հվ-աե, գետի աջ ափին, «Հին Բերդ» գյուղատեղիի գերեզմանոցի տարածքում Հ

10. ԴԱՄԲԱՐԱՆԱԴԱՇՏ Ք.ա. 2 -1 հազ. քաղաքից հվ-աե, «Տավուշ» գյուղատեղիի գերեզմանոցում Հ ավերված է

11. ԵԿԵՂԵՑԻ 13 դ. քաղաքի մեջ,

Ս. Մելքումյանի տան մոտ Հ կիսավեր է

11.1. Խաչքար 13 դ. եկեղեցու մոտ Հ երկատված, ընկած է գետնին

11.2. Խաչքար 13 դ. եկեղեցու մոտ Հ

12. ԵԿԵՂԵՑԻ 13 դ. քաղաքի մեջ, Ս. Մելքումյանի տան մոտ, նախորդ եկեղեցուց հս Հ կիսավեր է

13. ԵԿԵՂԵՑԻ «ՄԱՅՐԻ ՎԱՆՔ» («ՄԱՐԻԱՄ ՄԱՅՐԻ ՎԱՆՔ», ՍԲ ՆՇԱՆ) 1286 թ., վերակառ.

17 դ. քաղաքից 2 կմ ամ, Նավուր գյուղ տանող ճանապարհի ձախ կողմում Հ

13.1. Գերեզմանոց 13-17 դդ. եկեղեցու շուրջը Հ կիսավեր է

13.2. Խաչքար 13 դ. եկեղեցու խորանում Հ

14. ԵԿԵՂԵՑԻ ՍԲ ՍԱՐԳԻՍ 12-13 դդ., հիմնովին վերակառ. 1871 թ. քաղաքի ամ եզրին, Նավուր գյուղ տանող ճանապարհի ձախ կողմում Հ

14.1. Գերեզմանոց «Սբ Սարգսի խաչ» 12-20 դդ. եկեղեցու շրջակայքում Հ

14.1.1. Խաչքար 13 դ. եկեղեցու հվ պատի տակ Հ կանգնեցված է գետնի վրա

14.1.2. Խաչքար 13 դ. եկեղեցուց հվ Հ կանգնեցված է գետնի վրա

14.1.3. Խաչքար Ալիխանի 1610 թ. եկեղեցուց հվ Հ կազմող՝ Քիրամ

14.1.4. Խաչքար 17 դ. Հ կազմող՝ Քիրամ

14.1.5. Խաչքար 17 դ. Հ կազմող՝ Քիրամ

14.1.6. Խաչքար 17 դ. Հ կազմող՝ Քիրամ

14.1.7. Խաչքար 17 դ. Հ կազմող՝ Քիրամ

14.1.8. Խաչքար 17 դ. Հ կազմող՝ Քիրամ

14.1.9. Խաչքար 17 դ. Հ կազմող՝ Խաչատուր

14.1.10. Խաչքար 17 դ. Հ կոտրված է, կազմող՝ Խաչատուր

14.1.11. Խաչքար 17 դ. Հ կոտրված է, կազմող՝ Խաչատուր

14.1.12. Տապանաքար Պապի 1670 թ. Հ օրորոցաձև է

15. ԵԿԵՂԵՑԻ «ՔՈՒՅՐ ԽԱԹՈՒՆ» 12-13 դդ. քաղաքի ամ մասում, «սբ Սարգսի խաչ» գերեզմանոցից 200 մ հվ, բլրակի ստորոտին Հ կիսավեր է, պահպանվել են հս, հվ և աե պատերը` 1.5-2 մ բարձրությամբ

15.1. Խաչքար 13 դ. եկեղեցու խորանում Հ ստորին մասը կոտրված է

15.2. Խաչքար 13 դ. եկեղեցու խորանում Հ հորիզոնական դիրքով

16. ԽԱՉՔԱՐ 10 դ. քաղաքի կենտրոնում, քաղաքապետարանի մոտ, տան բակում Տ ընկած է գետնին

17. ՀՈՒՇԱՂԲՅՈՒՐ 1980 թ. քաղաքի մեջ Հ

18. ՀՈՒՇԱՐՁԱՆ ԵՐԿՐՈՐԴ ԱՇԽԱՐՀԱՄԱՐՏՈՒՄ ԶՈՀՎԱԾՆԵՐԻՆ 1969 թ. քաղաքի մեջ Հ

19. ՀՈՒՇԱՐՁԱՆ ՏԱՎՈՒՇԸ ՌՈՒՍԱՍՏԱՆԻՆ ՄԻԱՑՄԱՆ

175-ԱՄՅԱԿԻՆ 1977 թ. քաղաքից 2 կմ աե, ճանապարհի եզրին Հ

10.3 ԴԻԼԻՋԱՆ քաղաք

1 2 3 4 5 6 7 8 9

1. ԱՄՐՈՑ «ԲԵՐԴԻ ՂԱՇ» Ք.ա. 2-1 հազ., միջնադար Հաղարծնի վանքից 2 կմ ամ, երկու ձորերի միջև, բլրի վրա, «Բոխուտ թումբ» վայրում Հ ավերված է, պահպանվել են պարիսպների հիմքերը

1.1. Բնակատեղի Ք.ա. 2-1 հազ. ամրոցիվ հվ և աե Հ

1.2. Դամբարանադաշտ Ք.ա. 2-1 հազ. բնակատեղիի մոտ Հ ավերված է

2. ԲՆԱԿԱՏԵՂԻ Ք.ա. 2-1 հազ. Գոլովինո թաղամասից հս, ԴՕՍԱԱՖ-ի շենքից 1.5 կմ հեռու, բլրի հվ-աե հարթակում Հ ավերված է

2.1. Դամբարանադաշտ Ք.ա. 2-1 հազ. բնակատեղիի տարածքում և մերձակայքում Հ ավերված է

3. ԲՆԱԿԵԼԻ ՏՈՒՆ 1911 թ. Աղայան փող. 2 Հ երկհարկ, կառուցել է Մ. Սաղաթելյանը

4. ԲՆԱԿԵԼԻ ՏՈՒՆ 1882 թ. Աղայան փող. 3 Հ երկհարկ,

կառուցել է հյուսն Ա. Պետրոսյանը

5. ԲՆԱԿԵԼԻ ՏՈՒՆ 19 դ. վերջ Կալինինի փող. 5

Հ Եղել է իշխանուհի Մարիամ

Թումանյանի ամառանոցը:

1979-ից՝ ժողովրդական արվեստի թանգարանի Դիլիջանի մասնաճյուղի շենք

6. ԲՆԱԿԵԼԻ ՏՈՒՆ 1945 թ. Կալինինի փող. 6 Հ

7. ԲՆԱԿԵԼԻ ՏՈՒՆ 1940 թ. Կալինինի փող. 7 Հ

8. ԲՆԱԿԵԼԻ ՏՈՒՆ 1934 թ. Կալինինի փող. 8 Հ

9. ԲՆԱԿԵԼԻ ՏՈՒՆ 1925-1930 թթ. Կալինինի փող. 10 Հ երկհարկ

10. ԲՆԱԿԵԼԻ ՏՈՒՆ 19 դ. վերջ Կալինինի փող. 11 Տ

11. ԲՆԱԿԵԼԻ ՏՈՒՆ 1908 թ. Կալինինի փող. 12 Հ երկհարկ

12. ԲՆԱԿԵԼԻ ՏՈՒՆ 1897 թ. Կալինինի փող. 15 Տ

13. ԲՆԱԿԵԼԻ ՏՈՒՆ 1927 թ. Կալինինի փող. 18 Հ երկհարկ

14. ԲՆԱԿԵԼԻ ՏՈՒՆ 1920 թ. Կալինինի փող. 19 Տ

15. ԲՆԱԿԵԼԻ ՏՈՒՆ 1957 թ. Կալինինի փող. 20 Հ

16. ԲՆԱԿԵԼԻ ՏՈՒՆ 1918 թ., 1960 թ. Կալինինի փող. 22 Հ երկհարկ

17. ԲՆԱԿԵԼԻ ՏՈՒՆ 1919 թ. Կալինինի փող. 25 Տ

18. ԲՆԱԿԵԼԻ ՏՈՒՆ 1796 թ. Կալինինի փող. 26 Տ

19. ԲՆԱԿԵԼԻ ՏՈՒՆ 19 դ. սկիզբ Կալինինի փող. 28 Հ երկհարկ

20. ԲՆԱԿԵԼԻ ՏՈՒՆ 1832 թ. Կալինինի փող. 34 Հ երկհարկ

21. (կետն ուժը կորցրել է 14.08.25 N 1151-Ն)

22. ԲՆԱԿԵԼԻ ՏՈՒՆ 19 դ.

1-ին կես Կալինինի փող. 41 Տ

23. ԲՆԱԿԵԼԻ ՏՈՒՆ 1842 թ. Կալինինի փող. 42 Տ

24. (կետն ուժը կորցրել է 14.08.25 N 1151-Ն)

25. ԲՆԱԿԵԼԻ ՏՈՒՆ 1893 թ. Կալինինի փող. 45 Տ

26. ԲՆԱԿԵԼԻ ՏՈՒՆ 1850-ական թթ. Կալինինի փող. 48 Տ

27. ԲՆԱԿԵԼԻ ՏՈՒՆ 19 դ.

2-րդ կես Կալինինի փող. 52 ա Տ

28. ԲՆԱԿԵԼԻ ՏՈՒՆ 1830-ական թթ. Կալինինի փող. 53 Տ

29. ԲՆԱԿԵԼԻ ՏՈՒՆ 1880-ական թթ. Կալինինի փող. 56 Տ

30. ԲՆԱԿԵԼԻ ՏՈՒՆ 1880 թ. Կալինինի փող. 60 Տ

31. ԲՆԱԿԵԼԻ ՏՈՒՆ 18 դ. վերջ Կալինինի փող. 66 Տ

32. ԲՆԱԿԵԼԻ ՏՈՒՆ 1905 թ. Կալինինի փող. 72 Տ

33. ԲՆԱԿԵԼԻ ՏՈՒՆ 1860 թ. Կալինինի փող. 78 Տ

34. ԲՆԱԿԵԼԻ ՏՈՒՆ 1930-ական թթ. Կալինինի փող. 88 Տ

35. ԲՆԱԿԵԼԻ ՏՈՒՆ 1870 թ Կալինինի փող. 98 Հ երկհարկ

36. ԲՆԱԿԵԼԻ ՏՈՒՆ 1872 թ. Կալինինի փող. 110 Հ երկհարկ

37. ԲՆԱԿԵԼԻ ՏՈՒՆ 1901 թ. Կալինինի փող. 126 Հ երկհարկ

38. ԲՆԱԿԵԼԻ ՏՈՒՆ 1937 թ. Կալինինի փող. 135 Հ

39. ԲՆԱԿԵԼԻ ՏՈՒՆ 19 դ. 50-ական թթ. Կալինինի փող. 162 Տ

40. ԲՆԱԿԵԼԻ ՏՈՒՆ 20 դ. սկիզբ Կալինինի փող. 168

Տ

41. ԲՆԱԿԵԼԻ ՏՈՒՆ 1880-ական թթ. Կալինինի փող. 170 Տ

42. ԲՆԱԿԵԼԻ ՏՈՒՆ 1890 թ. Կալինինի փող. 184 Տ

43. ԲՆԱԿԵԼԻ ՏՈՒՆ 19 դ.

1-ին կես Կալինինի փող. 188 Տ

44. ԲՆԱԿԵԼԻ ՏՈՒՆ 1910 թ. Հակոբջանյան փող. 15 Հ երկհարկ, կառուցել է Ն. Պողոսյանը

45. ԲՆԱԿԵԼԻ ՏՈՒՆ 1910 թ. Հակոբջանյան փող. 19 Տ

46. ԲՆԱԿԵԼԻ ՏՈՒՆ 1917 թ. Հակոբջանյան փող. 21 ա Հ Ֆրանգուլյանների տունը

47. ԲՆԱԿԵԼԻ ՏՈՒՆ 1908 թ., 1959 թ. Հակոբջանյան փող. 23 Հ երկհարկ, կառուցել է Ա. Սիմոնյանը

48. ԲՆԱԿԵԼԻ ՏՈՒՆ 1920 թ. Հակոբջանյան փող. 28 Տ

49. ԲՆԱԿԵԼԻ ՏՈՒՆ 1926 թ. Հակոբջանյան փող. 31 Հ միահարկ, կառուցել է հյուսն Ե. Սիմոնյանը

50. ԲՆԱԿԵԼԻ ՏՈՒՆ 1882 թ. Հակոբջանյան փող. 32 Հ երկհարկ, կառուցել է Բ. Ֆրանգուլյանը

51. ԲՆԱԿԵԼԻ ՏՈՒՆ 1890-ական թթ. Հակոբջանյան փող. 34 Տ

52. ԲՆԱԿԵԼԻ ՏՈՒՆ 1916 թ. Հակոբջանյան փող. 36 Տ երկհարկ, կառուցել է Բ. Ֆրանգուլյանը

53. ԲՆԱԿԵԼԻ ՏՈՒՆ 1912 թ. Հակոբջանյան փող. 52 Հ

54. ԲՆԱԿԵԼԻ ՏՈՒՆ 1882 թ. Մանթաշյան փող. 3 գ Հ երկհարկ, կառուցել է Դիլիջանի տանուտեր Մովսես Հովհաննիսյանը

55. ԲՆԱԿԵԼԻ ՏՈՒՆ 1860 թ. Մանթաշյան փող. 4 Տ

56. ԲՆԱԿԵԼԻ ՏՈՒՆ 1894 թ. Մանթաշյան փող. 6 Հ երկհարկ, կառուցել է սայլագործ

Հ. Հակոբյանը

57. ԲՆԱԿԵԼԻ ՏՈՒՆ 1890 թ. Մյասնիկյան փող. 32 Հ երկհարկ, կառուցել է Տ. Բադալյանը

58. ԲՆԱԿԵԼԻ ՏՈՒՆ 1890 թ. Մյասնիկյան փող. 34 Հ երկհարկ, կառուցել է Դ. Ուլիխանյանը

59. ԲՆԱԿԵԼԻ ՏՈՒՆ 1870-ական թթ. Մյասնիկյան փող. 38 Հ երկհարկ, վաճառական Ասլանովների տունը

60. ԲՆԱԿԵԼԻ ՏՈՒՆ 1895-1897 թթ. Մյասնիկյան փող. 50 Հ եղել է ցարական դատարանի շենքը

61. ԲՆԱԿԵԼԻ ՏՈՒՆ («ԴԱԼԼԱՔԻ ՏՈՒՆ») 19 դ. վերջ Մյասնիկյան փող. 54 Հ երկհարկ, կառուցել է սափրիչ Սիմոնը. առաջին հարկում եղել է վարսավիրանոց

62. ԲՆԱԿԵԼԻ ՏՈՒՆ 19 դ. վերջ Մյասնիկյան փող. 56 Հ երկհարկ

63. ԲՆԱԿԵԼԻ ՏՈՒՆ («ԼԵԶԳՈՒ ԿԱՄ ՓՌՆՉՈՑ ՏՈՒՆ») 19 դ. կես Մյասնիկյան փող. 58 Հ երկհարկ

64. ԲՆԱԿԵԼԻ ՏՈՒՆ 1850-1860-ական թթ. Մյասնիկյան փող. 82 Հ երկհարկ

65. ԲՆԱԿԵԼԻ ՏՈՒՆ 1894 թ. Մյասնիկյան փող. 86 Հ երկհարկ

66. ԲՆԱԿԵԼԻ ՏՈՒՆ 1910 թ. Մյասնիկյան փող. 88 Տ

67. ԲՆԱԿԵԼԻ ՏՈՒՆ 1930 թ. Մյասնիկյան փող. 102 Հ երկհարկ, կառուցել են Պողոսյանները

68. ԲՆԱԿԵԼԻ ՏՈՒՆ 1925 թ. Մյասնիկյան փող. 102ա Հ երկհարկ, կառուցել են Պողոսյանները

69. ԲՆԱԿԵԼԻ ՏՈՒՆ 1930 թ. Մյասնիկյան փող. 102բ Հ երկհարկ, կառուցել են Պողոսյանները

70. ԲՆԱԿԵԼԻ ՏՈՒՆ 1925 թ. Մյասնիկյան փող. 104 Հ երկհարկ, նկուղային մասը կառուցվել է 1873 թ.

71. ԲՆԱԿԵԼԻ ՏՈՒՆ 20 դ. սկիզբ Մյասնիկյան փող. 110 Տ

72. ԲՆԱԿԵԼԻ ՏՈՒՆ 1933 թ. Մյասնիկյան փող. 112 Տ

73. ԲՆԱԿԵԼԻ ՏՈՒՆ 1948 թ. Մյասնիկյան փող. 118 Հ

74. ԲՆԱԿԵԼԻ ՏՈՒՆ 1880 թ., 1900 թ. Օրջոնոկիձեի փող. 1 Հ երկհարկ, կառուցել են Ալիխանյանները

75. ԳԵՐԵԶՄԱՆՈՑ 19-20 դդ. Մանթաշյան փող. Տ

76. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ 7-13

դդ. քաղաքից 7 կմ աե, Աղստևի աջ ափին, Պարզ լիճ տանող ճանապարհի ձախ կողմում, «Բոյնի դար» վայրում Հ ավերված է, տարածքի մի մասի վրա կառուցվել է կինոգործիչների հանգստյան տունը

76.1. Գերեզմանոց 7-13

դդ. գյուղատեղիի աե եզրին Հ ավերված է, խաչքարերից մի քանիսը տեղափոխել են նույն հանգստյան տան տարածք

76.2. Եկեղեցի 12-13 դդ. գյուղատեղիի կենտրոնական մասում Տ պահպանվել են հիմքերը

77. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ 7-15

դդ. քաղաքից 3 կմ հվ-աե, Աղստևի աջ ափին, անտառում, «Բախտիար» գյուղատեղիից մոտ 2 կմ ամ, «Ղալուխ» վայրում Հ ավերված է

77.1. Գերեզմանոց 7-10

դդ. գյուղատեղիի հվ-ամ եզրին Հ

77.2. Գերեզմանոց 7-13

դդ. գյուղատեղիի աե մասում Հ

77.2.1. Խաչքար թևավոր 12-13 դդ. Հ տեղահանված է, հենած է ծառին

78. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ 7-20

դդ. քաղաքի ամ մասում, Երևան-Դիլիջան մայրուղուց աջ, «Խրտանոց» վայրում Հ ավերված է

78.1. Խաչքար թևավոր 13 դ. Հ արձանագիր է, կոտրված է վերին խաչաթևը

79. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ 10-14 դդ. քաղաքից 5 կմ հս-աե, Դիլիջան-Իջևան մայրուղուց ձախ, «Փիշիկ» և «Գոմաձոր» տանող ճանապարհի վրա Տ տարածքն ընկած է կառուցապատման տակ

80. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ 10-15 դդ. քաղաքից 4 կմ հս-աե, «Փիշիկ» գյուղատեղիից 1 կմ հվ-ամ, «Գոմաձոր» տանող ճանապարհին Հ ավերված է

80.1. Գերեզմանոց 10-15 դդ. Հ ավերված է

80.1.1. Խաչքար 11 դ. Հ ընկած է

80.1.2. Խաչքար 12 դ. Հ վերնամասը բացակայում է

80.1.3. Խաչքար 13 դ. Հ

80.1.4. Խաչքար 13 դ. Հ արձանագիր է, ստորին մասը կոտրված է

80.1.5. Խաչքար 13-14 դդ. Հ

80.1.6. Խաչքար 13-14 դդ. Հ

80.1.7. Խաչքար 14-15 դդ. Հ

80.1.8. Խաչքար 14-15 դդ. Հ

81. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ 10-15 դդ. քաղաքից 6 կմ հս-աե, «Փիշիկ» գյուղատեղիից 1 կմ հս-ամ, «Գոմաձոր» տանող ճանապարհի երկու կողմում Հ ավերված է

82. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ 10-18 դդ. Պարզ լճից 300 մ հս, «Ղազար բեկ» վայրում Հ

82.1. Գերեզմանոց 12-14 դդ. բլրալանջին Հ ավերված է

82.1.1. Խաչքար 12-13 դդ. Հ տեղափոխել են լճափնյա ռեստորանի մոտ. ստորին մասը բացակայում է

82.1.2. Խաչքար 12-13 դդ. Հ վերնամասը բացակայում է

82.1.3. Խաչքար 12-13 դդ. Հ վերնամասը բացակայում է

82.1.4. Խաչքար 13 դ. Հ

82.1.5. Խաչքար 13 դ. Հ

82.1.6. Խաչքար 13 դ. Հ երկատված է

82.1.7. Խաչքար 13 դ. Հ երկատված է

82.1.8. Խաչքար 13 դ. Հ

82.1.9. Խաչքար 13-14 դդ. Հ

82.1.

10. Խաչքար 13-14 դդ. Հ վերնամասը բացակայում է

82.1.

11. Խաչքար 13-14 դդ. Հ ստորին կեսը կոտրված է

82.2. Եկեղեցի 13 դ. գերեզմանոցի ամ մասում Հ պահպանվել են պատերը` 1.50 մ բարձրությամբ

83. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ 12-14 դդ. քաղաքից 3 կմ հվ-աե, «Իմպուլս» գործարանի հանգստյան տնից 1 կմ հվ, անտառի բացատում, Աղստևի աջ ափին, բլրակի վրա, «Բախտիար» վայրում Հ

83.1. Գերեզմանոց 12-14 դդ. Հ 1986 թ. տեղի խաչքարերից երկուսը տեղափոխել ու ագուցել են հանգստյան տան ամ պատին

83.1.1. Խաչքար 13 դ. Հ

83.1.2. Խաչքար 13-14 դդ. Հ

83.2. Եկեղեցի 12-13 դդ. Տ ավերված է

83.3. Ճանապարհ 12-15 դդ. ձգվում է «Բախտիար» և «Ղալուխ» գյուղատեղիների միջև՝ 2 կմ երկարությամբ Հ ավերվել են եզրապատերը

84. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ 12-14 դդ. քաղաքից 8 կմ հվ-աե, անտառի բացատում, աե-ից ձորակով եզերված «Սմրղանի յալ» տեղանքում Հ ավերված է

84.1. Գերեզմանոց 12-14 դդ. Հ ավերված է

84.1.1. Խաչքար Հոգեդեղի 1254 թ. Հ ստորին մասը կոտրված է

84.1.2. Խաչքար 13 դ. Հ ստորին մասը կոտրված է

84.1.3. Խաչքար 13-14 դդ. Հ ստորին մասը կոտրված է

85. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ 12-17 դդ. քաղաքից 5 կմ ամ, «Ռուսկի բալկա» ձորակում, «Ցերկով թալայից» 1 կմ հս Հ ավերված է

85.1. Գերեզմանոց 12-17 դդ. գյուղատեղիի հս մասում Հ

85.1.1. Խաչքար 13 դ. Հ

85.2. Մատուռ 12-13 դդ. գյուղատեղիի հս մասում Հ թաղը և ամ պատի որոշ հատվածներ փլված են

86. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ 12-17 դդ. քաղաքից 0.5 կմ ամ, Գոլովինո թաղամասում, «Ցերկով թալա» վայրում, երգահանների հանգստյան տուն տանող ճանապարհին Հ ավերված է

86.1. Գերեզմանոց 12-17 դդ. Հ միակ խաչքարը

(13 դ.) Գոշ է տեղափոխել Ա. Հովսեփյանը, 1980-ական թթ.

86.2. Եկեղեցի 12-13 դդ. Հ ավերված է

87. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ 13-15 դդ. քաղաքից 6 կմ աե, կինոգործիչների հանգստյան տուն և Պարզ լիճ տանող ճանապարհին, «Մոլոկանի տանձուտ» («Տանձուտի թալա») բացատում Հ

87.1. Գերեզմանոց 13-15 դդ. գյուղատեղիի հվ մասում Հ ավերված է

87.1.1. Խաչքար 13 դ. Տ գյուղատեղիի միակ քանդակազարդ բեկորն է (վերնամաս)

88. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ 13-17 դդ. քազաքից 8 կմ աե, Կինոգործիչների հանգստյան տնից 1 կմ աե, Պարզ լիճ տանող ճանապարհին, «Մորմոջի յալ» վայրում Տ ավերված է

88.1. Գերեզմանոց 13-17 դդ. Տ պահպանվել են հատ ու կենտ տապանաքարեր

89. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ 14-18 դդ. քաղաքից 1 կմ հվ, «Խզակի թալա» («Խաչի փոս») վայրում Տ ավերված է

89.1. Գերեզմանոց 14-18 դդ. գյուղատեղիի ամ մասում Տ ավերված է

89.2. Եկեղեցի 17-18 դդ. գերեզմանոցում Տ ավերված է

90. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ 15-19 դդ. քաղաքից 3.5 կմ աե, «Շլորկուտի» անտառում, «Ղափարա» հանդամասում Տ ավերված է

90.1. Գերեզմանոց 15-19 դդ. Տ

91. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ 17-18 դդ. քաղաքային շուկայից 500 մ հվ-աե, «Ալոյի թալայում»՝ եղևնիների բացատում Տ ավերված է

92. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ 17-18 դդ. քաղաքից 6 կմ հս-ամ, Աղստև գետի ձախ ափին, Դիլիջան-Վանաձոր խճուղուց 1 կմ ձախ, «Գերեզմանուտի յալ» բացատում Տ ավերված է

92.1. Գերեզմանոց 17-18 դդ. գյուղատեղիի հս եզրին Տ

93. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ 17-18 դդ. քազաքից 8 կմ հվ-աե, «Ժանգոտ գյոլ» լճակի մոտ, «Օրդաքլվի» բացատում Տ ավերված է

94. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ 17-18 դդ. քաղաքից 10 կմ հս-ամ, «Շլորկուտի ձոր» վայրում,Դիլիջան-Վանաձոր ճանապարհից 5-6 կմ աջ, անտառի մեջ, «Նովով» աղբյուրի մոտ Տ

94.1. Գերեզմանոց ուշ միջնադար Տ

95. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ «ԱՉԱՋՐԻ ԹԱԼԱ» 10-13 դդ. քաղաքից 4 կմ հվ-աե Հ

96. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ «ԱՐԱՂԱՆՑ ՏԵՂԵՐ» 7-13

դդ. քաղաքի աե եզրին, Աղստևի աջ ափի և Մյասնիկյան փողոցի միջև ընկած տարածքում, Պարզ լիճ տանող ճանապարհի վրա Հ ավերվել է 1950-ական թթ. քաղաքի ընդարձակման հետևանքով

96.1. Գերեզմանոց 7-13 դդ. Հ ավերված է, գյուղատեղիի կառուցապատման ժամանակ խաչքարերը տեղափոխել են Մյասնիկյան փող. N 143 տան բակ

96.1.1. Խաչքար 12 դ. Մյասնիկյան փող.

N 143 տան բակում Տ

96.1.2. Խաչքար 12 դ. նույն տեղում Տ

96.1.3. Խաչքար 13 դ. նույն տեղում Հ

96.1.4. Խաչքար «Մեսրոպ Մաշտոց» 7 դ. նույն տեղում Հ ամրացված է պատվանդանին

97. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ «ԳԵՂԱՏԵՂ» 13-17 դդ. քաղաքից 7 կմ ամ, Ղազախ-Երևան գազատարի անտառամիջյան ճանապարհի երկու կողմում Հ ավերված է

97.1. Գերեզմանոց 13-17 դդ. Հ կիսավեր է

97.2. Եկեղեցի 13-14 դդ. Տ պահպանվել են հիմքերը

98. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ «ԳԵՂԱՏԵՂ» 13-17 դդ. քաղաքից 10 կմ հվ-աե, Աղստևի աջ ափին, Պարզ լիճ տանող ճանապարհից 2 կմ ձախ, կինոգործիչների հանգստյան տնից 3 կմ հվ-աե, «Ղազախ բեկ» վայրում Տ ավերված է

98.1. Գերեզմանոց 13-17 դդ. գյուղատեղիի հս եզրին, սարալանջին Տ ավերված է

98.2. Եկեղեցի 13-14 դդ. գերեզմանոցի մոտ Տ պահպանվել են հիմքերը, ներսը լցված է շարվածքի քարերով

99. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ «ԳՈՄԱՁՈՐ» 5-17

դդ. քաղաքի Թեղուտ թաղամասից 5 կմ հս-աե, Աղստևի աջ ափին, «Փիշիկ» գյուղատեղիից 2-3 կմ հս-ամ, անտառում Հ ավերված է

99.1. Գերեզմանոց 5-17 դդ. գյուղատեղիի հս մասում Հ

99.1.1. Խաչքար 7 դ. Տ

99.1.2. Խաչքար 9-10

դդ. Տ

99.1.3. Խաչքար 9-10

դդ. Տ խրված է գետնի մեջ

99.1.4. Խաչքար 9-10

դդ. Տ

99.1.5. Խաչքար 9-10

դդ. Տ ընկած է

99.1.6. Խաչքար 11-12 դդ. եկեղեցու ամ կողմում Հ ընկած է

99.1.7. Խաչքար 11-12 դդ. եկեղեցու աե կողմում Հ

99.1.8. Խաչքար 12 դ. Հ ընկած է

99.1.9. Խաչքար 12 դ. Հ ընկած է

99.1.10. Խաչքար 12 դ. Հ

99.1.11. Խաչքար 12 դ. Հ

99.1.12. Խաչքար 12 դ. Հ

99.1.13. Խաչքար 13 դ. Հ երկատված է

99.1.14. Խաչքար 13 դ. Հ երկատված է

99.1.15. Խաչքար 13 դ. եկեղեցու ամ կողմում Հ ընկած է

99.1.16. Խաչքար 13 դ. եկեղեցու ամ կողմում Հ ստորին մասը բացակայում է

99.1.17. Խաչքար 13 դ. եկեղեցու հս կողմում Հ երկատված է

99.1.18. Խաչքար 13 դ. մատուռի ամ կողմում Հ ընկած է

99.1.19. Խաչքար 13 դ. մատուռի հս-ամ կողմում Հ ընկած է

99.1.20. Խաչքար 13 դ. նախորդի մոտ Հ ընկած է

99.1.21. Խաչքար 13 դ. նախորդի մոտ Հ երկատված, ընկած է

99.1.22. Խաչքար 13 դ. Հ ընկած է

99.1.23. Խաչքար Սարգսի և այլոց 13 դ. Հ երկատված, ընկած է

99.1.24. Խաչքար 13-14 դդ. Հ ընկած է

99.1.25. Խաչքար 13-14 դդ. Հ հենած է քարերին

99.1.26. Խաչքար 14-15 դդ. Տ հենած է քարերին

99.1.27. Խաչքար 16-17 դդ. Հ

99.2. Եկեղեցի 5-6

դդ. Հ պահպանվել են հիմնապատերը

99.3. Մատուռ 5-6

դդ. Հ պահպանվել են հիմնապատերը

100. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ «ԽԱՉԲՈՂԱԶ» 14-17 դդ. Թեղուտ թաղամասից 1.5 կմ հվ-աե, Աղստևի աջ ափին, անտառում Տ ավերված է

100.1. Գերեզմանոց 14-17 դդ. Տ

101. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ «ԽԱՉԻ ՀՈՂԵՐ» 12-15 դդ. Շամախյան թաղամասի «Խաչի հողեր» վայրում Հ ավերված է

101.1. Գերեզմանոց 12-15 դդ. Հ

101.1.1. Խաչքար թևավոր 8-9

դդ.

ընկած է մատուռի հս-ամ անկյան մոտ Հ աջ հորիզոնական խաչաթևը կոտրված է

101. 2. Ձիթհան 13-15 դդ. մատուռից 100 մ հվ-ամ Հ ավերված է, ուրվագծվում են հիմքերը

101.3. Մատուռ վերակառ.

19 դ. Տ

101.3.1. Խաչքար 15-16 դդ. ագուցված է մատուռի հվ պատին, մուտքից վերև Հ ագուցվել է վերակառուցման ժամանակ, հորիզոնական դիրքով

102. «ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ ԽԱՉՈՒՏ ԹԱԼԱ» 12-13 դդ քաղաքից 10-11 կմ ամ, Բլդան գետի վերին հոսանքի շրջանում Հ

102.1. Խաչքար 12-13 դդ. Հ արձանագիր է, ջարդված

102.2. Խաչքար թևավոր 12-13 դդ. Հ

103. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ «ԿԱԿՈՍԻ» ուշ միջնադար քաղաքից 5-6 կմ ամ, Վանաձոր տանող խճուղուց 500 մ ձախ, Աղստևի աջ ափին, երկու ձորակների միջակայքում Տ ավերված է

103.1. Գերեզմանոց 13-17 դդ. գյուղատեղիի աե եզրին Տ

103.1.1. Խաչքար 13 դ. Հ երկատված, ընկած է

103.2. Մատուռ 17-18 դդ. Տ հիմնավեր է

104. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ «ՄԵԾ ԹԱԼԱ» («ՈՒՌՈՒՏԻ ԹԱԼԱ») 17-18 դդ. քաղաքից 3 կմ հվ, նույնանուն բացատում Տ ավերված է

104.1. Գերեզմանոց 8-13

դդ. Տ ավերված է

105. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ «ՊԱԿԱՏԵՂԵՐ» 13-17 դդ. քաղաքից 4 կմ ամ, անտառի բացատում Տ ավերված է

106. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ «ՓԻՇԻԿ» 12-14 դդ. քաղաքից 5 կմ հս-աե, Աղստև գետի ձախ ափին, Տուբերկուլյոզային դիսպանսերի տարածքում, անտառի մեջ Հ ավերվել է դիսպանսերի կառուցման ժամանակ

106.1. Գերեզմանոց 12-14 դդ. Հ ավերված է

106.1.1. Խաչքար 13-14 դդ. մատուռից 10 մ ամ Հ

106.1.2. Խաչքար 13-14 դդ. նախորդի մոտ Հ երկատված է

106.2. Մատուռ 12-13 դդ. Հ ավերված է

107. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ «ՓՈՔՐ ԴԻԼԻ» («ՊՈՒՃՈՒՐ ԴԻԼԻ») 7-18

դդ. քաղաքից («Իմպուլս» գործարանից) 2 կմ հվ-աե, Աղստև գետի աջ ափին, անտառի բացատում Հ ավերված է

107.1. Գերեզմանոց 7-17

դդ. գյուղատեղիի հվ մասում Հ կիսավեր է

107.1.1. Խաչքար 7 դ. Հ

107.1.2. Խաչքար 12-13 դդ. Հ գլխիվայր դրված է 12-13 դդ. մեկ այլ խաչքարի վրա

107.1.3. Խաչքար 12-13 դդ. Հ

107.1.4. Խաչքար 14-15 դդ. Տ պարզունակ է

108. ԴԱՄԲԱՐԱՆԱԴԱՇՏ Ք.ա. 2-1 հազ. Կալինինի փող. Հ հայտնաբերվել է 2003 թ.

109. ԴԱՄԲԱՐԱՆԱԴԱՇՏ Ք.ա. 2-1 հազ. քաղաքի հվ մասում, Գոլովինո թաղամասից հս, «Խրտանոց» վայրում Հ ավերվել է Դիլիջան-Երևան մայրուղու կառուցման հետևանքով

110. ԴԱՄԲԱՐԱՆԱԴԱՇՏ Ք.ա. 2-1 հազ. Թեղուտ թաղամասից 1.5 կմ հս-աե, «Տախտ» («Թաղթա») տեղամասում Հ տարածքի մի մասը մելիորացված է

111. ԴԱՄԲԱՐԱՆԱԴԱՇՏ Ք.ա. 2-1 հազ. քաղաքից 3 կմ հս-աե, Աղստև գետի աջ ափին, Գոմաձոր տանող ճանապարհի եզրին Տ տարածքի մի մասը մնացել է վարելահողերի տակ

112. ԴԱՄԲԱՐԱՆԱԴԱՇՏ Ք.ա. 2-1 հազ. քաղաքից 3 կմ հվ, «Մեծ թալա» գյուղատեղիի տարածքում Հ տարածքի մի մասը վերածվել է վարելահողերի

113. ԴԱՄԲԱՐԱՆԱԴԱՇՏ Ք.ա. 2-1 հազ. քաղաքից 8 կմ հս-ամ, «Շլորկուտ» տանող ճանապարհին Հ կիսավեր է

114. ԴԱՄԲԱՐԱՆԱԴԱՇՏ «ՌԵԴԿԻՆ-ԼԱԳԵՐ» Ք.ա. 13-8 դդ. քաղաքից 6 կմ հս-աե, Դիլիջան-Իջևան մայրուղուց 5 կմ հվ-աե, Պարզ լիճ տանող ճանապարհի 1-ին կմ-ի վրա Հ ավերված է

115. ԵԿԵՂԵՑԻ 17-18 դդ. Շամախյան թաղամասում Տ

115.1. Խաչքար 12-13 դդ. հենած է եկեղեցու հվ պատին Հ

115.2. Խաչքար 1221 թ. ագուցված է եկեղեցու հվ պատին Հ

115.3. Խաչքար 13 դ. հենած է եկեղեցու ամ պատին Հ

115.4. Խաչքար 13-14 դդ. քաղաքի Շամախյան թաղամասի 17-18 դդ. եկեղեցու ներսում, հս պատի որմնասյան ստորին մասում ագուցված Հ

116. ԽԱՉՔԱՐ 11-12 դդ. ագուցված է «Իմպուլս» գործարանի հանգստյան տան ամ պատին, արտաքուստ Հ 1986 թ. տեղափոխել են «Բախտիար» գյուղատեղիի գերեզմանոցից

117. ԽԱՉՔԱՐ 13 դ. նախորդի կողքին Հ 1986 թ. տեղափոխել են «Բախտիար» գյուղատեղիի գերեզմանոցից

118. ԽԱՉՔԱՐ 13-14 դդ. «Դիլիջան» հանքային ջրերի գործարանից 200 մ հեռու, գետի աջ ափին, աղբյուրի մոտ Հ

119. ԿԱՄՈՒՐՋ 19 դ. քաղաքից 4 կմ աե, Գոշ գյուղ տանող նախկին ճանապարհին, Աղստև գետի վրա Տ միաթռիչք

120. ՀՈՒՇԱՂԲՅՈՒՐ 1935 թ. քաղաքի մեջ, Գորկու փող. վրա՝ Գոլովինո տանող ճանապարհի աջ կողմում Տ

121. ՀՈՒՇԱՂԲՅՈՒՐ 1948-1949 թթ. քաղաքի մեջ,Դիլիջան-Տաշիր ճանապարհի աջ կողմում Հ

122. ՀՈՒՇԱՂԲՅՈՒՐ ՄԱՏԻՆՈՎԻ 1880 թ., վերակառ. 1936 թ. Մյասնիկյան փող. Տ կառ.՝ գինեվաճառ Մատինով

123. ՀՈՒՇԱՂԲՅՈՒՐ «ՈՍԿԻ ԱՂԲՅՈՒՐ» 19 դ. Հակոբջանյան փող. Տ Դիլիջանի ամենահին աղբյուրն է, կառուցել են Գյուլզադյանները

124. ՀՈՒՇԱՐՁԱՆ ԵՐԿՐՈՐԴ ԱՇԽԱՐՀԱՄԱՐՏՈՒՄ ԶՈՀՎԱԾՆԵՐԻՆ 1975 թ. քաղաքի ամ կողմում, բլրի գագաթին Տ հեղ.` Ս. Մեհրաբյան, Խ. Վաթինյան

125. ՀՈՒՇԱՐՁԱՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆՈՒՄ ԽՈՐՀՐԴԱՅԻՆ ԻՇԽԱՆՈՒԹՅԱՆ ՀԱՍՏԱՏՄԱՆ 50- ԱՄՅԱԿԻՆ 1970 թ. քաղաքի մեջ, Իջևան-Թբիլիսի և Դիլիջան-Վանաձոր ավտոճանապարհների խաչմերուկում, բարձունքի վրա Հ հեղ.՝ Խ. Վաթինյան

Ա. Թարխանյան,

Ս. Ավետիսյան

126. ՀՈՒՇԱՐՁԱՆ ՄԱՅԻՍՅԱՆ ԱՊՍՏԱՄԲՈՒԹՅԱՆ ՄԱՍՆԱԿԻՑՆԵՐԻՆ 1982 թ. Մյասնիկյան փող. Տ հեղ.՝

Ս. Ավետիսյան,

Ա. Փարսյան

127. ՄԱՏՈՒՌ 10-12 դդ. քաղաքի Գոլովինո թաղամասում, «Միկիտանի թալա» վայրում Տ պահպանվել են խորանի հատվածը,

հս և ամ պատերը

127.1. Գերեզմանոց 10-15 դդ. մատուռի մոտ Տ

127.1.1. Խաչքար Մամախաթունի 13-14 դդ. մատուռի ամ կողմում Հ

127.1.2. Խաչքար 15 դ. նախորդի մոտ Տ

128. ՄԱՏՈՒՌ 19 դ. քաղաքից 7 կմ հս-աե, Շամախյան թաղամասի ֆերմաների մոտ Տ

129. ՄԱՏՈՒՌ ՍԲ ՍԱՐԳԻՍ 18-19 դդ. Շամախյան թաղամասի հվ-աե եզրին, բարձունքի վրա Տ կիսավեր է

129.1. Գերեզմանոց 19-20 դդ. Տ

129.2. Խաչքար 11 դ. ագուցված է մատուռի աե պատին, ներքուստ Հ արձանագիր է

129.3. Խաչքար 11 դ. մատուռում Հ

129.4. Խաչքար 13-14 դդ. մատուռում Հ արձանագիր է

130. ՇԵՆՔ ԱՂԱՍԻ ԽԱՆՋՅԱՆԻ ՄԱՌԱՆՈՑԻ 1936 թ. Մ. Գորկու փող. 15 ա Հ վթարային է

131. ՇԵՆՔ ԳՐԱԴԱՐԱՆԻ 1974 թ. Մյասնիկյան փող. 61 Տ

131.1. Հուշարձան Խ. Աբովյանին 1976 թ. գրադարանի մուտքի մոտ Տ

131.2. Հուշարձան Ղ. Աղայանին 1976 թ. գրադարանի մուտքի մոտ Տ

132. ՇԵՆՔ «ԴԻԼԻՋԱՆ» ԱՌՈՂՋԱՐԱՆԻ 1977 թ. Գետափնյա փող 7 Հ նախկինում` «Պապանինո» առողջարան

133. ՇԵՆՔ «ԴԻԼԻՋԱՆ» ՀԱՆՔԱՅԻՆ ՋՐԵՐԻ ԳՈՐԾԱՐԱՆԻ 1949 թ. քաղաքից մոտ 5 կմ հվ Հ

134. ՇԵՆՔ ԵՐԿՐԱԳԻՏԱԿԱՆ ԹԱՆԳԱՐԱՆԻ 1952 թ. քաղաքի կենտրոնում Հ

134.1. Խաչքար 13 դ. թանգարանում Տ բերվել է «Տախտ» հանդամասից

134.2. Խաչքար Լույսի և Կիրակոսի 13-14 դդ. թանգարանում Տ բերվել է «Տախտ» հանդամասից

135. ՇԵՆՔ «ԼԵՌՆԱՅԻՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆ» ԱՌՈՂՋԱՐԱՆԻ 1959 թ. Կամոյի փող. 141 բ Հ

136. ՇԵՆՔ ԿԻՆՈԳՈՐԾԻՉՆԵՐԻ ՀԱՆԳՍՏՅԱՆ ՏԱՆ 1981 թ. քաղաքից 2 կմ հեռավորության վրա, Պարզ լիճ տանող ճանապարհին Հ

137. ՇԵՆՔ ԿՈՄՊՈԶԻՏՈՐՆԵՐԻ ՍՏԵՂԾԱԳՈՐԾԱԿԱՆ ՏԱՆ 1975 թ. քաղաքից 8 կմ հեռու, Դիլիջան-Երևան մայրուղու վրա, «Հաղարծին» ռեստորանի դիմաց Հ

138. ՇԵՆՔ ՀԱԿԱՏՈՒԲԵՐԿՈՒԼՅՈԶԱՅԻՆ ՀԻՎԱՆԴԱՆՈՑԻ (ԳՅԱՆՋԵՑՅԱՆԻ ԱՆՎԱՆ) 1921-22 թթ. քաղաքի ամ մասում, Դիլիջան-Իջևան մայրուղու ձախ կողմում Հ

139. ՇԵՆՔ ՄԱՆԿԱԿԱՆ ԱՌՈՂՋԱՐԱՆԻ 1975 թ. քաղաքից 2 կմ հս, «Թախտա» վայրում Հ

140. ՇԵՆՔ ՄՇԱԿՈՒՅԹԻ ՏԱՆ 1972 թ. Մյասնիկյան փող. 53 Տ

141. ՇԵՆՔ ՌԵԴԿԻՆԻ ՃԱՄԲԱՐԻ 1890-ական թթ. քաղաքի հս մասում, Դիլիջան-Իջևան հին ճանապարհի աջ կողմում Հ Դիլիջանի լեռնանցքի ճանապարհա-շինարար Ռեդկինի ճամբարի գլխավոր մասնաշենքն է

142. ՇԵՆՔ ՏՈՒԲԵՐԿՈՒԼՅՈԶԱՅԻՆ ՀԱՆՐԱՊԵՏԱԿԱՆ ՀԻՎԱՆԴԱՆՈՑԻ (Գ. ՍԱՂՅԱՆԻ ԱՆՎԱՆ) 1927 թ. քաղաքի ամ մասում, Դիլիջան-Իջևան մայրուղու ձախ կողմում Հ

143. ՇԵՆՔ ՏՈՒՐԻՍՏԱԿԱՆ ՀԱՆԳՐՎԱՆԻ 1969 թ. Գետափնյա փող. 9 Հ

144. ՇԵՆՔ ՔԱՂԱՔԱՊԵՏԱՐԱՆԻ 1975 թ. Մյասնիկյան փող. 55 Տ

145. ՎԱՆԱԿԱՆ ՀԱՄԱԼԻՐ ՄԱԹՈՍԱՎԱՆՔ 13 դ. քաղաքից 3.5 կմ ամ, գետի աջափնյա անտառածածկ սարահարթի վրա, Ջուխտակ վանքի դիմացի լեռնալանջին Հ կառ.՝ Հորդանան

145.1. Գավիթ 13 դ. կից է եկեղեցուն ամ-ից Հ

145.1.1. Խաչքար 13 դ. ագուցված է գավթի աե պատին Հ

145.1.2.

Խաչքար 13 դ. նախորդի մոտ Հ

145.1.3. Խաչքար 13 դ. նախորդի մոտ Հ

145.1.4. Խաչքար 13 դ. նախորդի մոտ Հ

145.1.5. Խաչքար 13 դ. նախորդի մոտ Հ

145.1.6. Խաչքար 13 դ. նախորդի մոտ Հ

145.2. Գերեզմանոց միջնադար համալիրի տարածքում Հ

145.2.1. Խաչքար Մխիթարի 1251 թ. եկեղեցու հս պատի տակ, արտաքուստ Հ

145.3. Գրատուն 13 դ. կից է գավթի հվ պատին Հ կիսավեր է

145.3.1. Խաչքար 13 դ. ագուցված է գրատան աե պատին, մուտքից հս Հ

145.3.2. Խաչքար 13 դ. նույն պատին, մուտքից վերև Հ

145.3.3. Խաչքար 13 դ. նախորդի մոտ Հ

145.3.4. Խաչքար 13 դ. նույն պատին, մուտքից հվ Հ

145.3.5. Խաչքար 13 դ. ագուցված է գրատան հվ պատին Հ

145.3.6. Խաչքար 13 դ. ագուցված է հվ պատին, խորշի մեջ Հ

145.3.7. Խաչքար 13 դ. նույն պատին, խորշից վերև Հ

145.4. Եկեղեցի սբ. Աստվածածին 1247 թ. Հ փոքր, թաղածածկ

145.4.1. Խաչքար Սանասարի 13 դ. ագուցված է եկեղեցու ամ պատին, մուտքից հս (գավթի աե պատնէ) Հ

146. ՎԱՆԱԿԱՆ ՀԱՄԱԼԻՐ ՋՈՒԽՏԱԿ (ԳԻՇԵՐԱՎԱՆՔ, ՊԵՏՐՈՍԻ ՎԱՆՔ) 12-13 դդ. Դիլիջանից 3 կմ հս-ամ, Խալ-Խալլու լեռան հվ անտառապատ լանջին, «Թթուջուր» աղբյուրից ոչ հեռու Հ

146.1. Գերեզմանոց 13-17 դդ. համալիրի տարածքում Հ

146.1.1. Տապանաքար Խաչատուր վարդապետի 1250 թ. Հ հարթ

146.1.2. Տապանաքար Պողոսի 1610 թ. Հ օրորոցաձև

146.2. Եկեղեցի սբ Աստվածածին 1201 թ. Հ թաղածածկ, կառուցել է վանքի առաջնորդ Հայրապետը, ճարտ.՝ Սարգիս վարդպետ

146.2.1. Խաչքար 12 դ. եկեղեցու ամ պատի մոտ, մուտքից հվ Հ ընդհանուր պատվանդանի վրա, երկատված է

146.2.2. Խաչքար 13 դ. նախորդից հվ Հ ընդհանուր պատվանդանի վրա

146.2.3. Խաչքար 13 դ. եկեղեցու հվ-ամ անկյան մոտ Հ ընդհանուր պատվանդանի վրա

146.2.4. Խաչքար 13 դ. եկեղեցու ամ պատի մոտ, մուտքից հս Հ ընդհանուր պատվանդանի վրա, երկատված

146.2.5. Խաչքար 13 դ. նախորդից հս Հ

146.3. Եկեղեցի սբ Գրիգոր 12 դ. վերջ սբ Աստվածածին եկեղեցուց 20 մ աե Հ կենտրոնագմբեթ

146.3.1. Խաչքար 13 դ. եկեղեցու խորանում Հ ծառայում է իբրև վեմքար

147. ԽԱՉՔԱՐ ԱԼԹՈՒՆԱՅԻՆ 15 դ. քաղաքից 0.5 կմ ամ, Երևան-Դիլիջան մայրու-ղուց ձախ, «Ցերկով թալա» վայրում, Վարուժան Կարապետյանի տան մոտ Հ վերնամասից թեքությամբ կոտրված

148. ԱՐԳԵԼՈՑ-ԹԱՆԳԱՐԱՆ «ԴԻԼԻՋԱՆ» ԺՈՂՈՎՐԴԱԿԱՆ ՃԱՐՏԱՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ 1983 թ., վրկռ.՝ 2005-2007 թթ. Մյասնիկյան և Շարամբեյան փողոցների միջև Հ բացվել է Հովհ. Շարամբեյանի նախաձեռնությամբ ճարտ.՝

Թ․ Գևորգյան,

Հ․ Թելումյան

(10.3-րդ բաժինը փոփ., լրաց. 14.08.25 N 1151-Ն)

10.4 ՆՈՅԵՄԲԵՐՅԱՆ քաղաք

1 2 3 4 5 6 7 8 9

1. ԱՄՐՈՑ Ք.ա. 2-1 հազ. քաղաքի հս եզրին, «Թբի Ղաշ» վայրում Հ

1.1.

Դամբարանադաշտ Ք.ա. 2-1 հազ. Հ

2.

ԱՄՐՈՑ «ԲԵՐԴԱՏԵՂ» Ք.ա. 2-1 հազ. քաղաքից 2 կմ հս-աե, ժայռոտ բարձունքին Հ

3. ԵԿԵՂԵՑԻ «ՋՈՒԽՏԱԿԵՂՑԻ» 13-14 դդ. քաղաքից 1.8 կմ հվ-ամ, սարի վրա Հ

4. ԽԱՉՔԱՐ 13-14 դդ. Կողբ տանող ճանապարհի եզրին Հ

5. ԽԱՉՔԱՐ 15-16 դդ. քաղաքի հվ-ամ բարձունքին, ջրամբարի մոտ Տ կանգնեցված է պատվանդանի վրա

6. ԽԱՉՔԱՐ 16-17 դդ. քաղաքի հվ-ամ բարձունքին, ջրամբարի մոտ Տ

7. ՀՈՒՇԱՂԲՅՈՒՐ 1931 թ. քաղաքի աե եզրին, ձորի մեջ Տ

8. ՀՈՒՇԱՂԲՅՈՒՐ ԵՐԿՐՈՐԴ ԱՇԽԱՐՀԱՄԱՐՏՈՒՄ ԶՈՀՎԱծՆԵՐԻՆ 1970 թ. Նոյեմբերյան-Իջևան ճանապարհի աջ կողմում, քաղաքից 1 կմ հվ-աե Տ

9. ՀՈՒՇԱՂԲՅՈՒՐ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ԽՈՐՀՐԴԱՅՆԱՑՄԱՆ

45-ԱՄՅԱԿԻՆ 1965 թ. քաղաքի մեջ Հ քանդ.՝ Ս. Եղիկյան

10. ՀՈՒՇԱՐՁԱՆ ԵՐԿՐՈՐԴ ԱՇԽԱՐՀԱՄԱՐՏՈՒՄ ԶՈՀՎԱԾՆԵՐԻՆ 1980 թ. քաղաքի հվ մասում Հ ճարտ.՝ Անանյան

11. ՄԱՏՈՒՌ վերակառ.

20 դ. սկզբին քաղաքից 10 կմ ամ Հ

10.6 ԱԿՆԱՂԲՅՈՒՐ գյուղ

1 2 3 4 5 6 7 8 9

1. ԳԵՐԵԶՄԱՆՈՑ 13-20 դդ. գյուղի ամ եզրին, ճանապարհի երկու կողմում Հ

1.1. Խաչքար 13 դ. Տ ստորին բեկոր` մարդու պատկերաքանդակով

2. ԽԱՉՔԱՐ ԹԵՎԱՎՈՐ 1301 թ. Վարդան Մամիկոնյանի կաղնու ծառի մոտ Հ պատվիրատու` Ավետիս. տեղափոխել են 1996 թ., Իջևան քաղաքի «Վերին Դանաղռան» գյուղատեղիից

3. ՀՈՒՇԱՐՁԱՆ ԵՐԿՐՈՐԴ ԱՇԽԱՐՀԱՄԱՐՏՈՒՄ ԶՈՀՎԱԾՆԵՐԻՆ 1970 թ. գյուղի մեջ Տ

10.7 ԱՂԱՎՆԱՎԱՆՔ գյուղ

1 2 3 4 5 6 7 8 9

1. ԱՄՐՈՑ «ԲԵՐԴԱՏԵՂ» Ք.ա. 2-1 հազ.

գյուղից 2 կմ հս-աե,

ժայռոտ բարձունքի վրա Հ

2. ԱՄՐՈՑ «ԹՓԻ ՂԱՇ» Ք.ա. 2-1 հազ. գյուղի հս եզրին, կլոր ժայռի վրա Հ

3. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ 10-14 դդ. գյուղից 2.5 կմ հս-աե, ձորի մեջ, գետակի աջ ափին, «Աղնաբադ» անտառամասում Հ

3.1. Եկեղեցի սբ Աստվածածին (Անապատ) 11-12 դդ. Հ

4. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ 11-18 դդ. գյուղից 10 կմ հս-ամ, անտառի

բացատում, «Գոգարչին» վայրում Հ

4.1. Գերեզմանոց 11-18 դդ. սարահարթի թեքության վրա Հ

4.1.1. Խաչքար 11 դ. Տ

4.1.2. Խաչքար 14-15 դդ. Տ

5. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ 17-18 դդ. գյուղից 3 կմ հս, Գոգարչին

տանող ճանապարհին, ձորի մեջ, առվակի երկու կողմում Տ

5.1. Գերեզմանոց 17-18 դդ. Գոգարչին տանող

ճանապարհից ձախ, անտառի բացատում Տ

6. ԿԱՄՈՒՐՋ 12-13 դդ. գյուղի հվ մասում, Գետիկ գետի վրա Հ

7. ՄԱՏՈՒՌ 12-13 դդ. գյուղից 1 կմ աե, Գետիկ գետի աջ ափին, խճուղու եզրին, ժայռի տակ Հ

7.1. Խաչքար 9-10

դդ. մատուռի մուտքի մոտ Հ

7.2. Խաչքար 12-13 դդ. ագուցված է մատուռի

ամ պատի հվ մասում,

արտաքուստ

Հ

7.3 Խաչքար 12-13 դդ. ագուցված է մատուռի

ամ պատի հվ մասում,

արտաքուստ Հ

8. ԴԱՄԲԱՐԱՆԱԴԱՇՏ

մ.թ.ա. 7-6 դդ.

Դիլիջան-Ճամբարակ ճանապարհի 46-րդ կմ-ի վրա, Գոշ և Խաչարձան գյուղերի միջակայքում, Թարս (Գետիկ) գետի աջ ափին Հ

(10.7-րդ բաժինը լրաց. 14.08.25 N 1151-Ն)

10.8 ԱՃԱՐԿՈՒՏ գյուղ

1 2 3 4 5 6 7 8 9

1. ԱՄՐՈՑ «ԲԵՐԴԱՔԱՐ» 12-13 դդ. գյուղից 10 կմ հվ-ամ Հ կարծիք կա, որ Մահկանաբերդն է

2. ԳԵՐԵԶՄԱՆՈՑ 13-17 դդ. գյուղի հս-աե մասում, բարձունքի վրա Հ

3. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ 10-14 դդ. գյուղից 15 կմ ամ, անտառում Հ

3.1. Գերեզմանոց 10-14 դդ. Հ

3.2. Գերեզմանոց 12-13 դդ. Հ

3.3. Եկեղեցի 10-12 դդ. գյուղատեղիի կենտրոնում Հ կիսավեր է

3.4. Մատուռ 12-13 դդ. Հ ավերված է

4. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ 10-17 դդ. գյուղից 5 կմ ամ, գետակի երկու կողմում, «Չայ-Ղոշան» կամրջի մոտ Հ

4.1. Գերեզմանոց 13-14 դդ. գյուղատեղիի հս-աե մասում, մատուռի մոտ Հ

4.2. Կամուրջ «Չայ-Ղոշան» 12-13 դդ. Կիրանց գետակի վրա Հ վերանորոգվել է 1853-54 թթ.,

1980-ական թթ. ամրացվել է բետոնով

4.3. Մատուռ միջնադար գյուղատեղիում Տ

4.4. Քարայր-կացարան միջնադար Կիրանց ջուր գետակի ձախ ափին, կամրջից քիչ հեռու Տ վերջին շրջանում վերածվել է թանգարանի

5. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ ուշ միջնադար գյուղից 3 կմ ամ, Կունեն գետի 2 կողմում Տ

6. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ «ԱՌԱՔԵԼՈՑ» 10-14 դդ. գյուղից 2 կմ ամ, Կիրանց գետակի ափին Հ

6.1. Բաղնիք 13 դ. գյուղատեղիում, Առաքելոց վանքի պարսպից 50 մ ամ Հ ավերված է

6.2. Եկեղեցի 1274 թ. գյուղատեղիում, վանքից մոտ 200 մ հվ-ամ Հ 4-րդ` զույգ եկեղեցիներ, կառուցել է Շնորհավորը

6.2.1. Խաչքար 13 դ. զույգ եկեղեցիների և թևավոր խաչքարի միջև Հ

6.2.2. Խաչքար 13-14 դդ. զույգ եկեղեցիներից

4-5 մ հս Հ ընկած է գետնին, ստորին մասը ջարդված է

6.2.3. Խաչքար Բիսում քահանայի 1267 թ. զույգ եկեղեցիներից

15 մ հս Հ պատվանդանից ընկած է

6.2.4. Խաչքար Գորգի 1273 թ. զույգ եկեղեցիներից

10 մ աե Տ բեկոր է

6.3. Եկեղեցի 1275 թ. գյուղատեղիում, աե ճակատով կից է վանքի պարսպին Հ 3-րդ եկեղեցի. կառուցել է Գրիգոր կրոնավորը, ավերված է

6.4. Եկեղեցի 13 դ. գյուղատեղիում, վանքից մոտ 1 կմ հվ-ամ Հ 5-րդ եկեղեցի, կիսավեր է

6.4.1. Գերեզմանոց 13 դ. եկեղեցու շուրջը Հ

6.5. Եկեղեցի 13-14 դդ. գյուղատեղիում, վանքից 700 մ հվ, ֆերմաների մոտ Հ 6-րդ եկեղեցի, կիսավեր է

6.5.1. Գերեզմանոց 13 դ. եկեղեցու շուրջը Հ

6.6. Եկեղեցի 13-14 դդ. գյուղատեղիում, վանքից 700 մ ամ, անտառում Հ 7-րդ եկեղեցի, կիսավեր է

6.7. Եկեղեցի 13-14 դդ. գյուղատեղիում, վանքից 1.5 կմ հս, անտառում Հ 8-րդ եկեղեցի

6.8. Եկեղեցի «Թևավոր խաչ» 13 դ. գյուղատեղիում, վանքից 100 մ հվ, անտառում Հ միանավ,

պահպանվել են որմնանկարների հետքեր

6.8.1. Գերեզմանոց 13 դ. եկեղեցու շուրջը Հ

6.8.1.1. Խաչքար թևավոր 1288 թ. հուշարձանախմբից

30 մ հվ-ամ Հ Սարգսի

6.8.2. Խաչքար 13 դ. ագուցված է եկեղեցու խորանում, լուսամուտից հվ Հ

6.9. Կամուրջ «Սրանոցի» 13-14 դդ. գյուղատեղիի հվ մասում, Կիրանց գետի վրա Հ միաթռիչք

6.9.1. Պահակատուն 13 դ. կամրջից ոչ հեռու, գետի աջ ափին Հ ծածկը և շարվածքի վերին մասերն ավերված են

6.10. Ձիթհան 13-14 դդ. գյուղատեղիի հվ մասում Հ ավերված է

6.11. Մատուռ 13 դ. վանքից մոտ 700 մ հվ-աե, Կիրանց գետի աջ ափին Հ ավերված է

6.12. Վանական համալիր սբ Առաքելոց 13-14 դդ. Կիրանց գետակի ձախափնյա բլրակի վրա Հ

6.12.1. Գավիթ 1245 թ. կից է գլխավոր եկեղեցուն ամ-ից Հ

6.12.2. Գերեզմանոց 12-13 դդ. գլխավոր եկեղեցուց հվ և աե Հ ավերված է

6.12.3. Եկեղեցի 13 դ. վանքի տարածքի հս-ամ կողմում Հ գմբեթավոր դահլիճ, գլխավոր եկեղեցին է, պահպանվել են որմնանկարների մնացորդներ

6.12.4. Եկեղեցի 13 դ. աե պարսպապատին կից, գլխ. մուտքից հվ Հ 2-րդ եկեղեցի, միանավ սրա

6.12.5. Զանգակատուն 13 դ. կից է գավթին հվ-ամ-ից Հ կիսավեր է

6.12.6. Ընդունարան-դահլիճ 13 դ. վանքի երկրորդ եկեղեցու և սեղանատան մոտ Հ կիսավեր է

6.12.7. Խաչքար «Սբ. Կարապետ» 13 դ. գլխավոր եկեղեցու հվ պատի մոտ, արտաքուստ Հ կանգնեցված է պատվանդանի վրա, արձանագիր է, գեղաքանդակ

6.12.8. Պարիսպ 13-14 դդ. վանքի շուրջը Հ առանձին հատվածներ ավերված են

6.12.9. Սեղանատուն 13 դ. կից է աե պարսպապատին Հ կիսավեր է

6.13. Քարավանատուն 13-14 դդ. գյուղատեղիի աե եզրին, Սրանոցի կամրջից ոչ հեռու Հ կիսավեր է

6.13.1. Շինություն 12-13 դդ. քարավանատան մոտ Հ ընդարձակ է, կիսավեր

7. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ «ԲՈԶԼՈՒՂ» 14-17 դդ. գյուղից 13 կմ ամ, Կիրանց ջուր վտակի ձախ կողմում Տ

7.1. Գերեզմանոց 14-17 դդ. Տ ավերված է

8. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ «ԴԵՂՁՆՈՒՏ» 10-17 դդ. գյուղից 9 կմ հվ-ամ, անտառում Հ

8.1. Գերեզմանոց միջնադար մատուռի շրջակայքում Հ

8.2. Մատուռ 13 դ. գյուղատեղիի հս-ամ եզրին Հ ավերված է

8.3. Վանական համալիր «Դեղձնուտ» 10-17 դդ. Հ հիմնադրել է Առաքել վարդապետը (Կիլիկիայի Տարսոն քաղաքից)

8.3.1. Գավիթ 13 դ կից է գլխավոր եկեղեցուն ամ-ից Հ

8.3.1.1. Խաչքար 1274 թ. Հ կազմողներ` Պողոս և

Քաղաք, բեկորոտված, ընկած է գետնին, արձանա-գրությունը վանքի հիմնադրման հանգամանքների

մասին է

8.3.1.2. Խաչքար 1281 թ. Հ փոքր, կոտրված

8.3.1.3. Տապանաքար Առաքել վարդապետի 1292 թ. Հ բեկորոտված

8.3.2. Եկեղեցի 1258 թ. Հ գմբեթավոր դահլիճ, գլխավոր եկեղեցին է

8.3.3. Եկեղեցի 1275 թ. գլխավոր եկեղեցուց

20 մ հս-աե Հ

9. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ «ԹԹՈՒ ՋՈՒՐ» 14-17 դդ. գյուղից 8 կմ հվ-ամ, Կիրանց ջուր վտակի աջ կողմում Տ

9.1. Գերեզմանոց 14-17 դդ. գյուղատեղիի ամ եզրին Տ

10. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ «ԽՆՁՈՐՈՒՏ» 12-13 դդ. գյուղից մոտ 2 կմ հս-ամ, Առաքելոց վանքից 2 կմ հս-աե, անտառում Հ

10.1. Գերեզմանոց 13 դ. Հ

10.1.1. Խաչքար «Բեմ» (Հովհաննեսի և Գրիգորի) 1251 թ. Հ կանգնեցված է

պատվանդանի վրա

10.2. Եկեղեցի 12-13 դդ. գյուղատեղիի կենտրոնում, բարձունքի վրա Հ միանավ, թաղածածկ,

տանիքը քանդված է

11. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ «ՏԱՄԱՐՔ» 12-13 դդ. գյուղից 5 կմ հվ-աե Հ

11.1. Գերեզմանոց 12-13 դդ. Հ

11.1.1. Խաչքար Ամիրզատի և Մահնանի 1273 թ. մատուռից 15 մ հվ Հ

11.1.2. Խաչքար թևավոր 13 դ. մատուռից հվ Հ

11.2. Մատուռ 12-13 դդ. գյուղատեղիի կենտրոնում Հ կիսավեր է

11.2.1. Խաչքար 12-13 դդ. մատուռի խորանում Հ

11.2.2. Խաչքար 12-13 դդ. մատուռի խորանում Հ

11.2.3. Խաչքար 12-13 դդ. մատուռի խորանում Հ

12. ԴԱՄԲԱՐԱՆԱԴԱՇՏ Ք.ա. 2-1 հազ. գյուղից 5 կմ ամ, «Չայ-Ղոշան» կամրջի մոտ Հ

13. ԽԱՉՔԱՐ 12-13 դդ. գյուղի մեջ, աղբյուրի մոտ Հ

14. ՀՈՒՇԱՂԲՅՈՒՐ 1985 թ. գյուղից 5 կմ ամ, «Չայ-Ղոշան» կամրջի մոտ Տ

14.1. Խաչքար 13-14 դդ. հուշաղբյուրի մոտ Տ

15. ՃԱՆԱՊԱՐՀ միջնադար - 20 դդ. գյուղից ամ Տ տանում է դեպի Առաքելոց, Կիրանց, Սամսոնի և Դեղձնուտի վանքեր

16. ՎԱՆԱԿԱՆ ՀԱՄԱԼԻՐ «ՍԱՄՍՈՆ» 12-13 դդ. գյուղից 20 կմ հվ-ամ, Սամսոնի ջուր գետակի ձախափնյա անտառապատ սարահարթում Հ

16.1. Գերեզմանոց 12-13 դդ. Հ

16.2. Եկեղեցի 12-13 դդ. Հ կենտրոնագմբեթ,

գլխավոր եկեղեցին է, պահպանվել են որմնանկարների մնացորդներ

16.2.1. Խաչքար 12 դ. հս-ամ որմնասյան վրա Տ

16.2.2. Խաչքար 12-13 դդ. խորանում Տ

16.2.3. Խաչքար 12-13 դդ. խորանում Տ

16.2.4. Խաչքար 13 դ. խորանում Տ

16.2.5. Խաչքար 13 դ. ագուցված է եկեղեցու հս պատին, ներքուստ Տ ստորին բեկոր

16.3. Եկեղեցի 12-13 դդ. կից է գլխավոր եկեղեցուն հվ-ից Հ միանավ դահլիճ

16.4. Կառույցներ օժանդակ 12-13 դդ. Հ ավերված են

16.5. Մատուռ 12-13 դդ. գլխավոր եկեղեցուց հս Տ կիսավեր է

10.9 ԱՅԳԵՀՈՎԻՏ գյուղ

1 2 3 4 5 6 7 8 9

1. ԱՇՏԱՐԱԿ 18 դ. գյուղից 3 կմ հս Հ կիսավեր է

2. ԳԵՐԵԶՄԱՆՈՑ 12-13 դդ. գյուղից 1.5 կմ աե Հ ավերված է

3. ԳԵՐԵԶՄԱՆՈՑ 12-20 դդ. գյուղի աե եզրին Հ

3.1. Խաչքար 13 դ. Հ

3.2. Խաչքար 13 դ. Հ

3.3. Մատուռ 12-13 դդ. գերեզմանոցի հվ մասում Հ ավերված է

3.4. Տապանաքար ֆիդայի Խաչատուր Հարությունյան-Ջանվելյանի 1906 թ. Տ

3.5. Տապանաքար ֆիդայի Գրիգոր Տեր-Վարդանյանի 1906 թ. Տ

4. ԳԵՐԵԶՄԱՆՈՑ 19-20 դդ. գյուղի հվ մասում Տ

5. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ 12-19 դդ. գյուղից 3 կմ հվ-ամ, անտառում Հ

5.1. Վանական համալիր «Սրվեղ» 13-14 դդ. Հ

5.1.1. Գերեզմանոց 12-14 դդ. Հ

5.1.

1.1. Խաչքար 12-13 դդ. Հ երկթեք վերնամասով

5.1.2. Եկեղեցի սբ Աստվածածին 1889 թ. սբ Նշան եկեղեցուց հս Հ միանավ դահլիճ. կիսավեր է, կառուցել է գյուղի համայնքը` քահանա տեր Հովհաննեսի առաջնորդությամբ

5.1.

2.1. Խաչքար 13 դ. ագուցված է եկեղեցու ամ պատին, արտաքուստ Հ

5.1.3. Եկեղեցի սբ Նշան 13 դ. Հ ճարտ.` Խաչատուր, գմբեթավոր սրահ, համալիրի գլխավոր եկեղեցին է

5.1.

3.1. Խաչքար 12-13 դդ. ագուցված է եկեղեցու աե պատին, ներքուստ Հ երկատված է

5.1.

3.2. Խաչքար 12-13 դդ. եկեղեցու բեմի վրա Հ արձանագիր է

5.1.

3.3. Խաչքար 13 դ. ագուցված է եկեղեցու աե պատին, արտաքուստ Հ

5.1.4. Կառույցներ օժանդակ 13-14 դդ. Հ ավերված են

5.1.5. Պարիսպ 13-14 դդ. Հ ավերված է

6. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ 17-18 դդ. գյուղից 3 կմ հվ-աե, «Մահմուդ յալ» հանդամասում, անտառի բացատում Տ այլ անվանում` «Մահմուդ եղցի»

6.1. Գերեզմանոց 17-18 դդ. Տ

6.1.1. Խաչքար 10-11 դդ. Տ

6.2. Մատուռ «Կոտրած եղցի» 17 դ. Տ կիսավեր է

7 . ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ «ԴԻԵՐ» ուշ միջնադար գյուղից 4 կմ հվ-ամ Տ

7.1. Գերեզմանոց 16-18 դդ. Տ

7.2. Մատուռ 17-18 դդ. գյուղատեղիի կենտրոնում Տ ավերված է

8. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ «ԴԻԵՐ ՄԵԾ» 17-18 դդ. գյուղից 4.5 կմ հվ, անտառում, բարձունքի վրա Տ

8.1. Գերեզմանոց 17-18 դդ. Տ

8.2. Եկեղեցի 17-18 դդ. «Մեծ Դիերի» և «Դիերի» միջակայքում Տ ավերված է

9. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ «ԽԱՇԹԱՌԱԿ» 17-18 դդ. գյուղից 2.5 կմ ամ, դաշտում, Դիտավան տանող ճանապարհի եզրին Տ

9.1. Գերեզմանոց ուշ միջնադար Տ

9.2. Եկեղեցի 17-18 դդ. գյուղատեղիի հս մասում Տ ավերված է

10. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ «ՎԱՐԴԽՄՀԱՏ» 12-17 դդ. գյուղից 1.5 կմ հվ-աե, ձորակի երկու կողմում Հ

10.1. Եկեղեցի «Վարդխմհատի խաչ» («Կոտրած եղցի») 12-13 դդ. բարձունքի վրա Հ կիսավեր է

10.1.1. Գերեզմանոց 13-17 դդ. եկեղեցու շրջակայքում Տ

11. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ «ՔՈԼԻ ԳԵՂ» 14-17 դդ. գյուղից 5 կմ հվ-աե, անտառում, ջրամբարի մոտ Տ

11.1. Գերեզմանոց 14-17 դդ. գյուղատեղիի հս մասում Տ

11.1.1. Խաչքար 13-14 դդ. Տ

11.2. Մատուռ 14-15 դդ. գերեզմանոցի կենտրոնում Տ ավերված է

12. ԵԿԵՂԵՑԻ 17 դ. գյուղի մեջ Հ

13. ԿԱՄՈՒՐՋ 16-17 դդ. գյուղից 4 կմ հս, երկաթուղային կամրջից 100 մ ամ, Աղստև գետի վրա Տ պահպանվել է ձախափնյա խելը

14. ՀՈՒՇԱՐՁԱՆ ԵՐԿՐՈՐԴ ԱՇԽԱՐՀԱՄԱՐՏՈՒՄ ԶՈՀՎԱԾՆԵՐԻՆ 1975 թ. գյուղի մեջ, հիվանդանոցի մոտ Տ

15. ՄԱՏՈՒՌ 17-18 դդ. գյուղից 6 կմ հվ-ամ, Համզասար տանող անտառամիջյան ճանապարհից ձախ Տ ավերված է

10.10 ԱՅԳԵՁՈՐ գյուղ

1 2 3 4 5 6 7 8 9

1. ԱՄՐՈՑ «ԱՂՋԿԱԲԵՐԴ» 10-13 դդ. գյուղից 3.5 կմ հվ-ամ, «Աղջկաքար» ժայռի գագաթին Հ այլ անվանում` «Կըզ-Կալա»

2. ԱՄՐՈՑ «ԵՐԳԵՎԱՆՔ» («ԵՐԳԵՎԱՆԻՑ ԲԵՐԴ») 10-13 դդ. գյուղից 1 կմ ամ, բարձր լեռան գագաթին Հ

3. ԱՄՐՈՑ «ԽԱԶՆԱՔԱՐ» 10-12 դդ. գյուղից 1.5 կմ ամ Հ

4. ԱՄՐՈՑ «ԿԱՐՄԻՐ ԱՐԵԳՈՒՆԻ» վաղ միջնադար գյուղից 3 կմ աե

1.5 կմ հս-աե, լեռան գագաթին Հ

5. ԳԵՐԵԶՄԱՆՈՑ 10-20 դդ. գյուղի ամ կողմում, «Գոմատեղ» թաղամասում Հ

6. ԳԵՐԵԶՄԱՆՈՑ 13-15 դդ.,

19-20 դդ. գյուղից 1 կմ հս-աե, «Չալաբի» թաղամասում Տ

7. ԳԵՐԵԶՄԱՆՈՑ 13-20

դդ. գյուղի աե մասում, բլրի վրա Հ

8. ԳԵՐԵԶՄԱՆՈՑ 13-20 դդ. գյուղի հս-աե եզրին,

գոմերի մոտ, «Թալա» վայրում Տ գործող է

8.1. Արձանագիր քար 1915 թ. Տ սբ Հովհաննես եկեղեցու (այժմ գոյություն չունի) շինարարական արձանագրությունն է` տեղափոխված գյուղամիջից

8.2. Խաչքար 13 դ. Հ

8.3. Խաչքար 13 դ. Հ խրված է գետնի մեջ

8.4. Խաչքար 13 դ. արձանագիր քարի մոտ Հ փոքր

9. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ 10-16 դդ. գյուղից 3.5 կմ հվ-ամ, «Աղջկաբերդ» ամրոցի մոտ, անտառում Հ ավերված է

10. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ 10-18 դդ. գյուղից 3 կմ հվ-ամ, Խնձորուտ գետի հետ Ախնջի վտակի միախառնման վայրում, «Հացուտ թավ» տեղանքում, ֆերմաների մոտ Տ

10.1. Գերեզմանոց 10-13 դդ. եկեղեցու շուրջը Տ ավերված է

10.2. Գերեզմանոց 16-18 դդ. Տ ավերված է

10.3. Եկեղեցի 13 դ., վերակառ.

17 դ. Հ կիսավեր է

11. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ «ԳՈՄԱՏԵՂ» 11-17 դդ. գյուղից 500 մ ամ, լեռան լանջին Հ տարածքի մեծ մասը վերածվել է վարելահողերի

11.1. Գերեզմանոց 11-17 դդ. մատուռի շուրջը Տ կիսավեր է

11.2. Մատուռ 17 դ. Տ կիսավեր է

12. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ «ԷՐԻ ՁՈՐ» 10-17 դդ. գյուղից 1.5 կմ ամ, Երգեվանք ամրոցի ստորոտին Հ ավերված է

12.1. Գերեզմանոց 13-15 դդ. գյուղատեղիի հս-ամ եզրին Տ կիսավեր է

12.2. Եկեղեցի 15-17 դդ. գյուղատեղիի հս եզրին Տ կիսավեր է

12.3. Քարայր-կացարան գյուղատեղիի հս մասում Տ

13. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ «ՄԻՆԱՍԻ ԹԱԼԱ» 12-17 դդ. գյուղից 1 կմ հվ-ամ, նույնանուն վայրում, բլրի վրա և լանջերին Հ տարածքի մեծ մասը վերածվել է վարելահողերի

13.1. Գերեզմանոց 12-17 դդ. բլրալանջին Հ

13.1.1. Մատուռ 13 դ. գերեզմանոցում Հ կիսավեր է, պատերը պահպանվել են 2 մ բարձրությամբ

13.2. Եկեղեցի 13 դ. բլրի վրա Հ ավերված է

13.3. Խաչքար 12 դ. ձորի մեջ, աղբյուրի մոտ Հ արձանագիր է

13.4. Խաչքար 12-13 դդ. նախորդի մոտ Տ ստորին բեկոր, արձանագիր է

13.5. Խաչքար 14-15 դդ. նախորդի մոտ Հ

14. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ «ՆԵՐՔԻՆ ԵՂՑԱՁՈՐ» 13-16 դդ. գյուղից 4 կմ հվ-ամ Հ

14.1. Եկեղեցի 13 դ. անտառոտ լանջին Հ կիսավեր է

14.1.1. Գավիթ 13 դ. կից է եկեղեցուն ամ-ից Հ հիմնավեր են ամ և հվ պատերը

14.1.2. Գերեզմանոց 13-16 դդ. եկեղեցու շուրջը Հ

14.1.2.1. Խաչքար 12-13 դդ. եկեղեցուց մոտ 40 մ հվ-աե Տ կանգնեցված է ցածր պատվանդանի վրա

14.1.2.2. Խաչքար 13 դ. Հ ընկած է գետնին, եռատված, արձանագիր

14.1.3. Խաչքար 12 դ. ագուցված է եկեղեցու պատի մեջ` հվ-աե անկյունում Հ վերնամասը կոտրված է

14.1.4. Խաչքար 12-13 դդ. ագուցված է եկեղեցու հվ-աե ավանդատան աե պատին Հ խիստ հողմնահարված է

14.1.5. Խաչքար Ալեքս քահանայի 1247 թ. ագուցված է եկեղեցու պատին Հ հորիզոնական դիրքով

14.2. Մատուռ 12-13 դդ. Հ ավերված է

14.2.1. Գերեզամանոց 13-16 դդ. մատուռի մոտ Հ

14.2.1.1. Տապանաքար 1347 թ. գերեզմանոցում Հ ցածրիկ է, քանդակազարդ, կոտրված

15. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ «ՎԵՐԻՆ ԵՂՑԱՁՈՐ» 13-15 դդ. գյուղից 15 կմ հվ Հ ավերված է

15.1. Գերեզմանոց միջնադար Հ

15.2. Մատուռ 13 դ Հ

16. ԴԱՄԲԱՐԱՆԱԴԱՇՏ Ք.ա. 2-1 հազ. գյուղից 0.5 կմ հս-աե, «Թալա» վայրում, բլրակի վրա Հ տարածքի մեծ մասը հերկված է

17. ԴԱՄԲԱՐԱՆԱԴԱՇՏ «ՀԱՅԳՐՈՒՆԻ ԹԱԼԱ» («ԱՅՂՌԱՆԻ ԹԱԼԱ») Ք.ա. 1 հազ. սկիզբ գյուղից 6 կմ հվ-ամ, Խնձորուտ գետի աջ ափին Հ

18. ԵԿԵՂԵՑԻ ՍԲ ՀՌԻՓՍԻՄԵ 5-6

դդ. գյուղի մեջ, գետի աջափնյա բարձրադիր հարթության վրա Հ կիսավեր է

18.1. Գերեզմանոց 5-19

դդ. եկեղեցու շրջակայքում Հ

18.1.1. Խաչքար 12-13 դդ. գերեզմանոցի հվ եզրին Տ ընկած է գետնին

18.1.2. Տապանաքար 1751 թ. գերեզմանոցի կենտր. մասում Հ ուղղանկյունաձև է, քանդակազարդ

18.1.3. Տապանաքար 1826 թ. գերեզմանոցի հվ եզրին Հ ուղղանկյունաձև է, քանդակազարդ

18.1.4. Տապանաքար 1829 թ. գերեզմանոցի հվ եզրին Հ ուղղանկյունաձև է, քանդակազարդ

18.1.5. Տապանաքար Գաբրիելի 19 դ. գերեզմանոցի կենտր. մասում Հ ուղղանկյունաձև է, քանդակազարդ

18.1.6. Տապանաքար Գրիգորի 1842 թ. գերեզմանոցի աե եզրին Հ օրորոցաձև է, քանդակազարդ

18.1.7. Տապանաքար Վարդանի 1833 թ. գերեզմանոցի հվ եզրին Հ սեղանաձև է, քանդակազարդ, վարպետ` Մակար

19. ԽԱՉՔԱՐ 10 դ. գյուղի հս-աե եզրին` գործող գերեզմանոցից ոչ հեռու Հ «հացատան» մոտ է

20. ԽԱՉՔԱՐ 10-11

դդ. գյուղի հս-աե եզրին` գործող գերեզմանոցից ոչ հեռու Հ «հացատան» մոտ է

21 ԽԱՉՔԱՐ 12-13 դդ. գյուղից 2 կմ հվ-ամ, «Ներքին Եղցաձոր» տանող ճանապարհից աջ Հ արձանագիր է, մասնատված, ընկած է գետնին

22. ԽԱՉՔԱՐ 12-13 դդ. գյուղի ամ կողմում, «Գոմատեղ» թաղամասի հս եզրին Հ արձանագիր է, բերվել է «Ներքին Եղցաձորից»

23. ԽԱՉՔԱՐ 13 դ. գյուղի հս-աե եզրին` գործող գերեզմանոցից ոչ հեռու Հ «հացատան» մոտ է

24. ԽԱՉՔԱՐ 14-15 դդ. գյուղից 1.5 կմ հվ-ամ, գետի աջ ափին, «Հակոբի աղբյուր»-ի մոտ Տ

25. ՀՈՒՇԱՂԲՅՈՒՐ 1958 թ. գյուղի մեջ Տ

26. ՀՈՒՇԱՂԲՅՈՒՐ ԶՈՐԱՎԱՐ ԱՆԴՐԱՆԻԿԻՆ 1985 թ. գյուղից 3.5 կմ հվ-ամ, «Ներքին Եղցաձոր» գյուղատեղի տանող ճանապարհի աջ կողմում Տ

26.1. Խաչքար 13 դ. Հ կանգնեցված է քարաբեկորի վրա

27. ՀՈՒՇԱՐՁԱՆ ԵՐԿՐՈՐԴ ԱՇԽԱՐՀԱՄԱՐՏՈՒՄ ԶՈՀՎԱԾՆԵՐԻՆ 1980-ական թթ. սկիզբ մշակույթի տան մոտ Տ

28. ՀՈՒՇԱՐՁԱՆ ԱՐՑԱԽԻ ԱԶԱՏԱՄԱՐՏԻԿՆԵՐԻՆ 2000թ. գյուղից 1.5 կմ հվ-ամ, ավտոճանապարհի եզրին, գետի ձախ ափին Տ Ժայռակերտ է

28.1. Խաչքար 12-13 դդ. հուշարձանի մոտ Տ հավանաբար բերվել է «Ներքին Եղցաձորից»

10.11 ԱՅԳԵՊԱՐ գյուղ

1 2 3 4 5 6 7 8 9

1. ԳԵՐԵԶՄԱՆՈՑ 10-20 դդ. գյուղից 1 կմ հվ-ամ, Տավուշ գետի աջ ափին` 0.5 կմ գետափից հեռու Տ միջնադարյան հատվածն ավերված է

1.1. Եկեղեցի միջնադար գերեզմանոցի կենտրոնում Տ պատերը պահպանվել են 0.5-–1մ բարձրությամբ

1.1.1. Խաչքար 11-12 դդ. հենած է եկեղեցու հվ պատին, ներքուստ Հ

1.1.2. Խաչքար 12-13 դդ. հենած է եկեղեցու հվ պատին, ներքուստ Հ վերին ձախ անկյունը կոտրված է

1.1.3. Խաչքար 13 դ. հենած է եկեղեցու հս պատին, ներքուստ Հ

1.2. Խաչքար 10 դ. գերեզմանոցի հվ-ամ մասում Հ կանգնեցված է գետնի վրա

1.3. Խաչքար 10 դ. գերեզմանոցի ամ մասում Հ

2. ԳԵՐԵԶՄԱՆՈՑ 17-20 դդ. ե/գ «Թովուզ» կայարան տանող ճանապարհին, բլրակի վրա Հ

10.13 ԱՉԱՋՈՒՐ գյուղ

1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9.

1. ԱՄՐՈՑ Ք.ա. 2-1 հազ. գյուղի աե եզրին Հ

2. ԱՄՐՈՑ 10-14 դդ. գյուղից 3 կմ հս-ամ, «Սրբանեսի յալ» դաշտամասում, անտառապատ լեռան գագաթին Հ

2.1. Գյուղատեղի 10-14 դդ. ամրոցի հս, հս-ամ կողմերում Հ

2.1.1. Գերեզմանոց 12-14 դդ. Հ

2.1.2. Մատուռ սբ Հովհաննես (Սրբանես) 12-13 դդ. Հ հվ պատի վրա նկատվում են որմնանկարների հետքեր

3. ԱՄՐՈՑ «ԲԱՐՁՐԱԲԵՐԴ» Ք.ա. 1 հազ. գյուղից 25 կմ ամ, Լուսաձոր գետի ձախ ափին, յայլաներ տանող դաշտային ճանապարհների խաչմերուկում (Աչաջրի, Սևքարի, Սարիգյուղի) Հ

4. ԳԵՐԵԶՄԱՆՈՑ 12-13 դդ. գյուղից 3 կմ հվ, անտառի եզրին Հ ավերված է

5. ԳԵՐԵԶՄԱՆՈՑ 12-20 դդ. գյուղից 1 կմ հվ-ամ, Մակարավանք տանող ճանապարհի երկու կողմում Հ

6. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ «ԱՉԱՋՈՒՐ» միջնադար գյուղից 7.5 կմ հվ-ամ, Պայտաթափ լեռան լանջին, Մակարավանքից հվ և աե Հ

6.1. Գերեզմանոց 12-13 դդ. գյուղատեղիի հվ-ամ մասում, Մակարավանքից մոտ 150 մ հվ-ամ Հ

6.1.1. Խաչքար 12-13 դդ. Հ ընկած է գետնին

6.1.2. Խաչքար 13 դ. Հ պահպանվել է ստորին կեսը` երկատված

6.1.3. Խաչքար 13 դ. Հ ընկած է գետնին

6.1.4. Խաչքար 13 դ. Հ ստորին բեկոր

.6.1.5. Խաչքար 13 դ. Հ երկատված է, ընկած գետնին

6.1.6. Խաչքար 13 դ. Հ վերնամասը ջարդված է

6.1.7. Խաչքար 13 դ. Հ ստորին բեկոր

6.1.8. Խաչքար 13 դ. Հ ընկած է գետնին

6.1.9. Մատուռ 12 դ. Հ ավերված է

6.2. Գերեզմանոց 13-19 դդ. Մակարավանքից հս Հ

6.2.1. Տապանաքար Ապազի 1766 թ. Տ

6.2.2. . Տապանաքար Դասդայկուլի 1784 թ. Տ

6.3. Վանական համալիր Մակարավանք 10 -13 դդ. Հ

6.3.1. Աղբյուր 13 դ. պարսպից դուրս, դեպի հս-աե Հ ավերված է

6.3.2. Գավիթ 13 դ. 1-ին քառորդ կից է գլխավոր եկեղեցուն հս-ից, հնագույն եկեղեցուն` ամ-ից Հ կառուցել է Վաչե Ամբերդցի իշխանը

6.3. 2.1. Խաչքար 10 դ. Հ վերին բեկոր

6.3.2.2. Խաչքար 10 դ. Հ

6.3.2.3. Խաչքար 12 դ. Հ

6.3.2.4. Խաչքար 12-13 դդ. Հ

6.3.2.5. Խաչքար 12-13 դդ. Հ երկատված է

6.3.2.6. Խաչքար 12-13 դդ. Հ

6.3.2.7. Խաչքար 12-13 դդ. Հ ստորին մասը ջարդված է

6.3.2.8. Խաչքար 12-13 դդ. Հ բեկորոտված է

6.3.2.9. Խաչքար 12-13 դդ. Հ

6.3.2.10. Խաչքար 13 դ. Հ վերին բեկոր

6.3.2.11. Խաչքար 13 դ. Հ վերին բեկոր

6.3.2.12. Խաչքար 13 դ. Հ ստորին բեկոր

6.3.2.13. Խաչքար 13 դ. Հ աջ եզրը ջարդոտված է

6.3.2.14. Խաչքար 13 դ. Հ վերին ձախ անկյունը կոտրված է

6.3.2.15. Խաչքար 13 դ. Հ երկու բեկոր

6.3.2.16. Խաչքար 13 դ. Հ ստորին եզրը կոտրված է

6.3.2.17. Խաչքար 13 դ. Հ

6.3.2.18. Խաչքար 13 դ. Հ վերին բեկոր

6.3.2.19. Խաչքար 13 դ. Հ ստորին բեկոր

6.3.2.20. Խաչքար 13 դ. Հ

6.3.2.21. Խաչքար 13 դ. Հ բեկոր

6.3.2.22. Խաչքար 13 դ. Հ երկու բեկոր

6.3.2.23. Խաչքար 13 դ. Հ ստորին բեկոր

6.3.2.24. Խաչքար 13 դ. Հ վերին բեկոր

6.3.3. Եկեղեցի 10-11 դդ. համալիրի հս-աե կողմում Հ գմբեթավոր. հնագույն եկեղեցին է

6.3.4. Եկեղեցի 1205 թ. Հ գլխավոր եկեղեցին է, գմբեթավոր դահլիճ, կառ.` Բազազ իշխանի որդի Վարդան, ճարտ.` Երիտասարդ

6.3. 4.1. Խաչքար Վարդանի 1205 թ. Հ չորս բեկորից

6.3.5. Եկեղեցի սբ Աստվածածին 1198 թ. հուշարձանախմբից աե Հ կենտրոնագմբեթ, ներքուստ խաչաձև, արտաքուստ` ութանիստ, կառուցել է Մակարավանքի վանահայր Հովհաննես Ա-ն

6.3.6. Խաչքար 12-13 դդ. հնագույն եկեղեցու հվ պատի մոտ, արտաքուստ Հ

6.3.7. Խաչքար 12-13 դդ. հնագույն եկեղեցու աե պատի մոտ, արտաքուստ Հ երկատված է

6.3.8. Խաչքար 12-13 դդ. վանքի բակի աե մասում Հ մասնատված է, ունի արձանագրություն` Հովհաննես առաջնորդի կողմից հյուրատան կառուցման մասին

6.3.9. Խաչքար 1205 թ. գլխավոր եկեղեցուց մոտ 10 մ հվ-ամ Հ թիկունքին ունի գլխավոր եկեղեցու շինարարության մասին արձանագրություն

6.3.10. Խաչքար 13 դ. վանքի մուտքի մոտ Հ ստորին բեկոր

6.3.11. Խաչքար 13 դ. հնագույն եկեղեցու հվ պատի մոտ, արտաքուստ Հ ստորին բեկոր

6.3.12. Խաչքար թևավոր 12-13 դդ. վանքի մուտքի մոտ Հ

6.3.13. Կառույցներ օժանդակ 12-13 դդ. վանքի տարածքի ամ կողմում Հ ավերված են

6.3.14. Հյուրատուն 12 դ. վերջ վանքի տարածքի հվ կողմում Հ ավերված է

6.3.15. Մատուռ 13 դ. սբ Աստվածածին եկեղեցուց հս Հ

6.3.15.1. Խաչքար հայր Հովհաննեսի 12 դ. մատուռում Տ պահպանվել է արձանագիր պատվանդանը

6.3.15.2. Տապանաքար Գասպարի 1753 թ. մատուռի մոտ Տ

6.3.15.3. Տապանաքար հայր Թորոսի 1712 թ. մատուռի մոտ Տ

6.3.16. Նշխարատուն 13 դ. կից է գավթին և հնագույն եկեղեցուն հս-աե-ից Հ ավերված է

6.3.16.1. Խաչքար 12-13 դդ. Հ

6.3.17. Պարիսպ 13 դ. համալիրի շուրջը Հ

6.3.17.1. Խաչքար 13 դ. ամ պարսպապատի վրա Հ

7. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ «ՆՈՎԵՐ» 13-14 դդ. գյուղից 2 կմ ամ Տ տարածքի մեծ մասը մելիորացված է

7.1. Խաչքար 13 դ. Տ բերվել է «Պիպիս» գյուղատեղիից

7.2. Հուշարձան երկրորդ աշխարհամարտում զոհվածներին 1972 թ. Տ կառուցել են Մելիքբեկյանները

8. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ «ՊԻՊԻՍ» 13-18 դդ. գյուղից 4 կմ հվ, անտառի բացատում Տ

8.1. Գերեզմանոց 13-18 դդ. գյուղատեղիի հվ-աե մասում Տ

8.1.1. Խաչքար 13 դ. Տ

8.2. Մատուռ 16-17 դդ. Տ

9. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ «ՔՈԼԱՄԵՋ» 12-14 դդ. գյուղից 2 կմ հվ, Մակարավանք տանող ճանապարհին Հ

9.1. Եկեղեցի սբ Աստվածածին («Սբ կիրակի, «Քոլամեջի խաչ») 12-13 դդ. Հ կիսավեր է

9.1.1. Գերեզմանոց 12-13 դդ. Հ

9.1.1.1. Խաչքար 13 դ. Հ գեղաքանդակ է, ընկած է գետնին

9.1.1.2. Խաչքար 13 դ. Հ գեղաքանդակ է

9.2. Մատուռ 12-13 դդ. ճանապարհից ձախ, բլրի վրա Հ ավերված է

9.2.1. Գերեզմանոց 12-14 դդ. Հ

10. ԴԱՄԲԱՐԱՆԱԴԱՇՏ Ք.ա. 2-1 հազ. գյուղի հս մասում Հ

11. . ԴԱՄԲԱՐԱՆԱԴԱՇՏ Ք.ա. 2-1 հազ. գյուղից 2 կմ հվ Հ

12. ԵԿԵՂԵՑԻ ՍԲ ԱՍՏՎԱԾԱԾԻՆ 19 դ. գյուղի մեջ Տ

12.1. Գերեզմանոց 12-13 դդ. եկեղեցու շրջակայքում Հ ավերված է

12.1.1. Խաչքար 12 դ. Հ տեղահանված է, հենած է եկեղեցու պատին

12.1.2. Խաչքար 13 դ. Հ

12.1.3. Խաչքար 13 դ. Հ տեղահանված է, հենած է եկեղեցու

հվ պատին

12.1.4. Խաչքար 13 դ. Տ բեկոր, կանգնեցված է պատվանդանի վրա

12.2. Խաչքար 12-13 դդ. եկեղեցու խորանի հվ խորշում Տ

12.3. Խաչքար 13 դ. եկեղեցու մեջ Տ

12.4. Խաչքար 13 դ. եկեղեցու մեջ Տ ստորին կես

12.5. Խաչքար 13 դ. ագուցված է եկեղեցու ամ պատին, արտաքուստ Հ

13. ԽԱՉՔԱՐ 14 դ. գյուղի ամ եզրին, «Խաչի յալ» վայրում Տ

14. ԽԱՉՔԱՐ ԹԵՎԱՎՈՐ 13 դ. Մակարավանքից 4 կմ հվ-ամ Հ Խոցադեղի

15. ՋՐԱՆՑՈՒՅՑ 1930 թ. գյուղից 2 կմ հվ-աե, Աչաջուր-Իջևան խճուղու վրա Հ

16. ՀՈՒՇԱՂԲՅՈՒՐ ԵՐԿՐՈՐԴ ԱՇԽԱՐՀԱՄԱՐՏՈՒՄ ԶՈՀՎԱԾՆԵՐԻՆ 1959 թ. գյուղի մեջ Տ

10.14 ԱՐԾՎԱԲԵՐԴ գյուղ

1 2 3 4 5 6 7 8 9

1. ԱՄՐՈՑ Ք.ա. 1 հազ. գյուղից 2 կմ հս, «Սեպրիկ» ամրոցից 0.5 կմ հս, «Ղալաչի» վայրում Հ

2. ԱՄՐՈՑ «ՍԵՊՐԻԿ» ուշ բրոնզի դար գյուղից 1.5 կմ ամ Հ պահպանվել են պատերի ստորին երկու շարքերը

3. ԳԵՐԵԶՄԱՆՈՑ 13-17 դդ. գյուղի ամ մասում, Նորաշեն տանող ճանապարհից աջ Հ

4. ԳԵՐԵԶՄԱՆՈՑ 17-20 դդ. գյուղի աե մասում Տ

4.1. Տապանաքար Պավլի ճարտարապետի 1891 թ. Հ գյուղի սբ Հովհաննես եկեղեցու գոյություն չունի) ճարտարապետի տապանաքարն է

5. ԳԵՐԵԶՄԱՆՈՑ 18-20 դդ. գյուղի հս-ամ մասում, Երկրորդ աշխարհամարտում զոհվածների հուշարձանի մոտ Տ

6. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ «ԵՂՑԱՁՈՐ» 10-13 դդ. գյուղից 1.5 կմ հվ-աե, Խնձորուտ գետի ձախ վտակի ձախ ափին Հ ավերված է

6.1. Գերեզմանոց 10-13 դդ. եկեղեցուց 200 մ հեռու, ֆերմաների մոտ Հ կիսավեր է

6.1.1. Խաչքար 10 դ. Հ խրված է գետնի մեջ

6.1.2. Խաչքար 10-11 դդ. Հ վերին աջ անկյունը կոտրված է

6.1.3. Խաչքար 11-12 դդ. Տ մասնատված է, հենած է քարի

6.1.4. Խաչքար 12-13 դդ. Տ ստորին կես

6.1.5. Խաչքար Պետրոս ավագ քահանայի 12-13 դդ. գերեզմանոցի կենտրոնական մասում Հ երկատված է

6.2. Գերեզմանոց 12-13 դդ. «Զորավոր» եկեղեցու շուրջը Հ

6.2.1. Խաչքար 12-13 դդ. հենած է եկեղեցու հվ պատին, արտաքուստ Հ մասնատված է

6.2.2. Խաչքար 1223 թ. նախորդի մոտ Հ պահպանվել են վերին ձախակողմյան և ստորին բեկորները

6.3. Եկեղեցի «Զորավոր» 10 դ. Հ

6.3.1. Խաչքար 12-13 դդ. եկեղեցու ներսում՝ հվ-ամ անկյան մոտ Տ ստորին կես

6.3.2. Խաչքար 12-13 դդ. եկեղեցու խորանում Տ դրված է խաչքարաբեկորի վրա

6.3.3. Խաչքար 12-13 դդ. եկեղեցու ներսում՝ հվ-ամ անկյան մոտ Տ պահպանվել է վերին կեսը՝ երկատված

6.3.4. Խաչքար 12-13 դդ. եկեղեցու ներսում՝ հս-ամ անկյան մոտ Տ պահպանվել է ստորին կեսը՝ եռատված

7. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ «ՀԻՆ ՉՈՐԱԹԱՆ» 9-18

դդ. գյուղից 1.5 կմ աե Հ

7.1. Գերեզմանոց միջնադար եկեղեցու շուրջը Հ ավերված է, պահպանված խաչքարերն ու բեկորները մեկտեղվել են մետաղե ցանկապատի մեջ

7.1.1. Խաչքար 9-10

դդ. ցանկապատված տարածքում Հ

7.1.2. . Խաչքար 10 դ. ցանկապատված տարածքում Հ մեծ

7.1.3. Խաչքար 10-11 դդ. ցանկապատված տարածքում Հ

7.1.4. Խաչքար 18-19 դդ. ցանկապատված տարածքում Տ փոքր

7.2. Եկեղեցի 13-14 դդ. Հ ավերված է, պահպանվել են խորանն ու հվ-աե ավանդատունը

8. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ «ՆԵՐՔԻՆ ՇԵՆ» 14-19 դդ. գյուղից 5-6 կմ հս-աե, Չինարի գյուղ տանող ճանապարհի ձախ կողմում Հ տարածքի մեծ մասը հերկված է

8.1. Գերեզմանոց 14-17 դդ. Հ

9. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ «ՔՈԼԱԳԻՐ» 13-18 դդ. գյուղից 10 կմ հվ-ամ Հ

10. ԴԱՄԲԱՐԱՆԱԴԱՇՏ Ք.ա.

2 հազ. վերջ – 1 հազ. սկիզբ «Կռապաշտի յալ» վայրում Հ

11. ԴԱՄԲԱՐԱՆԱԴԱՇՏ Ք.ա.

1 հազ. Արծվաբերդ-Նորաշեն ճանապարհին, գյուղից 2 կմ հս-ամ Հ

12. ԽԱՉՔԱՐ 9 դ. գյուղից 0.5 կմ աե, «Դառանչ» հանդամաս տանող ճանապարհից ձախ Հ պայտաձև է, ցանկապատված տարածքում առկա են քանդակազարդ այլ բեկորներ

13. ԽԱՉՔԱՐ 10 դ. գյուղից 0.5 կմ աե, «Դառանչ» հանդամաս տանող ճանապարհից ձախ Հ նախորդի մոտ, երկատված է

14. ԽԱՉՔԱՐ 12-13 դդ. գյուղի մեջ, Վ. Մատինյանի տան բակում Տ ստորին բեկոր

15. ՀՈՒՇԱՐՁԱՆ ԵՐԿՐՈՐԴ ԱՇԽԱՐՀԱՄԱՐՏՈՒՄ ԶՈՀՎԱԾՆԵՐԻՆ 1974-1975 թթ. գյուղի հս-ամ մասում Հ

16. ՀՈՒՇԱՐՁԱՆ ԵՐԿՐՈՐԴ ԱՇԽԱՐՀԱՄԱՐՏՈՒՄ ԶՈՀՎԱԾՆԵՐԻՆ 1985 թ. գյուղի մեջ, գյուղապետարանի շենքի մոտ Հ

17. ՀՈՒՇԱՐՁԱՆ ՄԱՅԻՍՅԱՆ ԱՊՍՏԱՄԲՈՒԹՅԱՆ ՄԱՍՆԱԿԻՑՆԵՐԻՆ 1962 թ. գյուղի հս-ամ կողմում, փռի մոտ Հ

10.15 ԱՐՃԻՍ գյուղ

1 2 3 4 5 6 7 8 9

1. ԱՄՐՈՑ Ք.ա. 2-1 հազ. գյուղի հս եզրին, հս-ից հվ ձգվող լեռնաճյուղի վերջավորության վրա Հ ավերված է

1.1. Դամբարանադաշտ Ք.ա. 2-1 հազ. Հ

2. ԱՄՐՈՑ «ԱՐՃԻՍ» Ք.ա. 2-1 հազ. գյուղից 1 կմ հվ, Դեբեդ գետին զուգահեռ բարձունքի վրա Հ

2.1. Դամբարանադաշտ Ք.ա. 2-1 հազ. Հ ավերված է

2.2. Միջնաբերդ Ք.ա. 2-1 հազ. ամրոցի աե կողմում Հ

3. ԱՄՐՈՑ «ԲԵՐԴԱՏԵՂ» 18 դ. գյուղից 2 կմ աե Հ

4. ԲՆԱԿԵԼԻ ՏՈՒՆ 19 դ. գյուղի մեջ Տ Միկիչյանների

5. ԳԵՐԵԶՄԱՆՈՑ 18-19 դդ. գյուղի մեջ Տ կիսավեր է

5.1. Եկեղեցի 19 դ. Տ կիսավեր է, եռանավ բազիլիկ

5.2. Մատուռ 18 դ. եկեղեցուց հվ-ամ Տ

6. ԳԵՐԵԶՄԱՆՈՑ 19-20 դդ. գյուղի հվ-ամ մասում Տ

7. ԽԱՉՔԱՐ 13 դ. գյուղից 2 կմ հս-աե Հ

8. ՀՈՒՇԱՐՁԱՆ ԵՐԿՐՈՐԴ ԱՇԽԱՐՀԱՄԱՐՏՈՒՄ ԶՈՀՎԱԾՆԵՐԻՆ 1970-ական թթ. վերջ գյուղի մեջ Տ

9. ՔԱՐԱՅՐ-ԿԱՑԱՐԱՆ օգտ. ուշ միջնադարում գյուղի աե եզրին, ձորի մեջ Տ

10.16 ԲԱԳՐԱՏԱՇԵՆ գյուղ

1 2 3 4 5 6 7 8 9

1. ԽԱՉՔԱՐ 17 դ. գյուղի բնակիչ

Ի. Բաղյանի տան բակում Տ արձանագիր է, ստորին

ձախ անկյունը կոտրված

2 . ԽԱՉՔԱՐ ՀՈՎՀԱՆՆԵՍԻ 1608 թ. գյուղի բնակիչ Ի. Բաղյանի տան բակում, նախորդի մոտ Տ

Իսահակ և Սերգեյ

Բաղյանները

տեղափոխել են

Ադրբեջանի

Հանրապետության

Դաշքեսանի

շրջանի Խաչակապ

գյուղի Թարգմանչաց վանքի գերեզմանոցից, 1989 թ.

10.17 ԲԱՂԱՆԻՍ գյուղ

1 2 3 4 5 6 7 8 9

1. ԱՄՐՈՑ «ԲԱՂԱՆԻՍ» Ք.ա. 2-1 հազ. գյուղից 1 կմ հվ-ամ, Ոսկեպար տանող ճանապարհի ձախ եզրին, կլոր բլրի վրա Հ

1.1. Բնակատեղի Ք.ա. 2-1 հազ., ուշ միջնադար Հ

2.

ԵԿԵՂԵՑԻ 12-13 դդ., վերակառ. 19-20 դդ. գյուղի հվ եզրին Հ այժմ` գյուղական ակումբ

3.

ԵԿԵՂԵՑԻ ՍԲ ԱՍՏՎԱԾԱԾԻՆ 4-5 դդ. գյուղի հս եզրի բլրալանջին Հ պահպանվել են խորանի հատվածը, հս պատը և հս-ամ անկյունաշարը

3.1. Գերեզմանոց 19-20 դդ. եկեղեցու շուրջը Հ

4. ԽԱՉՔԱՐ 12-13 դդ. Ջուջևան-Բաղանիս ճանապարհի հվ կողմում Հ

5. ԽԱՉՔԱՐ 12-13 դդ. Ջուջևան-Բաղանիս ճանապարհի հվ կողմում Հ

6. ՀՈՒՇԱՂԲՅՈՒՐ ԵՐԿՐՈՐԴ ԱՇԽԱՐՀԱՄԱՐՏՈՒՄ ԶՈՀՎԱԾՆԵՐԻՆ 1965 թ. գյուղի մեջ Տ

10.18 ԲԱՐԵԿԱՄԱՎԱՆ գյուղ (սահմանամերձ)

1 2 3 4 5. 6 7 8 9

1. ԱՄՐՈՑ Ք.ա. 1 հազ. գյուղի հս-աե մասում Հ

1.1. Բնակատեղի Ք.ա 1 հազ. Հ

1.2. Դամբարանադաշտ Ք.ա. 1 հազ. Հ

2. ԴԱՄԲԱՐԱՆ անտիկ ժամանակաշրջան գյուղից 3 կմ ամ, բլրագագաթին Հ քանդված են ծածկը,

հվ-ամ և հս հատվածները

3. ԴԱՄԲԱՐԱՆԱԴԱՇՏ Ք.ա. 1 հազ. գյուղի հս մասում Հ

4. ԴԱՄԲԱՐԱՆԱԴԱՇՏ Ք.ա. 1 հազ. գյուղից 8 կմ ամ Հ

10.19 ԲԵՐԴԱՎԱՆ գյուղ (սահմանամերձ)

1 2 3 4 5 6 7 8

9.

1. ԱՄՐՈՑ Ք.ա. 2- 1 հազ. գյուղից 1 կմ աե, քարհանքի մոտ, բլրի աե մասում Հ ավերված է, պահպանվել են պարսպի որոշ հատվածներ աե և ամ մասերում

1.1. Բնակատեղի Ք.ա. 2 հազ. կես բլրի ամ մասում Հ ավերված է

1.2. Դամբարանադաշտ Ք.ա. 2-1 հազ. բնակատեղիից հս, նույն բլրի վրա Հ տարածքը վերածվել է խոտհարքների

2. ԱՄՐՈՑ «ՁԻԹՀԱՆՔԻ» Ք.ա. 2-1 հազ. գյուղից 2 կմ հս-աե, բարձունքի վրա Հ

2.1. Դամբարաններ Ք.ա. 2-1

հազ. ամրոցից հս Հ

3. ԱՄՐՈՑ «Բերդավան» 17-18 դդ. գյուղից 1 կմ աե, Կողբաջուր գետակի աջ կողմում, եռանկյունաձև բլրակի վրա Հ վերանորոգվել է 1983-1986 թթ.

4. ԲՆԱԿԵԼԻ ՏՈՒՆ 19 դ. գյուղի մեջ Տ Մամիկոնյանի տունը

5. ԲՆԱԿԵԼԻ ՏՈՒՆ 19 դ. գյուղի մեջ Տ Խլդանյանի տունը

6. ԲՆԱԿԵԼԻ ՏՈՒՆ 19 դ. գյուղի մեջ Տ Խաղբաշյանի տունը

7. ԳԵՐԵԶՄԱՆՈՑ 18-20 դդ. գյուղի աե եզրին Տ կիսավեր է

7.1. Խաչքար 1854 թ. Տ կանգնեցված է քանդակազարդ պատվանդանի վրա

8. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ 12-19 դդ. գյուղից 1 կմ աե, «Բերդավան» ամրոցի և բրոնզեդարյան բնակատեղիի միջակայքում Հ հիմնավեր է, լքվել է 19 դ. վերջին

8.1. Գերեզմանոց 12-19 դդ. Հ կիսավեր է

8.1.1. Եկեղեցի սբ Նշան 17-18 դդ. Հ եռանավ բազիլիկ, ավերված է

8.1.1.1. Խաչքար 1691 թ. եկեղեցում Հ

8.1.2. Խաչքար 12-13 դդ. Հ

8.1.3. Խաչքար 12-13 դդ. Հ

8.1.4. Խաչքար 13 դ. Հ հեծյալների քանդակներով է, կանգնեցված է պատվանդանի վրա

8.1.5. Խաչքար 13 դ. Հ կանգնեցված է պատվանդանի վրա

8.1.6. Խաչքար 16-17 դդ. Հ

8.1.7. Խաչքար 16-17 դդ. Հ

8.1.8. Խաչքար թևավոր 13 դ. մատուռից հս Հ կանգնեցված է պատվանդանի վրա

8.1.9. Մատուռ 12-13 դդ. Հ պահպանվել են պատերը 1-1.5 մ բարձրությամբ

8.1.9.1. Խաչքար 13 դ. մատուռի մեջ Հ

8.1.9.2. Խաչքար 13 դ. մատուռի մեջ Հ

8.1.9.3. Խաչքար 13 դ. մատուռի մեջ Հ

9. ԽԱՉՔԱՐ 1651 թ. գյուղից 10 կմ հս-ամ Հ

10. ՀՈՒՇԱՂԲՅՈՒՐ ԵՐԿՐՈՐԴ ԱՇԽԱՐՀԱՄԱՐՏՈՒՄ ԶՈՀՎԱԾՆԵՐԻՆ 1946 թ.

գյուղի մեջ Տ

11. ՀՈՒՇԱՐՁԱՆ ԵՐԿՐՈՐԴ ԱՇԽԱՐՀԱՄԱՐՏՈՒՄ ԶՈՀՎԱԾՆԵՐԻՆ 1975 թ. գյուղի մեջ Տ

12. ՄԱՏՈՒՌ 16-17 դդ. գյուղի հվ եզրին Տ

(10.19-րդ բաժինը փոփ. 14.08.25 N 1151-Ն)

10.20 ԲԵՐՔԱԲԵՐ ԳՅՈՒՂ

1 2 3 4 5 6 7 8 9

1. ԲՆԱԿԱՏԵՂԻ Ք.ա. 4-3 հազ., անտիկ շրջան գյուղի հս-ամ մասում, ջրամբար տանող ճանապարհին, «Մեյդաններ» վայրում Հ

1.1. Դամբարանադաշտ Ք.ա. 4-2 հազ., անտիկ շրջան Հ

2. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ 13-19 դդ. գյուղի հս-ամ մասում, ջրամբար տանող ճանապարհին` «Մուղնի դուզ» և «Գիլասքու հողեր» վայրերում Հ

2.1. Գերեզմանոց 13-19 դդ. Տ ավերված է

3. ԽԱՉՔԱՐ 9-10

դդ. գյուղի թանգարանում Հ

4. ԽԱՉՔԱՐ 11-12 դդ. հենած է թանգարանի պատին, արտաքուստ Հ

5. ՀՈՒՇԱՐՁԱՆ ԵՐԿՐՈՐԴ ԱՇԽԱՐՀԱՄԱՐՏՈՒՄ ԶՈՀՎԱԾՆԵՐԻՆ 1972-1974 թթ. գյուղի մեջ Տ

10.21 ԳԱՆՁԱՔԱՐ գյուղ

1 2 3 4 5 6 7 8 9

1. ԱՄՐՈՑ «ԲՈՒԴՈՒՐԻ ՔԱՐ» Ք.ա. 4-3 հազ. գյուղից 2 կմ աե, համանուն լեռան գագաթին Հ

2. ԱՄՐՈՑ «ՀԱԿՈԲ ԲԵԿԻ ԽԱՉ» («ԹԱՆԻԿ») անտիկ շրջան –միջնադար գյուղի հվ-աե կողմում, «Թանիկներ» հանդամասում, բլրի վրա Հ ավերված է

3. ԳԵՐԵԶՄԱՆՈՑ ուշ միջնադար գյուղից 4.5-5 կմ հս-աե, տնկարանում Տ

4. ԳԵՐԵԶՄԱՆՈՑ 13-20 դդ. գյուղի աե եզրին Տ

4.1. Խաչքար 13 դ. Հ

5. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ

12-18 դդ. գյուղից 3 կմ հվ-աե, Սղնախի ջուր վտակի աջափնյա հարթության վրա, «Ներքին Լաչինղայա» վայրում Հ

5.1. Գերեզմանոց 13-17 դդ. Հ

5.2. Եկեղեցի սբ Աստվածածին 12-13 դդ. Հ զույգ եկեղեցիներից արևելյանն է

5.3. Եկեղեցի սբ Նշան («Եղցաձորի սբ Նշան») 12-13 դդ. Հ զույգ եկեղեցիներից արևմտյանն է

6. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ 12-18 դդ. գյուղից 5 կմ հվ-աե, «Վերին Լաչինղայա» վայրում Հ

6.1. Գերեզմանոց 13-17 դդ. Հ

6.2. Եկեղեցի 12-13 դդ. Հ կիսավեր է, ունեցել է որմնանկարներ

7. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ 14-17 դդ. գյուղից 3 կմ հվ,

« Լճեր» («Գյոլեր») դաշտամասում Տ

7.1. Գերեզմանոց 14-17 դդ. բլրի վրա Տ

7.2. Մատուռ 17 դ. գերեզմանոցի կենտրոնում Տ կիսավեր է

8. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ միջնադար գյուղից 2 կմ հվ-աե, «Խոջաբազար» վայրում Հ

8.1. Գերեզմանոց 10-13 դդ. սբ Կիրակի մատուռի շուրջը Հ

8.1.1. Մատուռ սբ Կիրակի («Խոջաբազարի խաչ») 1286 թ. Հ գմբեթավոր, կառուցված է խոշոր ժայռաբեկորի վրա

8.1.1.1. Խաչքար 1286 թ. ագուցված է մատուռի ամ պատին, մուտքից հվ, արտաքուստ Հ

8.1.1.2. Խաչքար 13 դ. խորանի հվ խորշում Տ

8.2. Եկեղեցի 13 դ. Հ ավերված է

8.3. Խաչքար 10 դ. մատուռից մոտ 100 մ աե, ձորում Հ

9. ԴԱՄԲԱՐԱՆԴԱՇՏ Ք.ա.

1 հազ. գյուղից 3 կմ հվ-ամ, «Տախտաեղցի» վայրում Հ

10. ԵԿԵՂԵՑԻ 12-13 դդ. գյուղից 1.5 կմ ամ, «Խաչի յալ» վայրում, բլրի գագաթին Հ ավերված է

11. ԵԿԵՂԵՑԻ 1885 թ. գյուղի հս մասում Տ եռանավ, կիսավեր է

11.1. Խաչքար 12 դ. ագուցված է խորանի հս պատին Հ

12. ԵԿԵՂԵՑԻ ՍԲ ԱՍՏՎԱԾԱԾԻՆ 19 դ. գյուղի մեջ Տ եռանավ, կիսավեր է

12.1. Խաչքար 13 դ. ագուցված է հս պատին, մուտքից աջ, արտաքուստ Հ

12.2. Խաչքար 13 դ. ագուցված է հս պատին, մուտքից վեր, արտաքուստ Հ

12.3. Խաչքար 13 դ. ագուցված է խորանի հվ պատին Հ

12.4. Խաչքար 13-14 դդ. ագուցված է եկեղեցու հս պատին, ներքուստ Տ

12.5. Խաչքար 13-14 դդ. եկեղեցու հվ պատի մոտ, ներքուստ Հ երկատված է

13. ԵԿԵՂԵՑԻ «ԲՈՒԴՈՒՐԻ ԵՂՑԻ» 12 դ. գյուղից 1.5 կմ աե, Բուդուր լեռան հս լանջին, ամրոցից ամ, անտառում Հ կիսավեր է

13.1. Գերեզմանոց 9-13 դդ. Հ

13.1.1. Խաչքար 9 դ. Հ

13.1.2. Խաչքար 9 դ. Հ

14. ԵԿԵՂԵՑԻ ՍԲ ԳԵՎՈՐԳ («ԽԱՉԻ ԲԱՂ», «ՂՈՎ ՀՈՂԵՐ») 12-13 դդ. գյուղի հվ-աե մասում Տ ավերված է

14.1. Գերեզմանոց 12-20 դդ. Տ

14.1.1. Խաչքար 12 դ. Տ

15. ԵԿԵՂԵՑԻ «ԳՄԲԵԹ» 12-13 դդ. գյուղից 4 կմ հվ-աե, Գմբեթ գետակի աջ ձորափին Հ

16. ԵԿԵՂԵՑԻ «ՄՈՇՈՒՏ ԹԱԼԱ» 12-13 դդ. գյուղից 3 կմ հվ-աե, սիմինդրի արտում Հ ավերված է

17. ԵԿԵՂԵՑԻ «ՏԱԽՏԱԵՂՑԻ» 13 դ. գյուղից 3 կմ հվ-ամ, անտառում Հ կիսավեր է

17.1. Գերեզմանոց 13 դ. Հ

18. ԽԱՉՔԱՐ 12 դ. գյուղի մեջ, սբ Աստվածածին եկեղեցի տանող ճանապարհին Հ Խ. Ոսկանյանի

տան մոտ

19. ՀՈՒՇԱՐՁԱՆ ԵՐԿՐՈՐԴ ԱՇԽԱՐՀԱՄԱՐՏՈՒՄ ԶՈՀՎԱԾՆԵՐԻՆ 1977 թ. գյուղի հս եզրին Տ

20. ՀՈՒՇԱՐՁԱՆ ԹՈՌՆԻԿ ՆԱԼԲԱՆԴՅԱՆԻՆ 1972 թ. գյուղի մեջ Տ

21. ԿԱՄՈՒՐՋ 19 դ.-20 դ. սկիզբ գյուղ մտնող ճանապարհի աջ կողմում, գետակի վրա Տ

22. ԿԻՍԱՆԴՐԻ ԳՆԴԱՊԵՏ Հ. ՄԵՀՐԱԲՅԱՆԻ 1983 թ. դպրոցի բակում Տ

23. ՔԱՐԱՅՐ ԿԱՑԱՐԱՆՆԵՐ 12-19 դդ գյուղի շրջակայքում Հ բնական և արհեստական

10.22 ԳԵՏԱՀՈՎԻՏ գյուղ

1 2 3 4 5 6 7 8 9

1. ԲԱՑՕԹՅԱ ՑՈՒՑԱԴՐՈՒԹՅՈՒՆ ԺԱՄԱՆԱԿԱԿԻՑ ՔԱՆԴԱԿԻ 1985-1991 թթ. գյուղից հս-ամ, «Բենտոնիտի» գործարանի նախկին հանգստյան տան (այժմ` զորանոցի շենք) մոտ Հ Քանդակները կերտվել և տեղադրվել են միջազգային սիմպոզիումների ընթացքում, կազմակերպիչ` Սարո Սարուխանյան

1.1. Քանդակ «Աղջիկը` մողեսով» 1991 թ. Հ քանդ.` Գ. Նաջարյան (Երևան)

1.2. Քանդակ «Հորինվածք» 1991 թ. Հ քանդ. Ա. Բադալյան (Երևան)

1.3. Քանդակ «Վահագն» 1985 թ. Հ քանդ.`

Լ. Վարդանյան (Երևան)

1.4. Քանդակ «Տիեզերք» 1991 թ. Հ քանդ.` Մ. Հակոբյան (Երևան)

2. ԳԵՐԵԶՄԱՆՈՑ 12-13 դդ.

գյուղից 3 կմ ամ, «Հին թալա» կամ «Գերեզմանի Պտատակ» վայրում Տ ավերված է

3. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ «ՄԻՋՆԱՇԵՆ» 12-13 դդ. գյուղից 1.5 կմ հս-աե Հ

3.1. Գերեզմանոց 12-13 դդ. եկեղեցու շուրջը Հ

3.1.1. Խաչքար 13 դ. Հ

3.1.2. Խաչքար 13 դ. Հ բեկոր

3.1.3. Խաչքար 13 դ. Հ

3.2. Եկեղեցի 12-13 դդ. Հ կիսավեր է

3.2.1. Խաչքար 12 դ. եկեղեցու հս պատի խորշում Հ

3.2.2. Խաչքար 12 դ. խորանի հս խորշում Հ

3.2.3. Խաչքար 12 դ. խորանի հս խորշում Հ

3.2.4. Խաչքար 12 դ. խորանի հվ խորշում Հ

3.2.5. Խաչքար 12 դ. խորանի հվ խորշում Հ

3.2.6. Խաչքար 12 դ. խորանում Հ 3 բեկոր

4. ԵԿԵՂԵՑԻ 12-13 դդ. գյուղի աե մասում, գոմերի մոտ Հ

5. ԵԿԵՂԵՑԻ 12-13 դդ. գյուղի աե մասում, գոմերից 150 մ հեռու Հ

6. ԵԿԵՂԵՑԻ 19 դ. գյուղի ամ մասում Տ

7. ՀՈՒՇԱՂԲՅՈՒՐ ԵՐԿՐՈՐԴ ԱՇԽԱՐՀԱՄԱՐՏՈՒՄ ԶՈՀՎԱԾՆԵՐԻՆ 1980 թ. գյուղի մեջ Տ

8. ՈՐՄՆԱՆԿԱՐ «ՀԱՅԱՍՏԱՆ» 1989 թ. գյուղից 2-3 կմ ամ, «Ռուսգազարդ»-ի «Տյումեննավթոգազ» նախկին կազմակերպու-թյան հանգստյան տան (հետագայում՝ ակումբ, այժմ՝ սեփականաշնորհված) տարածքում Տ հեղ.` Էդ. Արծրունյան, գեղանկարիչ՝ Խ. Հարությունյան

(10.22-րդ բաժինը լրաց. 14.08.25 N 1151-Ն)

10.23 ԳՈՇ գյուղ

1

2 3 4 5 6 7 8 9

1. ԳԵՐԵԶՄԱՆՈՑ 10-13 դդ., 20 դ. գյուղի հս-ամ մասում,

Գոշավանքից 150 մ հս-ամ, բլրալանջին Հ

1.1. Խաչքար սբ Գրիգոր 13 դ. Հ երկատված է, քարգործ` Հովհաննես

2. ԳԵՐԵԶՄԱՆՈՑ 10-20 դդ. Գոշավանքից 250 մ հվ-ամ, բլրակի գագաթին Հ

2.1. Դամբարան Մխիթար Գոշի (Մատուռ-դամբարան սբ Համբարձման) 13 դ. սկիզբ Հ

2.1.1. Խաչքար 11-12 դդ. ագուցված է դամբարանի հս պատին, արտաքուստ Հ

2.2. Խաչքար 12-13 դդ. դամբարանի մոտ Հ կանգնեցված է պատանդանի վրա

2.3. Խաչքար 1234 թ. դամբարանի մուտքի մոտ Հ

2.4. Խաչքար 13 դ. դամբարանի հվ կողմում Հ կանգնեցված է արձանագիր բարձր պատվանդանի վրա

2.5. Խաչքար 13-14 դդ. դամբարանի հվ-աե կողմում Հ երկատված է

2.6. Խաչքար 13-14 դդ. դամբարանից 5 մ հվ Հ կանգնեցված է գետնի վրա

2.7. Խաչքար 13-14 դդ. դամբարանից 5 մ հվ Հ կանգնեցված է գետնի վրա

2.8. Խաչքար 13-14 դդ. դամբարանից հվ-աե Հ

2.9. Խաչքար 13-14 դդ. դամբարանից հվ-աե Հ կանգնեցված է ցածր պատվանդանի վրա

2.10. Խաչքար 13-14 դդ. դամբարանից հվ-աե Հ կանգնեցված է պատանդանի վրա

2.11. Խաչքար 13-14 դդ. դամբարանից հվ-աե Հ կանգնեցված է պատանդանի վրա

2.12. Խաչքար 13-14 դդ. դամբարանից հվ-աե Հ երկատված է

2.13. Խաչքար 13-14 դդ. դամբարանից հվ-աե Հ արձանագիր է, երկատված

2.14. Խաչքար 13-14 դդ. դամբարանից հվ-աե Հ երկատված է

2.15. Հուշակոթող Մխիթար Գոշին 1958 թ. դամբարանի մոտ Հ

2.16. Տապանաքար Աթանի 13 դ. դամբարանի ամ մասում, մուտքի մոտ Հ հարթ

2.17. Տապանաքար Գրիգոր քահանայի 13 դ. դամբարանի ամ մասում, մուտքի մոտ Հ հարթ

3. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ 12-15 դդ. գյուղից 3 կմ ամ, անտառի «Չոբան-օղլի» բացատում Հ

3.1. Գերեզմանոց 12-15 դդ. գյուղատեղիի հվ-աե մասում Հ

3.1.1. Խաչքար 12 դ. Հ

4. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ «ԳԵՂԱՏԵՂ» 10-17 դդ. գյուղից 2 կմ հվ-ամ, անտառի բացատում Հ

4.1. Գերեզմանոց 10-17 դդ. Հ ընկած է գետնին

4.1.1. Խաչաքանդակներ ժայռակերտ 13-14 դդ. Տ Գեղարդավանքի օրինակով

4.1.2. Խաչքար 12 դ. Հ

4.1.3. Խաչքար 12-13 դդ. Հ

4.1.4. Խաչքար 14-15 դդ. Տ

4.1.5. Խաչքար 14-15 դդ. Տ

5. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ «ԹԱԼՈՒ ԴԱՐ» 14-17 դդ. գյուղից 1 կմ հվ-աե, անտառի բացատում Տ

5.1. Խաչքար 14-15 դդ. Տ

6. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ «ԿԱՐՃ ՀՈՂԵՐ» («ԳՅՈԴԱԿ ՖՈՂԵՐ») 12-14 դդ. գյուղից 2 կմ հս, խոզաբուծարանի մոտ Տ

6.1. Գերեզմանոց 12-14 դդ. գյուղատեղիի հվ եզրին, բլրի վրա Տ ավերված է

6.1.1. Խաչքար 13-14 դդ. Տ

6.1.2. Մատուռ 12-13 դդ. Տ ավերված է

6.2. Խաչքար 12-13 դդ. Տ արձանագիր է

7. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ «ՏԶՐԿԱԾՈՎ» 10-17 դդ. գյուղից 2 կմ հվ-աե, «Գյոլի թալա» վայրում, անտառի մեջ Հ

7.1. Գերեզմանոց 10-17 դդ. գյուղատեղիի կենտրոնում Հ

7.1.1. Եկեղեցի 16-17 դդ. Հ ավերված է

7.1.2. Խաչքար 15 դ. Հ

8. ԴԱՄԲԱՐԱՆԱԴԱՇՏ Ք.ա. 2-1 հազ. գյուղից 3 կմ ամ, Պարզ լիճ տանող ճանապարհի երկու կողմում Հ

8.1. Ժայռապատկերներ մ.թ.ա.

2 հազ. գյուղից 2.5 կմ հս-ամ, Պարզ լճի ճանապարհին, «Դիլանքի բլուր» վայրում Հ 4 քարի վրա, հայտնաբերվել են 1985 թ.

9. ԵԿԵՂԵՑԻ ՍԲ ԳԵՎՈՐԳ 1251-1255 թթ. Գոշավանքի հիմնական հուշարձանախմբից 150 մ հվ-ամ Հ գմբեթավոր, կառուցել են Խաչատուր վարդապետը և Բարսեղը

9.1. Գերեզմանոց 13-17 դդ. եկեղեցու շուրջը Տ ավերված է

9.1.1. Խաչքար 13 դ. սբ Գևորգ եկեղեցու ամ մուտքի մոտ, արտաքուստ Հ կանգնեցված է պատանդանի վրա

9.1.2. Խաչքար 13 դ. սբ Գևորգ եկեղեցու ամ մուտքի մոտ, արտաքուստ Հ ստորին կես

10. ԽԱՉԱՔԱՆԴԱԿՆԵՐ

ԺԱՅՌԱԿԵՐՏ 13 դ. գյուղից 2 կմ հս-աե, Ճանապարհի աջ եզրին, «Խաչ Քամանդ» վայրում Տ ծառայում է որպես սրբատեղի

11. ԽԱՉՔԱՐ 13-14 դդ. գյուղի մեջ, Մխիթար Գոշի դամբարան տանող շքասանդուղքից աջ Հ

12. ԽԱՉՔԱՐ 13-14 դդ. գյուղից 2 կմ հվ-աե, «Գոմի դար» հանդամասում, բլրի վրա Հ

13. ՄԱՏՈՒՌ ՍԲ ՍԱՐԳԻՍ 14-15 դդ. գյուղի հվ-աե մասում Տ ավերված է

13.1. Խաչքար 14 դ. մատուռի խորանում Տ

14. ՎԱՆԱԿԱՆ ՀԱՄԱԼԻՐ ՆՈՐ ԳԵՏԻԿ (ԳՈՇԱՎԱՆՔ) 12-13 դդ. գյուղի հս մասում Հ հիմնադրել է Մխիթար Գոշը

14.1. Գավիթ 1197-1203 թթ. կից սբ Աստվածածին եկեղեցուն ամ-ից Հ ճարտ.`

Մխիթար Հյուսն

14.1.1. Խաչքար 12-13 դդ. հենած է գավթի հվ պատին, ներքուստ Տ բեկորներ

14.2. Գրատուն-զանգակատուն 13 դ. գավթից հս Հ կառուցվել է մինչև 1241 թ., 1291 թ. որպես երկրորդ հարկ կառուցվել է սբ Հրեշտակապետաց եկեղեցի-զանգակատունը

14.3. Եկեղեցի սբ Աստվածածին 1191-1196 թթ. Հ գմբեթավոր դահլիճ, ճարտ.` Մխիթար Հյուսն

14.3.1. Խաչքար 12 դ. ագուցված է հվ ավանդատան մուտքից վեր Հ

14.3.2. Խաչքար 12 դ. ագուցված է հս ավանդատան մուտքից վեր Հ

14.3.3. Խաչքար 13 դ. հվ ավանդատան մուտքի մոտ բեկոր

14.4. Եկեղեցի սբ Գրիգոր 1231 թ. սբ Աստվածածին եկեղեցու հվ կողմում Հ գմբեթավոր դահլիճ, կառուցել են Մարտիրոս և Գրիգոր եղբայրները

14.4.1. Խաչքար 13 դ. ագուցված է հս ավանդատան մուտքից վեր Հ

14.5. Եկեղեցի սբ Գրիգոր Լուսավորիչ 1237-1241 թթ. կից է գավթին հվ-ից Հ միանավ, թաղածածկ, կառուցել է Գրիգոր Տղա իշխանը

14.6. Ժամատուն մինչև

1241 թ. կից է գրատանը ամ-ից Հ ավերված է

14.7. Խաչքար 12 դ. գավթի մուտքի մոտ, արտաքուստ Հ կանգնեցված է պատանդանի վրա

14.8. Խաչքար 12-13 դդ. գավթի մուտքի մոտ, արտաքուստ Հ խաչքարը և պատվանդանը արձանագիր են

14.9. Խաչքար 1242 թ. գավթի ամ պատի մոտ, արտաքուստ Հ

14.10. Խաչքար 1291 թ. սբ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցու ամ պատի մոտ, արտաքուստ Հ արձանագիր պատվանդանի վրա, կազմող` Պողոս

14.11. Խաչքար 13 դ. գավթի մուտքի մոտ, արտաքուստ Հ երկաստիճան պատվանդանի վրա

14.12. Խաչքար 13 դ. գավթի մուտքի մոտ, արտաքուստ Հ արձանագիր է

14.13. Խաչքար 13 դ. սբ Գրիգոր եկեղեցու ամ պատի մոտ, արտաքուստ Հ արձանագիր է

14.14. Խաչքար 13 դ. սբ Գրիգոր եկեղեցու մուտքի մոտ, արտաքուստ Հ կանգնեցված է պատանդանի վրա

14.15. Խաչքար 13 դ. սբ Գրիգոր եկեղեցու մուտքի մոտ, արտաքուստ Հ կանգնեցված է պատանդանի վրա

14.16. Խաչքար 13 դ. սբ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցու աե պատի մոտ, արտաքուստ Հ

14.17. Մատուռ սբ Առաքելոց 13 դ. սկիզբ հուշարձանախմբի աե կողմում Հ

14.18. Մատուռ սբ Հռիփսիմե 1208 թ. կից է սբ Աստվածածին եկեղեցուն հվ-ից Հ

14.18.1. Խաչքար 13 դ. կանգնեցված է մատուռի կտուրին Հ

14.19. Սեղանատուն 13 դ. կից է գրատուն-զանգակատանը Հ կիսավեր է

(10.23-րդ բաժինը լրաց. 14.08.25 N 1151-Ն)

10.24. ԴԵԲԵԴԱՎԱՆ գյուղ

1 2 3 4 5 6 7 8

1. ԲՆԱԿԱՏԵՂԻ նեոլիթ (մ.թ.ա.

6 հազ.) գյուղից 1,8 կմ հս-աե, հայ-վրացական սահմանի մոտ, Դեբեդ գետի աջ ափին, մշակովի այգիների մեջ, բլրակի վրա Հ

(10.24-րդ բաժինը լրաց. 14.08.25 N 1151-Ն)

10.26 ԴԻՏԱՎԱՆ գյուղ

1 2 3 4 5 6 7 8 9

1.

ԱՄՐՈՑ «ՃԳՆԱՎՈՐԻ ՔԱՐ» («ԿԱԹՆՈՎ ՊԱՏԱԾ») Ք.ա. 2-1 հազ. գյուղից 2-3 կմ հվ-ամ Հ

2. ԳԵՐԵԶՄԱՆՈՑ 19 դ. գյուղից 3 կմ ամ, Այգեհովիտ տանող ճանապարհյի աջ կողմում, «Շարջուտ» («Հին Ռևազլու») վայրում Տ ավերված է

3. ԵԿԵՂԵՑԻ 19 դ. գյուղի մեջ, գյուղապետարանի մոտ Տ այժմ` պահեստ

4. ԵԿԵՂԵՑԻ «ՀԱՑՈՒՏԻ ԹԱԼԱ» 12-13

դդ. գյուղից 2 կմ հվ-ամ, անտառում, բլրի վրա Հ կիսավեր է

4.1. Գերեզմանոց 12-13 դդ. Հ ավերված է

4.1.1. Խաչքար 13 դ. եկեղեցուց ամ Տ երկատված է

5. ՀՈՒՇԱՂԲՅՈՒՐ ԵՐԿՐՈՐԴ ԱՇԽԱՐՀԱՄԱՐՏՈՒՄ ԶՈՀՎԱԾՆԵՐԻՆ 1975 թ. գյուղի մեջ, դպրոցի բակում Տ

6. ՋՐԱՂԱՑ 18-19 դդ. գյուղից 1.5 կմ հվ-ամ, գետի ձախ ափին Տ կիսավեր է

10.27 ԴՈՎԵՂ գյուղ

1 2 3 4 5 6 7 8 9

1. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ «ՍՌԻ ԳԵՂ» 16-17

դդ. գյուղից 6 կմ հվ-աե, ձորի ձախափնյա լանջին Հ տարածքի մեծ մասը վերածվել է վարելահողերի

1.1. Գերեզմանոց 16-17

դդ. գյուղատեղիի հս եզրին Հ կիսավեր է

1.1.1. Խաչքար 1662 թ. Հ կանգնեցված է պատվանդանի վրա

2. ԴԱՄԲԱՐԱՆԱԴԱՇՏ Ք.ա. 2-1 հազ. գյուղից 1. 2 կմ հվ-ամ, «Ուխտատեղի-բլուր» վայրում Հ մի մասը վերածվել է խոտհարքի

3. ՀՈՒՇԱՐՁԱՆ ԵՐԿՐՈՐԴ ԱՇԽԱՐՀԱՄԱՐՏՈՒՄ ԶՈՀՎԱԾՆԵՐԻՆ 1970 թ. գյուղի մեջ Տ

4. ՎԱՆԱԿԱՆ ՀԱՄԱԼԻՐ ՍԲ ՍԱՐԳԻՍ 16-19

դդ. գյուղից 4 կմ հվ-աե, ձորալանջին Հ

4.1. Եկեղեցի 17 դ. Հ վերակառուցվել է 1845-1849 թթ., խորանում ագուցված են խաչքարերի բեկորներ

4.1.1. Խաչքար 16-17 դդ. խորանի ձախ կողմում Հ

4.1.2. Խաչքար 1652 թ. ագուցված է եկեղեցու ամ ճակատի հս մասում Հ կազմող՝ Խաչատուր

4.1.3. Խաչքար 1652 թ. ագուցված է եկեղեցու ամ ճակատի հվ մասում Հ կազմող՝ Խաչատուր

4.1.4. Տապանաքար Սարգիս Մարտիրոսյանի 1873 թ. եկեղեցու հվ պատի տակ Հ վերակառուցման մեկենասի տապանաքարն է

4.2. Եկեղեցի 17 դ. Հ

4.2.1. Խաչքար 12-13

դդ. ագուցված է եկեղեցու ամ ճակատին Հ

4.3. Զանգակատուն 17 դ. Հ

4.4. Շենք միաբանության 17-18

դդ. համալիրի աե և հվ-աե մասերում Հ ավերված է

4.5. Պարիսպ 17 դ. համալիրի շուրջը Հ պահպանվել է հս, հվ և ամ կողմերում

10.28 ԵՆՈՔԱՎԱՆ գյուղ

1 2 3 4 5 6 7 8 9

1. ԱՄՐՈՑ Ք.ա. 8-7 դդ. գյուղից 16 կմ հվ-ամ, Գետահովիտ գետի աջ ափին, «Օկոն» ամրոցից 8 կմ հվ-ամ, գյուղի յայլայի մոտ, «Սանգյառ» վայրում Հ

2. ԱՄՐՈՑ «ԱՍՏՂԻ ԲԼՈՒՐ» («ԱՍՏՂԻ ՅԱԼ») Ք.ա.

1 հազ. գյուղի հս-աե եզրին Հ

2.1. Դամբարանադաշտ Ք.ա. 2-1 հազ. Հ

3. ԱՄՐՈՑ «ԲԵՐԴԱՏԵՂ» Ք.ա. 6-4 դդ. գյուղից 8 կմ հս-ամ Հ

4. ԱՄՐՈՑ «ԹԽԿՈՒՏ ՁՈՐ» Ք.ա. 1 հազ. գյուղից 4.5 կմ աե, Գետահովիտ գետի աջ ափին Հ

5. ԱՄՐՈՑ «ԿՈԹԱՔԱՐ» Ք.ա. 2-1 հազ. գյուղից 2 կմ ամ Հ

6. ԱՄՐՈՑ «ՕԿՈՆ» Ք.ա. 2-1 հազ. գյուղից 25 կմ ամ, Գետահովիտ գետի ձախ ափին Հ

7. ԳԵՐԵԶՄԱՆՈՑ 19-20 դդ. գյուղի ամ եզրին Տ

8. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ «ԲԱՂԻ ՁՈՐ» 12-13 դդ. գյուղից 1.5 կմ հվ-ամ Հ

8.1. Եկեղեցի «Բաղի ձորի խաչ» 12-13 դդ. Հ կիսավեր է

9. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ «ԻՇԱՐԱԾ» 13-17 դդ. գյուղից 4 կմ ամ, ճանապարհից ձախ, անտառի բացատում Հ

9.1. Գերեզմանոց 13-17 դդ. Հ

9.2. Եկեղեցի միջնադար Տ

10. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ «ԿՌԱՆԱՏԱԽՏ» 10-13 դդ. գյուղից 4-5 կմ ամ, Գետահովիտ գետի ձախ ափին, անտառում Հ

10.1. Եկեղեցի «Կռանատախտ» 12-13 դդ. Հ միանավ է, կիսավեր

10.2. Խաչքար 13 դ. Հ

11. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ «ՍԵՎ ՔԱՐ» («ՕԿՈՆ») միջնադար-

20 դ. գյուղից 17 կմ հվ-ամ, «Օկոն» հանդամասում Հ

11.1. Աղբյուր («Օկոնի աղբյուր») 19 դ. Տ կիսավեր է

11.2. Գերեզմանոց 11-20 դդ. եկեղեցու շուրջը Հ

11.2.1. Խաչքար 12-13 դդ. Տ բեկորոտված է

11.2.2. Խաչքար 12-13 դդ. Տ բեկորոտված է

11.2.3. Խաչքար 13-14 դդ. Հ

11.2.4. Խաչքար 13-14 դդ. Հ

11.2.5. Խաչքար 13-14 դդ. Հ

11.2.6. Խաչքար թևավոր 12-13 դդ. Հ

11.2.7. Տապանաքար 1831 թ. Տ ուղղանկյունաձև է

11.2.8. Տապանաքար 1848 թ. Տ ուղղանկյունաձև է

11.2.9. Տապանաքար 1848 թ. Տ ուղղանկյունաձև է

11.3. Եկեղեցի «Օկոնախաչ» 1863 թ. Հ եռանավ

11.3.1. Խաչքար 13-14 դդ. եկեղեցու բեմին Տ

11.3.2. Խաչքար 13-14 դդ. ագուցված է եկեղեցու հվ պատի կամարաշարի ամ որմնամույթին Տ ստորին բեկոր

11.3.3. Խաչքար 13-14 դդ. ագուցված է եկեղեցու հվ պատի կամարաշարի աե որմնամույթին Տ

11.3.4. Խաչքար 13-14 դդ. ագուցված է եկեղեցու հս պատի կամարաշարի ամ որմնամույթին Տ ստորին բեկոր

11.3.5. Խաչքար 13-14 դդ. ագուցված է եկեղեցու ամ պատին, արտաքուստ Տ

11.3.6. Խաչքար 13-14 դդ. ագուցված է եկեղեցու ամ պատին, մուտքից աջ Տ

11.3.7. Խաչքար 13-14 դդ. եկեղեցու հս պատի տակ, ներքուստ Տ

11.3.8. Խաքար թևավոր 13 դ. եկեղեցու բեմին Հ

12. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ «ՍՐԲԱՆԵՍ» 7-13 դդ. գյուղից 1.5-2 կմ ամ Հ

12.1. Եկեղեցի սբ Հովհաննես 7 դ. Հ խաչաձև է, քառախորան, ավերված

12.1.1. Գերեզմանոց 7-13 դդ. եկեղեցու շրջակայքում Հ

13. ԴԱՄԲԱՐԱՆԱԴԱՇՏ Ք.ա. 2-1 հազ. գյուղի հս-ամ եզրին, գոմերի մոտ Հ ավերված է

14. ԴԱՄԲԱՐԱՆԱԴԱՇՏ Ք.ա. 2-1 հազ. գյուղից 4 կմ ամ, «Իշարած» հանդամասում Հ

15. ԵԿԵՂԵՑԻ ՍԲ ԱՍՏՎԱԾԱԾԻՆ 13 դ. գյուղից 1 կմ հվ, Գետահովիտ գետի ձախ ափին, անտառում Հ կիսավեր է

16. ԵԿԵՂԵՑԻ «ԾԹՀԱՆՔ» 12-13 դդ. գյուղից 2-3 կմ ամ, «Ծթհանք» («Ձիթհանք») վայրում, անտառի մեջ Հ կիսավեր է

16.1. Գավիթ 12-13 դդ. կից է եկեղեցուն հվ-ից Հ ավերված է

16.2. Գերեզմանոց 12-13 դդ. եկեղեցու շրջակայքում Հ

16.3. Ձիթհան 12-13 դդ. եկեղեցու մոտ, ժայռի տակ Հ ավերված է

17. ԵԿԵՂԵՑԻ ՍԲ ՍԱՐԳԻՍ («ՄԱՏՈՒՌ») 12-13 դդ. գյուղի հվ-ամ եզրին, Գետահովիտ գետի ձախ ափին, «Խաչի դոշ» վայրում, ձորի պռնկին Հ կիսավեր է

17.1. Գերեզմանոց 12-19 դդ. եկեղեցու շրջակայքում Հ

17.2. Խաչքար 15-16 դդ. ագուցված է եկեղեցու ամ ճակատին, մոտքից վեր Հ ծառայում է որպես ճակատակալ քար

18. ԽԱՉՔԱՐ 12-13 դդ. գյուղի մեջ, ագուցված է Գ. Գաբրիելյանի տան պատին Տ ստորին կես

19. ԽԱՉՔԱՐ «ՍԲ ԿԻՐԱԿԻ ԿՌՆԱՎԱՐ» 13 դ. գյուղի սկզբնամասում, ճանապարհի եզրին Հ

20. ՀՈՒՇԱՐՁԱՆ ԵՐԿՐՈՐԴ ԱՇԽԱՐՀԱՄԱՐՏՈՒՄ ԶՈՀՎԱԾՆԵՐԻՆ 1972 թ. գյուղի սկզբնամասում Տ

21. ՀՈՒՇԱՐՁԱՆ ԵՐԿՐՈՐԴ ԱՇԽԱՐՀԱՄԱՐՏՈՒՄ ԶՈՀՎԱԾՆԵՐԻՆ 1990 թ. գյուղի մեջ Տ

22. ՋՐԱՄԲԱՐ 12-13 դդ. «Բաղի ձոր» գյուղատեղիից մոտ 1.5 կմ հս-ամ, անտառում Հ

23. ՔԱՐԱՅՐ-ԿԱՑԱՐԱՆՆԵՐԻ ՀԱՄԱԼԻՐ միջնադար Գետահովիտ գետի ձորում Հ

10.29 ԹԵՂՈՒՏ գյուղ

1 2 3 4 5 6 7 8 9

1. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ «ՀՆԴԶԱՆ» 10-14 դդ. գյուղից 3 կմ հս-աե, համանուն

հանդամասում Հ

1.1. Գերեզմանոց 10-14 դդ. գյուղատեղիի աե եզրին, անտառում Հ

1.1.1. Մատուռ 11-12 դդ. Հ ավերված է

1.2. Գերեզմանոց 10-14 դդ. գյուղատեղիի ամ կողմում,

«Մորուտա ձորի» աջակողմում Հ

1.2.1. Մատուռ 11-12 դդ. Հ ավերված է

1.3. Ձիթհան 12-14 դդ. գյուղատեղիի հվ-ամ մասում,

«Մորուտա ձորի» ձախակողմում Հ ավերված է

2. ԴԱՄԲԱՐԱՆԱԴԱՇՏ Ք.ա. 2-1 հազ. գյուղից 3 կմ հս-աե, Մորուտա գետի

ձախ ափին, «Հնդզան» հանդամասում Հ

10.30 ԹՈՎՈՒԶ գյուղ

1 2 3 4 5 6 7 8 9

1. ԱՂԲՅՈՒՐ 1877 թ. գյուղի կենտրոնում Տ

2. ԱՄՐՈՑ «ԿԱԾԱՐԵԹ» 10 դ. գյուղի հվ-ամ մասում, ժայռի գլխին Հ ՊԳ-ում` գյուղի հս-ամ եզրին է

3. ԲՆԱԿԵԼԻ ՏՈՒՆ 19 դ. վերջ – 20 դ. սկիզբ գյուղի կենտրոնում, սբ Աստվածածին եկեղեցուց 200 մ հս-աե Տ երկհարկ

4. ԳԵՐԵԶՄԱՆՈՑ 10-20 դդ. գյուղի հվ մասում, «Կածարեթ» ամրոցի մերձակայքում Հ

4.1. Խաչքար 13 դ. գերեզմանոցի աե եզրին Տ տեղահանված է

4.2. Խաչքար 17 դ. մատուռի մոտ Հ կանգնեցված է պատվանդանի վրա

4.3. Խաչքար 17 դ. մատուռից 10 մ հս Տ

4.4. Խաչքար տեր Վարդանի 17 դ. Հ

4.5. Մատուռ սբ Գևորգ 11 դ. Հ ավերված է, պահպանվել են աե և ամ պատերի որոշ հատվածներ

5. ԳԵՐԵԶՄԱՆՈՑ 15-19 դդ. գյուղի հս մասում Տ

5.1. Տապանաքար 16-17 դդ. Տ կենցաղային պատկերաքանդակներով

6. ԳԵՐԵԶՄԱՆՈՑ միջնադար գյուղից 1 կմ հվ, ջրամբարի մոտ Տ ավերված է, գերեզմանոցից 2 խաչքար տեղափոխել են զորամասի տարածք

7. ԳԵՐԵԶՄԱՆՈՑ միջնադար գյուղից 1.5 կմ հվ, «Շնհավորի թալա» վայրում Տ ավերված է

7.1. Խաչքար 12-13 դդ. Տ

8. ԳԵՐԵԶՄԱՆՈՑ միջնադար գյուղից 2 կմ հվ-ամ, «Արդամ» հանդամասում Տ ավերված է, պահպանվել են սալատապաններ և խաչքարի 3 պատվանդան

9. ԳԵՐԵԶՄԱՆՈՑ 19 դ. գյուղի մեջ Տ կիսավեր է

10. ԳԵՐԵԶՄԱՆՈՑ «ՂԱՆԴՈՒՌԻ ԽԱՉ» միջնադար գյուղից 500 մ հս, «Խաչի աղբյուր» գյուղատեղի տանող ճանապարհի աջ կողմում Տ փոքր գերեզմանոց է

11. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ «ԽԱՉԻ ԱՂԲՅՈՒՐ» միջնադար գյուղից 0.7 կմ հս Հ ավերված է

11.1. Գերեզմանոց 12-18 դդ. գյուղատեղիի աե եզրին Հ ավերված է

11.1.1. Խաչքար 12-13 դդ. Տ

11.2. Մատուռ 17-18 դդ. գյուղատեղիից 100 մ աե Տ ավերված է

11.2.1. Գերեզմանոց միջնադար մատուռի շուրջը Տ

12. ԵԿԵՂԵՑԻ ՍԲ ԱՍՏՎԱԾԱԾԻՆ 3-րդ անգամ վերակառ 1902 թ. գյուղի մեջ Հ

12.1. Գերեզմանոց 16-19 դդ. եկեղեցու շուրջը Տ ավերված է կառուցապատման հերևանքով

12.1.1. Տապանաքար 1645 թ. եկեղեցուց հս Տ ուղղանկյունաձև,

բարձր,

երկատված է

12.1.2. Տապանաքար 19 դ. եկեղեցու հվ պատի տակ Տ սեղանաձև է, վարպետ` Միսակ

12.2. Խաչքար 16-17 դդ. ագուցված է եկեղեցու հս-աե սյան ստորին մասում Տ արձանագիր է

12.3. Խաչքար 16-17 դդ. ագուցված է եկեղեցու հս-աե սյան ստորին մասում Տ

12.4. Խաչքար 17 դ. եկեղեցու հս պատին,

մկրտության ավազանի խորշում Տ

13. ԽԱՉՔԱՐ 11-12 դդ. գյուղի ամ եզրին, «Գյագնի յալ» վայրում Տ

14. ԽԱՉՔԱՐ 12-13 դդ. գյուղի մեջ, Վարսենիկ Խաչատրյանի տնամերձ հողամասում Տ երկատված է, կողքին կա 12-13 դդ. խաչքարի բեկոր

15. ԽԱՉՔԱՐ 12-13 դդ. գյուղից 1 կմ հվ, զորամասի տարածքում Տ տեղափոխել են մոտակա գերեզմանոցից

16. ԽԱՉՔԱՐ 12-13 դդ գյուղից 1 կմ հվ, զորամասի տարածքում Տ տեղափոխել են մոտակա գերեզմանոցից

17. ՀՈՒՇԱՂԲՅՈՒՐ ԵՐԿՐՈՐԴ ԱՇԽԱՐՀԱՄԱՐՏՈՒՄ ԶՈՀՎԱԾՆԵՐԻՆ 1963 թ. գյուղի հվ մասում Տ

18. ՀՈՒՇԱՐՁԱՆ ԵՐԿՐՈՐԴ ԱՇԽԱՐՀԱՄԱՐՏՈՒՄ ԶՈՀՎԱԾՆԵՐԻՆ 1975 թ. գյուղի հվ-ամ եզրին Հ

19. ՍՐԲԱՏԵՂԻ «ՃԳՆԱՎՈՐԻ ՔԱՐ» միջնադար գյուղից 1.5 կմ հվ-ամ, ժայռի տակ Տ պահպանվել են խաչքարերի բեկորներ

10.31 ԻԾԱՔԱՐ գյուղ

1 2 3 4 5 6 7 8 9

1. ԱՄՐՈՑ Ք.ա. 2 հազ. գյուղի հս եզրին, բլրագագաթին Հ

2. ԳԵՐԵԶՄԱՆՈՑ միջնադար գյուղից 1.5 կմ ամ, «Իծաքարի թալա» բացատի աե մասում Տ մեծ գերեզմանոց է

3. ԳԵՐԵԶՄԱՆՈՑ միջնադար գյուղից 1.5 կմ ամ, «Իծաքարի թալա» բացատի կենտրոնում, մեծ գերեզմանոցից 200 մ ամ Տ

4. ԳԵՐԵԶՄԱՆՈՑ միջնադար-

20 դ. գյուղից 300 մ հվ Տ

5. ԵԿԵՂԵՑԻ ՍԲ ԽԱՉ 1903 թ. գյուղի մեջ Տ կիսավեր է, պատերը պահպանվել են 2.5-3 մ բարձրությամբ

6. ՄԱՏՈՒՌ 17 դ. գյուղից 2 կմ ամ, «Իծաքարի թալա» բացատի ամ եզրին Տ

6.1. Գերեզմանոց 12-17

դդ. եկեղեցու շրջակայքում Տ մատուռի

7. ՄԱՏՈՒՌ միջնադար գյուղի ամ եզրին, Իջևան տանող ճանապարհի աջ կողմում Տ ավերված է

7.1. Խաչքար 10 դ. Տ

10.32 ԼՃԿԱՁՈՐ գյուղ

1 2 3 4 5 6 7 8 9

1. ԱՄՐՈՑ Ք.ա. 3 հազ. գյուղի հս-ամ մասում, «Շահլամ» վայրում, սարի գագաթին Հ

2. ԱՄՐՈՑ Ք.ա. 2-1 հազ. գյուղից 2.5 կմ հս-աե, Այրում-Բագրատաշեն ճանապարհի աջակողմյան բարձունքի վրա, «Փոքր Շահլամ» վայրում Հ

3. ԱՄՐՈՑ Ք.ա. 1 հազ. գյուղից 1 կմ հս-աե Հ

3.1. Դամբարանադաշտ Ք.ա. 1 հազ. Հ

4. ԳԵՐԵԶՄԱՆՈՑ 18-20 դդ. գյուղի հս-աե կողմում, սարալանջին Տ

5. ԴԱՄԲԱՐԱՆԱԴԱՇՏ «ՍԻՍԿԵՐԻ» Ք.ա. 2-1 հազ. գյուղից 2 կմ հս-աե, «Փոքր Շահլամ» ամրոցի դեմ-հանդիման Հ

5.1. Գերեզմանոց «Սիսկերի» 18-19 դդ. Տ ավերված է

6. ԵԿԵՂԵՑԻ 19 դ. գյուղի մեջ Հ կիսավեր է, պահպանվել են պատերը 3 մ բարձրությամբ

6.1. Գերեզմանոց 19 դ. եկեղեցուց հվ Տ կիսավեր Է

7. ՀՈՒՇԱՐՁԱՆ ԵՐԿՐՈՐԴ ԱՇԽԱՐՀԱՄԱՐՏՈՒՄ ԶՈՀՎԱԾՆԵՐԻՆ 1979 թ. գյուղի հս մասում, Այրում-Լճկաձոր խճուղու եզրին Հ ճարտ.՝ Գ. Շախկյան

8. ՄԱՏՈՒՌ «ԽԵՉԻ ՁՈՐ» 18 դ. գյուղից 3 կմ հս-աե, նույնանուն տեղամասում Հ փլված են տանիքը և պատերի վերնամասերը

10.33 ԼՈՒՍԱՀՈՎԻՏ գյուղ

1 2 3 4 5 6 7 8 9

1. ԵԿԵՂԵՑԻ ՍԲ ԱՍՏՎԱԾԱԾԻՆ

(«ԾՌՎԻԶԻ ՎԱՆՔ», «ՄՈՐՈ ՁՈՐՈ ՎԱՆՔ») 7 դ. գյուղի մեջ Հ

1.1. Գերեզմանոց 13-20 դդ. եկեղեցուց 10 մ ամ Հ

1.1.1. Խաչքար 13 դ. Հ ջարդոտված Է, ընկած Է գետնին

1.1.2. Խաչքար 12-13 դդ. եկեղեցու հս պատի մոտ, արտաքուստ Հ վերին բեկոր

1.1.3. Խաչքար 13 դ. եկեղեցու հվ պատի մոտ, արտաքուստ Հ

1.1.4. Խաչքար 13 դ. եկեղեցու բակի ամ մասում Հ վերին բեկոր

2. ՀՈՒՇԱՐՁԱՆ ԵՐԿՐՈՐԴ ԱՇԽԱՐՀԱՄԱՐՏՈՒՄ

ԶՈՀՎԱԾՆԵՐԻՆ ԵՎ 1918 Թ.

ՍԱՐԴԱՐԱՊԱՏԻ ՀԵՐՈՍԱՄԱՐՏԻՆ 1994 թ. գյուղի հվ-ամ մասում Հ

10.34 ԼՈՒՍԱՁՈՐ գյուղ

1 2 3 4 5 6 7 8 9

1. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ «ԽԱՎԱՐՁՈՐ»

(«ԽԱՉԻ ՏԱԽՏ») զարգ.

միջնադար-ուշ միջնադար գյուղից 2 կմ հվ-ամ, անտառում, «Խաչի տախտ» վայրում, գետակի ափին Հ

1.1. Խաչքար 12-13 դդ. Հ

2. ԵԿԵՂԵՑԻ 19 դ. գյուղի մեջ Հ

2. 1. Գերեզմանոց 12-20 դդ. Հ

2.1.1. Խաչքար 12-13 դդ. եկեղեցու ամ պատի մոտ Հ

2.2. Խաչքար 12-13 դդ. ագուցված է եկեղեցու հվ պատին, արտաքուստ Տ վերին բեկոր

2.3. Խաչքար 12-13 դդ. ագուցված է եկեղեցու հվ պատին, արտաքուստ Հ

2.4. Խաչքար 12-13 դդ. Հ երկատված է, վերին բեկորն ագուցված է եկեղեցու հվ պատին, ստորին բեկորը` աե

3. ԵԿԵՂԵՑԻ ՍԲ ԳԵՎՈՐԳ 19 դ. գյուղի ամ մասում, «Ագրիչայ» գետի աջ ափին, բարձրադիր վայրում Հ

4. ԽԱՉՔԱՐ 12-13 դդ. գյուղի հս-ամ մասի ժամանակակից գերեզմանոցում, նորակառույց մատուռում Հ տեղափոխվել է գյուղամիջյան եկեղեցուց

5. ՀՈՒՇԱՐՁԱՆ ԵՐԿՐՈՐԴ ԱՇԽԱՐՀԱՄԱՐՏՈՒՄ ԶՈՀՎԱԾՆԵՐԻՆ 1980 թ. գյուղի մեջ, փոստատան դիմաց Տ

6. ՔԱՐԱՅՐ-ԿԱՑԱՐԱՆՆԵՐԻ ՀԱՄԱԼԻՐ օգտագործված 19 դ.-20 դ. սկզբին գյուղից 2 կմ հվ-ամ, «Խավարաձոր» գյուղատեղիի դիմաց, ժայռի գահավեժ լանջին Հ բնական այրեր են

6.1. Քարայր-կացարան «Կաթնով պատած էր (այր)» («Եղունիկի էր») օգտագործված 19 դ.-20 դ. սկզբին Հ

6.2. Քարայր-կացարան «Ղազարի էր» օգտագործված 19 դ.-20 դ. սկզբին Հ

6.3. Քարայր-կացարան «Մութն էր» օգտագործված 19 դ.-20 դ. սկզբին Հ

6.4. Քարայր-կացարան «Սլուլիկի էր» օգտագործված 19 դ.-20 դ. սկզբին Հ

10.35 ԽԱՇԹԱՌԱԿ գյուղ

1 2 3 4 5 6 7 8 9

1. ԳԵՐԵԶՄԱՆՈՑ 19-20 դդ. գյուղի կենտրոնական մասում, գյուղապետարանից 50 մ հս-աե Տ

2. ԳԵՐԵԶՄԱՆՈՑ 19-20 դդ. գյուղի աե եզրին Տ

3. ԳԵՐԵԶՄԱՆՈՑ 19-20 դդ. գյուղի սկզբնամասում, Ա. Մովսիսյանի տան մոտ Տ

4. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ 10-15 դդ. գյուղից 6-7 կմ աե, «Գլուլ» աղբյուրի մոտ Հ

5. ԴԱՄԲԱՐԱՆԱԴԱՇՏ Ք.ա. 2-1 հազ. գյուղի հվ-ամ մասում, Լուսահովիտ տանող ճանապարհի աջ կողմում Հ ավերված է

6. ԵԿԵՂԵՑԻ 5-7 դդ. գյուղից 2 կմ հվ-աե, «Մանդռախաչ» («Ղմիշ գյոլ») վայրում Հ ավերված է

7. ԵԿԵՂԵՑԻ ՍԲ ԱՍՏՎԱԾԱԾԻՆ 19 դ. գյուղի մեջ Տ եղել է ակումբ, սեփականաշնորհված է (սեփականատեր` երևանաբնակ խաշթառակցի

Ս. Էվինյան)

8. ԿԻՍԱՆԴՐԻ

Հ. ՃՈՒՂՈՒՐՅԱՆԻ 1975 թ. դպրոցի բակում Տ գրող` Հարություն Ճուղուրյան

9. ՀՈՒՇԱՐՁԱՆ ԵՐԿՐՈՐԴ ԱՇԽԱՐՀԱՄԱՐՏՈՒՄ ԶՈՀՎԱԾՆԵՐԻՆ 1970- ական թթ. գյուղի մեջ Տ

10.36 ԽԱՉԱՐՁԱՆ գյուղ

1 2 3 4 5 6 7 8 9

1. ԲՆԱԿԱՏԵՂԻ Ք.ա. 2-1 հազ. գյուղից 2 կմ հս-աե, Դիլիջան-Կարմիր խճուղու ձախ եզրին, Գետիկ գետի աջափնյա լեռան գագաթին Հ

2. ԲՆԱԿԱՏԵՂԻ Ք.ա.

1 հազ. գյուղի աե կողմում, Աղավնավանք գյուղ տանող ճանապարհի աջ կողմում, Գետիկ գետի ձախ ափին Հ

2.1. Դամբարանադաշտ Ք.ա. 1 հազ. Հ

3. ԲՆԱԿԱՏԵՂԻ Ք.ա. 1 հազ. գյուղից 1.5 կմ հվ-ամ,

«Աղքիլիսա» տանող ճանապարհի ձախ կողմում Հ

3.1. Դամբարանադաշտ Ք.ա. 1 հազ. Հ

4. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ 10-14 դդ. գյուղից 4 կմ ամ, «Աղքիլիսա» տանող ճանապարհին, անտառում Հ

5. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ 12-15 դդ. գյուղից 2 կմ ամ, «Աղքիլիսա» գյուղատեղի տանող ճանապարհից աջ, անտառում Հ

5.1. Գերեզմանոց 12-15 դդ. մատուռի շրջակայքում Հ

5.1.1. Խաչքար 13 դ. Հ երկատված է, արձանագիր

5.2. Եկեղեցի 14-15 դդ. Հ ավերված է

5.2.1. Խաչքար 13-14 դդ. եկեղեցու ներսում Հ բեկորոտված է, արձանագիր

5.3. Մատուռ 12-13 դդ. գյուղատեղիի աե եզրին Հ ավերված է

6. ԴԱՄԲԱՐԱՆԱԴԱՇՏ Ք.ա. 2-1 հազ. գյուղից 1 կմ հս, Դիլիջան-Կարմիր խճուղու ձախ եզրին, Գետիկ գետի աջ ափին Հ ավերված է

7. ԿԱՄՈՒՐՋ 12-13 դդ. գյուղից 2 կմ հս, Գետիկ գետի վրա Հ ավերված է

ՃԵՐՄԱԿԱՎԱՆ գյուղ

1 2 3 4 5 6 7 8 9

1. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ «ՍՊԻՏԱԿ ԵՂՑԻ» 10-14 դդ. գյուղի տարածքում Հ այլ անվանում` «Աղքիլիսա»

1.1. Եկեղեցի «Սպիտակ եղցի» 10-12 դդ. բլրի վրա Հ այլ անվանում` «Աղքիլիսա»

1.1.1. Գերեզմանոց 10-14 դդ. եկեղեցու շրջակայքում Հ

10.37 ԾԱՂԿԱՎԱՆ գյուղ (Իջևանի)

1 2 3 4 5 6 7 8 9

1. ԳԵՐԵԶՄԱՆՈՑ 13 դ. գյուղից 1.2 կմ հվ, «Նահատակի յալ» («Ղռեր») բլրի գագաթին Հ

1.1. Խաչքար 13 դ. Հ տեղահանված է

1.2. Խաչքար 13 դ. Հ տեղահանված է և ջարդոտված

1.3. Խաչքար 13 դ. Հ տեղահանված է

1.4. Խաչքար 13 դ. Հ ջարդոտված է

2. ԳԵՐԵԶՄԱՆՈՑ 12-14 դդ. գյուղից 1.5 կմ հվ-ամ, «Գերեզմանուտի քոլ» վայրում Հ

2.1. Խաչքար 12-13

դդ. Հ դրված է գլխիվայր

2.2. Խաչքար 12-13

դդ. Հ

3. ԳԵՐԵԶՄԱՆՈՑ 18-19

դդ. գյուղի հվ-ամ մասում Հ

4. ԽԱՉՔԱՐ ՍԲ ՍԱՐԳԻՍ 13-14 դդ. գյուղի հս մասում, Գերասիմ Ղազարյանի տան բակում Հ վերին բեկոր

5. ՀՈՒՇԱՐՁԱՆ ԵՐԿՐՈՐԴ ԱՇԽԱՐՀԱՄԱՐՏՈՒՄ ԶՈՀՎԱԾՆԵՐԻՆ 1967թ. գյուղ մտնող ճանապարհի ձախ կողմում Տ

10.38 ԾԱՂԿԱՎԱՆ գյուղ (Տավուշի)

1 2 3 4 5 6 7 8 9

1. ԱՄՐՈՑ «ԲԱԽՐԻԽԱՉ» («ԲԽԸՐԽԱՉ») Ք.ա. 1 հազ. գյուղից 1 կմ հվ, Հախում գետի աջ ափին, գյուղի գոմերի դիմաց, բլրի վրա Հ

2. ԱՄՐՈՑ «ԲԵՐԴԱՔԱՐ» Ք.ա. 6-5 դդ. գյուղից 5 կմ հվ-ամ Հ

3. ԱՄՐՈՑ «ԿԱԼՔԱՐ» («ՂԱԼ ՔԱՐ») Ք.ա. 6-4 դդ. գյուղից 4 կմ հվ-ամ, Հախում գետի ձախ ափին, Շխմուրադի վանքի մոտ, բարձր բլրի վրա Հ

4. ԱՄՐՈՑ «ՍԵՎ-ՍԵՎ ՔԱՐԵՐԻ ԲԼՈՒՐ» Ք.ա. 6-5 դդ. գյուղից 2.5 կմ հվ-ամ, «Կալքար» ամրոցից 2 կմ հս, Հախում գետի ձախ ափին, անտառի մեջ Հ

5. ԱՄՐՈՑ «ՍԵՎ-ՍԵՎ ՔԱՐԵՐԻ ԹԱԽՏ» Ք.ա. 6-4 դդ. գյուղից 2 կմ հվ-ամ, Հախում գետի ձախ ափին, «Սև-սև քարերի բլուր» ամրոցից 0.5 կմ աե, անտառի մեջ Հ

6. ԲՆԱԿԱՏԵՂԻ «ՍՂՆԱԽ» Ք.ա. 2-1 հազ. գյուղից 2 կմ հվ Հ

7. ԳԵՐԵԶՄԱՆՈՑ միջնադար գյուղից 0.5 կմ ամ, անտառի եզրին, «Խազազկուտ» վայրում Տ ավերված է

8. ԳԵՐԵԶՄԱՆՈՑ միջնադար գյուղից 2.5 կմ հվ-ամ, «Սև-սև քարերի բլուր» ամրոցի տարածքում, անտառի մեջ Տ ավերված է, պահպանվել են 12-13 դդ. խաչքարերի բեկորներ

9. ԳԵՐԵԶՄԱՆՈՑ 19-20 դդ. գյուղի հս-ամ մասում Տ գործող է

10. ԳԵՐԵԶՄԱՆՈՑ 19-20 դդ. գյուղից 1.5 կմ աե, ավտոճանապարհի եզրին, «Ճաքած գյուղ» վայրում Հ

11. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ միջնադար գյուղից 2 կմ հվ-ամ, Հախում գետի ձախ ափին, Շխմուրադի վանք տանող ճանապարհին Տ ավերված է

12. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ «ԲԱԽՐԻԽԱՉ» («ԲԽԸՐԽԱՉ») 13-17 դդ. գյուղից 1 կմ հվ Հ

12.1. Գերեզմանոց 13-17 դդ. Հ

12.2. Եկեղեցի 13 դ. Հ

12.2.1. Գավիթ 13 դ. Հ

12.2.2. Խաչքար 13 դ. եկեղեցու խորանում Հ ստորին մասը և աջ եզրը կոտրված են

12.2.3. Խաչքար 17 դ. եկեղեցու խորանում Հ արձանագիր է, երկատված

12.2.4. Խաչքար 17 դ. եկեղեցու խորանում, նախորդին կից Հ ստորին մասը կոտրված է

13. ԽԱՉՔԱՐ 13 դ. գյուղից 1.5 կմ հվ-ամ, աղբյուրի մոտ, Շխմուրադի վանք տանող ճանապարհին Հ գեղաքանդակ է, երկատված և վերականգնված

14. ՀՈՒՇԱՐՁԱՆ ԵՐԿՐՈՐԴ ԱՇԽԱՐՀԱՄԱՐՏՈՒՄ ԶՈՀՎԱԾՆԵՐԻՆ 1979-80թթ. գյուղի հվ-ամ մասում Հ

15. ՄԱՏՈՒՌ ՍԲ ԳԵՎՈՐԳ 13-15 դդ. գյուղից 0.5 կմ հս-ամ Տ

15.1. Խաչքար 13 դ. մատուռի մեջ, աե պատի մոտ Տ կանգնեցված է գլխիվայր

15.2. Խաչքար 14-15 դդ. ագուցված է մատուռի հս պատին, խորշի մեջ Տ

16. ՎԱՆԱԿԱՆ ՀԱՄԱԼԻՐ ՇԽՄՈՒՐԱԴ 12-13 դդ. գյուղից 6-7 կմ ամ Հ

16.1. Գավիթ 12-13 դդ. կից է սբ Աստվածածին եկեղեցուն ամ-ից Հ մեծ գավիթն է

16.1.1. Խաչքար 12 դ. գավթի հվ պատի լուսամուտի մեջ Հ

16.1.2. Խաչքար 12 դ. հենած է գավթի աե պատին, ներքուստ Հ երկատված է

16.1.3. Խաչքար 12-13 դդ. կանգնեցված է գավիթի աե պատի մոտ Հ

16.1.4. Խաչքար 12-13 դդ. ագուցված է գավիթի հվ պատին, ներքուստ Հ

16.1.5. Խաչքար 12-13 դդ. կանգնեցված է գավթի հվ-աե անկյունում Հ

16.1.6. Խաչքար 1251 թ. կանգնեցված է գավիթի աե պատի մոտ Հ երկատված է

16.2. Գավիթ 13 դ. կից է սբ Աստվածածին եկեղեցուն հվ-ից Հ փոքր գավիթն է, կիսավեր

16.2.1. Խաչքար 12-13 դդ. ագուցված է գավթի հս պատին, ներքուստ Հ հողմահարված է

16.2.2. Խաչքար 12-13 դդ. կանգնեցված է գավթի մուտքից ձախ, արտաքուստ Հ հողմահարված է

16.3. Գերեզմանոց 12-15 դդ. համալիրից աե Հ

16.4. Եկեղեցի սբ Աստվածածին 1181 թ. Հ գմբեթավոր դահլիճ

16.4.1. Խաչքար 12 դ. ագուցված է եկեղեցու հվ-աե ավանդատան մուտքից վեր Հ

16.4.2. Խաչքար 12 դ. ագուցված է եկեղեցու հվ ճակատին, արտաքուստ Հ

16.4.3. Խաչքար 12-13 դդ. կանգնեցված է բեմի վրա Հ ստորին ձախ անկյունը կոտրված է

16.4.4. Խաչքար 12-13 դդ. կանգնեցված է բեմի վրա Հ վերնամասը կոտրված է

16.4.5. Խաչքար 12-13 դդ. ագուցված է եկեղեցու հվ պատին, ներքուստ Հ արձանագիր է

16.4.6. Խաչքար 12-13 դդ. ագուցված է եկեղեցու հվ որմնասյան ամ ճակատին Հ

16.4.7. Խաչքար 12-13 դդ. հենած է եկեղեցու հս պատին, արտաքուստ Հ գեղաքանդակ է, պահպանվել է վերին կեսը

16.4.8. Խաչքար 15-16 դդ. կանգնեցված է բեմի վրա Հ

16.4.9. Խաչքար 1611 թ. հենած է եկեղեցու հվ պատին՝ մուտքի մոտ Հ կազմող՝ Քիրամ, պահպանվել է վերնամասը

16.4.10. Խաչքար Գուլմիլի, Սարգսի 1619 թ. կանգնեցված է եկեղեցու ամ մուտքի մոտ՝ արտաքուստ Հ

16.5. Մատուռ «Խորանիկ» 12 դ. սբ Աստվածածին եկեղեցու հվ-աե կողմում Հ կիսավեր

17. ՔԱՐԱՅՐ-ԿԱՑԱՐԱՆ 13 դ. գյուղից 5 կմ հվ, Հախում գետի աջափնյա ժայռին Հ կարծիք կա, որ Վանական Վարդապետ Տավուշեցու քարայրն է

10.39 ԿԻՐԱՆՑ գյուղ

1 2 3 4 5 6 7 8 9

1. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ «ՀԻՆ ԿՈՒՆԵՆ» 13-19 դդ. գյուղի աե եզրին, Կիրանց գետիերկու ափին Հ

1.1. Գերեզմանոց 13-17 դդ. գյուղատեղիի հս-ամ եզրին Հ

1.1.1. Խաչքար 17 դ. Հ

1.1.2. Խաչքար 17 դ. Հ

1.1.3. Տապանաքար Շամբեցի Հայրապետի 1676 թ. Տ

1.2. Գերեզմանոց 13-19 դդ. գյուղատեղիի հվ մասում Հ

1.3. Եկեղեցի 17 դ. գյուղատեղիի հս մասում, գետի ձախափին Հ պահպանվել է խորանը

1.3.1. Խաչքար 14 դ. խորանում Հ արձանագիր է

1.4. Եկեղեցի սբ Աստվածածին 1695 թ. գյուղատեղիի հվ մասում Հ

2. ԴԱՄԲԱՐԱՆԱԴԱՇՏ Ք.ա. 2-1 հազ. գյուղից 3 կմ ամ, Կիրանց գետի ձախափին, «Ծլհան» բացատում Հ անտառտնտեսու-

թյան տարածքում

3. ԽԱՉՔԱՐԵՐ 12-13 դդ. գյուղի մեջ, ագուցված Ա.Սիմոնյանի տան դարպասի մուտքի պատին Հ

4. ԿԱՄՈՒՐՋ միջնադար «Շոռ աղբյուրի» ձորում,Գ. Ավալյանի տան մոտ Հ

5. ԿԱՄՈՒՐՋ 18 դ. գյուղի մեջ, Կիրանց գետի վրա Հ երթևեկելի մասը փայտաշեն է

6. ԿԱՄՈՒՐՋ 18 դ. գյուղի մեջ, նախորդից 200 մ աե Հ ավերված է, պահպանվել են խելերը

7. ՀՈՒՇԱՐՁԱՆ ԱՐՑԱԽԻ ԱԶԱՏԱՄԱՐՏԻ ԶՈՀԵՐԻՆ 1996 թ. գյուղի կենտրոնում Հ

8. ՀՈՒՇԱՐՁԱՆ ԵՐԿՐՈՐԴ ԱՇԽԱՐՀԱՄԱՐՏԻ ԶՈՀԵՐԻՆ 1964 թ. գյուղի կենտրոնում Տ

9. ՄԱՏՈՒՌ «ԽԱՉԻ ՅԱԼ» 11-13 դդ. գյուղից 2 կմ հս-աե Հ ավերված է

10. ՋՐԱՆՑՔ միջնադար սկիզբ է առնում Սրանոցիկամրջի մոտից, անցնում է Կիրանց և Աճարկուտ գյուղերով Հ գործող է

11. ՎԱՆԱԿԱՆ ՀԱՄԱԼԻՐ «ԿԻՐԱՆՑ» 13 դ. գյուղից 12 կմ ամ, Կիրանց գետի ձախ ափին, անտառի բացատում Հ անտառտնտեսու-

թյան տարածքում

11.1. Գավիթ 13 դ. կից է գլխավոր եկեղեցուն հվ-ից Հ

11.2. Գավիթ 13 դ. կից է գլխավոր եկեղեցուն ամ-ից Հ

11.3. Գերեզմանոց 13 դ. գլխավոր եկեղեցուց աե Հ

11.3.1. Տապանաքար Մամիա վարդապետի 1698 թ. Հ

11.4. Եկեղեցի 13 դ. Հ կենտրոնագմբեթ, ունի որմնանկարներ,գլխավոր եկեղեցին է

11.5. Եկեղեցի 13 դ. կից է գլխավոր եկեղեցուն հս-ից Հ

11.6. Եկեղեցի 14 դ. կից է գլխավոր եկեղեցուն հվ-ից Հ ավերված է

11.7. Խոհանոց-մառան 14 դ. կից է սեղանատանը

ամ-ից Հ

11.8. Մատուռ 13 -14 դդ. գլխավոր եկեղեցուց

հվ-ամ, պարսպինկից Հ կիսավեր է

11.9. Պարիսպ 13 դ. համալիրի շուրջը Հ

11.10. Սեղանատուն 13 դ. գլխավոր եկեղեցուց հվ-ամ Հ ունեցել է որմնանկարներ

12. ԵԿԵՂԵՑԻ ՍԲ. ԵՐՐՈՐԴՈՒԹՅՈՒՆ

1870-ական թթ.

գյուղի աե մասում, մեղմաթեք լանջին

Տ եռանավ բազիլիկ

(10.39-րդ բաժինը լրաց. 14.08.25 N 1151-Ն)

10.40 ԿՈԹԻ գյուղ (սահմանամերձ)

1 2 3 4 5 6 7 8 9

1. ԱՄՐՈՑ «ՇՈՌ ԱՂԲՅՈՒՐ» Ք.ա. 1 հազ. գյուղից 5 կմ աե Հ

2. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ «ԳԵՂԱՏԵՂ» 9-18 դդ. գյուղից 4 կմ հվ-աե, սարալանջին Հ ավերված է

2.1. Գերեզմանոց միջնադար գյուղատեղիի հս մասում Հ

2.2. Մատուռ 12-13 դդ. Հ

3. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ «ՀԻՆ ԿՈԹԻ» միջնադար գյուղից 2 կմ հվ Հ

3.1. Գերեզմանոց միջնադար Հ

3.1.1. Տապանաքար Հակոբի 1799 թ. Հ ուղղանկյունաձև է

3.1.2. Տապանաքար Օլքնի 1785 թ. Հ ուղղանկյունաձև է

4. ՀՈՒՇԱՐՁԱՆ ԵՐԿՐՈՐԴ ԱՇԽԱՐՀԱՄԱՐՏՈՒՄ ԶՈՀՎԱԾՆԵՐԻՆ 1973 թ. գյուղի մեջ Հ ճարտ.՝ Ա. Միրիջանյան

10.41 ԿՈՂԲ գյուղ

1 2 3 4 5 6 7 8 9

1. ԱՄՐՈՑ 8-10

դդ. գյուղից 8 կմ հվ-ամ, «Տվարաեղցի» գյուղատեղիից 2 կմ հվ-ամ, «Բերդատեղ» վայրում Հ ավերված է

1.1. Գյուղատեղի 8-10

դդ. Հ ավերված է

2. ԱՄՐՈՑ «ԲԵՐԴԱՂ»

(«ԲԵՐԴԱԹԱՂ», «ՊԱՐՍՊԻ ՄՆԱՑՈՐԴՆԵՐ») Ք.ա. 2-1 հազ. գյուղից 1.5 կմ հվ-աե

Հ

2.1. Բնակատեղի «Հարսոնց գյոլ» Ք.ա. 2-1 հազ. ամրոցից 300 մ աե Հ

2.2. Դամբարանադաշտ Ք.ա.

1 հազ. ամրոցից 2-3 կմ աե, «Հարսնաքար» վայրում Հ

3. ԱՄՐՈՑ «ԴՈՒՐԳԱՆԱՁՈՐ» Ք.ա. 2-1 հազ. «Պատաշար» ամրոցից 2 կմ աե, նույնանուն կիրճում Հ

3.1. Քարհանք ամրոցի մոտ Տ

4. ԱՄՐՈՑ «ԶԻԿԱՏԱՐ» Ք.ա. 2-1 հազ. գյուղից 5 կմ ամ, բարձր բլրի վրա Հ

5. ԱՄՐՈՑ «ԿՈԶՄԱՆ» Ք.ա. 2-1 հազ. գյուղից 10 կմ ամ, «Կոզմանի դաշտ» վայրում, բարձր բլրի վրա Հ

6. ԱՄՐՈՑ «ԿՈՆԴՈԽԱՎԱՆՔ» Ք.ա. 2-1 հազ. գյուղից 13 կմ հվ-ամ Հ

6.1. Եկեղեցի «Կոնդոխավանք» 12-14

դդ. Հ

7. ԱՄՐՈՑ «ՊԱՏԱՇԱՐ» Ք.ա

1 հազ. սկիզբ գյուղից 6 -7 կմ հվ-աե Հ

7.1. Բնակատեղի «Հորերի դոշ» Ք.ա.

1 հազ սկիզբ. ամրոցից հս Հ

7.2. Դամբարանադաշտ Ք.ա. 2-1 հազ. «Մչիքինդ» վայրում Հ

8. ԲՆԱԿԵԼԻ ՏՈՒՆ 19 դ. գյուղի մեջ Տ

9. ԳԵՐԵԶՄԱՆՈՑ 5-20

դդ. գյուղից 1 կմ հվ Հ

9.1. Եկեղեցի 12-13

դդ. գերեզմանոցում Հ քանդված են ծածկը, ամ պատը և հվ պատի մի մասը

9.1.1. Կոթող 6-7

դդ. ագուցված է եկեղեցու հս-աե անկյունում Հ Ադամի ու Եվայի քանդակներով

9.1.2. Կոթող 6-7

դդ. ագուցված է եկեղեցու հվ պատին Հ

9.1.3. Կոթող 6-7

դդ. ագուցված է եկեղեցու հս-ամ անկյունում Հ

9.1.4. Կոթող 6-7

դդ. ագուցված է եկեղեցու հս պատին Հ

9.2. Խաչքար 1245 թ. գերեզմանոցում, մատուռի մոտ Հ կանգնեցված է բարձր պատվանդանի վրա, հարավայինն է

9.3. Խաչքար 1872 թ. գերեզմանոցի կենտրոնական մասում Հ ընկած է գետնին, երկատված է

9.4. Խաչքար Սարգիս քահանայի 1245 թ. գերեզմանոցում, մատուռի մոտ Հ կանգնեցված է բարձր պատվանդանի վրա, հյուսիսայինն է

9.5. Մատուռ 12-13

դդ. եկեղեցուց 10 մ հվ Հ պահպանվել է խորանի հատվածը

10. ԳԵՐԵԶՄԱՆՈՑ «ԽԵՉՔԱՐ» 5-20

դդ. գյուղից 1.5 կմ ամ, նույնանուն վայրում Հ

10.1. Խաչքար Սարգսի 1658 թ. գերեզմանոցում Հ կանգնեցված է գետնի մեջ

10.2. Կոթող 6-7

դդ. գերեզմանոցում, մատուռի մոտ Հ քառանիստ բեկոր է, խաղողի զարդամոտիվով

10.3. Կոթող 6-7

դդ. նախորդի մոտ Հ քառանիստ բեկոր է, Աստվածամոր քանդակով

10.4. Կոթող 6-7

դդ. նախորդի մոտ Հ քառանիստ բեկոր է, սիրամարգի քանդակով

10.5. Մատուռ 12-13

դդ. գերեզմանոցի կենտրոնում Հ պահպանվել են պատերը` 1.5 մ բարձրությամբ

11. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ «ԱԳԵՂՑԻ» 17-18

դդ. գյուղից 1 կմ հվ-ամ Հ խիստ ավերված է

11.1. Եկեղեցի «Ագեղցի» վերակառ.

17 դ. Հ քանդված են թաղը և հվ պատը, խորանում ագուցված են խաչքարերի բեկորներ

11.2. Խաչքար 12-13

դդ. Հ տեղահանված է

12. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ «ԿՈԶՄԱՆ» գյուղից 6 կմ հվ-ամ, «Կոզման» հանդամասում Տ

12.1. Գերեզմանոց 15-19

դդ. Տ կիսավեր է

13. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ «ՎԱՐԴԳԵՂ» 17-18

դդ. գյուղից 3 կմ հս-ամ, հանդամիջյան ճանապարհից աջ, սարալանջին Տ կիսավեր է

13.1. Գերեզմանոց 17-18

դդ. գյուղատեղիի կենտրոնական մասում Տ

13.1.1. Խաչքար Ազիզի 1651 թ. գերեզմանոցում, մատուռից 30 մ հվ-ամ Հ

13.2. Մատուռ 17-18

դդ. գյուղատեղիի կենտրոնական մասում Տ պահպանվել են պատերը` 1.5 մ բարձրությամբ

14. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ «ՏՎԱՐԱԵՂՑԻ» («ՏՎԱՐԱԳԵՂՑԻ») միջնադար գյուղից 2.5-3 կմ հվ-ամ Հ

14.1. Գերեզմանոց միջնադար Հ

14.2. Եկեղեցի 6-7

դդ. Հ եռանավ բազիլիկ, կիսավեր է, վերակառուցվել է

1258 թ.

14.3. Մատուռ 10-12

դդ. գյուղատեղիից 0.5 կմ հս, սարի գագաթին Հ ավերված է

15. ԴԱՄԲԱՐԱՆԱԴԱՇՏ 1-5

դդ. գյուղից 2.5 կմ հվ-ամ, Կողբ-Կոզման ճանապարհի աջ եզրին, «Տվարաեղցի» գյուղատեղիից ոչ հեռու Հ

16. ԵԿԵՂԵՑԻ ՍԲ ԳԵՎՈՐԳ 14-15

դդ գյուղից 3 կմ հս-աե Հ

17. ԵԿԵՂԵՑԻ «ՎԱՐԴԱՊԵՏԻ» 7 դ. գյուղի մեջ, հրապարակից 300 մ հս-ամ, տնամերձ հողամասում Հ պահպանվել են հիմքերը

17.1. Կոթող 7 դ. եկեղեցու մեջ Հ

18. ՀԱՆՔԱԽՈՐՇ 19 դ. գյուղի հվ-ամ բարձունքին, «Մաղարա» վայրում Հ ըստ տեղացիների աշխատեցրել են ֆրանսիացիները

19. ՀԱՆՔԱԽՈՐՇ 19 դ. գյուղից 7-8 կմ հվ-աե, «Միսխանա» վայրում Հ

20. ՀՈՒՇԱԿՈԹՈՂ «ԿՈՂԲ» 1968 թ. գյուղի մեջ, ակումբի մոտ Տ

20.1. Խաչքար 12-13 դդ. Տ

21. ՀՈՒՇԱՐՁԱՆ ԵՐԿՐՈՐԴ ԱՇԽԱՐՀԱՄԱՐՏՈՒՄ ԶՈՀՎԱԾՆԵՐԻՆ 1970-ական թթ. գյուղի մեջ Հ

22. ՇԵՆՔ ԴՊՐՈՑԻ (Ջ. ԿԱՐԱԽԱՆՅԱՆԻ ԱՆՎԱՆ) 1928 թ. գյուղի մեջ Տ շենքի երկրորդ հարկը կառուցվելէ գյուղի կենտրոնի 1936 թ. քանդված միջնադարյան եկեղեցու քարերով

22.1. Կիսանդրի Ջ. Կարախանյանի 1965 թ. դպրոցի բակում Հ

23. ՎԱՆԱԿԱՆ ՀԱՄԱԼԻՐ ՄՇԿԱՎԱՆՔ (ՄՇԱԿԱՎԱՆՔ) 12-13 դդ. գյուղից 3-4 կմ հվ-ամ, անտառապատ-սարավանդի վրա Հ

23.1. Գավիթ 12-13 դդ. Հ խաչվող կամարներով

23.1.1 Խաչքար 1291 թ. Հ

23.1.2 Խաչքար 1291 թ. Հ

23.1.3 Խաչքար 13 դ. Հ

23.1.4 Խաչքար 1652 թ. Հ

23.2. Գերեզմանոց 12-16 դդ. վանքից 500 մ հվ-աե Հ

23.2.1 Խաչքար 12 դ. Հ

23.2.2 Խաչքար 13 դ. Հ

23.2.3. Խաչքար 13 դ. Հ

23.2.4. Խաչքար 13 դ. Հ

23.2.5. Խաչքար 13 դ. Հ

23.2.6. Խաչքար 13 դ. Հ

23.2.7. Խաչքար 14 դ. Հ

23.2.8. Խաչքար 14-15 դդ. Հ

23.3. Եկեղեցի սբ Աստվածածին 12 դ. Հ

23.4. Մատուռ-դամբարան 12-13 դդ. վանքից 300-400 մ հս Հ կիսավեր է

24. ԹՐԾՄԱՆ ՎԱՌԱՐԱՆ միջնադար գյուղի մեջ, 12-րդ փող. տուն 25, Կարեն Բոզյանի տնամերձ հողամասում Հ

(10.41-րդ բաժինը լրաց. 14.08.25 N 1151-Ն)

10.42 ՀԱՂԱՐԾԻՆ գյուղ

1 2 3 4 5 6 7 8 9

1. ԱՄՐՈՑ Ք.ա. 3-1 հազ. գյուղից 4 կմ հվ-աե, Հաղարծին տանող ճանապարհից աջ, անտառում Հ

2. ԱՄՐՈՑ Ք.ա. 2-1 հազ. գյուղից 1 կմ աե, Քսնաջրի աջ ափին, հրվանդանի վրա Հ

3. ԱՄՐՈՑ Ք.ա. 2-1 հազ. գյուղից 3 կմ հս-աե, Քսնաջրի աջ ափին Հ

3.1. Դամբարանադաշտ Ք.ա. 2-1

հազ. ամրոցի տարածքում և մերձակայքում Հ

4. ԱՄՐՈՑ Ք.ա. 2-1 հազ. գյուղից 3 կմ հս-ամ, Ղալաքարից 0.3կմ ամ, գոմերի մոտ, բլրի վրա Հ

5. ԱՄՐՈՑ Ք.ա. 2-1 հազ. գյուղից 3 կմ հս-ամ, Ղալաքարից հվ Հ

5.1. Դամբարանադաշտ Ք.ա. 2-1 հազ. ամրոցից հս-ամ, սարահարթի վրա Հ

6. ԱՄՐՈՑ Ք.ա. 2-1 հազ. գյուղից 3.5 կմ հս, բլրի վրա Հ

6.1. Դամբարանադաշտ Ք.ա. 2-1

հազ. մասամբ ամրոցի տարածքում և մերձակայքում Հ

7. ԱՄՐՈՑ Ք.ա. 2-1 հազ. գյուղից 3.5 կմ հս-աե, Քսնաջրի աջ ափին, Աբեղաքար լեռան հվ ստորոտին Հ

8. ԱՄՐՈՑ Ք.ա. 2-1 հազ. գյուղից 4 կմ հս-աե, Քսնաջրի ձախ ափին Հ

8.1. Դամբարանադաշտ Ք.ա. 2-1 հազ. ամրոցի հս, հվ և աե մասերում Հ

9. ԱՄՐՈՑ 13-17 դդ. գյուղից 2 կմ ամ Հաղարծնի վանական համալիրից 2 կմ ամ, Խզնաքարում Հ

10. ԱՄՐՈՑ «ՂԱԼԱՔԱՐ» Ք.ա. 2-1 հազ. գյուղից 6 կմ հս-ամ, Ղալաքար սարի գագաթին Հ

10.1. Դամբարանադաշտ Ք.ա. 2-1 հազ. ամրոցի ամ, հս-ամ և

հվ-ամ կողմերում Հ

11. ԲՆԱԿԱՏԵՂԻ Ք.ա. 2-1 հազ. գյուղից 2 կմ հս-ամ, Ղալաքար տանող ճանապարհի երկու կողմում, «Պալախկուտ» վայրում Հ

11.1. Դամբարանադաշտ Ք.ա. 2-1 հազ. բնակատեղիի ամ և հս կողմերում Հ

12. ԲՆԱԿԱՏԵՂԻ Ք.ա. 2-1 հազ. գյուղից 4.5 կմ հս-ամ, Ղալաքար տանող ճանապարհին Հ

12.1. Դամբարանադաշտ Ք.ա. 2-1

հազ. բնակատեղիի հս մասում Հ

13. ԲՆԱԿԱՏԵՂԻ Ք.ա. 2-1 հազ. գյուղից 6 կմ հս-աե, Քսնաջրից 3 կմ աե Հ

14. ԲՆԱԿԱՏԵՂԻ Ք.ա. 2-1 հազ. գյուղից 7 կմ հս-ամ, Ղալաքարից 2կմ հվ-ամ, բլրի վրա Հ

14.1. Դամբարանադաշտ Ք.ա. 2-1 հազ. բնակատեղիից հվ Հ

15. ԲՆԱԿԵԼԻ ՏՈՒՆ 1850-1900 ական թթ. գյուղի մեջ, «Ժամի թաղ» թաղամասում Հ կիսավեր է

16. ԳԵՐԵԶՄԱՆՈՑ 13-15 դդ. գյուղից 6.5 կմ հս-ամ, Հաղարծնի վանքից 3.5 կմ աե, վանք տանող ճանապարհից ձախ, անտառում Հ

16.1. Խաչքար 13 դ. Հ

17. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ 10-14 դդ. գյուղից 6 կմ հվ, Գոշ տանող անտառամեջ ճանապարհին, «Տերտերի հանդեր» վայրի «Քոչ յոլ» բացատում Հ

17.1. Խաչքար 11-12 դդ. Տ

17.2. Մատուռ 12-13 դդ. գյուղատեղիի հվ մասում Հ ավերված է

18. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ 13-15 դդ. գյուղից 1.5 կմ հվ-ամ, «Խաչի յալ» վայրում, անտառի եզրին Տ

18.1. Գերեզմանոց 13-15 դդ. Տ

18.1.1. Խաչքար 14 դ. Տ ընկած է

18.1.2. Խաչքար 14 դ. Տ ընկած է

18.1.3. Խաչքար 14 դ. Տ ընկած է

19. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ 13-17 դդ. Հաղարծնի վանքից 1.5 կմ ամ, Շամախյանի անասնապահական գոմերի մոտ Հ

20. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ 13-17 դդ. գյուղից 7 կմ հս-ամ, Հաղարծնի վանքից 3 կմ աե, վանք տանող ճանապարհից ձախ, անտառում Հ

20.1. Գերեզմանոց 13-15 դդ. բլրի վրա Հ

20.1.1. Խաչքար 12 դ. Հ

20.1.2. Խաչքար 12-13 դդ. Հ

21. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ «ԱՇՂԻ» միջնադար գյուղից 2.5 կմ հվ-աե, ձորի երկու կողմում Հ

21.1. Գերեզմանոց 8-12

դդ. գյուղատեղիի ամ մասում, ձորի ձախ կողմում Հ

21.2. Գերեզմանոց 12-14 դդ. գյուղատեղիի հվ-ամ մասում, ձորի ձախ կողմում Հ

21.3. Մատուռ 12-13 դդ Թարխանագետի աջ ափին Հ ավերված է

22. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ «ԵՂՑԻ» 5-17

դդ. գյուղից 2.5 կմ հվ, Փոխլու և Թարխանա գետերի միջև Հ

22.1. Գերեզմանոց 5-17 դդ. գյուղատեղիի հս-աե մասում Հ

22.2. Եկեղեցի «Եղցի» 5-6

դդ. Հ կիսավեր է

23. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ «ՀԱՂԱՐԾԻՆ» 10-15 դդ. գյուղից 4 կմ հս-ամ, Հաղարծնի վանքից 4 կմ հվ-աե, վանք տանող ճանապարհից աջ, անտառում Հ

24. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ «ՇԼՈՐԿՈՒՏ» 10-14 դդ գյուղից 3 կմ հվ, «Կեղտոտ ջրի» («Փոխլու») ձախ ափին Հ

24.1. Մատուռ 12-13 դդ. գյուղատեղիի հս մասում Հ ավերված է

24.1.1. Գերեզմանոց 12-14 դդ. Հ

24.1.1.1. Խաչքար 13 դ. Հ

24.1.1.2. Խաչքար 13 դ. Հ

24.1.1.3. Խաչքար 13-14 դդ. Հ

24.2. Գերեզմանոց 12-14 դդ. գյուղատեղիի ամ մասում Հ

25. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ «ՍՈՒԼԹԱՆ» 15-17 դդ. գյուղից 3 կմ հս-ամ, Ղալաքարից հվ, բլրակի վրա Տ տարածքում եղել է բրոնզեդարյանբնակատեղի,

ներկայումս` մելիորացված

25.1. Գերեզմանոց 15-17 դդ. Տ

25.1.1. Խաչքար Ամիրխանի 16-17 դդ. Տ վերին բեկոր

26. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ «ՔՍՆԱՋՈՒՐ» 10-15 դդ. գյուղից 3 կմ հս-աե Հ

26.1. Գերեզմանոց 10-15 դդ. Հ

26.1.1. Խաչքար 8-9

դդ. գյուղատեղիում, կամրջի ձախ կողմում Հ

26.1.2. Խաչքար 12-13 դդ. կամրջից 100 մ ամ Հ

26.1.3. Խաչքար 13-14 դդ. կամրջի ձախ կողմում Հ

26.1.4. Խաչքար 13-14 դդ. կամրջի աջ կողմում Հ

26.1.5. Խաչքար 14-15 դդ. կամրջի ձախ կողմում Տ

26.1.6. Խաչքար 14-15 դդ. կամրջի ձախ կողմում Տ

26.1.7. Խաչքար թևավոր 12-13 դդ. Հ

26.1.8. Խաչքար թևավոր 13 դ. կամրջի ձախ կողմում Հ

26.1.9. Խաչքար տեր Ովաննեսի 13 դ. Հ

27. ԴԱՄԲԱՐԱՆԱԴԱՇՏ Ք.ա. 2-1 հազ. գյուղի հս մասում Տ ավերված է

28. ԴԱՄԲԱՐԱՆԱԴԱՇՏ Ք.ա. 2-1 հազ. գյուղից 2 կմ աե, Դիլիջան-Իջևան խճուղուց աջ, Աղստև գետի աջ ափին Հ

29. ԵԿԵՂԵՑԻ 19 դ. գյուղի մեջ, «Ժամի թաղ» թաղամասում Հ

29.1. Խաչքար 13-14 դդ. ագուցված է մկրտարանի հս պատին Հ

30. ԽԱՉՔԱՐ 13 դ. գյուղի մեջ, Սարգիս Գրիգորյանի տան մոտ Հ երկատված է

31. ԽԱՉՔԱՐ 13 դ. Հաղարծնի վանքից 4 կմ աե, վանք տանող ճանապարհից ձախ Հ

32. ԽԱՉՔԱՐ ԹԵՎԱՎՈՐ (ԽԱՉՔԱՐ «ՊՈՐՏԱՎՈՐ») 1287 թ. գյուղից 4 կմ հս-ամ, Հաղարծնի վանք տանող ճանապարհի ձախ կողմում Հ պատվիրատու` Խութլուբեկ, Էլբեկ, Ջոլբեկ եղբայրներ. տեղափոխել են Պորտայալի բարձունքից 1998 թ.

33. ԽԱՉՔԱՐ «ԿՌՆԱՎՈՐ ԽԱՉ» 13 դ. գյուղից 5 կմ հս-ամ Հ

34. ԿԱՄՈՒՐՋ 19 դ. Դիլիջանի-Իջևան ճանապարհին, Հաղարծին գետի վրա, նոր կամրջի հս կողմում Տ

35. ՀՈՒՇԱՐՁԱՆ ԵՐԿՐՈՐԴ ԱՇԽԱՐՀԱՄԱՐՏՈՒՄ ԶՈՀՎԱԾՆԵՐԻՆ 1985 թ. գյուղի կենտրոնում Տ

36. ՄԱՏՈՒՌ ՍԲ ՍԱՐԳԻՍ 16 դ. «Վիրի կալեր» վայրում Հ կիսավեր է

36.1. Խաչքար 12-13

դդ. Հ ծառայում է որպես վեմքար

37. ՇԵՆՔ ԴՊՐՈՑԻ 20 դ. սկիզբ գյուղի մեջ Հ դպրոցը գործել է 1915-21 թթ., հետագայում` բնակելի տուն («Բարսեղանցտներ»)

38. ՎԱՆԱԿԱՆ ՀԱՄԱԼԻՐ ՀԱՂԱՐԾԻՆ 10-13 դդ. գյուղից 8 կմ հս-ամ, հրվանդանի վրա Հ

38.1. Գավիթ 12 դ. կից է սբ Աստվածածին եկեղեցուն ամ-ից Հ ավերված է

38.2. Գավիթ 12 դ. վերջ կից է սբ Գրիգոր եկեղեցուն ամ-ից Հ կառուցել է Իվանե Զաքարյանը, շինարարությանն աջակցել են Զաքարյանների վասալ Աթանեսը և Արտավազը

38.2.1. Խաչքար Արտավազի 12-13 դդ. եկեղեցու մուտքի մոտ Հ ստորին բեկոր` 9 տողարձանագրությամբ

38.3. Գերեզմանոց 10-15 դդ. հիմնական հուշարձանախմբից 350-500մ աե, կիսավեր մատուռի շրջակայքում Հ

38.3.1. Խաչքար 10 դ. ճանապարհից հս Հ ընկած է գետնին

38.3.2. Խաչքար 11-12 դդ. ճանապարհից հվ Հ

38.3.3. Խաչքար 12 դ. մատուռի ամ կողմում Հ ստորին բեկոր` կանգնեցված պատվանդանի վրա

38.3.4. Խաչքար 12 դ. ճանապարհից հս Հ կանգնեցված է պատվանդանի վրա

38.3.5. Խաչքար 12-13 դդ. ճանապարհից հվ Հ կանգնեցված է պատվանդանի վրա

38.3.6. Խաչքար 12-13 դդ. մատուռի ամ կողմում Հ կանգնեցված է պատվանդանի վրա

38.3.7. Խաչքար Ներսես քահանայի 1218 թ. մատուռից հս Հ արձանագիր է պատվանդանը

38.3.8. Խաչքար 1219 թ. մատուռից հս Հ կանգնեցված է պատվանդանի վրա

38.3.9. Խաչքար 13 դ. ճանապարհից հս Հ երկատված է, ընկած գետնին

38.3.10. Խաչքար 13 դ. ճանապարհից հս Հ կանգնեցված է պատվանդանի վրա, վերնամասը կոտրված է

38.3.11. Խաչքար 13 դ. մատուռից հս Հ

38.3.12. Խաչքար 13 դ. մատուռից 10 մ ամ Հ ստորին բեկոր, կանգնեցված է պատվանդանի վրա

38.3.13. Խաչքար 13-14

դդ. մատուռի մոտ Հ

38.3.14. Մատուռ 13 դ. Հ կիսավեր է,

ունի ամ-ից կից նախասրահ

38.3.14.1. Խաչքար 13 դ. ագուցված է մատուռի մուտքից աջ Հ

38.4. Եկեղեցի սբ Աստվածածին 1072 թ Հ գմբեթավոր դահլիճ, գլխավոր եկեղեցին է

38.4.1. Խաչքար 12-13 դդ. ագուցված է եկեղեցու ամ պատին, արտաքուստ Հ

38.4.2. Խաչքար 12-13 դդ. ագուցված է եկեղեցու ամ պատին, արտաքուստ Հ

38.4.3. Խաչքար 13 դ. ագուցված է եկեղեցու հվ պատին, ներքուստ Հ

38.4.4. Խաչքար 13 դ. ագուցված է եկեղեցու ամ պատին, մուտքից աջ, ներքուստ Հ

38.5. Եկեղեցի սբ Գրիգոր 10 դ. հրվանդանի աե մասում Հ գմբեթավոր սրահ

38.6. Եկեղեցի սբ Ստեփանոս 1244 թ. սբ. Գրիգոր եկեղեցուց աե Հ գմբեթավոր

38.7. Խաչքար 12-13

դդ. համալիրի աե կողմում Հ կանգնեցված է

պատվանդանի վրա

38.8. Խաչքար 12-13

դդ. հացատան մոտ Հ երկատված է

38.9. Խաչքար 12-13

դդ. սբ Ստեփանոս եկեղեցու մուտքի մոտ,արտաքուստ Հ երկատված է, կանգնեցված

պատվանդանի վրա

38.10. Խաչքար 13 դ. սբ Աստվածածին եկեղեցու հվ մուտքի մոտ, արտաքուստ Հ բարձրարվեստ

38.11. Խաչքար 13 դ. սբ Գրիգոր եկեղեցու գավթի ամ մուտքի մոտ, արտաքուստ Հ կանգնեցված է պատվանդանի վրա

38.12. Խաչքար 13 դ. սբ Գրիգոր եկեղեցու գավթի ամ մուտքի մոտ, արտաքուստ Հ

38.13. Հացատուն 13 դ. սբ Աստվածածին եկեղեցուց ամ Հ

38.14. Մատուռ 13 դ. կից է սբ Գրիգոր եկեղեցուն հս-ից Հ

38.15. Մատուռ 13 դ. հիմնական հուշարձանախմբից 300 մաե, բլրալանջին Հ

38.15.1. Խաչքար 12 դ. ագուցված է մատուռի ամ պատին, արտաքուստ Հ

38.15.2. Խաչքար 12 դ. ագուցված է մատուռի ամ պատին, արտաքուստ Հ

38.15.3. Խաչքար 12 դ. ագուցված է մատուռի ամ պատին, արտաքուստ Հ

38.15.4. Խաչքար 13 դ. մատուռի խորանում Հ արձանագիր է, ծառայում է որպես վեմքար

38.15.5. Խաչքար 13 դ. մատուռի մուտքի մոտ, ներքուստ Հ

38.15.6. Խաչքար 13 դ. մատուռի հվ պատի մոտ, արտաքուստ Հ երկատված է

38.15.7. Խաչքար 13 դ. մատուռից հվ Հ

38.15.8. Խաչքար 13 դ. մատուռից հս Հ կանգնեցված է

պատվանդանի վրա

38.15.9. Խաչքար 13 դ. մատուռի մոտ Հ կանգնեցված է

պատվանդանի վրա

38.16. Սեղանատուն 1248 թ. համալիրի ամ կողմում Հ ճարտ.` Մինաս և Գրիգորես

38.17. Տապանատուն Բագրատունիների 12-13

դդ. կից է սբ Գրիգոր եկեղեցու գավթի հվպատին Հ ավերված է, պահպանվել են հիմքերը

38.17.1. Տապանաքար Սմբատ թագավորի 12 դ. Հ արձանագիր է

38.17.2. Տապանաքար 12 դ. Հ արձանագիր է

38.18. Քարայր-կացարանների համալիր 10-13 դդ. վանքից մոտ 250 մ ամ, սար տանող ճանապարհի աջ ժայռալանջին Հ բաղկացած է մոտ 10 բնական ևարհեստական այրերից

38.18.1. Քարայր-կացարան 10-13 դդ. Հ երկհարկ

38.18.2. Քարայր-կացարան 10-13 դդ. Հ

38.18.3. Խաչքար 7 դ. քարայր-կացարանների համալիր մտնող կածանի աջ կողմում Հ

38.18.4. Խաչքար 7-8

դդ. նախորդի մոտ Հ

38.18.5. Խաչքար 13 դ. նախորդի մոտ Հ երկատված է

39. ՔԱՐԱՅՐ-ԿԱՑԱՐԱՆ 10-13 դդ. Հաղարծնի վանք տանող ճանապարհի 2.5կմ-ի վրա, ճանապարհից 300 մ աջ, անտառում Հ

10.43 ՀԱՂԹԱՆԱԿ գյուղ

1 2 3 4 5 6 7 8 9

1. ԱՄՐՈՑ Ք.ա. 2-1 հազ. գյուղից 1.5 կմ հս, «Սանգյառ» վայրում Հ պահպանվել են պարսպի չնչին մնացորդներ

2. ԴԱՄԲԱՐԱՆԱԴԱՇՏ Ք.ա. 2-1 հազ. գյուղից 1 կմ հվ, Այրում-Հաղթանակ ճանապարհի աջ եզրին Հ ավերվել է մայրուղու շինարարության ժամանակ

3. ՀՈՒՇԱՂԲՅՈՒՐ ԵՐԿՐՈՐԴ ԱՇԽԱՐՀԱՄԱՐՏՈՒՄ ԶՈՀՎԱԾՆԵՐԻՆ 1965 թ. գյուղի մեջ Տ

10.44 ՀՈՎՔ գյուղ

1 2 3 4 5 6 7 8 9

1. ԱՄՐՈՑ միջնա-դար գյուղի հվ-ամ կողմում Տ ավերված է

2. ԳԵՐԵԶՄԱՆՈՑ 12-14 դդ. գյուղից մոտ 2 կմ ամ, անտառում, զույգ մատուռների ամ կողմում Տ

2.1. Մատուռ «Սուրբ» կամ «Խաչ» 12-13 դդ. Տ

2.2. Մատուռ «Սուրբ» կամ «Խաչ» 12-13 դդ. Տ

3. ԽԱՉՔԱՐ 14 դ. գյուղի մեջ,

Հ. Հայրապետյանի տան բակում Տ

4. ԽԱՉՔԱՐԵՐ 12-14 դդ. գյուղի մեջ Տ

5. ՄԱՏՈՒՌ 13-14 դդ. գյուղի դիմաց, գետի մյուս ափին,

ճանապարհից 3-4 կմ հվ-աե, անտառում Տ

10.45 ՄՈՍԵՍԳԵՂ գյուղ

1 2 3 4 5 6 7 8 9

1. ԱՄՐՈՑ «ԿՐԵԽԱՆՑ ԲԼՈՒՐ» Ք.ա. 2 հազ. գյուղի հս-ամ եզրին Հ

2. ԳԵՐԵԶՄԱՆՈՑ 10-14 դդ. գյուղից 1 կմ հվ, «Թզնուտ բալան» («Գյուլլուք») վայրում, դաշտամիջյան ճանապարհի եզրին Տ

2.1. Խաչքար 10 դ. Հ

2.2. Խաչքար 10-11 դդ. Հ

3. ԳԵՐԵԶՄԱՆՈՑ 13-15 դդ.,

20 դ. գյուղից 300 մ հվ, Արցախի ազատամարտիկներին նվիրված հուշարձանի մոտ Տ

4. ԳԵՐԵԶՄԱՆՈՑ միջնադար,

19-20 դդ. գյուղի մեջ Տ

5. ԳԵՐԵԶՄԱՆՈՑ 19-20 դդ. գյուղի ամ մասում Տ

6. ԳԵՐԵԶՄԱՆՈՑ 19-20 դդ. գյուղի հվ-աե մասում Տ

7. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ «ՀԻՆ ՄՈՎՍԵՍ» 14-17 դդ. գյուղից 1.5-2 կմ հվ Հ ավերված է

7.1. Գերեզմանոց 14-17 դդ. Հ ավերված է

7.2. Եկեղեցի սբ Գևորգ 15 դ. պարարտանյութերի դաշտային պահեստի մոտ Հ պահպանվել է

խորանի հատվածը

8. ԵԿԵՂԵՑԻ 12-13 դդ. գյուղից 1.5 կմ հվ-ամ, անտառի մեջ, թեք բլրալանջին Հ միանավ սրահ, կիսավեր է

8.1. Գերեզմանոց 12-13 դդ. եկեղեցու շրջակայքում Հ ավերված է

9. ԽԱՉՔԱՐ 12-13 դդ. գյուղից 1 կմ հվ, ֆերմաներ տանող հանդամիջյան ճանապարհի աջ կողմում, բլրակի վրա Հ

10. ԽԱՉՔԱՐ «ԶՈՒԼԱԼԻ» 12-13 դդ. գյուղից 3 կմ ամ, Պառավաքար տանող ասֆալտապատ ճանապարհի աջ եզրին Հ հենած է ճամփեզրյա

սյանը, վերին աջ

հատվածը կոտրված է

11. ՀՈՒՇԱՂԲՅՈՒՐ 1962 թ. գյուղի մեջ Տ

12. ՀՈՒՇԱՂԲՅՈՒՐ 1960-ական թթ. գյուղի մեջ Տ

13. ՀՈՒՇԱՐՁԱՆ ԱՐՑԱԽԻ ԱԶԱՏԱՄԱՐՏԻԿՆԵՐԻՆ գյուղից 300 մ հվ, 13-15 դդ. գերեզմանոցից աե Տ

14. ՀՈՒՇԱՐՁԱՆ ԵՐԿՐՈՐԴ ԱՇԽԱՐՀԱՄԱՐՏՈՒՄ ԶՈՀՎԱԾՆԵՐԻՆ 1985-86 թթ. գյուղի մեջ Հ

15. ՄԱՏՈՒՌ 12-13 դդ. գյուղից 3 կմ ամ, Պառավաքար տանող ասֆալտապատ ճանապարհի աջ կողմում, սարի վրա Հ

հնավայրի տարածքում երբևէ եղած 3 մատուռներից փոքրիշատե պահպանվածն է, մյուս երկուսը հիմնովին ավերված են

15.1. Գավիթ 12-13 դդ. կից է մատուռին ամ-ից Հ ավերված է

15.2. Գերեզմանոց 12-13 դդ. մատուռից մոտ 50 մ աե Հ

15.2.1. Խաչքար 12-13 դդ. մատուռի մոտ Հ մարդու պատկերաքանդակով, կանգնեցված է գետնի վրա

15.2.2. Խաչքար 13 դ. մատուռից մոտ 150 մ աե Հ տեղահանված է, երկատված, վերին աջ անկյունը կոտրված է

16. ՔԱՐԱՅՐ-ԿԱՑԱՐԱՆ «ԾԱԿ ՔԱՐ» միջնադար գյուղից 3 կմ աե Հ

17. ՔԱՐԱՅՐ-ԿԱՑԱՐԱՆՆԵՐԻ ՀԱՄԱԼԻՐ միջնադար գյուղից 2 կմ հվ-ամ Հ

18. ԽԱՉՔԱՐ 13 դ. գյուղի մեջ, նորակառույց եկեղեցու հս կողմում գտնվող ավերված եկեղեցու հս պատի որմնասյան վրա տեղադրված Հ ստորին մասից կոտրված

19. ԽԱՉՔԱՐ 13 դ. գյուղի մեջ, նույն ավերված եկեղեցու հս պատին՝ մկրտարանի խորշում ագուցված Հ տեղադրելիս վերևից և ներքևից կտրել են

(10.45-րդ բաժինը լրաց. 14.08.25 N 1151-Ն)

10.46 ՆԱՎՈՒՐ գյուղ

1 2 3 4 5 6 7 8 9

1. ԱՄՐՈՑ «ԴԱՇՏԻ» Ք.ա. 1 հազ. գյուղից 3 կմ հվ-ամ, Նավուր – Ճամբարակ ճանապարհից ձախ Հ

2. ԱՄՐՈՑ «ԿԵՌ ՔԱՐ» Ք.ա. 1 հազ. գյուղից 7 կմ ամ Հ

3. ԱՄՐՈՑ «ՍԸՌՏՆԵՐ» Ք.ա.

6-4 դդ. գյուղից 6 կմ աե Հ

4. ԱՄՐՈՑ «ՏԱՆՁՈՒՏ» Ք.ա. 1 հազ. 1-ին կես գյուղից 5 կմ հվ, բլրի վրա Հ

5. ԱՄՐՈՑ «ՑԻՑ ՔԱՐ» («ԲԵՐԴԻ ԳԼՈՒԽ») Ք.ա. 1 հազ. գյուղի հվ մասում Հ

6. ԱՄՐՈՑ «ՔԱՐԻ ԳԼՈՒԽ» Ք.ա. 2-1 հազ. գյուղից 4 կմ հս-ամ, Նավուր-Իջևան ճանապարհի ձախ կողմում Հ

6.1. Դամբարանադաշտ Ք.ա. 2-1 հազ. ամրոցի ամ լանջին Հ տարածքում առկա են նաև միջնադարյան թաղումներ

6.2. Մենհիրներ Ք.ա. 2-1 հազ. Հ

7. ԳԵՐԵԶՄԱՆՈՑ 9-11 դդ.,

18-20 դդ. գյուղի հս-աե եզրին, Բերդ տանող ճանապարհից աջ Տ գործող է

8. ԳԵՐԵԶՄԱՆՈՑ 10-13 դդ. գյուղից 3.5 կմ հվ, «Տանձուտ» գյուղատեղիից 1.5 կմ աե, անտառի «Ստեփաններ» բացատում Տ ավերված է

8.1. Խաչքար 10-11 դդ. Տ ընկած է գետնին

8.2. Խաչքար 13 դ. Տ ընկած է գետնին

8.3. Խաչքար 14 դ. Տ կանգնեցված է գետնի վրա

9. ԳԵՐԵԶՄԱՆՈՑ միջնադար գյուղի մեջ, հանրախանութի մոտ, տնամերձ հողամասում Տ կիսավեր է

10. ԳԵՐԵԶՄԱՆՈՑ միջնադար գյուղից 5.7 կմ հս-ամ, Նավուր-Իջևան ճանապարհից ձախ, «Փաշիկ» («Փուշիկ») վայրում Տ

10.1. Խաչքար 9-10 դդ. Տ

10.2. Խաչքար 9-10 դդ. Տ

10.3. Խաչքար 14-15 դդ. Տ

11. ԳԵՐԵԶՄԱՆՈՑ միջնադար գյուղից մոտ 6 կմ հս-ամ, Իջևան տանող ճանապարհից աջ, «Խաչաղբյուր» («Խաչբուլաղ») հանդամասում Տ վարելահողերով տարածքը բաժանված է երկու մասի

12. ԳԵՐԵԶՄԱՆՈՑ 19-20 դդ. գյուղի մեջ, փոստատնից ոչ հեռու Տ

13. ԳԵՐԵԶՄԱՆՈՑ 19-20 դդ. գյուղի հս եզրին Տ գործող է

14. ԳԵՐԵԶՄԱՆՈՑ 19-20 դդ. գյուղի մեջ, գյուղապետարանի շենքից 150-200 մ հեռու Տ

15. ԳԵՐԵԶՄԱՆՈՑ «ՅՈԹ ԱՂԲՈՐ» միջնադար գյուղից 5 կմ հս-ամ, Իջևան տանող ճանապարհի մոտ, անտառում Տ

16. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ «ՏԱՆՁՈՒՏ» միջնադար գյուղից 3.5 կմ հվ, Տավուշ գետի ձախակողմյան վտակի ձորեզրին, անտառում Տ ավերված է

16.1. Գերեզմանոց միջնադար գյուղատեղիի հս մասում Տ

17. ԵԿԵՂԵՑԻ 11-12 դդ. գյուղից 5 կմ հս-ամ, Հախում գետի ձախափնյակում, անտառապատ լանջին, «Խաչաղբյուր» («Խաչբուլաղ») հանդամասում Հ

17.1. Գերեզմանոց 11-15 դդ. եկեղեցուց հվ և աե Հ

17.1.1. Խաչքար 11 դ. եկեղեցուց 2 մ հս Տ ընկած է գետնին

17.2. Խաչքար 13 դ. ագուցված է եկեղեցու ամ պատուհանի մեջ Հ

17.3. Խաչքար 13 դ. ագուցված է եկեղեցու աե պատուհանի մեջ Հ

18. ԵԿԵՂԵՑԻ 12-13 դդ. գյուղից 7 կմ ամ, անտառում, Իջևան տանող ճանապարհից ձախ, «Քոչարանց գոմեր» վայրում Հ հվ պատին պահպանվել են որմնանկարի մնացորդներ

18.1. Գերեզմանոց միջնադար եկեղեցու շրջակայքում Հ

19. ԵԿԵՂԵՑԻ ՍԲ ԱՍՏՎԱԾԱԾԻՆ 16 դ.,

վերակառ. 19 դ. գյուղի մեջ, մշակույթի տնից քիչ հեռու Հ պահպանվել են հս պատի ստորին շարքերը

19.1. Խաչքար 15 դ. ագուցված է եկեղեցու հս պատին՝ մկրտարանի խորշում Հ

19.2. Խաչքար 15 դ. նախորդի կողքին Հ

19.3. Խաչքար 16-17 դդ. եկեղեցու մոտ Հ կազմող` Առաքել

20. ԵԿԵՂԵՑԻ «ԹՐՓԿԻ ՎԱՆՔ» 12-13 դդ. գյուղից 6 կմ հս-ամ, անտառի բացատում Տ

20.1. Գերեզմանոց միջնադար եկեղեցու շրջակայքում Տ

21. ԽԱՉՔԱՐ 12 դ. գյուղից 6 կմ ամ, Նավուր-Իջևան ճանապարհից ձախ, «Խաչաղբյուր» հանդամասի ամ եզրին Հ վերին աջ անկյունը կոտրված է, հենած է քարաբեկորի, բերվել է Շխմուրադի վանքից

22. ԿԱՄՈՒՐՋ «ՔԱՐԱԿԱՐՄՈՒՆՋ» 19 դ. վերջ 20 դ. սկիզբ գյուղից 5 կմ հս-ամ, Հախում գետի վրա, Իջևան տանող ճանապարհին Տ

23. ՀՈՒՇԱՐՁԱՆ ԵՐԿՐՈՐԴ ԱՇԽԱՐՀԱՄԱՐՏՈՒՄ ԶՈՀՎԱԾՆԵՐԻՆ 1982 թ. գյուղ մտնող ճանապարհի ձախ եզրին, բարձունքի վրա Տ

24. ՀՈՒՇԱՐՁԱՆ ԶՈՐԱՎԱՐ ԱՆԴՐԱՆԻԿԻՆ 2002 թ. Նավուր-Իծաքար ճանապարհին, բարձունքի վրա Հ

24.1. Խաչքար ազատամարտիկ Մուշեղին 1990-ական թթ. վերջ Տ

10.47 ՆԵՐՔԻՆ ԿԱՐՄԻՐ ԱՂԲՅՈՒՐ գյուղ

1 2 3 4 5 6 7 8 9

1. ԳԵՐԵԶՄԱՆՈՑ 10-13 դդ. գյուղից 1.5 կմ հս, «Լազգու քար» վայրում, Ադրբեջան տանող դաշտամիջյան ճանապարհի աջ կողմում Հ կիսավեր է

1.1. Խաչքար 10 դ. Հ

1.2. Խաչքար 10 դ. Հ

1.3. Խաչքար 13դ. Հ հենած է մի ծառի

2. ԳԵՐԵԶՄԱՆՈՑ 10-15

դդ. գյուղից 0.3 կմ հս-աե, «Մանդուռ» («Մանդուռի խաչ») վայրում Հ կիսավեր է

3. ԳԵՐԵԶՄԱՆՈՑ 13-17

դդ. գյուղից 5 կմ հս-ամ, «Իծաքար» վայրում Հ

3.1. Խաչքար թևավոր 13 դ. Հ արձանագիր է, մասնատված

4. ԳԵՐԵԶՄԱՆՈՑ 16-20

դդ. գյուղի հս եզրին Հ գործող է

4.1. Խաչքար 17 դ. Հ կանգնեցված է գետնի վրա

5. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ «ՇԵՆԱՏԵՂԵՐ» 10-15

դդ. գյուղից 1.5 կմ հվ-ամ, բլրի վրա Հ ավերված է

5.1. Գերեզմանոց 12-17

դդ. Հ

5.1.1. Խաչքար 12 դ. Հ հենած է քարի

5.1.2. Խաչքար 13 դ. Հ ընկած է գետնին

5.1.3. Խաչքար 13 դ. Հ ընկած է գետնին, ստորին ձախ անկյունը կոտրված է

6. ԵԿԵՂԵՑԻ 19 դ. գյուղի մեջ Հ

6.1. Գերեզմանոց 17-19

դդ. եկեղեցու շրջակայքում Հ կիսավեր է

6.1.1. Խաչքար 1651 թ. Հ կանգնեցված է գետնի վրա

7. ԽԱՉՔԱՐ 12 դ. գյուղից 1.5 կմ հվ-ամ, «Շենատեղեր» հանդամասից 300 մ ամ Հ ընկած է գետնին

8. ԽԱՉՔԱՐ 13 դ. գյուղից 1.5 կմ հս-ամ, Պառավաքար տանող ճանապարհի աջ կողմում Հ կանգնեցված է գետնի վրա

9. ՀՈՒՇԱՂԲՅՈՒՐ 1961 թ. գյուղի մեջ Տ

10. ՀՈՒՇԱՐՁԱՆ ԵՐԿՐՈՐԴ ԱՇԽԱՐՀԱՄԱՐՏՈՒՄ ԶՈՀՎԱԾՆԵՐԻՆ 1967 թ. գյուղի մեջ Հ

10.48 ՆՈՐԱՇԵՆ գյուղ

1 2 3 4 5 6 7 8 9

1. ԱՄՐՈՑ Ք.ա. 2-1 հազ. գյուղից 1 կմ հվ-ամ, «Մասմալյար» («Մասմալլու») վայրում Հ պատերը պահպանվել են 2 մ բարձրությամբ

1.1. Դամբարանադաշտ «Խուրջին հողեր» Ք.ա. 2-1 հազ. ամրոցից 700 մ աե Հ

2. ԱՄՐՈՑ «ԱՐԾՎԱԲԵՐԴ» Ք.ա 1 հազ. գյուղից 30 կմ հվ, «Սև լեռ» ամրոցից ամառային արոտավայրեր տանող ճանապարհի 10-րդ կմ-ի վրա Հ

3. ԱՄՐՈՑ «ՁՈՐԱԲԵՐԴ» Ք.ա. 2-1 հազ. գյուղից 12 կմ հվ, սար տանող ճանապարհի աջ կողմում, «Չխուրի թալա» վայրում Հ

4. ԱՄՐՈՑ «ՆՈՐԱՇԵՆ» Ք.ա. 7-5 դդ. Նորաշեն և Վ. Կարմիր Աղբյուր գյուղերի միջև Հ

4.1. Դամբարանադաշտ Ք.ա. 2-1 հազ. Հ

5. ԱՄՐՈՑ «ՍԵՎ ԼԵՌ» Ք.ա. 2 հազ. գյուղից 20 կմ հվ, ամառային արոտավայրեր տանող ճանապարհից ձախ, բարձր սարի գագաթին Հ

6. ԱՄՐՈՑ-ԴԱՄԲԱՐԱՆԱԲԼՈՒՐ «ՊԻԼՈՒՐ ՊԱՏ» («ՊԻԼՈՒՐ ՊԻԹ») Ք.ա. 2 հազ. գյուղի հվ եզրին Հ

7. ԳԵՐԵԶՄԱՆՈՑ 19-20 դդ. գյուղից հվ-ամ Տ

8. ԳԵՐԵԶՄԱՆՈՑ միջնադար,

19-20 դդ. գյուղի հս մասում, Մոսեսգյուղ տանող ճանապարհի ձախ կողմում Տ

9. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ 15-19 դդ. գյուղից 11-11.5 կմ հվ Հ

9.1. Գերեզմանոց 15-19 դդ. Հ

9.2. Մատուռ ուշ միջնադար Հ

10. ԴԱՄԲԱՐԱՆԱԴԱՇՏ Ք.ա. 2-1 հազ. գյուղից 3 կմ հվ-ամ, սար տանող ճանապարհի աջ կողմում, անասնապահական համալիրի մոտ, «Ճգնավոր» վայրում Հ

11. ՀՈՒՇԱՐՁԱՆ ԵՐԿՐՈՐԴ ԱՇԽԱՐՀԱՄԱՐՏՈՒՄ ԶՈՀՎԱԾՆԵՐԻՆ 1950-ական թթ. գյուղի հվ եզրին Տ

12. ՍՐԲԱՏԵՂԻ «ԽԱՉ» միջնադար գյուղից 0.5 կմ հս, Մոսեսգյուղ տանող ճանապարհի աջ կողմում Տ ցանկապատված տարածքում մեկտեղված են 12-13 դդ. խաչքարաբեկորներ և մեկ պարզունակ խաչքար

10.49 ՈՍԿԵՊԱՐ գյուղ (սահմանամերձ)

1 2 3 4 5 6 7 8 9

1. ԱՄՐՈՑ 6-7 դդ. գյուղի եզրին, «Քյազիմ-քյորփի» վայրում Հ

2. ԱՄՐՈՑ 10-13 դդ. գյուղւց 6 կմ ամ, «Ղալաքենդ» վայրում Հ կիսավեր է.

կա կարծիք, որ պատմական

Գագա բերդն է

3. ԱՄՐՈՑ 10-14 դդ. գյուղից 3 կմ հվ-ամ Հ հայտնի է «Ջորու կամուրջ» անվամբ

4. ԱՄՐՈՑ «ԿՈՌԱԲԵՐԴ» 10-13 դդ. գյուղից 3 կմ հս Հ կյիսավեր է

5. ԱՄՐՈՑ «ՇԱՔԱՐԱԲԵՐԴ» Ք.ա. 2-1 հազ. Ոսկեպար-Իջևան ճանապարհի եզրին Հ այլ անվանում` «Շաքարղալա»

6. ԳԵՐԵԶՄԱՆՈՑ 19 դ. գյուղի մեջ Տ

7. ԳԵՐԵԶՄԱՆՈՑ 19 դ. գյուղի հս-աե մասում Տ

8. ԳԵՐԵԶՄԱՆՈՑ 19-20 դդ. գյուղի մեջ Տ

9. ԵԿԵՂԵՑԻ «ԱՆՏԱՌԱՄՈՒՏԻ» ուշ միջնադար գյուղ հվ-ամ մասում Տ պահպանվել է խորանի հատվածը

10. ԵԿԵՂԵՑԻ ՍԲ ԱՍՏՎԱԾԱԾԻՆ 7 դ. գյուղից 1 կմ հս-աե, Ոսկեպար գետակի ձախ կողմում, բլրալանջին Հ կենտրոնագմբեթ, խաչաձև

11. ԿԱՄՈՒՐՋ ուշ միջնադար գյուղի մեջ, Ոսկեպար գետակի վրա Տ երկթռիչք, պահպանվել են հս և կենտրոնական խելերը

12. ԿԱՄՈՒՐՋ «ՋՈՐՈՒ» 8 դ. գյուղից 4 կմ ամ Հ

13. ՀՈՒՇԱՂԲՅՈՒՐ ԵՐԿՐՈՐԴ ԱՇԽԱՐՀԱՄԱՐՏՈՒՄ ԶՈՀՎԱԾՆԵՐԻՆ 1983 թ. գյուղի մեջ Տ

14. ՀՈՒՇԱՐՁԱՆ ԵՐԿՐՈՐԴ ԱՇԽԱՐՀԱՄԱՐՏՈՒՄ ԶՈՀՎԱԾՆԵՐԻՆ 1978 թ. գյուղի աե մասում Հ

10.50 ՈՍԿԵՎԱՆ գյուղ

1 2 3 4 5 6 7 8 9

1. ԵԿԵՂԵՑԻ ՍԲ ԳԱՅԱՆԵ վերականգն. 2003 թ. գյուղի մեջ Տ վերանվանվել է 2003 թ.

10.51 ՉԻՆԱՐԻ գյուղ

1 2 3 4 5 6 7 8 9

1. ԱՄՐՈՑ «ԱԶԱՏԱՎԱՆ»

(«ԲԵՐԴԱՂ») Ք.ա. 2-1 հազ. գյուղից 1.5 կմ հս, «Ազատավան» անասնապահական ֆերմայի մոտ, եռանկյունաձև հրվանդանի վրա Հ

2. ԳԵՐԵԶՄԱՆՈՑ 13-15

դդ. գյուղի հս-աե կողմում Տ

3. ԴԱՄԲԱՐԱՆԱԴԱՇՏ Ք.ա. 2-1 հազ. գյուղից 500 մ աե Հ

4. ԴԱՄԲԱՐԱՆԱԴԱՇՏ Ք.ա. 2-1 հազ. գյուղից 2 կմ հս-աե, հայ-ադրբեջանական սահմանի մոտ Հ ավերված է

5. ԽԱՉՔԱՐ 1181 թ. գյուղի մշակույթի տանը Հ մարդու պատկերաքանդակով

6. ԽԱՉՔԱՐ 13-14

դդ. գյուղի հս-աե եզրին, «Խաչի թումբ» բլրակի վրա Հ

7. ՀՈՒՇԱՐՁԱՆ ԵՐԿՐՈՐԴ ԱՇԽԱՐՀԱՄԱՐՏՈՒՄ ԶՈՀՎԱԾՆԵՐԻՆ 1980 թ. գյուղի ամ եզրին Տ

8. ՀՈՒՇԱՐՁԱՆ ՍՏ. ՇԱՀՈՒՄՅԱՆԻՆ 1977 թ. գյուղի մեջ, մշակույթի տան դիմաց Հ

9. ՎԱՆԱԿԱՆ ՀԱՄԱԼԻՐ ԽՈՐԱՆԱՇԱՏ 13 դ. գյուղից 2.5 կմ հս-աե, անտառապատ սարի արևմտահայաց լանջին Հ

9.1. Գավիթ 1211-1222 թթ. կից է սբ Աստվածածին եկեղեցուն ամ-ից Հ

9.1.1. Խաչքար 1253 թ. ագուցված է գավթի ամ ճակատին, մուտքից վերև Հ

9.1.2. Խաչքար 13 դ. նախորդի մոտ Հ արձանագիր է

9.1.3. Խաչքար 13 դ. նախորդի մոտ Հ արձանագիր է

9.2. Գերեզմանոց 13-17

դդ. հիմնական հուշարձանախմբի շուրջը Հ կիսավեր է

9.2.1. Խաչքար 13 դ. Հ տեղահանված է, երեք խաչքարերից աջակողմյանն է

9.2.2. Խաչքար 13 դ. Հ տեղահանված է, երեք խաչքարերից ձախակողմյանն է

9.2.3. Խաչքար Խուդանիկի 13 դ. Հ տեղահանված, երեք խաչքարերից կենտրոնականն է

9.2.4. Խաչքար Վանական Վարդապետի 1251 թ. Հ թևավոր խաչքար է

9.3. Եկեղեցի սբ Աստվածածին 1211 թ. Հ գմբեթավոր դահլիճ

9.4. Մատուռ 12-13

դդ. հիմնական հուշարձանախմբից 300-350 մ աե Հ կիսավեր է

9.4.1. Գերեզմանոց 12-13

դդ. մատուռի շուրջը Հ կիսավեր է

9.5. Մատուռ 13 դ. հիմնական հուշարձանախմբից 500 մ աե Հ կիսավեր է

9.5.1. Գերեզմանոց 13 դ. մատուռի շուրջը Հ ավերված է

9.5.1.1. Խաչքար 13 դ. գերեզմանոցում Հ տեղահանված է

9.5.1.2. Խաչքար թևավոր 13 դ. գերեզմանոցում Հ արձանագիր է

9.6. Մատուռ սբ Կիրակի 13 դ. սբ Աստվածածին եկեղեցուց հվ Հ

10. ՏԱՃԱՐ «ՍԱԼՔԱՐԻ» Ք.ա. 6-5 դդ. գյուղի հվ-ամ եզրին, նույնանուն բլրի վրա Հ

10.52 ՉԻՆՉԻՆ գյուղ

1 2 3 4 5 6 7 8 9

1. ԱՄՐՈՑ Ք.ա. 1 հազ. գյուղից 1 կմ հս-ամ, «Աղնախ» վայրում Հ

2. ԱՄՐՈՑ «ԲԵՐԴԱՔԱՐ» Ք.ա. 6-4 դդ. գյուղից 1.5 կմ հս-ամ, ժայռոտ հրվանդանի վրա, «Սղնախ» վայրում Հ

3. ԳԵՐԵԶՄԱՆՈՑ 10-13 դդ. գյուղից 2 կմ հս, «Կալերի ղաշ» վայրում, կամրջի մոտ Հ

4. ԳԵՐԵԶՄԱՆՈՑ 12-15 դդ. գյուղից 2 կմ հվ-ամ, գոմերի մոտ Հ

4.1. Խաչքար 12-13 դդ. Հ մասնատված է, ընկած է գետնին

4.2. Խաչքար 13-14 դդ. Հ գերեզմանոցի միակ ամբողջական խաչքարն է

5. ԳԵՐԵԶՄԱՆՈՑ 12-20 դդ. գյուղի հս-աե եզրին Հ գործող է

5.1. Խաչքար 13 դ. Հ

5.2. Խաչքար 13 դ. Հ վերնամասը կոտրված է

5.3. Խաչքար 15-16 դդ. Հ

5.4. Խաչքար 16 դ. Հ

6. ԳԵՐԵԶՄԱՆՈՑ «ԿԱՂՆԻ ԽԱՉ» գյուղից 1 կմ հվ, անտառում Հ կիսավեր է

6.1. Խաչքար 13 դ. Հ ընկած է, վերնամասը՝ կոտրված

6.2. Խաչքար 13 դ. Հ ընկած է

6.3. Խաչքար 13 դ. Հ կիսագետնաթաղ է

7. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ 10-16 դդ. գյուղի հվ-ամ եզրի սարալանջին Հ ավերված է

7.1. Գերեզմանոց 10-16 դդ. Հ ավերված է

7.1.1. Խաչքար 10 դ. Հ պարզունակ է, ընկած է գետնին

7.1.2. Խաչքար 10-11 դդ. Հ կիսագետնաթաղ է

7.1.3. Խաչքար 14-15 դդ. Հ

7.2. Մատուռ 14-15 դդ. Հ կիսավեր է, քանդված է ծածկը

8. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ 12-17 դդ. գյուղից 4-5 կմ հվ-ամ Հ

8.1. Գերեզմանոց 12-17 դդ. Հ

8.1.1. Խաչքար 12-13 դ. Հ պահպանվել է արձանագիր քիվը

8.2. Եկեղեցի Կապտավանք 12 դ. Հ

8.2.1. Խաչքար 13 դ. եկեղեցու հվ մուտքի մոտ, ներքուստ Տ ընկած է գետնին

9. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ «ԲՐՏԱՆՈՑ» («ՊՐՏԱՆՈՑ») 12-15 դդ. գյուղից 3 կմ ամ Հ ավերված է

9.1. Գերեզմանոց 12-15 դդ. գյուղատեղիում, բլրալանջին Հ կիսավեր է

9.1.1. Խաչքար 12-13 դդ. մատուռից 50 մ հվ Հ

9.1.2. Խաչքար 12-13 դդ. մատուռից ամ Հ

9.1.3. Խաչքար 13 դ. մատուռի մուտքից աջ Հ երկատված է

9.1.4. Խաչքար 13-14 դդ. մատուռից 10 մ հվ Հ

9.1.5. Խաչքար թևավոր 12-13 դդ. մատուռից 7 մ հվ Հ ձախ խաչաթևը կոտրված է

9.2. Մատուռ 12-13 դդ. գյուղատեղիում Հ քանդված են տանիքը, ամ պատի մի մասը

10. ԽԱՉՔԱՐ 13 դ. գյուղի մեջ, Հ. Հարությունյանի տան մոտ Հ արձանագիր է, երկատված

11. ԽԱՉՔԱՐ 13 դ. գյուղի հս-աե գերեզմանոցից 600 մ հեռու, կաղնու ծառի տակ Տ

12. ԽԱՉՔԱՐ 13 դ. գյուղից 2 կմ հվ-ամ, «Ղուզան ուրթ» վայրում Տ կոտրված է, գլխիվայր խրված է գետնի մեջ

13. ՀՈՒՇԱՂԲՅՈՒՐ գյուղի հս մաում Տ

14. ՀՈՒՇԱՂԲՅՈՒՐ գյուղի կենտրոնում Տ

15. ՀՈՒՇԱՂԲՅՈՒՐ ՀԱՅԱՍՏԱՆՈՒՄ ԽՈՐՀՐԴԱՅԻՆ ԻՇԽԱՆՈՒԹՅԱՆ ՀԱՍՏԱՏՄԱՆ 40-ԱՄՅԱԿԻՆ 1960 թ. գյուղի հս-ամ եզրին Տ հեղ.՝

Գր. Կիրակոսյան

16. ՀՈՒՇԱՐՁԱՆ ԵՐԿՐՈՐԴ ԱՇԽԱՐՀԱՄԱՐՏՈՒՄ ԶՈՀՎԱԾՆԵՐԻՆ 1970 թ. գյուղի կենտրոնում Հ

10.53 ՉՈՐԱԹԱՆ գյուղ

1 2 3 4 5 6 7 8 9

1. ԱՄՐՈՑ «ՏԱՎՐԻ ՊԱՇ» («ԹՈՎՐԻ ՊԱՇ») Ք.ա. 6-5 դդ. գյուղից 1 կմ հս-աե, «Ներքին շեն» անասնապահական ձմեռանոցներից 1 կմ հս-աե, Ախնջի գետի ափին Հ

2. ԳԵՐԵԶՄԱՆՈՑ 12-20 դդ. գյուղի հվ-ամ եզրին Տ կիսավեր է

2.1. Խաչքար 14-15 դդ. Տ ընկած է գետնին

3. ԳԵՐԵԶՄԱՆՈՑ 14-20 դդ. գյուղի մեջ Հ

3.1. Խաչքար 14-15 դդ. Հ

3.2. Խաչքար 14-15 դդ. Հ

4. ԳԵՐԵԶՄԱՆՈՑ միջնադար գյուղից 5 կմ հս-աե, «Ներքին շեն» ֆերմա տանող ճանապարհի աջ կողմում, «Գերեզմանուտի բաշ» վայրում Տ ավերվել է խրամատներ փորելու պառճառով

5. ԴԱՄԲԱՐԱՆԱԴԱՇՏ «ԲՐԴԱՂ» Ք.ա. 1 հազ. գյուղից 1 կմ հս-աե, «Ներքին շեն» ֆերմա տանող ճանապարհի աջ կողմում Հ

6. ԴԱՄԲԱՐԱՆԱԴԱՇՏ «ՆԵՐՔԻՆ ՇԵՆ» Ք.ա. 1 հազ. սկիզբ գյուղից 4 կմ ամ Հ ավերված է, տարածքում այգիներ են

7. ԵԿԵՂԵՑԻ 1683 թ. գյուղի մեջ Հ կառուցել է Խորանաշատի եպիսկոպոս Հովհաննեսը

7.1. Խաչքար 1194 թ. ագուցված է եկեղեցու ամ պատին, մուտքից հվ Հ

8. ՀՈՒՇԱՐՁԱՆ ԵՐԿՐՈՐԴ ԱՇԽԱՐՀԱՄԱՐՏՈՒՄ ԶՈՀՎԱԾՆԵՐԻՆ 1970-ական թթ. գյուղի հվ-ամ եզրին, գերեզմանոցի մոտ Հ

10.54 ՊԱՌԱՎԱՔԱՐ գյուղ

1 2 3 4 5 6 7 8 9

1. ԱՂԲՅՈՒՐ 20 դ. սկիզբ գյուղի հվ մասում, ճանապարհի մոտ Տ

2. ԱՄՐՈՑ «ՕՁԱՔԱՐ» 10-16 դդ. գյուղից 1. 5 կմ ամ,

«Օձաքար» («Ցից քար») ժայռի գագաթին Հ կիսավեր է

2.1. Գերեզմանոց 10-16 դդ. գագաթի հս-ամ ստորոտին, մատուռի շուրջը Հ

2.2. Գերեզմանոց միջնադար ամրոցից 150 մ հվ-ամ, Իջևան տանող ավտոճանապարհի ձախ եզրին Տ փոքր և ավերված գերեզմանոց է

2.3. Մատուռ 13 դ. Հ կիսավեր է

3. ԳԵՐԵԶՄԱՆՈՑ 10-18 դդ. գյուղի հվ-ամ եզրին Հ

3.1. Խաչքար 17 դ. Հ արձանագիր է

3.2. Խաչքար 17 դ. Հ կանգնեցված է գլխիվայր

3.3. Խաչքար 17 դ. Հ արձանագիր է, երկատված

3.4. Խաչքար 17 դ. Հ պահպանվել է արձանագիր վերին բեկորը

4. ԳԵՐԵԶՄԱՆՈՑ 12-13 դդ. գյուղից 5.5 կմ աե Հ

5. ԳԵՐԵԶՄԱՆՈՑ 13 դ. գյուղից 4 կմ աե, ճանապարհի եզրին Հ

6. ԳԵՐԵԶՄԱՆՈՑ միջնադար – 20 դ. գյուղի հս - ամ եզրին Տ

7. ԳԵՐԵԶՄԱՆՈՑ 19-20 դդ. գյուղից 1.5 կմ աե, խաղողի այգիների տարածքում Տ

8. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ 10-17 դդ. գյուղից 2 - 2.5 կմ հվ-աե, Հախում գետի աջափնյակում, անտառոտ ձորալանջին, «Բեխուտ» («Ղոնաղ գյորմազ») վայրում Հ

8.1. Գերեզմանոց 10-17 դդ. գյուղատեղիի հվ մասում, ձորալանջին Հ

8.1.1. Խաչքար 10-11 դ. Հ արձանագիր է, տեղահանված

8.2. Գերեզմանոց միջնադար գյուղատեղիի ամ մասում Տ

8.3. Խաչքար 17 դ. Հ կազմող` Խաչատուր

8.4. Խաչքար 12-13 դդ. գյուղատեղիի հվ մասում Տ ստորին բեկոր

9. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ «ՀԱՅԻ ԹԱԼԱ» («ՀԱՅԻ ԹԱԹԼՈՒ») 13-20 դդ. գյուղից 3 կմ աե Հ

9.1. Գերեզմանոց 13-20 դդ. գյուղատեղիում, Հախում գետի աջափնյա բլրալանջին, եկեղեցուց հվ և աե Հ

9.2. Գերեզմանոց 19-20 դդ. Հ վարելահողերով բաժանված է երկու մասի

9.3. Եկեղեցի սբ Հովհաննես 19 դ. Հախում գետի աջափնյա բլրալանջին Հ

10. ԽԱՉՔԱՐ 12-13 դդ. գյուղից 2 կմ հվ-աե, ձորակում, աղբյուրի մոտ Տ

11. ԽԱՉՔԱՐ 12-13 դդ. գյուղից 2 կմ հվ-աե, ձորակում, աղբյուրի մոտ Տ վերնամասը կոտրված է

12. ԽԱՉՔԱՐ 12-13 դդ. գյուղից 2 կմ հվ-աե, ձորակում, աղբյուրի մոտ Տ վերնամասը կոտրված է

13. ԽԱՉՔԱՐ 12-13 դդ. գյուղից 2 կմ հվ-աե, ձորակում, աղբյուրի մոտ Տ բերվել է «Ղոնաղ գյորմազ» վայրից

14. ԽԱՉՔԱՐ 12-13 դդ. գյուղից 2 կմ հվ-աե, ձորակում, աղբյուրի մոտ Տ բերվել է «Ղոնաղ գյորմազ» վայրից

15. ՀՈՒՇԱՐՁԱՆ ԵՐԿՐՈՐԴ ԱՇԽԱՐՀԱՄԱՐՏՈՒՄ ԶՈՀՎԱԾՆԵՐԻՆ 1970-ական թթ. գյուղից 500 մ աե Տ

10.55 ՊՏՂԱՎԱՆ գյուղ

1 2 3 4 5 6 7 8 9

1. ԴԱՄԲԱՆԱԲԼՈՒՐ Ք.ա. 2-1 հազ. գյուղից 2 կմ աե, Այրում-Բագրատաշեն

ճանապարհի աջակողմյան բարձունքին Հ

2. ՍՐԲԱՏԵՂԻ «ԽԵՉ» 19-20 դդ. գյուղից 2 կմ աե, դամբանաբլրից 300 մ հվ Տ

10.56 ՋՈՒՋԵՎԱՆ գյուղ

1 2 3 4 5 6 7 8 9

1. ԱՄՐՈՑ «ԱՐԱՄԻ ԲԼՈՒՐ» մթա 1 հազ. սկիզբ գյուղի աե կողմում, Նոյեմբերյան - Իջևան խճուղուց ձախ, «Պոպլոզ» ամրոցի դիմաց Հ տարածքի վրա կառուցվել են անասնագոմեր

2. ԱՄՐՈՑ «ՊՈՊԼՈԶ ՂԱՇ» Ք.ա. 1 հազ. սկիզբ գյուղի հվ եզրին, բարձր բլրի վրա Հ ավերված է

3. ԲՆԱԿԱՏԵՂԻ «ՋԱՂԱՑԱՏԵՂ» մթա 3-2 հազ. կես գյուղի հվ-աե եզրին, Իջևան տանող ճանապարհից ձախ, խնձորի այգիներում Հ

4. ԳԵՐԵԶՄԱՆՈՑ 19-20

դդ. գյուղի մեջ Տ

5. ԵԿԵՂԵՑԻ 17-18 դդ. գյուղի կենտրոնում Տ

5.1. Տապանաքար 12-13 դդ. եկեղեցու մոտ Հ

6. ՀՈՒՇԱՐՁԱՆ ԵՐԿՐՈՐԴ ԱՇԽԱՐՀԱՄԱՐՏՈՒՄ ԶՈՀՎԱԾՆԵՐԻՆ 1984 թ. գյուղի մեջ Տ

6.1. Հուշաղբյուր 1984 թ. Տ

7. ՄԱՏՈՒՌ 16-17 դդ. գյուղի հվ-ամ եզրին, քարհանքից 50 մ հս-աե Տ կիսաժայռափոր է, կիսավեր

10.57 ՍԱՐԻԳՅՈՒՂ գյուղ

1 2 3 4 5 6 7 8 9

1. ԱՂԲՅՈՒՐ 18 դ. գյուղի հս-աե եզրին Տ

2. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ ուշ միջնադար գյուղի հվ-ամ եզրին Սևքար տանող ճանապարհից աջ, բարձունքի վրա Տ

2.1. Գերեզմանոց 17-20

դդ. Տ

2.2. Մատուռ 17 դ. Տ ավերված է

2.3. Մատուռ սբ Խաչ 13 դ. վերակառ.

20 դ. բլրի գագաթին Տ

2.3.1. Խաչքար 13 դ. ագուցված է մատուռի հս պատին, ներքուստ Հ երկատված է

3. ԴԱՄԲԱՐԱՆԱԴԱՇՏ Ք.ա. 2-1 հազ. գյուղի հվ-աե կողմում Հ

4. ԵԿԵՂԵՑԻ «ԾԱԿ» 12-13

դդ. գյուղի հվ-ամ մասում Հ տեղափոխվել է գյուղից 3 կմ հվ-աե գտնվող բետոնիտի հանքերի տարածքից

4.1. Խաչքար 12-13

դդ. եկեղեցու մոտ Հ այրված ծառի փչակում է

4.2. Խաչքար 12-13

դդ. եկեղեցու աե պատի մոտ, արտաքուստ Հ երկատված է

4.3. Խաչքար 13 դ. եկեղեցու աե պատի մոտ, արտաքուստ Հ

4.4. Խաչքար 13 դ. եկեղեցու հվ պատի մոտ, արտաքուստ Հ բեկոր

4.5. Խաչքար 13 դ. եկեղեցու հվ պատի տակ Հ երկու բեկոր

5. ԽԱՉՔԱՐ ԱՐՑԱԽՈՒՄ ԶՈՀՎԱԾ ԱԶԱՏԱՄԱՐՏԻԿՆԵՐԻՆ 2003 թ. գյուղի մեջ Հ

6. ՀՈՒՇԱՂԲՅՈՒՐ ԵՐԿՐՈՐԴ ԱՇԽԱՐՀԱՄԱՐՏՈՒՄ ԶՈՀՎԱԾՆԵՐԻՆ 1947 թ. գյուղի մեջ Տ

7. ՀՈՒՇԱՐՁԱՆ ԵՐԿՐՈՐԴ ԱՇԽԱՐՀԱՄԱՐՏՈՒՄ ԶՈՀՎԱԾՆԵՐԻՆ 1981 թ. գյուղի մեջ Տ

8. ՋՐԱՄԲԱՐ 19 դ. գյուղի հվ-ամ եզրին, գերեզմանոցի մոտ Տ

10.58 ՍԵՎՔԱՐ գյուղ

1 2 3 4 5 6 7 8 9

1. ԱՄՐՈՑ Ք.ա. 2-1 հազ. գյուղից 3 կմ հվ-աե, Իջևան-Նոյեմբերյան ճանապարհի աջ կողմում, «Չալի յալ» բլրի վրա Հ

1.1. Աշտարակ Ք.ա. 2-1 հազ. Հ

1. 2. Դամբարանադաշտ Ք.ա. 2-1 հազ. Հ

2. ԲԱՂՆԻՔ 19 դ. գյուղի մեջ Տ կիսավեր է

3. ԳԵՐԵԶՄԱՆՈՑ 18-20 դ. սկիզբ գյուղի ամ մասում Տ

4. ԳԵՐԵԶՄԱՆՈՑ 18-20 դդ. գյուղի հվ-աե եզրին Տ

4.1. Հուշարձան Սարգիս Ծովանյանի (Սևքարցի Սաքո) 1981 թ. Հ ազգային-ազատագրական շարժման մասնակից, ֆիդայի (1870-1908),

մահարձանը կառուցել է եղբորորդին` Աղաբեկը

4.2. Տապանաքար զորապետ Հ.Ս.Վարշամյանցի 20 դ. սկիզբ Հ

առանձնակի քաջությամբ աչքի է ընկել 1877-78 թթ. ռուս-թուրքական պատերազմի

ժամանակ, մահացել է 1907 թ., Թիֆլիսում

5. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ 13-18 դդ. գյուղից 1 կմ հվ, «Խաչի յալ» հանդամասում, բլրի վրա Հ

5.1. Եկեղեցի 16-17 դդ. Հ

6. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ 13-17 դդ. գյուղից 1 կմ ամ, «Քոչարանց յալ» հանդամասում, սարալանջին Հ

6.1. Գերեզմանոց 13-17 դդ. գյուղատեղիի հս մասում Հ

7. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ 13-17 դդ. գյուղից 3 կմ հվ, անտառի բացատում Տ

7.1. Գերեզմանոց 13-14 դդ. գյուղատեղիի ամ եզրին Տ

7.1.1. Խաչքար 13 դ. Հ երկատված է

7.2. Եկեղեցի միջնադար Տ ավերված է

8. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ «ԴԱՐՊԱՍ» 14-18 դդ. գյուղից 3 կմ ամ, անտառում Հ

8.1. Եկեղեցի «Դարպաս» 16-17 դդ. գյուղատեղիի աե եզրին Հ ավերված է

9. ԵԿԵՂԵՑԻ 1852 թ. գյուղի մեջ Հ

10. ԽԱՉՔԱՐ ԹԵՎԱՎՈՐ 12-13 դդ. գյուղից 1.5 կմ հս-ամ, «Դարպաս» գյուղատեղի տանող ճանապարհին Հ կանգնեցված է բետոնե պատվանդանի վրա

11. ԿՈԹՈՂ 13 դ. գյուղից 1.5 կմ ամ, «Դարպաս» գյուղատեղի տանող ճանապարհին Հ բեկոր, բերվել է այլ վայրից

12. ՀՈՒՇԱՂԲՅՈՒՐ ԵՐԿՐՈՐԴ ԱՇԽԱՐՀԱՄԱՐՏՈՒՄ ԶՈՀՎԱԾՆԵՐԻՆ 1950 թ. գյուղի մեջ Տ

13. ՀՈՒՇԱՐՁԱՆ ԵՐԿՐՈՐԴ ԱՇԽԱՐՀԱՄԱՐՏՈՒՄ ԶՈՀՎԱԾՆԵՐԻՆ 1965 թ. գյուղի մեջ Տ

14. ՀՈՒՇԱՐՁԱՆ 1988 Թ. ԵՐԿՐԱՇԱՐԺԻ ԶՈՀԵՐԻՆ ԵՎ ԶՈՀՎԱԾ ԱԶԱՏԱՄԱՐՏԻԿՆԵՐԻՆ 1995 թ. գյուղի մեջ, երաժշտական դպրոցի մոտ Հ

10.59 ՎԱԶԱՇԵՆ գյուղ

1 2 3 4 5 6 7 8 9

1. ԱՄՐՈՑ «ԿԱՐՄԻՐ ՔԱՐ» 13 դ. գյուղից 6 կմ աե, ժայռի գագաթին Հ

2. ԳԵՐԵԶՄԱՆՈՑ ուշ միջնադար գյուղից 3 կմ հվ-աե, անտառի մեջ, «Ճղոպուր» վայրում Հ

3. ԳԵՐԵԶՄԱՆՈՑ «ԱՇՂԻ ԳԵՂ» 13-17 դդ. գյուղից 1.5-2 կմ հս-աե,ճանապարհից աջ, անտառապատ բլրի վրա Հ

4. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ «ՓԻՐԻՆ» 12-13 դդ. գյուղից 2-3 կմ հվ, անտառում Հ

4.1. Գերեզմանոց 13 դ. «Աղբալի խաչ» եկեղեցուց հվ և աե Հ

4.2. Եկեղեցի «Աղբալի խաչ» 13 դ. Հ

4.2.1. Խաչքար 12-13 դդ. ագուցված է եկեղեցու ամ պատին,մուտքից աջ Հ

4.2.2. Խաչքար 13 դ. եկեղեցու խորանում Հ

5. ԵԿԵՂԵՑԻ «ԺԱՆԳՈՏ ԽԱՉ» 13 դ. գյուղից 2 կմ հվ, անտառում, հանքային ջրի աղբյուրի մոտ Հ կիսավեր է

5.1. Գավիթ 13 դ. կից է եկեղեցուն ամ-ից Հ ավերված է

5.2. Խաչքար 13 դ. եկեղեցու խորանում Հ երկատված է

6. ՄԱՏՈՒՌ «ՆԵՐՔԻՆ ՇԵՆ» («ՄԱՆԴՈՒՌԻ ՅԱԼ») 1861 թ. գյուղից 1 կմ հս Հ

6.1. Գերեզմանոց 19-20 դդ. Տ

6.2. Խաչքար 19 դ. ագուցված է մատուռի ամ պատին, արտաքուստ Տ

6.3. Խաչքար 1861 թ. ագուցված է մատուռի ամ պատին, արտաքուստ Տ

10.60 ՎԱՐԱԳԱՎԱՆ գյուղ

1 2 3 4 5 6 7 8 9

1. ԳԵՐԵԶՄԱՆՈՑ 10-13 դդ. գյուղից 1.8 կմ ամ, Նոր Վարագավանքից 200 մ հվ-ամ Հ

1.1. Խաչքար Շառայի 1253 թ. գերեզմանոցի ամ մասում Հ կանգնեցվել է վանք ջուր հասցնելու առիթով

1.2. Մատուռ 13 դ. գերեզմանոցի աե եզրին Հ կանգուն

1.2.1. Խաչքար 12-13 դդ. մատուռի խորանում Հ

1.2.2. Խաչքար 13-14 դդ. նախորդի մոտ Հ կոտրված է վերին ձախ հատվածը

2 ԳԵՐԵԶՄԱՆՈՑ 10-14 դդ. գյուղի մեջ, դպրոցի և ժամանակակից գերեզմանոցի մոտ Հ կիսավեր է

3. ԳԵՐԵԶՄԱՆՈՑ 10-15 դդ. գյուղից 3 կմ հս-ամ, Նոր Վարագավանք տանող ճանապարհի ձախ կողմում՝ վանքից 300 մ աե Հ

3.1. Խաչքար 9-10 դդ. Տ խիստ հողմահարված է, հորիզոնական դիրքով խրված է հողի մեջ

3.2. Խաչքար 10-11 դդ. Տ ընկած է գետնին

3.3. Խաչքար 12-13 դդ. Հ ստորին կես

3.4. Խաչքար 12-13 դդ. Հ վերնամասը կոտրված է

3.5. Խաչքար 12-13 դդ. Հ կանգնեցված է գետնի վրա, երկատված է և վերականգնված

3.6. Խաչքար 12-13 դդ. Հ կանգնեցված է պատվանդանի վրա

3.7. Խաչքար 12-13 դդ. Հ հենած է պատվանդանին

3.8. Խաչքար 12-13 դդ. Հ երկատված է, բեկորները դրված են իրար վրա

3.9. Խաչքար 13 դ. Հ երկատված է, ընկած է գետնին

3.10. Խաչքար 15-16 դդ. Հ խրված է հողի մեջ, վերնամասը բացակայում է

4. ԳԵՐԵԶՄԱՆՈՑ 10-20

դդ. գյուղի մեջ Տ

5. ԳԵՐԵԶՄԱՆՈՑ 12-20

դդ. գյուղից 1 կմ հս-աե, ֆերմաներից ամ, բլրի վրա Տ կիսավեր է

5.1. Խաչքար 13 դ. Հ վերնամասն ագուցված է ֆերմայի պատի մեջ, իսկ ստորին մասն ընկած է մոտակա (ամ) ձորակում

5.2. Տապանաքար 16-17 դդ. Տ կենցաղային քանդակներով է, արձանագիր, պահպանվել է կիսով չափ

6. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ «ԵՐԿԱՐ ՄԱՏՆԵՐ» միջնադար գյուղից 2 կմ հս-ամ, նույնանուն վայրում Հ

6.1. Գերեզմանոց միջնադար Հ կիսավեր է

6.1.1. Խաչքար 13 դ. Հ պահպանվել է վերնամասի 2 բեկոր

6.1.2. Խաչքար 13 դ. Տ վերին կեսը կոտրված է, գլխիվայր հենած է ծառին

7. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ «ՀԻՆ ՀԱԽՈՒՄ» 10-19

դդ. գյուղից 1.5 կմ հվ-աե, Հախում գետի աջ ափին Հ ավերված է

7.1. Գերեզմանոց 12-19

դդ. գյուղատեղիում Հ կիսավեր է

7.1.1. Խաչքար 12-13

դդ. հենած է եկեղեցու հս ճակատին Հ ստորին մասը բացակայում է

7.1.2. Խաչքար Ղարայխանի 17 դ. հենած է եկեղեցու հս ճակատին, նախորդի մոտ Հ ստորին բեկոր` ձիու պատկերաքանդակով

7.1.3. Խաչքար Վարդանի և Եղիսաբեթի 1648 թ. հենած է եկեղեցու հս ճակատին, նախորդի մոտ Հ կազմող՝ Մունան, ստորին մասը բացակայում է

7.1.4. Տապանաքար 17 դ. հենած է եկեղեցու հս ճակատին, նախորդի մոտ Հ արձանագիր է, կենցաղային պատկերաքանդակներով, կոտրված

7.2. Եկեղեցի 12-13

դդ. գյուղատեղիում Հ կիսավեր է

7.2.1. Խաչքար 1628 թ. ագուցված է եկեղեցու հս ավանդատան աե պատին Հ

7.2.2. Խաչքար 1648 թ. աղոթասրահում Հ բետոնով ամրացվել է գետնին

7.2.3. Խաչքար Մարտիրոսի, Հովհաննեսի 16-17

դդ. ագուցված է եկեղեցու աե ճակատին Հ

7.2.4. Խաչքար Փիրումի, Շահատբարի, Հոդաննի 15-16

դդ. եկեղեցու խորանում Հ ծառայում է որպես վեմքար

8. ԽԱՉՔԱՐ 12-13

դդ. գյուղի ամ եզրին, Նոր Վարագավանք տանող ճանապարհի աջ կողմում, «Բաղատեղեր» վայրում Տ կանգնեցված է գետնի մեջ

9. ՀՈՒՇԱՐՁԱՆ ԵՐԿՐՈՐԴ ԱՇԽԱՐՀԱՄԱՐՏՈՒՄ ԶՈՀՎԱԾՆԵՐԻՆ 1985-1987 թթ. գյուղի հվ-ամ մասում, դպրոցի դիմաց Տ

10. ՎԱՆԱԿԱՆ ՀԱՄԱԼԻՐ ՆՈՐ ՎԱՐԱԳԱՎԱՆՔ (ԱՆԱՊԱՏ) 12-13

դդ. գյուղից 2 կմ ամ, Անապատ սարի լանջին Հ հիմնադել են Նոր բերդի Դավիթ և Վասակ Բ Բագրատունի իշխանները

10.1. Գավիթ 13 դ. 2-րդ կես կից է Անապատ (սբ Նշան) եկեղեցու ամ ճակատին Հ փոքր, քանդված է ծածկը և հվ պատը

10.1.1. Խաչքար 13 դ. ագուցված է գավթի ամ ճակատի վերնամասում Հ

10.1.2. Խաչքար 13 դ. ագուցված է գավթի ամ ճակատի վերնամասում, նախորդի մոտ Հ

10.2. Գերեզմանոց 12-17

դդ. հիմնական հուշարձանախմբից հս-աե, բլրալանջին

Հ ավերված է

10.2.1. Խաչքար 1659 թ. Հ Քրիստոսի պատկերաքանդակով, կազմող՝ Խաչատուր

10.2.2. Մատուռ 13 դ. Հ պահպանվել է հս պատը

10.3. Եկեղեցի Անապատ (սբ Նշան) 1193-1198 թթ. հիմնական հուշարձանախմբի հվ-աե մասում Հ երկխորան, կառուցել է Դավիթ Բագրատունին

10.3.1. Խաչքար 12 դ. ագուցված է եկեղեցու ամ ճակատին, մուտքից հս, որմնախորշի մեջ Հ արձանագիր է

10.3.2. Խաչքար 12 դ. ագուցված է եկեղեցու ամ ճակատին, մուտքից հվ, որմնախորշի մեջ Հ արձանագիր է

10.4. Եկեղեցի սբ Աստվածածին (Կաթողիկե) 1224-1237 թթ. հիմնական հուշարձանախմբի հս-աե մասում Հ գմբեթավոր դահլիճ, կառուցել է Դավիթ Բագրատունու որդի Վասակը, ճարտ.՝ Գազան Անեցի

10.4.1. Խաչքար 12-13

դդ. ագուցված է եկեղեցու հվ պատին, ներքուստ Տ

10.4.2. Խաչքար 13 դ. ագուցված է եկեղեցու հվ-աե ավանդատան 1-ին հարկի հս պատին Հ

10.4.3. Խաչքար 13 դ. ագուցված է եկեղեցու հս-աե ավանդատան 1-ին հարկի հվ պատին Հ

10.4.4. Խաչքար 16 դ. ագուցված է եկեղեցու հս-աե 2-րդ հարկի ավանդատան թաղի մեջ Հ արձանագիր է

10.5. Ժամատուն 1237-1261 թթ. կից է սբ Աստվածածին եկեղեցու ամ ճակատին Հ մեծ, կիսավեր, կառուցել է վանքի առաջնորդ Հովհաննես Տավուշեցին

10.5.1. Խաչքար 12 դ. ժամատան հս պատի մոտ, ներքուստ Հ արձանագիր է, կոտրված

10.5.2. Խաչքար 12-13

դդ. ժամատան հվ-աե որմնասյան մոտ Հ արձանագիր է

10.5.3. Խաչքար 12-13

դդ. ժամատան հվ պատի մոտ Հ

10.5.4. Խաչքար 13-14

դդ. ժամատան հս պատի մոտ, ներքուստ Հ վերին ձախ անկյունը կոտրված է

10.5.5. Խաչքար 15-16

դդ. ժամատան հս պատի մոտ, ներքուստ Հ

10.5.6. Խաչքար 16-17

դդ. ժամատան հս պատի մոտ, ներքուստ Հ վերնամասը կոտրված է

10.5.7. Խաչքար 1647 թ. ժամատան հս պատի մոտ, ներքուստ Հ երկատված է

10.5.8. Խաչքար 1658 թ. ժամատան հս պատի մոտ, ներքուստ Հ բարձրությամբ երկատված է

10.5.9. Խաչքար 17 դ. ժամատան հս պատի մոտ, ներքուստ Հ արձանագիր է

10.5.10. Խաչքար Մխիթարի 1620 թ. ժամատան աե պատի մոտ Հ կանգնեցված է պատվանդանի վրա, կազմող՝ Վարդան երեց

10.6. Մատուռ 12 դ. վերջ կից է Անապատ եկեղեցու հվ ճակատին Հ քանդված է հվ պատը

10.7. Տապանատուն 1193 թ. սբ Աստվածածին և Անապատ եկեղեցիների միջև Հ կրկնահարկ, կառուցել է Դավիթ իշխանն իբրև տոհմական դամբարան

10.61 ՎԵՐԻՆ ԿԱՐՄԻՐ ԱՂԲՅՈՒՐ գյուղ

1 2 3 4 5 6 7 8 9

1. ԳԵՐԵԶՄԱՆՈՑ 19-20 դդ. գյուղի հս մասում Տ

2. ԳԵՐԵԶՄԱՆՈՑ 17-20 դդ. գյուղի հվ-ամ եզրի բլրալանջին, ճանապարհի ձախ կողմում Տ

3. ԳԵՐԵԶՄԱՆՈՑ 19-20 դդ. գյուղի աե մասում, դպրոցի մոտ Տ

4. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ ուշ միջնադար-20 դ. գյուղից 3 կմ հս, Տավուշ գետի աջ վտակի աջ ափնյա թեք բլրալանջին, անասնապահական ֆերմաների տարածքում, «Մաֆլար» («Նափլար») վայրում Տ ավերված է

4.1. Գերեզմանոց ուշ միջնադար-20 դ. գյուղատեղիի հս մասում, ֆերմաներից 0.5 կմ հեռու Տ կիսավեր է

5. ԴԱՄԲԱՐԱՆԱԴԱՇՏ Ք.ա. 2-1 հազ. գյուղից 2 կմ հս, «Մաֆլար» («Նափլար») վայրից 1 կմ հվ-աե Տ

6. ԽԱՉՔԱՐ 10-11 դդ. գյուղից 1 կմ հս, «Մատաղի սար» վայրում, հանդեր տանող ճանապարհի ձախ եզրին Հ

7. ՀՈՒՇԱՂԲՅՈՒՐ 1960 թ. գյուղի մեջ, գյուղապետարանի մոտ Տ

8. ՀՈՒՇԱՂԲՅՈՒՐ 1986-1987 թ. գյուղից 1.5 կմ հս-աե, «Ծակերի ձոր» վայրում Տ

9. ՀՈՒՇԱՂԲՅՈՒՐ 1960-70-ական թթ. գյուղի կենտրոնում, ճանապարհների խաչմերուկում, տնամերձ հողամասի ցանկապատի մեջ Տ

10. ՀՈՒՇԱՐՁԱՆ ԵՐԿՐՈՐԴ ԱՇԽԱՐՀԱՄԱՐՏՈՒՄ ԶՈՀՎԱԾՆԵՐԻՆ 1977 թ. գյուղի հվ եզրին, բարձունքի վրա Հ

Հայաստանի Հանրապետության պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների Տավուշի մարզի ցուցակը ներառում է 1996 հուշարձան` 797 պահպանական միավորով:

(հավելվածը փոփ., լրաց. 14.08.25 N 1151-Ն)

Հայաստանի Հանրապետության

կառավարության աշխատակազմի

ղեկավար-նախարար Մ. Թոփուզյան