ՀՀ ԿԱՌԱՎԱՐՈՒԹՅԱՆ ՈՐՈՇՈՒՄԸ ՀՀ ՎԱՅՈՑ ՁՈՐԻ ՄԱՐԶԻ ՊԱՏՄՈՒԹՅԱՆ ԵՎ ՄՇԱԿՈՒՅԹԻ ԱՆՇԱՐԺ ՀՈՒՇԱՐՁԱՆՆԵՐԻ ՊԵՏԱԿԱՆ ՑՈՒՑԱԿԸ ՀԱՍՏԱՏԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ

«Վավերացնում եմ»

Հայաստանի Հանրապետության

Նախագահ Ռ. Քոչարյան

26 հունիսի 2003 թ.

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԿԱՌԱՎԱՐՈՒԹՅՈՒՆ

Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ

17 հունիսի 2003 թվականի N 754-Ն

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԱՅՈՑ ՁՈՐԻ ՄԱՐԶԻ ՊԱՏՄՈՒԹՅԱՆ ԵՎ ՄՇԱԿՈՒՅԹԻ ԱՆՇԱՐԺ ՀՈՒՇԱՐՁԱՆՆԵՐԻ ՊԵՏԱԿԱՆ ՑՈՒՑԱԿԸ ՀԱՍՏԱՏԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ

«Պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ու պատմական միջավայրի պահպանության և օգտագործման մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքի 13-րդ հոդվածին համապատասխան՝ Հայաստանի Հանրապետության կառավարությունը որոշում է.

1. Հաստատել Վայոց ձորի մարզի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների պետական ցուցակը՝ համաձայն հավելվածի։

2. Ուժը կորցրած ճանաչել Հայկական ՍՍՀ Մինիստրների խորհրդի 1983 թվականի հուլիսի 4-ի «Հայկական ՍՍՀ տարածքում պետական պահպանության տակ վերցված պատմության և կուլտուրայի հուշարձանների և նրանց պահպանական գոտիների ցուցակների հաստատման մասին» N 377 որոշման 1-ին կետը՝ նախկին Եղեգնաձորի և Ազիզբեկովի շրջանների պատմության և կուլտուրայի հուշարձանների ցուցակի մասով։

3. Սույն որոշումն ուժի մեջ է մտնում պաշտոնական հրապարակմանը հաջորդող օրվանից։

Հայաստանի Հանրապետության

վարչապետ Ա. Մարգարյան

2003 թ. հունիսի 20

Երևան

Հավելված

ՀՀ կառավարության 2003 թվականի

հունիսի 17-ի N 754-Ն որոշման

Պ Ե Տ Ա Կ Ա Ն Ց ՈՒ Ց Ա Կ

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՊԱՏՄՈՒԹՅԱՆ ԵՎ ՄՇԱԿՈՒՅԹԻ ԱՆՇԱՐԺ ՀՈՒՇԱՐՁԱՆՆԵՐԻ

9. ՎԱՅՈՑ ՁՈՐԻ ՄԱՐԶ

9.1. Եղեգնաձոր քաղաք

Հուշարձանի համարը Հուշարձանի ենթահամարը

(ենթահամարները) Հուշարձանախումբը, հուշարձանը Ժամանակը Տեղը բնակավայրի նկատմամբ, հասցեն Նշանակությունը հանրապետական, տեղական Ծանոթագրություն

1 2 3 4 5 6 7 8 9

1. ԱՂԲՅՈՒՐ 1890 թ. Միկոյան փող. Հ պատվիրատու՝ Ալեքսան աղա Անդրեասյան վրկնգ.՝ 2000թ. ճարտ.՝ Ս. Աղաջանյան

2. ԱՄՐՈՑ «ՔՅՈՇԿ» մթա 7-րդ դ.-մթ 5-րդ դ., 17-րդ դ. հվ-ամ մասում Հ

2.1. եկեղեցի ս. Սարգիս 17-րդ դ. Տ ամրոցից հս

2.1.1 խաչքար 1456 թ. Հ ագուցված աե պատին, արտաքուստ

2.1.2 տապանաքար 16-րդ դ. Տ եկեղեցու հվ պատի տակ, արտաքուստ

3. ԲՆԱԿԵԼԻ ՏՈՒՆ 19-րդ դ. վրջ Մոմիկի փող. 3 Տ Կ. Հախնազարյանի տունը

4. ԳԵՐԵԶՄԱՆՈՑ 13-20-րդ դդ. հվ-ամ մասում Տ գործող գերեզմանոցի աե եզրը զբաղեցնող բլրի վրա

4.1. խաչքար 1281 թ. Հ ընկած գետնին, կիսաթեք

4.2. խաչքար 16-րդ դ. Հ կիսով թաղված հողի մեջ

5. ԳԵՐԵԶՄԱՆՈՑ 10-17-րդ դդ. 1,5 կմ հվ Տ Ագարակաձոր տանող ճանապարհից աջ, տարածքում պահպանվում է ժամանակակից ս. Գևորգ մատուռը

6. ԴԱՄԲԱՐԱՆԱԴԱՇՏ մթա 2-1 հզմ հվ-աե մասում Հ Պանրագործարանի մոտ

7. ԴԱՄԲԱՐԱՆԱԴԱՇՏ մթա 2 հզմ-մթ 3-րդ դ. ամ մասում Հ ներկայիս գերեզմանատան և մեքենաների կայանի տարածքում

8. ԹԱՆԳԱՐԱՆԻ ՇԵՆՔ. ՎԱՅՈՑ ՁՈՐԻ ԵՐԿՐԱԳԻՏԱԿԱՆ ԹԱՆԳԱՐԱՆԸ 1957 թ. Շահումյան փող. 2 Տ վրկնգ.՝ 1984 թ.

8.1 Խոյատապան 16-17 դդ. քաղաքի մեջ, Վայոց ձորի երկրագիտական թանգարանի մուտքի մոտ Տ հայտնաբերվել է Օրբելյանների քարավանատան մոտից, գյուղատնտեսական աշխատանքների ժամանակ

9. ՀՈՒՇԱՐՁԱՆ` ԵՐԿՐՈՐԴ ԱՇԽԱՐՀԱՄԱՐՏՈՒՄ ԶՈՀՎԱԾՆԵՐԻՆ 1970 թ. ամ մասում Տ ճարտ.՝ Ռ. Իսրայելյան

10. ՀՈՒՇԱՐՁԱՆ` ԵՍԱՅԻ ՆՉԵՑՈՒ 1980 թ. հվ մասում Տ Երևան-Եղեգնաձոր մայրուղու խաչմերուկում

քանդ.՝ Լ. Թոքմաջյան

ճարտ.՝ Հ. Խաչատրյան

11. ՀՈՒՇԱՐՁԱՆ` ԽՈՐՀՐԴԱՅԻՆ ԿԱՐԳԵՐԻ ՀԱՍՏԱՏՄԱՆ ՀԱՄԱՐ ԶՈՀՎԱԾ ՄԱՐՏԻԿՆԵՐԻՆ 1971 թ. քաղաքի մեջ (այսուհետև՝ ք. մ.) Տ Մարզպետարանի շենքի մոտ

12. ՀՈՒՇԱՐՁԱՆ` ԱՆԱՍՏԱՍ ՄԻԿՈՅԱՆԻ 1947 թ. ք. մ. Հ Մոմիկի անվ. քաղաքային այգում քանդ.՝ Ա․ Սարգսյան

13. ՄԱՏՈՒՌ Ս. ՀՈՎՀԱՆՆԵՍ 10-17-րդ դդ. 1 կմ հվ-աե Տ Ագարակաձոր տանող ճանապարհից աջ

13.1. խաչքար 10-րդ դ. Հ հենած հս պատին, արտաքուստ

13.2. խաչքար 13-րդ դ. Հ բեմին

14. ՎԻՇԱՊԱՔԱՐ մթա 2 հզմ ք. մ. Հ Մոմիկի անվ. քաղաքային այգում

15. ԽՈՅԱՏԱՊԱՆ 16-17 դդ. քաղաքի մեջ, Մոմիկի անվ. այգում Հ

16. ՀՆՁԱՆ 12-14 դդ քաղաքի մեջ, N 1 դպրոցից հվ, դպրոցի ֆուտբոլի դաշտի տարածքում,

«Ճոճ տար» երկաթեդարյան բնակատեղիի ամ ստորոտին Տ հայտնաբերվել է 2017 թ., դպրոցի նոր շենքի կառուցման ժամանակ

____________

*Հուշարձանների պետական ցուցակը կազմելիս հիմք է ընդունվել «Հայաստանի Հանրապետության վարչատարածքային բաժանման մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքով սահմանված կառուցվածքը` մարզի և բնակավայրերի նույն համարակալմամբ

(բաժինը լրաց., փոփ. 14.08.25 N 1151-Ն)

9.2. Ջերմուկ քաղաք

1 2 3 4 5 6 7 8 9

1. ԱՌԱՆՁՆԱՏՈՒՆ ՀԿԿ ԿԵՆՏԿՈՄԻ ՔԱՐՏՈՒՂԱՐ ԳՐԻԳՈՐ ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆԻ 1952 թ. Անտառային փող. 2 Հ ճարտ.՝ Մ. Գրիգորյան

2. ԱՌՈՂՋԱՐԱՆԱՅԻՆ ՀԱՄԱԼԻՐ.

ՀՀ ԱՌՈՂՋԱՊԱՀՈՒԹՅԱՆ ՆԱԽԱՐԱՐՈՒԹՅԱՆ ԱՌՈՂՋԱՐԱՆԱՅԻՆ ՀԱՄԱԼԻՐԸ 1952-1953 թթ. ք. մ. Հ

2.1. առողջարանի շենք. N 3 կլինիկական առողջարանը 1953 թ. Հ ճարտ.՝ Գ. Թամանյան

2.2. առողջարանի շենք.

ՀՀ առողջապահության նախարարության ընդունարանը (N 4 վարչության առողջարանը) 1952-1953 թթ. ճարտ.՝ Մ. Գրիգորյան

2.3. ըմպելասրահի շենք 1966 թ. Հ ճարտ.՝ Գ. Թամանյան

3. ԲՆԱԿԱՏԵՂԻ մթա 2-1 հզմ Հ Օդանավակայանի մոտ, մի մասը մնացել է թռիչքուղու տակ

4. ՀՅՈՒՐԱՆՈՑԻ ՇԵՆՔ 1950-ական թթ. ք. մ. Տ ճարտ.՝ Հ. Հակոբյան 1972-ից՝ ՀՀ Ազգային պատկերասրահի Ջերմուկի մասնաճյուղի շենք

5. ՀՈՒՇԱՂԲՅՈՒՐ 1978 թ. ք. մ. Տ քաղաք մտնող ճանապարհին ճարտ.՝ Ն. Սողոմոնյան

6. ՀՈՒՇԱՐՁԱՆ` ԻՍՐԱՅԵԼ ՕՐՈՒ 1978 թ. ք. մ. Տ

7. ՀՈՒՇԱՐՁԱՆ` ՄԵԾ ՀՈԿՏԵՄԲԵՐԻ 50- ԱՄՅԱԿԻՆ 1967 թ. ք. մ. Տ

8. ՇԱՏՐՎԱՆ «ՊԱՐՈՂ ԱՂՋԻԿՆԵՐ» 1978 թ. ք. մ. Տ քանդ.՝ Կ. Մեծատուրյան ճարտ.՝ Վ. Ակշեհիրլյան

9.2.1. Կեչուտ գյուղ

1 2 3 4 5 6 7 8 9

1. ԳԵՐԵԶՄԱՆՈՑ 9-17 դդ. 0,5 կմ հվ-ամ Տ

2. ԳԵՐԵԶՄԱՆՈՑ 13-20 դդ. հվ-ամ մասում Տ հվ-ամ եզրին, լճափին, բարձրունքի վրա

2.1. Խաչքար 13-14 դդ. Հ պատվանդանին

2.2. Խաչքար 14 դ. Հ խրված հողի մեջ, վերնամասը կոտրված

2.3. Տապանաքար Մելքումի 1661 թ. գյուղի հվ-ամ եզրին, Կեչուտի ջրամբարի ափին, բարձունքի վրա, գերեզմանոցի կենտրոնում Հ քանդակազարդ

3. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ «ՀԻՆ ԿԵՉՈՒՏ» 7-20 դդ. ամ մասում Տ 7-րդ դ. եկեղեցին մնացել է Կեչուտի ջրամբարի տակ

3.1. Եկեղեցի 13-14 դդ. Տ ավերակ

3.2. Եկեղեցի 17-18 դդ. Տ ավերակ

3.3. Եկեղեցի ս. Հովհաննես 19 դ. Տ

3.4. Մատուռ ս. Գևորգ 19 դ. Տ

3.5. Մատուռ Թուխ Մանուկ 19 դ. Տ

3.5.1. Խաչքար 10-11 դդ. Հ ագուցված ամ պատին, մուտքից ձախ, արտաքուստ

3.5.2. Խաչքար 12-13 դդ. Հ մատուռի ներսում, վերնամասն ու ձախ եզրագոտին կոտրված

3.5.3. Խաչքար 15 դ. Հ ագուցված աե պատին, ներքուստ

4. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ

«ՆԵՐՔԻՆ ԶԻՐԱԿ» 13-19 դդ. 1,5 կմ հս-աե Տ քարհանք տանող ճանապարհի 2 կողմերում

4.1. Գերեզմանոց 11-17 դդ. «Ներքին Զիրակ» գյուղատեղիում, քարհանք տանող ճանապարհի ձախ կողմում, վարելահողերով շրջապատված տարածքում Հ

4.1.1. Խաչքար 11-12 դդ. «Ներքին Զիրակ» գյուղատեղիի գերեզմանոցում, հողի մեջ կանգնեցված Հ

5. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ «ԱՅԾԵՄՆԻՑ» 13-19 դդ. 2 կմ հս-ամ Տ Վայք-Ջերմուկ հին ավտոճանապարհից հս, Կեչուտի ջրամբարի հս եզրից 0,5 կմ դեպի հս

6. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ

«ՎԵՐԻՆ ԶԻՐԱԿ» 13-19 դդ. 3 կմ հս-աե Տ նախկին Զիրակ գյուղն է՝ լքված 1949 թ.

7. ԴԱՄԲԱՐԱՆԱԴԱՇՏ մ.թ.ա. 2-1 հզմ 1-2 կմ հվ Հ Վայք-Ջերմուկ ավտոճանապարհի աջ կողմում.

պահպանվել է 2 կղզյակներով

8. ԽԱՉՔԱՐ ԴԱՎԹԻ 886 թ. գյուղի մեջ Հ «Էլեկտրոն» առողջարանի տարածքում, կանգնեցված գետնին

վերնամասը չի պահպանվել

կազմող՝ Հուսեփ

9. ԽԱՉՔԱՐ 9-10 դդ. գյուղի մեջ Հ «Էլեկտրոն» առողջարանի տարածքում, ընկած գետնին

10. ԽԱՉՔԱՐ 9-10 դդ. գյուղի մեջ Հ գյուղի ամ եզրին, նորակառույց Սբ. Գայանե մատուռի մոտ, տեղափոխվել է դպրոցի բակից

11. ԽԱՉՔԱՐ 11 դ. գյուղի մեջ Հ ընկած դպրոցի բակում

12. ԽԱՉՔԱՐ 1286 թ. գյուղի մեջ Հ գյուղի ամ եզրին, նորակառույց Սբ. Գայանե մատուռի

մոտ, տեղափոխվել է դպրոցի բակից

13. ԽԱՉՔԱՐ ԱՄԻՐԻ 16-17 դդ. գյուղի մեջ Հ դպրոցում,

ստորին մասը կոտրված

14. ՀՈՒՇԱՐՁԱՆ ԵՐԿՐՈՐԴ ԱՇԽԱՐՀԱՄԱՐՏՈՒՄ ԶՈՀՎԱԾՆԵՐԻՆ 1985 թ. գյուղի մեջ Տ հեղ.՝

Է. Թադևոսյան

15. ՔԱՐԱՅՐ-ԿԱՑԱՐԱՆՆԵՐԻ ՀԱՄԱԼԻՐ մ.թ.ա. 3-1 հզմ, 10-17 դդ. 1 կմ հս Տ Արփա գետի կիրճում, Ջերմուկ քաղաքից 2,5 կմ հվ, Վայք-Ջերմուկ հին ավտոճանա-պարհից ձախ

15.1. Քարայր-կացարան 10-17 դդ. Տ

15.2. Քարայր-կացարան 10-17 դդ. Տ աղբյուրով

15.3. Քարայր-կացարան 10-17 դդ. Տ խաչքարերով

15.4. Քարայր-կացարան 10-17 դդ. Տ

15.5. Վիշապաքար մ.թ.ա. 3-1 հզմ Հ աղբյուրով քարայր-կացարանի մուտքի մոտ

16. ԲՆԱԿԱՏԵՂԻ մ.թ.ա.

2-1 հազ. գյուղից մոտ 11 կմ աե, Որոտան գետի աջ ափին, կամրջից 150-200 մ հս, բլրի հարթ գագաթին, լանջերին և ստորոտին, Ջերմուկ-Գորայք դաշտամիջյան ճանապարհից ձախ Հ

17. ԴԱՄԲԱՐԱՆԱԴԱՇՏ մ.թ.ա.

3-1 հազ. գյուղից մոտ 10 կմ հվ-աե, Ամուլսարի հս ստորոտին, Որոտան գետի աջ ափին բարձրացող բլրաշղթայի հարթ մասում, Ջերմուկ-Գորայք դաշտամիջյան ճանապարհի երկու կողմում, ջրերի բաշխիչ կայանի մոտ Հ

18. ԽԱՉՔԱՐ 10-11 դդ. գյուղի ամ եզրին, Կեչուտի ջրամբարի ափին, նորակառույց Սբ. Գայանե մատուռի հվ կողմում Հ

19. ԽԱՉՔԱՐ 13-14 դդ. գյուղի ամ եզրին, նորակառույց Սբ. Գայանե մատուռի

ամ կողմում Հ

20. ԽԱՉՔԱՐ 14-15 դդ. գյուղի ամ եզրին, նորակառույց Սբ. Գայանե մատուռի

հվ կողմում Հ

(բաժինը խմբ. 14.08.25 N 1151-Ն)

9.3. Վայք քաղաք

1 2 3 4 5 6 7 8 9

1. ԲՆԱԿԱՏԵՂԻ մթա 2-1 հզմ ք. մ. Հ

2. ԳԵՐԵԶՄԱՆՈՑ 16-20-րդ դդ. հս-աե մասում Տ գործող գերեզմանոցի հին հատվածն է

3. ԴԱՄԲԱՐԱՆԱԴԱՇՏ մթա 2-1 հզմ հս մասում Հ

4. ԽԱՉՔԱՐ 1222 թ. աե մասում Հ Վայք-Ջերմուկ ճանապարհի ձախ կողմում, կանգնեցված գետնին, պատվիրատու՝ Շապուհ

5. ԽԱՉՔԱՐ` ԱԼԱՄՀԱՏԻ 1251 թ. Հ Վայքի ենթաշրջանի մուտքի մոտ, քաղաք մտնող ճանապարհի աջ կողմում

6. ԽԱՉՔԱՐ 1541 թ. Հ Վայք տանող ճանապարհի աջ կողմում, ընկած գետնին, երկատված, վերին աջ քառորդը չի պահպանվել

7. ԽԱՉՔԱՐ 16-րդ դ. Հ Վայքի ենթաշրջանի մուտքի մոտ, քաղաք մտնող ճանապարհի աջ կողմում, եղծված արձանագրությամբ

8. ԿԱՄՈՒՐՋ. ՊԱՍԿԵՎԻՉԻ ԿԱՄՈՒՐՋԸ 17-րդ դ. 1 կմ ամ Տ Արփա գետի վրա վրնրգ.՝ 1827 թ. Պասկևիչի կողմից

9.4. Ագարակաձոր գյուղ

1 2 3 4 5 6 7 8 9

1. ԱՄՐՈՑ 9-րդ դ. 1,5 կմ հվ-աե Հ

1.1. գյուղատեղի «Անապատ» 9-15-րդ դդ. 1,5 կմ հվ-աե Տ ամրոցի հվ ստորոտին

1.2. մատուռ «Անապատ» 13-14-րդ դդ., 19-րդ դ. Տ վրկնգ.՝ 1960 թ.

1.3. գերեզմանոց 12-14-րդ դդ. Տ

2. ԳԵՐԵԶՄԱՆՈՑ 9-10-րդ դդ. 9,5 կմ հվ Տ Գանձակ գյուղատեղի տանող ճանապարհի աջ կողմում

2.1. խաչքար 9-10-րդ դդ. Հ եզրագոտին ջարդոտված

2.2. խաչքար 10-րդ դ. Հ

3. ԳԵՐԵԶՄԱՆՈՑ 10-17-րդ դդ. հվ-աե մասում Տ գյուղի եզրին, ջրի մագիստրալի մոտ

4. ԳԵՐԵԶՄԱՆՈՑ 13-15-րդ դդ. 2 կմ աե Տ Արփա գետի ափին, բարձունքի վրա

4.1. խաչքար` Մարկոսի, Վարդի և Միրի 1281 թ. Հ

4.2. խաչքար 1303 թ. Հ

4.3. խաչքար 1456 թ. Հ

5. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ ԲՈԼՈՐԱԲԵՐԴ 16-20-րդ դդ. 10 կմ հվ Տ նախկին Բոլորաբերդ գյուղն է՝ ապաբնակեցված 1960-ական թթ.

5.1. եկեղեցի Թուխ Մանուկ 18-րդ դ. Տ

5.1.1 խաչքար 1572 թ. Հ ագուցված հվ պատին, մուտքից ձախ

5.1.2 խաչքար 16-17-րդ դդ. Հ հենած հվ պատին, երկատված

5.1.3 խաչքար 16-17-րդ դդ. Հ ագուցված հվ պատին, արտաքուստ

5.1.4 խաչքար 17-րդ դ. Հ ագուցված հվ պատին, արտաքուստ

5.2. գերեզմանոց 10-16-րդ դդ. Տ գյուղատեղիի հվ-ամ եզրին

5.3. խաչքար 1551 թ. Հ գյուղատեղիի հս կողմում, Ագարակաձոր տանող ճանապարհի ձախ կողմում, կանգնեցված գետնին

6. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ ԳԱՆՁԱԿ (ՆՈՐԻՔ, ԷՆԳԻՋԱ) 13-20-րդ դդ. 12 կմ հվ-ամ Հ Գնիշիկ տանող ճանապարհից ձախ, Գնիշիկից 3-4 կմ հս-աե, նախկին Գանձակ գյուղն է՝ ապաբնակեցված 1970-ական թթ.

6.1. եկեղեցի 19-րդ դ. Տ գյուղատեղիի կնտ-ում

6.1.1 խաչքար` Խորամփաշու 13-14-րդ դդ. Հ ագուցված հս ավանդատան մուտքից աջ, ստորին մասն ու ձախ եզրը կոտրված պատվիրատու՝ Հովսեփ

6.1.2 խաչքար 14-15-րդ դդ. Հ ագուցված հս ավանդատան մուտքից վեր, հորիզոնական դիրքով, արձանագիր

6.1.3 խաչքար 1587 թ. Հ ագուցված եկեղեցու բեմին, 5 խաչքարերից ձախից 4-րդը

6.1.4 խաչքար Էլաղեսի 1597 թ. Հ եկեղեցու բեմին

6.1.5 խաչքար 16-րդ դ. Հ ագուցված եկեղեցու բեմին, 5 խաչքարերից ձախից 3-րդը, արձանագիր, ստորին մասը չի պահպանվել

6.1.6 խաչքար 16-րդ դ. Հ ագուցված եկեղեցու բեմին, 5 խաչքարերից ձախից 2-րդը, արձանագիր, ստորին մասը կոտրված

6.1.7 խաչքար` Փիրիջանի 16-րդ դ. Հ ագուցված հվ ավանդատան մուտքից ձախ

6.1.8 խաչքար 16-17-րդ դդ. Հ ագուցված հվ պատին, արտաքուստ, արձանագիր

6.1.9 տապանաքար 16-17-րդ դդ. Տ եկեղեցու հվ պատի մոտ

6.2. գերեզմանոց 10-17-րդ դդ. Տ գյուղատեղիի հս-աե եզրին, բլրալանջին

6.2.1 խաչքար 1085 թ. Հ ընկած գետնին, վերին ձախ անկյունը կոտրված

6.2.2 խաչքար` Մաթի 13-րդ դ. Հ ընկած գետնին, եզրերը կոտրատված

6.2.3 խաչքար 1222 թ. Հ ընկած գետնին, պահպանվել է ստորին մասը

6.2.4 խաչքար 1242 թ. Հ ընկած գետնին, վերին եզրը ջարդված

6.3. գերեզմանոց 10-20-րդ դդ. Տ գյուղատեղիի հվ եզրին, Գնիշիկ տանող ճանապարհի ձախ կողմում

6.4. խաչքար 10-րդ դ. Հ հենած ավերակ տներից մեկի պատին

6.5. մատուռ 10-13-րդ դդ. Տ գյուղատեղիից 0,5 կմ ամ

7. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ ՎԱՐԴԱԲԼՈՒՐ 13-18-րդ դդ. 12-14 կմ հվ Տ Բոլորաբերդից 2 կմ հվ, Վարդաբլուր լեռան լանջին

7.1. եկեղեցի 1740 թ. Տ

7.2. գերեզմանոց 17-18-րդ դդ. Տ եկեղեցու շուրջը

8. ԴԱՄԲԱՐԱՆԱԴԱՇՏ մթա 2-1 հզմ հվ-ամ մասում Հ

9. ԵԿԵՂԵՑԻ 17-րդ դ. հս-աե մասում Տ ծիրանի այգիների մեջ

9.1. խաչքար 1461 թ. Հ բեմին

9.2. խաչքար 15-րդ դ. Հ ամ պատի տակ, երկատված

10. ԿԱՄՈՒՐՋ ԴԱԴԱԼԻ 13-րդ դ. 2,5 կմ ամ Հ Արփա գետի վրա վրնրգ.՝ 1957 թ.

11. ՁԻԹՀԱՆ 18-19-րդ դդ. գ. մ. Տ

12. ՄԱՏՈՒՌ 1605 թ. 9,5 կմ հվ Տ Գանձակ գյուղատեղի տանող ճանապարհից աջ, բլրի վրա

12.1. խաչքար 9-10-րդ դդ. Հ 10 մ հս, ընկած գետնին

12.2. խաչքար 14-15-րդ դդ. Հ մատուռի ներսում պահպանվել է միջին մասը

12.3. գերեզմանոց 10-19-րդ դդ. Հ մատուռի շուրջը

9.5. Ազատեկ գյուղ

1 2 3 4 5 6 7 8 9

1. ԱՄՐՈՑ մթա 1 հզմ, 19-րդ դ. 1,5 կմ հվ Հ

1.1. մատուռ ս. Վարվառա 19-րդ դ. Տ

2. ԳԵՐԵԶՄԱՆՈՑ 13-20-րդ դդ. հվ-ամ մասում գյուղի եզրի սարալանջի ստորոտին

2.1. խաչքար 13-14-րդ դդ. Հ գերեզմանոցի հվ եզրին, ընկած գետնին

2.2. խաչքար 1521 թ. Հ կանգնեցված գետնին, ստորին մասը կոտրված պատվիրատու՝ Ջանիբեկ

2.3. խաչքար Սերզազի և Ասամզատի 16-17-րդ դդ. Հ կանգնեցված որպես պատվանդան ծառայող ջրաղացի քարին, պատվիրատու՝ Միրէսբէկ

3. ԵԿԵՂԵՑԻ Ս. ՍՏԵՓԱՆՈՍ 17-րդ դ. գ. մ. Տ վրկնգ.՝ 1830-ական թթ.

4. ԽԱՉՔԱՐ 13-14-րդ դդ. գ. մ. Հ գյուղի գերեզմանոցից 150 մ հս, կանգնեցված Թորգոմ Ղազարյանի գոմի մոտ, ցանկապատին կից, ստորին մասը կոտրված

5. ԽԱՉՔԱՐ 13-14-րդ դդ. գ. մ. Հ գյուղի գերեզմանոցից 150 մ հս, կանգնեցված Թորգոմ Ղազարյանի գոմի մոտ, ցանկապատին կից

6. ԽԱՉՔԱՐ 13-14-րդ դդ. գ. մ. Հ գյուղի գերեզմանոցից 150 մ հս, կանգնեցված Թորգոմ Ղազարյանի գոմի մոտ, ցանկապատին կից, ստորին մասը կոտրված

7. ԽԱՉՔԱՐ 13-14-րդ դդ. գ. մ. Հ կանգնեցված պատվանդանին, արձանագիր, «Փոքր սուրբ» կոչվող մատուռի հս պատի տակ, ներքուստ

8. ՄԱՏՈՒՌ Ս. ՀԱԿՈԲ (ՄԵԾ ՍՈՒՐԲ) 1623 թ. 2 կմ ամ Տ

8.1. տապանաքար Շաքարբէկի 1623 թ. Տ մատուռի ներսում այս գերեզմանի վրա էլ կառուցվել է մատուռը

9.6. Աղավնաձոր գյուղ

1 2 3 4 5 6 7 8 9

1. ԱՄՐՈՑ մթա 2-1 հզմ 5-6 կմ հս-աե Հ

1.1. բնակատեղի մթա 2-1 հզմ Հ

1.2. դամբարանադաշտ մթա 2-1 հզմ Հ

2. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ 10-14-րդ դդ. 2 կմ հս Տ լեռան գագաթի տափարակին և նրան հարող լանջերին

2.1. գերեզմանոց 10-14-րդ դդ. Տ

3. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ «ՎԱՆՔԻ ՁՈՐ» («ՆԵՐՔԻՆ ՈՒԼԳՅՈՒՐ») 9-14-րդ դդ. 4 կմ հս-ամ Տ Ռինդ և Աղավնաձոր գյուղերի միջև, Վերին Ուլգյուրից աե

3.1. եկեղեցի ս. Աստվածածին 13-14-րդ դդ. Հ

3.2. գերեզմանոց 10-14-րդ դդ. Տ եկեղեցու շուրջը

3.2.1 խաչքար մթա 2 հզմ, 1009 թ. Հ հվ-ամ կողմում: Նախնական նշանակությամբ՝ ցլակերպ վիշապ պատվիրատու՝ Սարգիս երեց

3.2.2 խաչքար մթա 2 հզմ, 1199 թ. Հ հվ-ամ կողմում: Նախնական նշանակությամբ՝ ցլակերպ վիշապ

3.2.3 խաչքար 12-րդ դ. Հ ընկած գետնին

3.2.4 խաչքար 1263 թ. Հ եկեղեցուց աե, ընկած գետնին, երկատված, ստորին մասը չի պահպանվել, պատվիրատու՝ Հովհաննես

3.2.5 խաչքար 1274 թ. Հ հենած եկեղեցու հս պատին պատվիրատու՝ Լիպարիտ

3.2.6 խաչքար 13-րդ դ. Հ հենած եկեղեցու ամ պատին, վերնամասը թեքությամբ կոտրված

3.2.7 խաչքար 13-րդ դ. Հ հենած եկեղեցու աե պատին

3.2.8 խաչքար 13-րդ դ. Հ եկեղեցու ներսում, դրված հորիզոնական դիրքով

3.2.9 խաչքար 14-րդ դ. Հ ընկած գետնին

4. ԽԱՉՔԱՐ 9-10-րդ դդ. հս-աե մասում Հ «Խաչի թիլ» վայրում, ավերակ շինության ներսում, աջ կողմը վնասված

5. ԽԱՉՔԱՐ 13-րդ դ. 5 կմ հս-ամ Հ «Ներքին Ուլգյուր» գյուղատեղիից 1 կմ աե, Ժայռախաչ

6. ԽԱՉՔԱՐ 1564 թ. գ. մ. Հ Արուս Հովհաննիսյանի տանը, ստորին մասը կոտրված

7. ԽԱՉՔԱՐ 16-րդ դ. գ. մ. Հ Զուլալ Պետրոսյանի տան մոտ գտնվող և որպես մատուռ ծառայող կիսաքանդ շինության ներսում

8. ՀՈՒՇԱՂԲՅՈՒՐ ԵՐԿՐՈՐԴ ԱՇԽԱՐՀԱՄԱՐՏՈՒՄ ԶՈՀՎԱԾՆԵՐԻՆ 1947 թ. գ. մ. Տ

9. ՄԱՏՈՒՌ «ՀՈԲԿԱԽԱՉ» 10-12-րդ դդ. հվ մասում Տ հվ եզրին, դաշտամիջյան ճանապարհից աջ

9.1. խաչքար 10-12-րդ դդ. Հ

9.2. Խաչքար 12-13 դդ. գյուղի մեջ, «Հոբկախաչ» մատուռի աե պատի մոտ, ներքուստ Հ

10. ԽԱՉՔԱՐ 14-15 դդ. գյուղի կենտրոնում, ԵԱԶ հուշարձանից հս-ամ, նախկին ճաշարանի պատին հենած Տ պարզ

11. ԽԱՉՔԱՐ ՔՈՒՉԱՔԻ, ՌՈՒԶՈՒՔԱՆԻ ԵՎ ԱՅԼՈՑ 1309 թ. գյուղից մոտ 5 կմ հս-ամ, Ներքին Ուլգյուր գյուղա-տեղիից մոտ 1 կմ հս-ամ, Աղավնաձոր գետակի ափին Հ 14 դ. խաչքարացված վիշապաքար է

(բաժինը լրաց. 14.08.25 N 1151-Ն)

9.7. Աղնջաձոր գյուղ

1 2 3 4 5 6 7 8 9

1. ԱՄՐՈՑ մթա 2-1 հզմ, 4-14-րդ դդ. 10 կմ հս Հ Վարդենյաց քարավանատնից հս-աե

1.1. դամբարանադաշտ մթա 2-1 հզմ Հ

1.2. Քարավանատուն Վարդենյաց 1332 թ. Հ

2. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ 11-13-րդ դդ., 14-րդ դ., 19-րդ դ. 2 կմ հս Տ Գեղարքունիք-Վայոց Ձոր հին քարավանային ճանապարհին, Վարդենյաց լեռնանցքի հվ ստորոտին

2.1. գերեզմանոց 11-13-րդ դդ. Տ աե մասում, ձորալանջին

2.2. քարավանատուն 14-րդ դ. Հ հս մասում, միանավ

2.3. կամուրջ 19-րդ դ. Տ հվ մասում

2.4. կամուրջ 19-րդ դ. Տ հվ մասում

3. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ «ՅԱՎԱՐ» 11-17-րդ դդ. 2 կմ հս-աե Տ

3.1. խաչքար 12-13-րդ դդ. Հ

4. ԽԱՉՔԱՐ 10-րդ դ. գ. մ. Հ Ս. Խուդոյանի տնամերձում, երկատված

5. ԽԱՉՔԱՐ 11-րդ դ. 5 կմ ամ Հ խնձորի այգիների մեջ, կանգնեցված գլխիվայր

(բաժինը փոփ. 14.08.25 N 1151-Ն)

9.8. Արենի գյուղ

1 2 3 4 5 6 7 8 9

1. ԱՄՐՈՑ մթա 2-1 հզմ 9 կմ հվ-ամ Հ «Ամաղու» գյուղատեղիից 1 կմ հվ-ամ

2. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ «ԱՄԱՂՈՒ» («ՎԵՐԻՆ ԱՄԱՂՈՒ») 10-20-րդ դդ. 8 կմ հվ Տ Գնիշիկ գետի ձախ ափին, բարձրադիր, Մարդաղ լեռան լանջին

3. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ «ԱՌՓԱ» 8-17-րդ դդ. աե մասում Հ Արփա գետի ձախ ափին

3.1. եկեղեցի ս. Աստվածածին 1321 թ. Հ ճարտ.՝ Մոմիկ, պատվիրատու՝ Սյունյաց եպիսկոպոս Հովհաննես վրկնգ.՝ 1967-1969թթ. վրկնգ. ճարտ.՝ Շ. Ազատյան, Յու. Թամանյան

3.1.1 խաչքար` Գրիգորի 1191 թ. Հ եկեղեցու ներսում վերնամասը չի պահպանվել

3.2. գավիթ 14-րդ դ. Հ

3.2.1 խաչքար 1559 թ. Հ հենած ամ պատին, ստորին մասը չի պահպանվել, կազմող՝ Ակոբ պատվիրատու՝ Մելիքբեկ

3.2.2 խաչքար 16-րդ դ. Հ հենած ամ պատին, ստորին մասը չի պահպանվել, կազմող՝ Ակոբ պատվիրատու՝ Մեհրապ

3.3. գերեզմանոց 8-17-րդ դդ. Հ եկեղեցու շուրջը

3.3.1 խաչքար 8-րդ դ. Հ եկեղեցուց հս-աե, 3 խաչքարերից կենտրոնինը

3.3.2 խաչքար 8-րդ դ. Հ եկեղեցուց հս-աե, 3 խաչքարերից ձախակողմյանը, կենտրոնից ճաքած

3.3.3 խաչքար 8-րդ դ. Հ եկեղեցուց հս-աե, 3 խաչքարերից աջակողմյանը

3.3.4 խաչքար 9-րդ դ. Հ զույգ խաչքարերից աջակողմյանը

3.3.5 խաչքար 1341 թ. Հ եկեղեցուց ամ, պատվանդանին, պատվիրատու՝ Մխիթար

3.3.6 խաչքար 1546 թ. Հ եկեղեցուց հս, երկատված, պատվանդանին

3.3.7 խաչքար 16-րդ դ. Հ եկեղեցուց աե, պատվանդանին

3.3.8 տապանաքար 16-րդ դ. Տ եկեղեցուց հս-ամ, խիստ քայքայված

3.3.9 տապանաքար 16-17-րդ դդ. Տ եկեղեցուց հս-աե, եղծված արձանագրությամբ

3.3.10 տապանաքար` Թադոսի 1672 թ. Տ եկեղեցուց հս-աե

3.3.11 տապանաքար` Ծատուրի 1708 թ. Տ գերեզմանոցի հվ մասում, տեղահանված

4. ԴԱՄԲԱՐԱՆԱԴԱՇՏ անտիկ ամ մասում Հ

5. ԵԿԵՂԵՑԻ Ս. ՍԱՐԳԻՍ 13-17-րդ դդ. 3 կմ ամ Տ բլրի վրա, ավերված

6. ԽԱՉՔԱՐ 1303 թ. հվ-ամ մասում Հ «Վարդապետի հողեր» վայրում, գինու գործարանի դիմաց 3 խաչքարերից կենտրոնինը

7. ԽԱՉՔԱՐ 14-րդ դ. հվ-ամ մասում Հ «Վարդապետի հողեր» վայրում, գինու գործարանի դիմաց 3 խաչքարերից աջակողմյանը

8. ԽԱՉՔԱՐ 14-րդ դ. հվ-ամ մասում Հ «Վարդապետի հողեր» վայրում, գինու գործարանի դիմաց 3 խաչքարերից ձախակողմյանը

9. ԿԱՄՈՒՐՋ 13-րդ դ. հս-աե մասում Հ Արփա գետի վրա, հէկ-ի մոտ պատվիրատու՝ սյունյաց իշխան Տարսայիճ Օրբելյան

10. ՀՈՒՇԱՐՁԱՆ` ԵՐԿՐՈՐԴ ԱՇԽԱՐՀԱՄԱՐՏՈՒՄ ԶՈՀՎԱԾՆԵՐԻՆ 1969 թ. կնտ Տ

11. ՔԱՐԱՆՁԱՎ. ՄԱԳԵԼԱՆԻ ՔԱՐԱՆՁԱՎԸ 3 կմ աե Տ կարստային քարանձավ Ուփի ձորում Նորավանքի ձոր տանող ճանապարհի 2-րդ կմ-ի մոտ

12. ՔԱՐԱՅՐ

ԱՐԵՆԻ - 1 (ԹՌՉՈՒՆՆԵՐԻ ՔԱՐԱՅՐ) ստորին պալեոլիթ գյուղից մոտ 2 կմ հս-աե, Երևան-Եղեգնաձոր խճուղուց Նորավանք տանող ճանապարհի սկզբնամասում Հ

12.1. Կուռք մ.թ.ա.

7-6 դդ. Արենի-1 քարայրի մուտքի մոտ Տ

2019 թ. հայտնաբերվել է «Մոզ» քաղաքատեղիի գերեզմանոցներից մեկում և տեղափոխվել է քարայրի մոտ

13. ՔԱՐԱՅՐ

ԱՐԵՆԻ - 2 ստորին պալեոլիթ, նեոլիթ, էնեոլիթ, ուշ բրոնզի դար, միջնա-դար գյուղապետարանից 1900 մ հս-աե, Երևան-Եղեգնաձոր խճուղու ձախ կողմում, Նորավանք տանող խաչմերուկ չհասած՝ 20 մ ամ, Արենի-1 քարայրի դիմաց Հ

(բաժինը լրաց. 14.08.25 N 1151-Ն)

9.8.1. Ամաղու գյուղ

1 2 3 4 5 6 7 8 9

1. ՎԱՆԱԿԱՆ ՀԱՄԱԼԻՐ «ՆՈՐԱՎԱՆՔ» (ԱՄԱՂՈՒԻ ՆՈՐԱՎԱՆՔ) 12-17-րդ դդ. 3 կմ հվ-աե Հ Գնիշիկ գետի աջ ափին

1.1. եկեղեցի ս. Աստվածածին (Բուրթելաշեն) 1339 թ. Հ համալիրից հվ-աե

1.1.1 խաչքար 13-րդ դ. Հ եկեղեցու 1-ին հարկում, արձանագիր

1.1.2 խաչքար` Թաղէնի, Սաղունի 14-րդ դ. Հ ագուցված աե պատին, արտաքուստ

1.1.3 խաչքար Բուղտայի 1318 թ. Հ եկեղեցու ներսում, վերին աջ և ստորին մասերը կոտրված, պատվիրատու՝ Բուրթել Օրբելյան

1.1.4 խաչքար Մոմիկի 1333 թ. Հ եկեղեցու ներսում

1.1.5 խաչքար 1432 թ. Հ Բուրթելաշեն եկեղեցու 2-րդ հարկում, հենած ամ պատին, երկատված

1.1.6 տապանաքար` Վրթանես քահանայի 1348 թ. Հ ներսում

1.2. եկեղեցի ս. Կարապետ 1216-1223 թթ. Հ համալիրի հս-ամ կողմում

1.2.1 խաչքար` տեր Գրիգորի 13-րդ դ. Հ ագուցված ամ ճակատին, պատուհանից ձախ, արտաքուստ

1.2.2 խաչքար 13-րդ դ. Հ ագուցված ամ ճակատին, պատուհանից վեր, արտաքուստ, արձանագիր

1.2.3 խաչքար` Յուսուփի 13-րդ դ. Հ ագուցված ամ ճակատին, պատուհանից աջ, արտաքուստ

1.2.4 խաչքար` Ազիզի 1221 թ. Հ ագուցված հս-աե ավանդատան մուտքից վեր

1.2.5 խաչքար` Հովհաննեսի 1277 թ. Հ հենած հս պատին, գլխիվայր, ներքուստ, ստորին աջ անկյունը կոտրված

1.3. գավիթ. ս. Կարապետ եկեղեցու գավիթը 13-րդ դ. Հ

1.3.1 խաչքար 9-10-րդ դդ. Հ հենած հվ պատին, որմնասյանը, անկյունները ջարդոտված

1.3.2 խաչքար 10-րդ դ. Հ ագուցված հս պատին, արտաքուստ, երկատված

1.3.3 խաչքար 12-րդ դ. Հ ագուցված ամ պատին, մուտքից ձախ, վերին աջ անկյունը կոտրված

1.3.4 խաչքար 13-րդ դ. Հ ագուցված ամ պատին, ներքուստ, արձանագիր

1.3.5 խաչքար Սարգսի 13-րդ դ. Հ ագուցված գավթի հս որմնասյանը

1.3.6 խաչքար 13-րդ դ. Հ ագուցված հս պատին, ներքուստ

1.3.7 խաչքար 13-րդ դ. Հ ագուցված հս պատին, արտաքուստ, խիստ հողմահարված

1.3.8 խաչքար 13-րդ դ. Հ ագուցված ամ միջնորմին, դրված խարսխի վրա

1.3.9 խաչքար 13-րդ դ. Հ ագուցված հս միջնորմին, դրված խարսխի վրա

1.3.10 խաչքար 13-րդ դ. Հ հենած հվ պատին, երկատված, վերին աջ մասը չի պահպանվել

1.3.11 խաչքար 13-րդ դ. Հ ագուցված ամ միջնորմին, դրված խարսխի վրա

1.3.12 խաչքար 13-րդ դ. Հ ագուցված հվ միջնորմի սյուներից մեկին, վերին աջ անկյունը կոտրված

1.3.13 խաչքար` Շարաբի 1233 թ. Հ ագուցված ամ պատին, արտաքուստ, մուտքից աջ

1.3.14 խաչքար 1240 թ. Հ ներսում, ամ պատի տակ, ընդհանուր պատվանդանին կանգնած զույգ խաչքարերից աջակողմյանը

1.3.15 խաչքար` Բալապանի 1258 թ. Հ ագուցված ամ պատին, պատուհանի կողին, ներքուստ, պատվիրատու՝ Փախրադոլա

1.3.16 խաչքար` Բուրթել իշխանի 1261 թ. Հ գավթի ներսում, աե պատի մոտ

1.3.17 խաչքար` Թամթայի 1261 թ. Հ ներսում, ամ պատի տակ, ընդհանուր պատվանդանին կանգնած զույգ խաչքարերից ձախակողմյանը, պատվիրատու՝ Բուրթել իշխան

1.3.18 խաչքար` Դեղի 1269 թ. Հ ագուցված հս միջնորմին, դրված խարսխի վրա

1.3.19 խաչքար`Ափսի 1285 թ. Հ ներսում, ընկած, երկատված պատվիրատու՝ Կուկոր

1.3.20 խաչքար` Փալկայի 1285 թ. Հ ներսում, ընկած գետնին պատվիրատու՝ Կուկոր

1.3.21 խաչքար` Սարգսի 1332 թ. Հ ներսում

1.3.22 խաչքար` տեր Ստեփանոսի զավակաց 14-15-րդ դդ. Հ ագուցված ամ պատին, մուտքից վեր, արտաքուստ

1.3.23 խաչքար` տեր Ստեփանոսի 14-15-րդ դդ. Հ ագուցված ամ պատին, մուտքից վեր, արտաքուստ, վերնամասը չի պահպանվել

1.3.24 խաչքար` Առաքել եպիսկոպոսի 1569 թ. Հ ներսում, վերնամասը կոտրված, կազմող՝ Ակոբ

1.3.25 տապանաքար Թամթայի 13-րդ դ. Հ ներսում, աե կողմում

1.3.26 տապանաքար` իշխանաց իշխան Էլիկումի 1253 թ. Հ ներսում, աե կողմում

1.3.27 տապանաքար` Սյունյաց Ստեփանոս եպիսկոպոսի 1260 թ. Հ ներսում, աե կողմում

1.3.28 տապանաքար` Իվանեի 1260 թ. Հ ներսում, աե կողմում

1.3.29 տապանաքար` Փախրադոլայի 1260-1262 թթ. Հ ներսում, աե մասում

1.3.30 տապանաքար` Ասփայի 1263 թ. Հ ներսում, աե կողմում

1.3.31 տապանաքար` Նաթելի 1294 թ. Հ ներսում, կնտ-ում

1.3.32 տապանաքար` Զուլուկի 1295 թ. Հ ներսում, կնտ-ում, ճեղքված

1.3.33 տապանաքար` Սյունյաց Սարգիս եպիսկոպոսի 1298 թ. Հ ներսում, հվ մուտքի մոտ

1.3.34 տապանաքար` Իվանեի 14-րդ դ. Հ ներսում, աե կողմում, Չեսար Օրբելյանի որդու տապանաքարն է

1.3.35 տապանաքար` Ստեփանոս Օրբելյանի (Սյունյաց մետրապոլիտ Ստեփանոս) 1303 թ. Հ ներսում, ամ կողմում

1.3.36 տապանաքար` Սյունյաց Գրիգոր եպիսկոպոսի 1305 թ. Հ հվ մուտքի մոտ

1.3.37 տապանաքար` Եղիայի 1320 թ. Հ ամ մուտքի մոտ, դրսում

1.3.38 տապանաքար` Օրբել Հովհաննեսի 1324 թ. Հ ներսում, ամ կողմում

1.3.39. տապանաքար` ոմն սարկավագի 1409 թ. Հ ներսում, ամ մուտքի դիմաց

1.4. դամբարան Սմբատ իշխանի (եկեղեցի ս. Գրիգոր) 1275 թ. Հ ս. Կարապետ եկեղեցու հս կողմում, ճարտ.՝ Սիրանես

1.4.1 խաչքար 1271 թ. Հ ագուցված աե պատին, մուտքից վեր պատվիրատու՝ Ազատշահ

1.4.2 տապանաքար` Սմբատ Օրբելյանի 1273 թ. Հ բեմի առջև դրված տապանաքարերի շարքում

1.4.3 տապանաքար` Տարսայիճ Օրբելյանի 1289 թ. Հ բեմի առջև դրված տապանաքարերի շարքում, պատմիչ Ստեփանոս Օրբելյանի հոր տապանաքարն է

1.4.4 տապանաքար` Փախրադոլայի 1296 թ. Հ հվ պատի տակ, տապանաքարերի 1-ին շարքում Տարսայիճ Օրբելյանի որդու, պատմիչ Ստեփանոս Օրբելյանի կրտսեր եղբոր տապանաքարն է

1.4.5 տապանաքար` Մինա խաթունի 1298 թ. Հ տապանաքարերի 2-րդ շարքում, Տարսայիճ Օրբելյանի կնոջ տապանաքարն է

1.4.6 տապանաքար` Էլիկումի 1300 թ. Հ բեմի առջև դրված տապանաքարերի շարքում, Տարսայիճ Օրբելյանի ավագ որդու տապանաքարն է

1.4.7 տապանաքար` Թամթա խաթունի 1312 թ. Հ տապանաքարերի 2-րդ շարքում, իշխանաց իշխան Բուրթելի մոր տապանաքարն է

1.4.8 տապանաքար` Պուղտայի 1318 թ. Հ տապանաքարերի 2-րդ շարքում, իշխանաց իշխան Բուրթելի փոքր եղբոր տապանաքարն է

1.5. գերեզմանոց 10-14-րդ դդ. Հ

1.5.1 խաչքար 10-րդ դ. Հ ս. Կարապետ եկեղեցուց 10 մ աե, ընկած գետնին

1.5.2 խաչքար 11-րդ դ. Հ հենած Բուրթելաշեն եկեղեցու ամ պատին, եզրերը կոտրատված

1.5.3 խաչքար` Գորգ Զաբլի 1114 թ. Հ ս. Կարապետ եկեղեցուց աե, ընկած քարաբեկորների մեջ

1.5.4 խաչքար 13-րդ դ. Հ Բուրթելաշեն եկեղեցուց 25 մ հս, ընկած գետնին, արձանագիր, վերնամասը կոտրված

1.5.5 խաչքար 13-րդ դ. Հ Բուրթելաշեն եկեղեցուց 10 մ հս-աե, հենած պարսպին, վերնամասը ջարդոտված

1.6. բնակելի և տնտեսական շինություններ 11-14-րդ դդ. Հ

1.7. մատուռ 11-13-րդ դդ. Հ Նորավանքից 0,3 կմ աե

1.8. մատուռ Փոկաս Հայրապետի 11-րդ դ. Հ պարսպից դուրս, համալիրի աե կողմում

1.9. իջևանատուն (հյուրատուն) 1273-1290 թթ. Հ համալիրի պարսպից դուրս, Փոկաս հայրապետի մատուռից հս-ամ պատվիրատու՝ Տարսայիճ Օրբելյան, Սարգիս եպիսկոպոս

1.9.1 խաչքար 11-րդ դ. Հ ագուցված հս պատին, ներքուստ

1.9.2 խաչքար 12-13-րդ դդ. Հ ագուցված աե պատուհանի վերնամասում, ներքուստ, արձանագիր

1.9.3 խաչքար 13-րդ դ. Հ ագուցված հվ պատին, ներքուստ, կրում է հյուրատան կառուցման արձանագրությունը (28 տող)

1.10. պարիսպ 17-18-րդ դդ. Հ

9.9. Արին գյուղ

1 2 3 4 5 6 7 8. 9

1. ԲԱՑՕԹՅԱ ԿԱՅԱՆ «ԲԱԶԱՐԽԱՆԱ» քարի դար 2 կմ ամ Հ

2. ԲՆԱԿԱՏԵՂԻ «ՍՈՒԼԹԱՆ ՔԱՀԱՍԻ» մթա 3-2 հզմ 2,5 կմ ամ Հ

3. ՄԱՏՈՒՌ 13-14-րդ դդ. 2,5 կմ հս-ամ Տ «Նավեր» հանդամասում

9.10. Արտաբույնք գյուղ

1 2 3 4 5 6 7 8 9

1. ԱՄՐՈՑ ՍՄԲԱՏԱԲԵՐԴ 10-14-րդ դդ. 750 մ հվ-աե Հ

1.1. գերեզմանոց 13-14-րդ դդ. Հ Սմբատաբերդ տանող ճանապարհին

2. ԲՆԱԿԵԼԻ ՏՈՒՆ 19-րդ դ. վրջ գ. մ. Հ Արփենիկ Շահգալդյանի

3. ԳԵՐԵԶՄԱՆՈՑ 9-20-րդ դդ. գ. մ. Տ թեք սարալանջին, դեպի «Չըռի ժամատուն» տանող ճանապարհին, գերեզմանոցի խաչքարերից և տապանաքարերից օգտագործված են տարածքում 1975 թ. տեղացիների կողմից կառուցված ս. Աստվածածին եկեղեցու շինարարության համար

3.1. խաչքար 9-10-րդ դդ. Հ ագուցված եկեղեցու աե պատին, մուտքից ձախ

3.2. խաչքար 9-10-րդ դդ. Հ ագուցված եկեղեցու աե պատին, ներքուստ

3.3. խաչքար 1054 թ. Հ գլխիվայր ագուցված եկեղեցու հս պատին, ներքուստ

3.4. խաչքար 11-րդ դ. Հ ընկած գետնին, ստորին աջ անկյունը կոտրված

3.5. խաչքար 11-12-րդ դդ. Հ ագուցված գյուղամիջյան ս. Աստվածածին եկեղեցու աե պատին, ներքուստ, վերնամասը չի պահպանվել, արձանագիր

3.6. խաչքար 1289 թ. Հ ընկած գետնին

3.7. խաչքար 1305 թ. Հ եկեղեցուց հս-աե, ընկած գետնին

3.8. խաչքար 16-րդ դ. Հ

3.9. խաչքար 17-րդ դ. Հ եկեղեցուց ամ, ընկած գետնին, վերնամասը չի պահպանվել

4. ԳԵՐԵԶՄԱՆՈՑ 10-13-րդ դդ. հվ-ամ մասում Տ գյուղի հվ-ամ եզրին, գործող գերեզմանոցի հվ մասում

4.1. խաչքար 10-11-րդ դդ. Հ կանգնեցված գետնին

4.2. մատուռ 19-րդ դ. Տ

5. ԵԿԵՂԵՑԻ 11-12-րդ դդ. 2 կմ հս Տ բարձր սարահարթի վրա

5.1. գերեզմանոց 11-13-րդ դդ. Տ եկեղեցու շուրջը

6. ՀՈՒՇԱՐՁԱՆ` ԱՎԱՐԱՅՐԻ ՃԱԿԱՏԱՄԱՐՏՈՒՄ ԵՎ ԵՐԿՐՈՐԴ ԱՇԽԱՐՀԱՄԱՐՏՈՒՄ ԶՈՀՎԱԾՆԵՐԻՆ 1977 թ. գ. մ. Տ քանդ.՝ Վ. Եղյան

7. ՄԱՏՈՒՌ վրկնգ.՝20-րդ դ. աե մասում Տ աե եզրին, ջրաղացներ տանող կամրջից 150 մ աե, այգիների մեջ

8. ՄԱՏՈՒՌ «ՉԸՌԻ ԺԱՄԱՏՈՒՆ» 14-րդ դ. 1 կմ ամ Հ «Չըռի» ձորում, սարալանջին

9. ՎԱՆԱԿԱՆ ՀԱՄԱԼԻՐ ՑԱՂԱՑ ՔԱՐ (ՑԱԽԱՑ ՔԱՐ, ՂՈՇԱՎԱՆՔ) 9-14-րդ դդ. 6 կմ հս-աե Հ

9.1. եկեղեցի ս. Աստվածածին 10-րդ դ. Հ համալիրի ամ-յան կառույցների խմբում, գմբեթավոր եկեղեցի

9.2. եկեղեցի ս. Առաքելոց 13-րդ դ. սկզբ Հ ս. Աստվածածին եկեղեցու աե կողմում

9.2.1 տապանաքար` Խաթու Մղլիքի 1345 թ. Հ

9.3. եկեղեցի ս. Նշան (տապանատուն) 1041 թ. Հ ս. Կարապետ եկեղեցուց հս-աե, երկհարկ պատվիրատու՝ վանքի առաջնորդ Վարդիկ

9.4. եկեղեցի ս. Հովհաննես 989 թ. Հ համալիրի ամ-յան կառույցների հվ-ամ մասում

9.4.1 գավիթ 13-րդ դ. Հ

9.4.1.1. խաչքար` Սիրաշահի 1244 թ. Հ

9.4.1.2. խաչքար` Փաշաբեկի 1456 թ. Հ

9.4.1.3. խաչքար` Ծատուրի 1460 թ. Հ

9.4.1.4. խաչքար` Մեհրիկի 1464 թ. Հ

9.4.1.5. խաչքար` Վասակի 1479 թ. Հ

9.4.1.6. խաչքար` Թամաքհի 15-րդ դ. Հ

9.4.1.7. խաչքար` Ստեփանոսի 1555 թ. Հ

9.4. 1.8 տապանաքար` Լիպարիտի 1281 թ. Հ

9.4.1.9. տապանաքար` Էսուկանի 1301 թ. Հ

9.4.1.10 տապանաքար` Բարսեղ քահանայի 1433 թ. Հ

9.4.1.11 տապանաքար` Դետի 1446 թ. Հ

9.4.1.12 տապանաքար` Խոշիշի 1460 թ. Հ

9.4.1.13 տապանաքար` Գոնցայի 1467 թ. Հ

9.4.1.14 տապանաքար` Թումայի 1473 թ. Հ

9.4.1.15 տապանաքար Խաչատուր քահանայի 1496 թ. Հ

9.4.1.16 տապանաքար` Գրիգոր եպիսկոպոսի 1510 թ. Հ

9.4.2 խաչքար` Սմպատի 1219 թ. Հ եկեղեցու սյունասրահում

9.4.3 խաչքար` Թանկողիլի 1499 թ. Հ եկեղեցու սյունասրահում

9.5. եկեղեցի ս. Կարապետ 1041 թ. Հ համալիրի աե-յան կառույցների հս մասում, պատվիրատու՝ վանքի առաջնորդ Վարդիկ

9.6. մատուռ (մատուռ-եկեղեցի) 13-րդ դ. Հ կառուցված համալիրի դարպասի վրա

9.7. բնակելի և տնտեսական շինություններ 13-14-րդ դդ. Հ համալիրի ամ-յան կառույցների խմբում

9.8. պարիսպ 10-11-րդ դդ. Հ

9.9. գերեզմանոց 10-14-րդ դդ. Հ համալիրի աե մասում

9.9.1 խաչքար 977 թ. Հ ս. Կարապետ եկեղեցուց հվ-աե եզրերը ջարդոտված

9.9.2 խաչքար 983 թ. Հ ս. Հովհաննես եկեղեցուց 10 մ աե, ընկած գետնին, արձանագրությունն՝ եղծված

9.9.3 խաչքար 10-րդ դ. Հ գմբեթավոր եկեղեցուց 50 մ հվ, ընկած գետնին

9.9.4 խաչքար 10-րդ դ. Հ ս. Հովհաննես եկեղեցուց 15 մ աե, ընկած գետնին, երկատված

9.9.5 խաչքար 10-11-րդ դդ. Հ ս. Կարապետ եկեղեցուց 30 մ հվ

9.9.6 խաչքար` Սարգսի 1023 թ. Հ ս. Կարապետ եկեղեցուց 50 մ հվ, ընկած գետնին

9.9.7 խաչքար` Թեոդորոսի 1040 թ. Հ ս. Հովհաննես եկեղեցուց 10 մ հվ, ընկած գետնին

9.9.8 խաչքար 1041 թ. Հ ս. Հովհաննես եկեղեցու ամ ճակատին, կրկնակի կամարով ձևավորված խորշի 2 կողմերում

9.9.9 խաչքար 1041 թ. Հ ս. Հովհաննես եկեղեցու ամ ճակատին, կրկնակի կամարով ձևավորված խորշի 2 կողմերում

9.9.10 խաչքար 11-րդ դ. Հ ս. Կարապետ եկեղեցուց 25 մ հվ, եղծված արձանագրությամբ

9.9.11 խաչքար 11-րդ դ. Հ ս. Հովհաննես եկեղեցուց 200 մ հվ, հենած քարաբեկորներին, վերնամասը չի պահպանվել

9.9.12 խաչքար 11-րդ դ. Հ ս. Կարապետ եկեղեցուց 10 մ հվ, պատվանդանին, զույգ խաչքարերից աջակողմյանը

9.9.13 խաչքար 11-րդ դ. Հ ս. Կարապետ եկեղեցուց 10 մ հվ, պատվանդանին, զույգ խաչքարերից ձախակողմյանը

9.9.14 խաչքար 11-12-րդ դդ. Հ ս. Կարապետ եկեղեցուց հվ, ընկած գետնին

9.9.15 խաչքար 11-12-րդ դդ. Հ ագուցված ս. Կարապետ եկեղեցու հս պատին, արտաքուստ

9.9.16 խաչքար 11-12-րդ դդ. Հ ս. Հովհաննես եկեղեցու գավթում, ստորին մասը կոտրված

9.9.17 խաչքար 11-12-րդ դդ. Հ ս. Կարապետ եկեղեցուց 50 մ հվ, հենած քարաբեկորներին

9.9.18 խաչքար` Գրիգոր քահանայի 1151 թ. Հ կանգնեցված ս. Հովհաննես եկեղեցու գավթի ամ պատի տակ

9.9.19 խաչքար 12-րդ դ. Հ ագուցված ս. Կարապետ եկեղեցու հս պատին, արտաքուստ

9.9.20 խաչքար 12-րդ դ. Հ կանգնեցված ցածրիկ պատվանդանին

9.9.21 խաչքար 12-րդ դ. Հ ս. Հովհաննես եկեղեցուց 25 մ հվ, ընկած գետնին

9.9.22 խաչքար 12-րդ դ. Հ ս. Հովհաննես եկեղեցուց 15 մ աե, ընկած գետնին, խիստ հողմահարված

9.9.23 խաչքար` Սարգսի 12-13-րդ դդ. Հ ս. Կարապետ եկեղեցուց հվ, ընկած գետնին, վերնամասը չի պահպանվել

9.9.24 խաչքար` Բարդուղիմեոսի 1211 թ. Հ

9.9.25 խաչքար 1215 թ. Հ ս. Հովհաննես եկեղեցու գավթում, կոտրված

9.9.26 խաչքար` Վասակի 1220 թ. Հ ս. Կարապետ եկեղեցուց հվ

9.9.27 խաչքար 1273 թ. Հ ս. Հովհաննես եկեղեցու ամ պատի տակ, մուտքից աջ

9.9.28 խաչքար 1274 թ. Հ ս. Կարապետ եկեղեցուց 2 մ հվ, պատվանդանին, երկատված, վերին մասն ընկած պատվանդանի կողքին

9.9.29 խաչքար` Թաթեոսի 1275 թ. Հ ս. Կարապետ եկեղեցուց հվ

9.9.30 խաչքար 13-րդ դ. Հ գմբեթավոր եկեղեցուց 10 մ հս-աե, ընկած գետնին

9.9.31 խաչքար 13-րդ դ. Հ ս. Կարապետ եկեղեցուց 2 մ հվ-ամ

9.9.32 խաչքար 13-րդ դ. Հ ս. Հովհաննես եկեղեցուց 15 մ աե, թեքությամբ խրված հողի մեջ, ստորին մասը կոտրված

9.9.33 խաչքար 13-րդ դ. Հ ս. Կարապետ եկեղեցուց հվ, ընկած իր պատվանդանի մոտ, պատվանդանն արձանագիր

9.9.34 խաչքար 13-14-րդ դդ. Հ ս. Հովհաննես եկեղեցուց 300 մ հվ, խրված հողի մեջ

9.9.35 խաչքար 14-րդ դ. Հ գմբեթավոր եկեղեցուց 10 մ հվ-աե, ընկած գետնին

9.9.36 խաչքար` Մարիամի 1464 թ. Հ միջանցք-դարպասի մոտ

9.9.37 խաչքար` Մանուշակի 1559 թ. Հ միջանցք-դարպասի մոտ

9.9.38 խաչքար 16-17-րդ դդ. Հ ս. Հովհաննես եկեղեցուց 10 մ ամ, օժանդակ շինության ներսում

9.9.39. Տապանաքար Հովհաննես քահանայի 1281 թ. Ցախաց քար վանքի աե մասում, Սբ. Նշան եկեղեցու հվ կողմում, գերեզմանոցում Հ սալատապան

9.10. Տաշտ 1325 թ. գյուղից 6 կմ հս-աե, Ցախաց քարի վանքի ամ հուշարձանախմբի ամ մասում, ընկած Հ միակտոր քարից, ուղղանկյունաձև

10. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ միջնա-դար գյուղից 2.5 կմ հս-աե, Սմբատաբերդ և Ցախաց քար տանող դաշտային ճանապարհի երկու կողմում, ծառախիտ վայրում Հ

11. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ

«ԱՐԵՎ ԱՅԳԻ» 11-13 դդ. գյուղից 1 կմ հս, ձորերով եզերված սարալանջին Հ այս գյուղատեղիում են պետ. ցուցակի 5 ցուցիչով եկեղեցին և 5.1 ցուցիչով գերեզմանոցը

12. ԽԱՉՔԱՐ 9-10 դդ. գյուղի մեջ, Հրանուշ Քարամյանի տնամերձ հողամասի ցանկապատի շարվածքում, արտաքուստ Հ

(բաժինը լրաց. 14.08.25 N 1151-Ն)

9.11. Արտավան գյուղ

1 2 3 4 5 6 7 8 9

1. ԳԵՐԵԶՄԱՆՈՑ 9-16-րդ դդ. 0,6 կմ հս Տ գյուղ մտնող ճանապարհի աջ կողմում

1.1. խաչքար 10-րդ դ. Հ ընկած գետնին

1.2. խաչքար 11-րդ դ. Հ կանգնեցված գետնին, քարերով ամրացված

2. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ «ԴԱՄՐՉԼԱՐ» («ԴԱՐԲՆ», ԴԵՐԲ») 15-17-րդ դդ. 6 կմ հս-աե Տ Արփայի ձախ վտակ Դարբ գետի ձախ ափին պատմական Դարբն և ԴԵրբ գյուղերի տարածքն է՝ լքված՝ 1920-ական թթ.

2.1. գերեզմանոց 15-17-րդ դդ. Տ գյուղատեղիի հս մասում, բլրալանջին

2.1.1 խաչքար 15-րդ դ. Հ ընկած գետնին, խիստ մամռապատ

2.1.2 տապանաքար 16-17-րդ դդ. Տ հս կողի անկյունը կոտրված

2.1.3 տապանաքար 16-17-րդ դդ. Տ ստորին մասը կոտրված

2.1.4 տապանաքար 16-17-րդ դդ. Տ ստորին անկյունները կոտրված

3. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ «ՄԱՐԱԹՈՒԶ» 10-18-րդ դդ. 3 կմ աե Տ

3.1. եկեղեցի 10-րդ դ. Հ ավերված՝ 1936-1937 թթ.

3.1.1 խաչքար` Տպղելի 1324 թ. Հ ագուցված եկեղեցու մասամբ պահպանված հվ պատին՝ հորիզոնական դիրքով

3.2. գերեզմանոց 10-18-րդ դդ. Տ գյուղատեղիի հս եզրին

3.2.1 խաչքար 10-11-րդ դդ. Հ եկեղեցու ավերակներից 10 մ հվ, արձանագիր

3.2.2 խաչքար 1057 թ. Հ հվ մասում, ընկած գետնին

3.2.3 խաչքար 11-րդ դ. Հ խրված հողի մեջ, խիստ մամռապատ

3.2.4 խաչքար 11-րդ դ. Հ խրված հողի մեջ

3.2.5 խաչքար 14-15-րդ դդ. Հ կանգնեցված գետնին, վերնամասը վնասված, ստորին մասում 1 տող արձանագրություն

3.2.6 խաչքար` Զաքարի և Զազի 1324 թ. Հ ընկած եկեղեցու ավերակների մոտ, պահպանվել է կիսով

3.2.7 խաչքար 15-16-րդ դդ. Հ ընկած եկեղեցու մոտ, աջ եզրը ջարդոտված

3.2.8 խաչքար 16-17-րդ դդ. Հ ընկած գետնին

3.2.9 խաչքար 16-17-րդ դդ. Հ կանգնեցված գետնին, եղծված արձանագրությամբ

3.2.10 խաչքար 16-17-րդ դդ. Հ կանգնեցված գետնին, թեքված

3.2.11 խաչքար 1651 թ. Հ ընկած գերեզմանոցի ամ եզրին

3.2.12 խաչքար` Խանաղի 1721 թ. Հ ընկած ամ եզրին

4. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ «ՉՐԱԽԼՈՒ» 13-19-րդ դդ. 5 կմ հս-աե Տ

4.1. եկեղեցի 18-19-րդ դդ. Տ գյուղատեղիի հվ-աե մասում, ավերակ

4.2. գերեզմանոց 13-18-րդ դդ. Տ

4.2.1 խաչքար 13-րդ դ. Հ կանգնեցված գետնին, վերին աջ անկյունը ջարդոտված

5. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ «ՋՈՒԼ» 10-18-րդ դդ. կնտ Տ հին Արտավանի մի հատվածն է, որի 1703թ. կառուցված եկեղեցին քանդվել, իսկ գերեզմանոցը ավերվել է: Տարածքում պահպանվել են տեղահանված խաչքարեր ու տապանաքարեր

5.1. խաչքար 9-10-րդ դդ. գ. մ. Հ գյուղամիջում, կանգնեցված գետնին

5.2. խաչքար` Հակոբի 1260 թ. գ. մ. Հ

5.3. խաչքար 14-15-րդ դդ. գ. մ. Հ կանգնեցված գետնին, աջ եզրագոտին և վերնամասը ջարդոտված

5.4. խաչքար` Սմբատ Անհաղթի 1449 թ. գ. մ. Հ գյուղի կենտրոնական Ճանապարհի եզրին, վերնամասն ու աջ կեսը կոտրված

5.5. կամուրջ 17-րդ դ. Տ գյուղապետարանի շենքի մոտ

6. ԴԱՄԲԱՐԱՆԱԴԱՇՏ մթա 2-1 հզմ հս մասում Հ

7. ԽԱՉՔԱՐ 10-րդ դ. գ. մ. Հ Կառլեն Մակարյանի բակում, մատուռի ներսում, եռատված

8. ԽԱՉՔԱՐ 10-11-րդ դդ. գ. մ. Հ Միսակ Գևորգյանի բակում, մատուռի ներսում

9. ԽԱՉՔԱՐ 11-12-րդ դդ. հվ մասում Հ հվ եզրին, կանգնեցված գետնին, աջ կեսը չի պահպանվել

10. ԽԱՉՔԱՐ 1260 թ. գ. մ. Հ հենած գործարանի շենքի պատին, ստորին աջ մասը կոտրված

11. ՋՐԱՄԲԱՐ 12-16-րդ դդ. 6 կմ աե Հ «Հայելի գոլ» սարի ստորոտին

12. ՏԱՊԱՆԱՔԱՐ 1682 թ. գ. մ. Տ Զարիկ Վարդանյանի տնամերձի ցանկապատի շարվածքում

13. ՏԱՊԱՆԱՔԱՐ 17-18-րդ դդ. գ. մ. Տ Զարիկ Վարդանյանի տնամերձի ցանկապատի շարվածքում

14. ՏԱՊԱՆԱՔԱՐ 17-18-րդ դդ. գ. մ. Տ Զարիկ Վարդանյանի տնամերձի ցանկապատի շարվածքում

15. ՏԱՊԱՆԱՔԱՐ 17-18-րդ դդ. գ. մ. Տ Զարիկ Վարդանյանի տնամերձի ցանկապատի շարվածքում

16. ՏԱՊԱՆԱՔԱՐ 19-րդ դ. գ. մ. Տ Զարիկ Վարդանյանի տնամերձի ցանկապատի շարվածքում

9.12. Արփի գյուղ

1 2 3 4 5 6 7 8 9

1. ԱՄՐՈՑ «ԷՐԹԻՉ» 12-14-րդ դդ. 2 կմ հվ Հ

1.1. գյուղատեղի «Էրթիչ» 12-14-րդ դդ. Տ

1.2. գերեզմանոց 12-14-րդ դդ. Տ գյուղատեղիի տարածքում

1.3. մատուռ «Ջրով վանք» 12-14-րդ դդ. Տ

1.3.1 խաչքար 12-13-րդ դդ. Հ մատուռի ներսում

1.3.2 խաչքար 12-13-րդ դդ. Հ մատուռի ներսում

1.3.3 խաչքար 12-13-րդ դդ. Հ մատուռի ներսում

1.4. քարայր-կացարանների համալիր 12-14-րդ դդ. Հ գյուղատեղիի հս և հս-ամ մասերում

2. ԴԱՄԲԱՐԱՆԱԴԱՇՏ մթա 2-1 հզմ հվ մասում Հ «Արջի» քարանձավից հս

3. ՀՈՒՇԱՐՁԱՆ` ՎԱՀԻԿ ԼԵՎՈՆՅԱՆԻ 1956 թ. գ. մ. Տ Խորհրդային Միության հերոսի համանուն դպրոցի առջև

4. ՔԱՐԱՆՁԱՎ «ԱՐՋԻ» 4 կմ հվ Տ կարստային քարանձավ բացվել է 1981թ.

5. ՔԱՐԱՆՁԱՎ «ՄՈԶՐՈՎԻ» 4 կմ հվ Տ կարստային քարանձավ բացվել է 1980թ.՝ ճանապարհաշինական պայթեցումների ժամանակ

9.13. Բարձրունի գյուղ

1 2 3 4 5 6 7 8 9

1. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ «ՀԻՆ ԲԱՐՁՐՈՒՆԻ» 14-19-րդ դդ. 1 կմ հվ-աե Տ նախկին Սուլթանբեկ գյուղն է՝ լքված 19-րդ դ. 2-րդ կեսին

1.1. եկեղեցի 14-15-րդ դդ. Տ կիսավեր

1.1.1 խաչքար 14-րդ դ. Հ հս պատի խորշում, ստորին մասը չի պահպանվել

1.1.2 խաչքար 14-րդ դ. Հ հվ պատի շարվածքում, ստորին մասը չի պահպանվել

1.2. գերեզմանոց 14-19-րդ դդ. Տ գյուղատեղիի աե մասում

1.2.1 խաչքար 15-րդ դ. Հ ընկած գետնին, հողմահարված

1.2.2 խաչքար` Յակոբոսի 1517 թ. Հ զույգ խաչքարերից աջակողմյանը պատվիրատու՝ Ակոբ

1.2.3 խաչքար` Հասի 1579 թ. Հ խրված հողի մեջ, թեքված պատվիրատու՝ Ստեփանոս

1.2.4 խաչքար` Խաթունի և Աղաբեկի 1597 թ. Հ խրված հողի մեջ

1.2.5 խաչքար` Թամարի 16-րդ դ. Հ զույգ խաչքարերից ձախակողմյանը պատվիրատու՝ Ակոբ

1.2.6 խաչքար` Մարգարիտի 16-րդ դ. Հ խրված հողի մեջ, թեքված

1.2.7 տապանաքար 15-16-րդ դդ. Հ

1.2.8 տապանաքար` Ոսկանի 1611 թ. Հ

2. ԵԿԵՂԵՑԻ Ս. ԳԵՎՈՐԳ 1864 թ. գ. մ. Տ

2.1. խաչքար` Փիրիջանի, Խոճիկի, Շմավոնի, Աբելի 1291 թ. Հ ագուցված մուտքից վեր, եզրերն ու վերնամասը ջարդոտված

2.2. խաչքար` Ղարաճի 14-րդ դ. Հ ագուցված հս պատին, մկրտարանի խորշում, աջակողմյան 1/3-ը չի պահպանվել

2.3. խաչքար` Մխիթարի 14-րդ դ. Հ ագուցված հս պատին, մկրտարանի խորշում, ստորին ձախ անկյունը վնասված

3. ՄԱՏՈՒՌ 19-րդ դ. հս-աե մասում Տ գյուղ մտնող ճանապարհից ձախ վրկնգ՝ 2002թ.

3.1. խաչքար 1291 թ. Հ բակում

3.2. խաչքար 13-րդ դ. Հ բակում վերնամասն ու աջ կողմը չեն պահպանվել, արձանագիր

3.3. խաչքար 16-17-րդ դդ. Հ բակում, երկատված

4. ՀՈՒՇԱՂԲՅՈՒՐ ԵՐԿՐՈՐԴ ԱՇԽԱՐՀԱՄԱՐՏՈՒՄ ԶՈՀՎԱԾՆԵՐԻՆ 1957 թ. գ. մ. Տ

5. ՀՈՒՇԱՐՁԱՆ` ԵՐԿՐՈՐԴ ԱՇԽԱՐՀԱՄԱՐՏՈՒՄ ԶՈՀՎԱԾՆԵՐԻՆ 1960 թ. գ. մ. Տ

9.14. Գետափ գյուղ

1 2 3 4 5 6 7 8 9

1. ԱՄՐՈՑ «ԴԱԴԱՅԻ» մթա 2-1 հզմ 2 կմ հս-ամ Հ Գետափ-Շատին հին ճանապարհի ձախ եզրին, ջրհան կայանի մոտ

1.1. բնակատեղի մթա 2-1 հզմ Հ

2. ԲՆԱԿԱՏԵՂԻ մթա 2-1 հզմ, 9-17-րդ դդ. 4 կմ հս Հ Գետափ-Շատին ճանապարհի աջ եզրին

2.1. դամբարանադաշտ մթա 2-1 հզմ Հ

2.2. գերեզմանոց 9-17-րդ դդ. Տ բնակատեղիի հվ մասում, մայրուղու եզրին բարձրացող բլրին

3. ԽԱՉՔԱՐ 12-13-րդ դդ. 2 կմ ամ Հ Դադայի ամրոց տանող ճանապարհին, կանգնեցված

4. ԿԱՄՈՒՐՋ 19-րդ դ. 2 կմ հս-ամ Տ Դադայի ձորով հոսող վտակի վրա պահպանվում է «Դադայի» ամրոցի պահպանական գոտու սահմաններում

5. ՀՈՒՇԱՐՁԱՆ` ԵՐԿՐՈՐԴ ԱՇԽԱՐՀԱՄԱՐՏՈՒՄ ԶՈՀՎԱԾՆԵՐԻՆ 1971 թ. գ. մ. Տ

9.15. Գլաձոր գյուղ

1 2 3 4 5 6 7 8 9.

1. ԱՄՐՈՑ ՊՌՈՇԱԲԵՐԴ (ԲՈԼՈՐԱԲԵՐԴ) 13-14-րդ դդ. 15 կմ հս Հ լեռան գագաթին Պռոշյանների աթոռանիստը, պատվիրատու՝ Պռոշ իշխան

2. ԳԵՐԵԶՄԱՆՈՑ 9-20-րդ դդ. հս-ամ մասում Տ

2.1. խաչքար 10-11-րդ դդ. Հ կանգնեցված պատվանդանին

2.2. խաչքար 11-12-րդ դդ. Հ երկատված, վերին մասն ընկած գետնին, ստորին կեսը գլխիվայր խրված հողի մեջ

2.3. խաչքար 12-13-րդ դդ. Հ ընկած գետնին

2.4. տապանաքար 16-17-րդ դդ. Հ տեղաշարժված

2.5. տապանաքար` Ուղուրլուի 1518 թ. Հ ստորին մասը չի պահպանվել

3. ԵԿԵՂԵՑԻ Ս.ՀՐԵՇՏԱԿԱՊԵՏԱՑ 1692 թ. հվ մասում Տ դպրոցից 750 մ հվ

3.1. խաչքար 10-11-րդ դդ. Հ ագուցված հվ պատին, ներքուստ 3 խաչքարերից ձախակողմյանը

3.2. խաչքար 10-11-րդ դդ. Հ ագուցված հվ պատին, ներքուստ 3 խաչքարերից աջակողմյանը

3.3. խաչքար 10-11-րդ դդ. Հ ագուցված հվ պատին, ներքուստ 3 խաչքարերից կենտրոնինը

3.4. գերեզմանոց 9-17-րդ դդ. Տ եկեղեցու շուրջը, գյուղամիջյան ճանապարհով կիսված 2 հատվածների

3.4.1 խաչքար 14-15-րդ դդ. Հ ընկած գետնին

3.4.2 խաչքար 16-17-րդ դդ. Հ ընկած եկեղեցու մուտքի մոտ, վերնամասը չի պահպանվել

3.5. Տապանաքար Ճանղուլի 1264 թ․ եկեղեցու տարածքում Հ խոյատապան

4. ՎԱՆԱԿԱՆ ՀԱՄԱԼԻՐ ՍՊԻՏԱԿԱՎՈՐ Ս. ԱՍՏՎԱԾԱԾԻՆ (ԲՈԼՈՐԱԲԵՐԴԻ ԱՆԱՊԱՏ, ԳՅՈՒԼՎԱՆՔ) 1321 թ. 13 կմ հս Հ Վարդենիսի լեռնաշղթայի հվ լանջին. պատվիրատու՝ Էաչի և Ամիր Հասան Պռոշյաններ, վրկնգ.՝ 1970-ական թթ.

4.1. գավիթ 1301-1330 թթ. Հ

4.2. զանգակատուն 1330 թ. Հ պատվիրատու՝ Հովհաննես և նրա տիկին Թաճ

4.3. պարիսպ 14-15-րդ դդ. Հ

4.4. խաչքար 14-րդ դ. Հ հենած եկեղեցու ամ պատին, վերին ձախ անկյունը կոտրված

4.5. խաչքար 15-րդ դ. Հ հենած եկեղեցու ամ պատին

4.6. խաչքար 1473 թ. Հ եկեղեցուց հվ, ստորին մասը չի պահպանվել

4.7. տապանաքար 1320 թ. Հ եկեղեցուց հվ, կոտրված

4.8. գերեզման Գարեգին Նժդեհի 1987թ. Հ եկեղեցու բակում

5. ԽԱՉՔԱՐ 1311 թ. հվ-ամ մասում Հ մանկապարտեզի մոտ, կանգնեցված բետոնե հարթակին

6. ԽԱՉՔԱՐ 14-15-րդ դդ. գ. մ. Հ Գոհար Հովհաննիսյանի տան մոտ

7. ԽԱՉՔԱՐ 1503 թ. գ. մ. Հ դպրոցի բակում

8. ՀՈՒՇԱՂԲՅՈՒՐ՝ ԵՐԿՐՈՐԴ ԱՇԽԱՐՀԱՄԱՐՏՈՒՄ ԶՈՀՎԱԾՆԵՐԻՆ 1950 թ. գ. մ. Տ

9. ՀՈՒՇԱՐՁԱՆ` ԵՐԿՐՈՐԴ ԱՇԽԱՐՀԱՄԱՐՏՈՒՄ ԶՈՀՎԱԾՆԵՐԻՆ 1982 թ. գ. մ. Տ քանդ.՝ Վ. Եղյան

10. ՄԱՏՈՒՌ 19-րդ դ. գ. մ. Տ

10.1. խաչքար 14-15-րդ դդ. Հ ագուցված աե պատին

11. ՄԱՏՈՒՌ «ԳՈՄԲԼԱ» 19-20-րդ դդ. հվ-աե մասում Տ նոր գերեզմանոց տանող ճանապարհի եզրին

(բաժինը լրաց. 14.08.25 N 1151-Ն)

9.16. Գնդեվազ գյուղ

1 2 3 4 5 6 7 8 9

1. ԱՄՐՈՑ «ԲԵՐԴԻ ԳԼՈՒԽ» մթա 3 հզմ-մջնդ հս-ամ մասում Հ գյուղի եզրին, Արփայի կիրճին նայող բարձր հրվանդանին

1.1. դամբարանադաշտ մթա 2-1 հզմ Հ ամրոցից 200-300 մ հս-աե, ս. Խաչ մատուռից հս պահպանվել է 3 կղզյակներով

2. ԳԵՐԵԶՄԱՆՈՑ 13-17-րդ դդ. կնտ Տ ս. Աստվածածին եկեղեցուց 250 մ աե

2.1. խաչքար 13-14-րդ դդ. Հ ընկած գետնին

2.2. խաչքար` Դավթի 14-րդ դ. Հ կանգնեցված պատվանդանին

3. ԳԵՐԵԶՄԱՆՈՑ 19-20-րդ դդ. հվ-աե մասում Տ Ջերմուկ տանող ավտոխճուղու ձախ կողմում

4. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ «ՄԱՄԱՐԶԱ» 13-19-րդ դդ. 5 կմ հվ-աե Տ

5. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ «ԱՐԾԱԹԱՎԱՆ» («ԳՅՈՒՄԱՇԽԱՆԵ») 9-14-րդ դդ., 19-20-րդ դդ. 4 կմ հվ-աե Տ տարածվում է 2 բլրալանջերին

5.1. գերեզմանոց 9-14-րդ դդ. Տ գյուղատեղիի աե եզրին

5.1.1 խաչքար 10-րդ դ. Հ ընկած գետնին, վերին կեսը չի պահպանվել

5.1.2 խաչքար 10-րդ դ. Հ խրված հողի մեջ

5.1.3 խաչքար 10-11-րդ դդ. Հ ընկած գետնին, վերնամասը չի պահպանվել, արձանագիր

5.1.4 խաչքար 11-րդ դ. Հ խրված հողի մեջ, վերնամասը չի պահպանվել

5.1.5 խաչքար` Թավրեզի 12-13-րդ դդ. Հ ընկած գետնին, վերնամասը չի պահպանվել

5.1.6 խաչքար` Գոհարի և Բեկի 1309 թ. Հ ընկած գետնին պատվիրատու՝ Գրիգոր

5.1.7 խաչքար` Վիրապշատի 1320 թ. Հ կանգնեցված պատվանդանին

5.1.8 խաչքար 1446 թ. Հ ընկած գետնին, ձախ եզրը ջարդոտված

5.1.9 խաչքար` Ուսաթի, Թաղումի, Էլիճանի 16-17-րդ դդ. ագուցված թիվ 2 հանքամիջանցքին

6. ԴԱՄԲԱՐԱՆԱԴԱՇՏ մթա 2-1 հզմ 2,5 կմ հվ Հ Վայք-Գնդեվազ ավտոխճուղու ոլորանի շրջակայքում պահպանվել է 3 կղզյակներով

7. ԵԿԵՂԵՑԻ 17-18-րդ դդ. ամ մասում Տ ս. Աստվածածին տանող գյուղամիջյան ճանապարհի ձախ կողմում, ավերակ

7.1. ձիթհան 19-րդ դ. Տ կցվել է եկեղեցու ամ պատին

8. ԵԿԵՂԵՑԻ Ս. ԱՍՏՎԱԾԱԾԻՆ 1686 թ. հս-ամ մասում Տ «Բերդի գլուխ» ամրոցից 150 մ աե պատվիրատու՝ Պետրոս վարդապետ

8.1. խաչքար 10-րդ դ. Հ հենած հվ պատին, եզրերը ջարդոտված

9. ԽԱՉՔԱՐ 9-10-րդ դդ. գ. մ. Հ Երազիկ Հակոբյանի տան մոտ, կանգնեցված

10. ԽԱՉՔԱՐ 11-րդ դ. գ. մ. Հ խանութի մոտ, կանգնեցված

11. ԽԱՉՔԱՐ` ԿԱՐԱՊԵՏ ԵՐԵՑԻ 1322 թ. գ. մ. Հ խանութի մոտ, կանգնեցված

12. ՀՈՒՇԱՐՁԱՆ` ԵՐԿՐՈՐԴ ԱՇԽԱՐՀԱՄԱՐՏՈՒՄ ԶՈՀՎԱԾՆԵՐԻՆ 1960 թ. գ. մ. Տ

13. ՁԻԹՀԱՆ 18-19-րդ դդ. գ. մ. Տ

13.1. խաչքար 11-րդ դ. Հ կանգնեցված, քիվը ջարդոտված

14. ՄԱՏՈՒՌ Ս. ԽԱՉ 14-15-րդ դդ., 20-րդ դ. հս մասում Տ հս եզրին, բարձունքին

15. ՎԱՆԱԿԱՆ ՀԱՄԱԼԻՐ «ԳՆԴԵՎԱՆՔ» 10-17-րդ դդ. 1 կմ ամ Հ Արփա գետի կիրճում, գետի ձախ ափին, Վայք-Ջերմուկ հին ճանապարհի աջ կողմում

15.1. եկեղեցի ս. Աստվածածին 936 թ. Հ պատվիրատու՝ իշխանուհի Սոփի վրկնգ.՝ 1309թ., 1691 թ., 1965-1970 թթ.

15.1.1. խաչքար 10-11-րդ դդ. Հ ագուցված հվ մուտքից ձախ, վերին և ստորին ձախ անկյունները կոտրված

15.1.2. խաչքար 10-11-րդ դդ. Հ ագուցված ամ պատին, արտաքուստ

15.1.3. խաչքար 1035 թ. Հ խորանում

15.1.4. խաչքար 12-13-րդ դդ. Հ հենած ամ պատին, ստորին մասը կոտրված

15.1.5. խաչքար 14-րդ դ. Հ ագուցված ամ պատին, արտաքուստ, արձանագիր

15.1.6. խաչքար` Ներսեսի 16-րդ դ. Հ ներսում, հվ խորշի մեջ

15.1.7. խաչքար 1573 թ. Հ ագուցված ամ մուտքից վեր, կազմող՝ Ղարտաշ

15.1.8. խաչքար 1573 թ. Հ ագուցված ամ մուտքից վեր կազմող՝ Ղարտաշ

15.2. գավիթ 999 թ. Հ պատվիրատու՝ Քրիստափոր վանահայր վրկնգ.՝ 1309թ., 1691 թ., 1965-1970 թթ.

15.2.1. խաչքար 10-րդ դ. Հ ներսում, խորշի մեջ

15.2.2. խաչքար 10-րդ դ. Հ հենած ամ պատին, ստորին մասը կոտրված

15.2.3. խաչքար 10-րդ դ. Հ հենած հվ պատին

15.2.4. խաչքար 10-11-րդ դդ. Հ հենած հվ պատին, ստորին աջ անկյունը կոտրված արձանագիր

15.2.5. խաչքար 13-14-րդ դդ. Հ ագուցված ամ պատին, մուտքից աջ

15.2.6. խաչքար` Ավագի, ծնողաց և Խոցադեղի 1437 թ. Հ հենած հվ պատին, երկատված

15.2.7. խաչքար 15-րդ դ. Հ ագուցված ամ պատին

15.2.8. խաչքար 1551 թ. Հ գավթի ներսում

15.3. սեղանատուն 1691 թ. Հ կից վանքի հվ պարսպին պատվիրատու՝ Պետրոս վարդապետ

15.4. տնտեսական շինություններ 17-րդ դ. Հ կից վանքի հվ և ամ պարիսպներին

15.4.1 խաչքար 10-րդ դ. Հ ագուցված հվ պատին, ներքուստ, արձանագիր

15.4.2. խաչքար 10-11-րդ դդ. Հ ագուցված պատին, արտաքուստ, ստորին մասը կոտրված

15.4.3. խաչքար 11-րդ դ. Հ ագուցված հս պատին, արտաքուստ

15.4.4. խաչքար` Ուբախի 11-12-րդ դդ. Հ ագուցված հվ պատին, ներքուստ

15.4.5. խաչքար` Թավրիզի 16-րդ դ. Հ ագուցված աե պատին, ներքուստ

15.4.6. խաչքար` Մեսրոպի 1573 թ. Հ ագուցված պատին, արտաքուստ

15.4.7. խաչքար 1573 թ. Հ ագուցված հս պատին, արտաքուստ պատվիրատու՝ Մալի

15.5. պարիսպ 1691 թ. Հ պատվիրատու՝ Պետրոս վարդապետ

15.6. խաչքար 9-րդ դ. Հ բակում, կանգնեցված գետնին

15.7. խաչքար 9-10-րդ դդ. Հ բակում, եկեղեցուց ամ, ստորին մասը կոտրված

15.8. խաչքար 9-10-րդ դդ. Հ հենած եկեղեցու հվ պատին, արտաքուստ, վերնամասը չի պահպանվել

15.9. խաչքար` Սարգս և Գրիգոր քահանաների 10-րդ դ. Հ հենած եկեղեցու հվ պատին, արտաքուստ

15.10. խաչքար` հայր Սուփանի 937 թ. Հ բակում, եռատված

15.11. խաչքար` Փաշի 10-11-րդ դդ. Հ բակում, եկեղեցուց աե, զույգ խաչքարերից ձախակողմյանը

15.12. խաչքար 10-11-րդ դդ. Հ բակում, եկեղեցուց 20 մ աե, ընկած գետնին, արձանագիր

15.13. խաչքար 11-րդ դ. Հ բակում, հենած եկեղեցու հվ պատին, վերնամասը չի պահպանվել

15.14. խաչքար 12-13-րդ դդ. Հ բակում, հենած եկեղեցու ամ պատին, մուտքից աջ, զույգ խաչքարերից ձախակողմյանը, արձանագիր

15.15. խաչքար 1551 թ. Հ բակում, եկեղեցու ամ պատի մոտ, մուտքից ձախ

15.16. խաչքար` Խանի 1611 թթ. Հ բակում, կանգնեցված գետնին

15.17. տապանաքար 15-16-րդ դդ. Հ բակի ամ կողմում

15.18. տապանաքար 1567 թ. Հ բակում, գավթր հվ ճակատի հանդիպակաց հատվածում

16. ԴԱՄԲԱՐԱՆԱԴԱՇՏ մ.թ.ա.

2-1 հազ. գյուղից 18 կմ աե, Ամուլսարի Էրատո լեռնագագաթի աե և հս-աե ստորոտին Հ

17. ԴԱՄԲԱՐԱՆԱԴԱՇՏ մ.թ.ա.

2-1 հազ. գյուղից 21 կմ հս-աե, Ամուլսարի Հյուսիսային Էրատո լեռնագագաթի ամ ստորոտին Հ դամբարաններից մեկի վրա կա մենհիր

18. ԴԱՄԲԱՐԱՆԱԴԱՇՏ մ.թ.ա.

2-1 հազ. գյուղից 23 կմ հս-աե, Ամուլսարի Արտավազդ և Տիգրան լեռնագագաթների միջակայքում Հ

19. ՔԱՐԱՅՐ ՍԱՖՈՅԻ ուշ միջնադար գյուղից 1 կմ հվ-ամ, Վայք-Ջերմուկ հին ճանապարհից աջ, ոլորանից մոտ 500 մ հս-աե, Արփա գետից 329 մ բարձրության վրա՝ ձախ ափին, անդեզիտաբազալտային ժայռազանգ-վածի հարթ կտրվածքում Հ

19.1. Խաչքար Ռստակեսի 12-13 դդ. Սաֆոյի քարայրի աե սրահում Հ ստորին մասից թեքությամբ կոտրված է

(բաժինը լրաց. 14.08.25 N 1151-Ն)

9. 17. Գնիշիկ գյուղ

1 2 3 4 5 6 7 8 9

1. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ «ԳՆԻՇԻԿ» 9-20-րդ դդ. ամ մասում Տ

1.1. գերեզմանոց 9-20-րդ դդ. ամ մասում Տ տարածվում է գյուղ մտնող ճանապարհի 2 կողմերում, գյուղատեղիի ամ և հվ մասերում

1.1.1 խաչքար 9-րդ դ. Հ կանգնեցված հողի մեջ

1.1.2 խաչքար 9-րդ դ. Հ կանգնեցված հողի մեջ

1.1.3 խաչքար 9-10-րդ դդ. Հ ընկած գետնին, ստորին հատվածն ու ձախ եզրը կոտրված

1.1.4 խաչքար 9-10-րդ դդ. Հ ընկած գետնին

1.1.5 խաչքար 10-րդ դ. Հ խրված հողի մեջ, եզրերը ջարդոտված

1.1.6 խաչքար 10-րդ դ. Հ խրված հողի մեջ, թեքությամբ

1.1.7 խաչքար 12-13-րդ դդ. Հ ընկած գետնին, երկատված, արձանագիր

1.1.8 խաչքար 12-13-րդ դդ. Հ ընկած գետնին, ստորին մասը՝ արձանագիր

1.1.9 խաչքար` Վասակի 12-13-րդ դդ. Հ ընկած գետնին, լայնական ճաքած

1.1.10. խաչքար 14-րդ դ. Հ խրված հողի մեջ, թեքությամբ

1.1.11. խաչքար 15-րդ դ. Հ խրված հողի մեջ, վերնամասը թեքությամբ կոտրված, արձանագիր

1.1.12. խաչքար` Ծատուր աբեղայի, եղբոր և Խաթունի 15-16-րդ դդ. Հ ընկած գետնին, արձանագրությունը եղծված

1.1.13. խաչքար 16-րդ դ. Հ ընկած գետնին, ստորին մասը չի պահպանվել, արձանագիր

1.1.14. խաչքար 1646 թ. Հ ընկած գետնին, երկայնքով կոտրված, պահպանվել է միայն աջակողմյան հատվածը

1.1.15. խաչքար 1651 թ. Հ ամ մասում, թեքությամբ խրված հողի մեջ, կողն արձանագիր

1.1.16. խաչքար` Աղաբեկի 1664 թ. Հ հվ մասում, կանգնեցված գետնին, եզրերը կոտրատված

1.1.17. տապանաքար 16-րդ դ. Տ հս-աե եզրին, խոյատապան

1.1.18. տապանաքար 1544 թ. Տ

1.1.19. տապանաքար` Պողոսի 1551 թ. Տ հվ մասում, խոյատապան

1.1.20. տապանաքար` Մուրադ փաշի 1552 թ. Տ

1.1.21. տապանաքար 1581 թ. Տ հվ մասում

1.1.22. տապանաքար` Աղաբաբի 16-17-րդ դդ. Տ Խոյատապան

1.1.23. տապանաքար` Քանիկի 1651 թ. Տ հվ մասում

1.1.24. տապանաքար` Ղազարի 1671 թ. Տ հվ մասում

1.1.25. տապանաքար` Խաչատուրի, Մարգարիտի 1678 թ. Տ հվ մասում

1.1.26. տապանաքար 1685 թ. Տ հվ մասում

1.2. եկեղեցի 19-րդ դ. Տ գյուղատեղիի կնտ-ում

1.2.1 խաչքար 13-րդ դ. Հ ագուցված հվ պատին

1.2.2 խաչքար 1463 թ. Հ ագուցված հվ պատին

1.2.3 խաչքար 16-րդ դ. Հ ագուցված հվ պատին

1.2.4 խաչքար` Հանեսի 1565 թ. Հ ագուցված աե պատին, արտաքուստ

1.2.5 խաչքար` Մուրատի 1577 թ. Հ ագուցված աե պատին

1.2.6 խաչքար 16-17-րդ դդ. Հ ագուցված հվ պատին, արտաքուստ

1.2.7 տապանաքար` Փիրբեկի 16-րդ դ. Տ եկեղեցու հվ-ամ կողմում

1.3. խաչքար 9-10-րդ դդ. գ. մ. Հ կնտ.-ում, երկատված, ստորին մասը չի պահպանվել

2. ԵԿԵՂԵՑԻ 10-րդ դ. 1 կմ հս-աե Հ ավերված

3. ԵԿԵՂԵՑԻ 18-19-րդ դդ. 2 կմ հս Տ

4. ԽԱՉՔԱՐ 1289 թ. 1,5 կմ հվ-աե Հ ընկած գետնին, պատվիրատու՝ Մխիթար

9. 19. Գոմք գյուղ

1 2 3 4 5 6 7 8 9

1. ԳԵՐԵԶՄԱՆՈՑ 10-16-րդ դդ. գ. մ. Տ

1.1. խաչքար` Օհանի 10-11-րդ դդ. Հ կանգնեցված գետնին, թեքված

1.2. խաչքար` Աթանես աբեղայի և Հալվա խաթունի 12-13-րդ դդ. Հ կանգնեցված 4 խաչքարերից աջից 1-ինը, վերին աջ անկյունը կոտրված

1.3. խաչքար` (մատուռ-խաչքար) 1263 թ. Հ որմնափակ, պատվիրատու՝ Մխիթար և Արևիկ, կազմող՝ Մխիթար և Շնորհավոր

1.4. խաչքար 14-15-րդ դդ. Հ կանգնեցված 4 խաչքարերից ձախից 1-ինը

1.5. խաչքար 15-16-րդ դդ. Հ կանգնեցված 4 խաչքարերից աջից 3-րդը, վերնամասը չի պահպանվել

2. ԳԵՐԵԶՄԱՆՈՑ 13-18-րդ դդ. հվ մասում Տ հվ եզրին, Կապույտ տանող ճանապարհի ձախ կողմում

2.1. խաչքար 10-11-րդ դդ. Հ ընկած գետնին, ներկված սպիտակ

2.2. խաչքար 13-րդ դ. Հ ստորին մասով խրված հողի մեջ

3. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ «ԱԽՏԱ» («ՎԵՐԻՆ ԱԽՏԱ») 13-19-րդ դդ. 2 կմ հս-ամ Տ հավանաբար պատմական Աղթաբույնք գյուղն է

4. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ «ԴԱՐԱՔԱՅԱՆԴ» 14-20-րդ դդ. 6 կմ աե Տ

5. ԴԱՄԲԱՐԱՆԱԴԱՇՏ մթա 2-1 հզմ հս-աե մասում Հ տարածվում է ձորի երկայնքով

6. ԵԿԵՂԵՑԻ 16-17-րդ դդ. գ. մ. Տ կիսավեր

6.1. խաչքար` Սուքիասի 1504 թ. Հ ագուցված ամ պատին, ներքուստ

7. ԽԱՉՔԱՐ 1288 թ. 2 կմ ամ Հ «Խաչաձոր» վայրում, ձորալանջին, ընկած գետնին, պատվիրատու՝ Սարգիս և Պետրոս, կրում է արձանագրություն՝ գյուղի աղբյուրի կառուցման մասին

9. 19. 2. Կապույտ գյուղ

1 2 3 4 5 6 7 8 9

1. ԲՆԱԿԱՏԵՂԻ մթա 2-1 հզմ Հ

1.1. դամբարանադաշտ մթա 2-1 հզմ Հ

2. ԳԵՐԵԶՄԱՆՈՑ 13-17-րդ դդ. 0,7 կմ աե Տ «Վանքի ձոր» տանող ճանապարհին, փոքրիկ բլրին

2.1. խաչքար 13-րդ դ. Հ ընկած գետնին, խիստ հողմահարված

3. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ «ՎԱՆՔԻ ՁՈՐ» 9-14-րդ դդ. 1,5 կմ աե Տ

3.1. եկեղեցի 10-րդ դ. Հ կնտ.-ում, ավերակ

3.2. խաչքար 9-րդ դ. գ. մ. Հ հենած քարաբեկորներին, ստորին մասը չի պահպանվել

3.3. խաչքար 10-րդ դ. Հ խրված հողի մեջ

3.4. խաչքար 10-րդ դ. Հ աե եզրին, ընկած գետնին

3.5. խաչքար 10-րդ դ. Հ կանգնեցված գետնին

3.6. խաչքար 10-րդ դ. Հ ավերակ եկեղեցու մոտ, կիսով խրված հողի մեջ

3.7. խաչքար 10-րդ դ. Հ հենած տնամերձերից մեկի ցանկապատին

3.8. խաչքար 11-րդ դ. Հ խրված հողի մեջ, ժայռափոր խաչքարից 30 մ հվ-ամ

3.9. խաչքար 11-րդ դ. Հ խրված հողի մեջ

3.10. խաչքար 12-րդ դ. Հ կերտված է ժայռին

3.11. խաչքար 12-րդ դ. Հ ավերակ եկեղեցու մոտ, խրված հողի մեջ

3.12. խաչքարերի խումբ 12-15-րդ դդ. Հ կերտված ժայռին

3.13. խաչքար` Միրաջեր քահանայի 1261 թ. Հ խրված հողի մեջ, պատվիրատու՝ Ղուկաս և Եղիա

3.14. խաչքար 1290 թ. Հ ընկած գետնին, խիստ հողմահարված, պատվիրատու՝ Դեղ

3.15. կոթող 12-13-րդ դդ. Հ պատվանդանը և վերնամասը չեն պահպանվել, տեղահանված, արձանագիր

4. ԽԱՉՔԱՐ 1501 թ. գ. մ. Հ հորիզոնական դիրքով ագուցված խանութի ամ ճակատի անկյունում, ստորին մասը չի պահպանվել

5. ԽԱՉՔԱՐ 1531 թ. գ. մ. Հ ագուցված խանութի ամ ճակատին, ձախ եզրագոտին վնասված, արձանագրությունը եղծված

6. ԽԱՉՔԱՐ 1549 թ. գ. մ. Հ խանութի պատի շարվածքում, ստորին հատվածը չի պահպանվել

9. 20. Ելփին գյուղ

1 2 3 4 5 6 7 8 9

1. ԳԵՐԵԶՄԱՆՈՑ 14-20-րդ դդ. գ. մ. Տ խիտ կառուցապատված միջավայրում

1.1. խաչքար 14-րդ դ. Հ հվ կողմում, ընկած գետնին

2. ԳԵՐԵԶՄԱՆՈՑ 14-19-րդ դդ. 1 կմ հվ-ամ Տ Ելփին-Եղեգնաձոր ճանապարհի եզրին, բարձրադիր տեղանքում

2.1. մատուռ Թուխ Մանուկ 17-րդ դ., 19-րդ դ. Տ

2.2. խաչքար 14-րդ դ. Հ մատուռի հվ կողմում

3. ԵԿԵՂԵՑԻ 1908 թ. հս մասում Տ կիսավեր

4. ԽԱՉՔԱՐ 10-րդ դ. 0,5 կմ հվ-աե Հ Եղեգնաձոր տանող ճանապարհի աջ կողմում, ամրացված բետոնով

9. 21. Եղեգիս գյուղ

1 2 3 4 5 6 7 8 9

1. ԳԵՐԵԶՄԱՆՈՑ 13-14-րդ դդ. հս-աե մասում Տ ս. Նշան եկեղեցուց 200 մ ամ, տնամերձում ս. Նշան եկեղեցու շուրջը տարածվող գերեզմանոցի մի հատվածն է՝ առանձնացված կառուցապատման հետևանքով

1.1. խաչքար 10-11-րդ դդ. Հ աե եզրին, ընկած գետնին

1.2. խաչքար 1253 թ. Հ շարքով կանգնած 4 խաչքարերից աջից 1-ինը պատվիրատու՝ Մխիթար

1.3. խաչքար 1253 թ. Հ շարքով կանգնած 4 խաչքարերից աջից 2-րդը պատվիրատու՝ Մարգարէ

1.4. խաչքար 1253 թ. Հ շարքով կանգնած 4 խաչքարերից աջից 3-րդը պատվիրատու՝ Ապլիկ

1.5. խաչքար 1253 թ. Հ շարքով կանգնած 4 խաչքարերից աջից վերջինը

1.6. խաչքար 1556 թ. Հ հվ մասում, հենած քարաբեկորներին

2. ԳԵՐԵԶՄԱՆՈՑ 13-14-րդ դդ. 2 կմ ամ Տ գյուղ մտնող ճանապարհից ձախ, սարալանջին

2.1. խաչքար 1283 թ. Հ կանգնեցված պատվանդանին, պատվիրատու՝ Ավետիս, Մխիթար, նախնական կառուցվածքը՝ որմնափակ

3. ԳԵՐԵԶՄԱՆՈՑ. ՕՐԲԵԼՅԱՆՆԵՐԻ ՏՈՀՄԱԿԱՆ ՏԱՊԱՆԱՏՈՒՆԸ 13-14-րդ դդ. ամ մասում Տ գյուղ մտնող ճանապարհից ձախ, դպրոցից 100 մ աե, բարեկարգված՝ 1970-ական թթ.

3.1. խաչքար 13-րդ դ. Հ որմնափակ, զույգ խաչքարեր

3.2. տապանաքար` Սմբատի 1280 թ. Հ

3.3. տապանաքար` Մաթունի 1292 թ. Հ

3.4. տապանաքար` Հազայրդեղի և Հասան Պուղի 1303 թ. Հ

3.5. տապանաքար 16-17-րդ դդ. Տ

4. ԳԵՐԵԶՄԱՆՈՑ 15-17-րդ դդ. ամ մասում Տ գյուղ մտնող ճանապարհից աջ, դպրոցից 50 մ աե

4.1. խաչքար 1468 թ. Հ կանգնեցված գետնին, հողմահարված

4.2. խաչքար 1501 թ. Հ ընկած գետնին

4.3. խաչքար 16-րդ դ. Հ կանգնեցված գետնին, արձանագիր

4.4. տապանաքար` Հակոբի 1556 թ. Տ

4.5. տապանաքար` Համբարձում սարկավագի 1564 թ. Տ

4.6. տապանաքար` Ավանեսի 16-17-րդ դդ. Տ

4.7. տապանաքար 16-17-րդ դդ. Տ

5. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ 14-17-րդ դդ. հվ-աե մասում Տ Եղեգիս գետի ձախ ափին, «Յապոնի բաղեր» վայրում, թեք ձորալանջին

5.1. գերեզմանոց 14-17-րդ դդ. Տ գյուղատեղիի ամ մասում, եբրայերեն արձանագիր տապանաքարերով

5.2. ջրաղաց 14-15-րդ դդ. Տ գյուղատեղիի հս-աե կողմում, հանքային ջրի աղբյուրների մոտ

5.3. ջրաղաց 14-15-րդ դդ. Տ

5.4. ջրաղաց 14-19-րդ դդ. Տ

6. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ 11-17-րդ դդ. 5 կմ հս Տ գյուղի արոտավայրերում, Ցաղաց քար համալիրից 1 կմ աե

6.1. գերեզմանոց 14 14-րդ դդ. Տ գյուղատեղիի հս մասում, տեղանքի թեքության պատճառով խիստ ավերված

6.1.1 խաչքար 11-րդ դ. Հ արձանագիր

6.1.2 խաչքար 11-րդ դ. Հ արձանագիր

7. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ «ՀՈՍՏՈՒՆ» («ՈՍՏԻՆՔ») 5-17-րդ դդ. 2 կմ ամ Տ Եղեգիս և Շատին գյուղերի միջև, Եղեգիս գետի աջ ափին

7.1. եկեղեցի 17-րդ դ. Տ գյուղատեղիի ամ մասում

7.1.1 խաչքար 10-րդ դ. Հ ագուցված խորանի հս պատին, ներքուստ, վերին ձախ անկյունը վնասված

7.1.2 խաչքար 11-րդ դ. Հ ագուցված խորանի հս պատին

7.1.3 խաչքար 1271 թ. Հ եկեղեցու հս-ամ մույթի շարվածքում, երկայնական կոտրված

7.1.4 խաչքար 1273 թ. Հ հորիզոնական դիրքով ագուցված հվ ավանդատան մուտքից վեր

7.1.5 խաչքար 13-րդ դ. Հ եկեղեցու ներսում, հենած հս-ամ մույթին

7.1.6 խաչքար 13-րդ դ. Հ հորիզոնական դիրքով ագուցված հս ավանդատան մուտքից վեր

7.1.7 խաչքար 16-րդ դ. Հ ագուցված հս ավանդատան մուտքին, ստորին ձախ անկյունը կոտրված, զույգ խաչքարերից վերինը, արձանագիր

7.1.8 խաչքար 16-րդ դ. Հ ագուցված եկեղեցու հս-ամ մույթի ստորին մասում

7.1.9 խաչքար 16-րդ դ. Հ ագուցված խորանում, ստորին մասը չի պահպանվել

7.1. 10 խաչքար` Մասումփի 1551 թ. Հ ագուցված խորանում

7.1. 11 խաչքար 1607 թ. Հ հորիզոնական դիրքով դրված խորանի հս խորշում

7.2. գերեզմանոց 13-17-րդ դդ. Տ

8. ԵԿԵՂԵՑԻ 12-րդ դ. գ. մ. Հ թաղածածկ

9. ԵԿԵՂԵՑԻ Ս. ԱՍՏՎԱԾԱԾԻՆ 10-րդ դ., վրկնգ.՝ 1703 թ. գ. մ. Տ

9.1. խաչքար` Ավանիկի 11-րդ դ. Հ ագուցված հվ պատին

9.2. խաչքար 13-րդ դ. Հ ագուցված հս ավանդատան մուտքից վեր

9.3. խաչքար 13-րդ դ. Հ եկեղեցու ներսում, հենած հվ պատին, եռատված

9.4. խաչքար 13-14-րդ դդ. Հ ագուցված հվ մուտքից վեր, արտաքուստ

9.5. խաչքար 13-14-րդ դդ. Հ հորիզոնական դիրքով կիսով թաղված եկեղեցու հվ մուտքի մոտ

9.6. խաչքար 13-14-րդ դդ. Հ ագուցված ամ պատին, մուտքից վեր, արտաքուստ

9.7. խաչքար` Մելիքշահի 14-րդ դ. Հ ագուցված հվ պատին, մուտքի մոտ, արտաքուստ

9.8. խաչքար 16-17-րդ դդ. Հ ագուցված հվ ավանդատան մուտքից վեր

9.9. խաչքար 1701 թ. Հ ագուցված հվ ավանդատան հս խորշում, հորիզոնական դիրքով

9.10. տապանաքար 1345 թ. Հ ագուցված հվ պատին, արտաքուստ

10. ԵԿԵՂԵՑԻ Ս. ՆՇԱՆ (Ս. ԿԱՐԱՊԵՏ) 13-րդ դ. աե մասում Հ վրկնգ.՝ 1973-1974 թթ. վրկնգ ճարտ.՝ Յու. Թամանյան

10.1. գավիթ 13-14-րդ դդ. Հ

10.2. գերեզմանոց 13-17-րդ դդ. Հ

10.2.1. խաչքար 10-11-րդ դդ. Հ գավթի ամ պատի մոտ, հենած քարաբեկորներին, ստորին մասը կոտրված

10.2.2. խաչքար` Հոգսադեղի 1305 թ. Հ գավթում, կանգնեցված գետնին

10.2.3. խաչքար 15-16-րդ դդ. Հ գավթում, ստորին մասով խրված հողի մեջ

10.2.4. խաչքար 15-16-րդ դդ. Հ եկեղեու հս կողմում, զույգ խաչքարերից աջակողմյանը, վերին ձախ մասը կոտրված

10.2.5. խաչքար` Խոնդըշի 1503 թ. Հ գավթում, ստորին մասով խրված հողի մեջ, վերին աջ անկյունը կոտրված

10.2.6. խաչքար` Փաշիկի 1549 թ. Հ եկեղեու հս կողմում, զույգ խաչքարերից ձախակողմյանը, վերին ձախ մասը վնասված

10.2.7. խաչքար 1550 թ. Հ եկեղեցու ամ մասում, հենած պատին, ստորին մասը չի պահպանվել

10.2.8. խաչքար 16-րդ դ. Հ գավթում, ստորին մասով խրված հողի մեջ

10.2.9. խաչքար 16-րդ դ. Հ եկեղեցու ամ մասում, հենած պատին

10.2.10. տապանաքար` պարոն Լուսի 1320 թ. Հ գավթում, հս պատի մոտ

10.2.11. տապանաքար 15-16-րդ դդ. Տ գավթում, սֆինքսաձև

11. ԵԿԵՂԵՑԻ Ս. ՍՏԵՓԱՆՈՍ (ԶՈՐԱՑ ԵԿԵՂԵՑԻ) 14-րդ դ. աե մասում Հ աե եզրին, Եղեգիս գետի աջ ափին, պատվիրատու՝ Ստեփանոս Տարսայիճ, վրկնգ.՝ 1971-1972 թթ., վրկնգ ճարտ.՝ Յու. Թամանյան

11.1. խաչքար` Իգնատիոսի 13-րդ դ. Հ ագուցված բեմի ամ պատին, արտաքուստ

11.2. խաչքար` Գրիգորի 14-րդ դ. Հ ագուցված ամ պատին, արտաքուստ

11.3. գավիթ 14-րդ դ. Հ ավերված

11.3.1. խաչքար 16-րդ դ. Հ ընկած գավթում, վերնամասը չի պահպանվել

11.4. գերեզմանոց 9-17-րդ դդ. Տ

11.4.1. խաչքար 14-րդ դ. Հ ընկած բակում, ստորին մասը չի պահպանվել

11.5. պարիսպ 14-րդ դ. Հ

12. ԽԱՉՔԱՐ 1247 թ. 1 կմ ամ Հ գյուղ մտնող ճանապարհից ձախ, որմնափակ, պատվիրատու՝ Գրիգոր

13. ԽԱՉՔԱՐ 1273 թ. աե մասում Հ Զորաց եկեղեցուց 200 մ հվ-ամ, որմնափակ

14. ԽԱՉՔԱՐ 1313 թ. 1,2 կմ ամ Հ ճանապարհի աջ եզրին պատվիրատու՝ Էլխաթուն

15. ԽԱՉՔԱՐ 1340 թ. 0,5 կմ ամ Հ գյուղ մտնող ճանապարհից աջ որմնափակ, պատվիրատու՝ Գրիգոր և Մխիթար

16. ԽԱՉՔԱՐ 17-րդ դ. գ. մ. Հ ս. Աստվածածին եկեղեցուց 40 մ հս-ամ, տնամերձում, կանգնեցված գետնին

17. ՎԱՆԱԿԱՆ ՀԱՄԱԼԻՐ. ՀԵՐՄՈՆԻ ՎԱՆՔԸ (ԿՆԵՎԱՆՔ) 936 թ., 10-17-րդ դդ. 3 կմ աե Հ Եղեգիս-Հերմոն ճանապարհից 700 մ հս

17.1. եկեղեցի՝ ս. Գրիգոր Լուսավորիչ 936 թ., 17-րդ դ. Հ

17.1.1. խաչքար` Երեմիայի 1451 թ. Հ ագուցված հս պատին

17.1.2. խաչքար 1458 թ. Հ ագուցված հս մույթի ամ երեսին

17.1.3. խաչքար 1539 թ. Հ խորանում վերնամասը չի պահպանվել

17.1.4. խաչքար` Սարգսի 15-16-րդ դդ. Հ ագուցված ամ պատին, մուտքից ձախ

17.1.5. խաչքար` Անտոն վարդապետի 17-րդ դ. Հ եկեղեցու ամ պատի մոտ, մուտքից աջ, վերին աջ անկյունը կոտրված

17.2. պարիսպ 16-րդ դ. Հ

17.3. գերեզմանոց 10-16-րդ դդ. Հ

18. ՎԱՆԱԿԱՆ ՀԱՄԱԼԻՐ «ՃԳՆԱՎՈՐԻ ՔԱՐ ԱՆԱՊԱՏ» («ԳՅՈԼՈՒՄ ԲՈՒԼԱՂ») 13-18-րդ դդ. 4 կմ հս-աե Հ ավերված

18.1. եկեղեցի ս. Աստվածածին 13-14-րդ դդ. Հ

18.1.1. խաչքար 13-րդ դ. Հ եկեղեցու ավերակների մեջ, վերնամասը չի պահպանվել, արձանագիր

18.1.2. խաչքար 1241 թ. Հ եկեղեցու ավերակների մեջ, բեկորված

18.1.3. խաչքար 13-14-րդ դդ. Հ եկեղեցու ավերակների մեջ, երկատված

18.2. գերեզմանոց 13-14-րդ դդ. Տ

19. ՎԱՆԱԿԱՆ ՀԱՄԱԼԻՐ ՔԱՐԵՎԱՆՔ 9-10-րդ դդ. 3 կմ հս-աե Տ Եղեգիսի կիրճում, Հերմոնի վանքից հս, բարձր ժայռի գագաթին

20. ՔԱՂԱՔԱՏԵՂԻ ԵՂԵԳԻՍ 5-18 դդ. գյուղից 1.5 կմ ամ, Եղեգիս և Շատին գյուղերի միջև, Եղեգիս գետի միջին հոսանքի աջափնյակում Հ

20.1. Գերեզմանոց 11-14 դդ. գյուղից մոտ 150 մ ամ, գյուղ տանող ճանապարհի աջ կողմում Տ

21. ՔԱՐԱՅՐ-ԿԱՑԱՐԱՆ ԵՂԵԳԻՍ-1 էնեոլիթ գյուղից մոտ 1.5 կմ հվ-ամ, Եղեգիս գետի կիրճի աջակողմում

(բաժինը լրաց. 14.08.25 N 1151-Ն)

9. 22. Զառիթափ գյուղ

1 2 3 4 5 6 7 8 9

1. ԱՄՐՈՑ մթա 2-1 հզմ գ. մ. Հ մասնակի ավերված՝ ՄՏԿ-ի կառուցման հետևանքով

1.1. բնակատեղի մթա 2-1 հզմ Հ

2. ԱՄՐՈՑ «ՓՇՈՆՔ» 17-18-րդ դդ. աե մասում Տ

2.1. գյուղատեղի «Բերդի վիզ» 17-18 դդ. Տо ամրոցի աե կողմում

3. ԴԱՄԲԱՐԱՆԱԴԱՇՏ մթա 2-1 հզմ, 9-20-րդ դդ. աե մասում դամբարանադաշտի վրա տարածվում է միջնադարյան գերեզմանոցը, ուր թաղումները շարունակվում են ցայսօր

3.1. գերեզմանոց 9-20-րդ դդ. Տ

3.1.1 խաչքար 9-րդ դ. Հ ընկած գետնին

3.1.2 խաչքար 9-10-րդ դդ. Հ ընկած գետնին

3.1.3 խաչքար 9-10-րդ դդ. Հ ընկած գետնին

3.1.4 խաչքար 9-10-րդ դդ. Հ ընկած գետնին

3.1.5 խաչքար 9-10-րդ դդ. Հ ընկած գետնին

3.1.6 խաչքար 9-10-րդ դդ. Հ ընկած գետնին

3.1.7 խաչքար 10-րդ դ. Հ ընկած գետնին

3.1.8 խաչքար 10-րդ դ. Հ ընկած գետնին

3.1.9 խաչքար 11-րդ դ. Հ ընկած գետնին

3.1.10 խաչքար 11-րդ դ. Հ ընկած գետնին

3.1.11 խաչքար 10-11-րդ դդ. Հ ընկած գետնին, արձանագիր

3.1.12 խաչքար 12-րդ դ. Հ ընկած գետնին

3.1.13 խաչքար 12-13-րդ դդ. Հ ընկած գետնին

3.1.14 խաչքար 14-15-րդ դդ. Հ խրված հողի մեջ

3.1.15 խաչքար` Ղաքարի 17-18-րդ դդ. Հ ընկած գետնին

4. ԽԱՉՔԱՐ 1258 թ. գ. մ. Հ «Կույս Վարվառա» մատուռի մոտ, պատվիրատու՝ Չռալու և Արզու խաթուն

5. ՀՈՒՇԱՐՁԱՆ` ԵՐԿՐՈՐԴ ԱՇԽԱՐՀԱՄԱՐՏՈՒՄ ԶՈՀՎԱԾՆԵՐԻՆ 1974 թ. գ. մ. Տ

6. ԵԿԵՂԵՑԻ

ՍԲ. ԱՍՏՎԱԾԱԾԻՆ (ԺԱՄԱՏՈՒՆ) 18 դ., հիմնանորոգ. 19 դ. 2-րդ կեսին գյուղի մեջ Տ կիսավեր, եռանավ

(բաժինը լրաց. 14.08.25 N 1151-Ն)

9. 22. 1. Հորադիս գյուղ

1 2 3 4 5 6 7 8 9

1. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ «ՀՈՐԱԴԻՍ» 11-20-րդ դդ. 2,5 կմ ամ Տ հին գյուղն է՝ ապաբնակեցված 1970-ական թթ.

1.1. եկեղեցի. ս. Նիկողոս 1666 թ. Տ գյուղատեղիի կնտ.-ում

1.1.1 խաչքար 15-16-րդ դդ. Հ ագուցված հվ ավանդատան մուտքին՝ որպես ճակատակալ քար, արձանագիր

1.2. գերեզմանոց 11-20-րդ դդ. Տ գյուղատեղիի ամ մասում, բլրի վրա

1.2.1 խաչքար 11-րդ դ. Հ ընկած գետնին, եզրերը ջարդոտված

1.2.2 խաչքար` Քրմի 18-րդ դ. Հ խրված հողի մեջ

1.2.3 խաչքար 1701 թ. Հ ընկած գետնին պատվիրատու՝ Ատրբետ

1.2.4 խաչքար` Վարդանի 1701 թ. Հ խրված հողի մեջ պատվիրատու՝ Ակոբ

1.2.5 խաչքար` Սիմոնի 1701 թ. Հ ընկած գետնին պատվիրատու՝ տեր Ակոբ

1.2.6 խաչքար` Բաբաջանի 1701 թ. Հ ընկած գետնին

1.2.7 խաչքար` Մինասի 1702 թ. Հ ընկած գետնին

1.2.8 խաչքար` Գիրակոսի 1702 թ. Հ խրված հողի մեջ պատվիրատու՝ Մելիք

1.2.9 խաչքար` Մելիքի 1702 թ. Հ խրված հողի մեջ, վերին աջ կողը վնասված, պատվիրատու՝ Հակոբ

1.2.10 խաչքար 1702 թ. Հ խրված հողի մեջ

1.2.11 խաչքար 1714 թ. Հ թեքությամբ խրված հողի մեջ

1.2.12 խաչքար 1717 թ. Հ ընկած գետնին, հողմահարված

2. ԵԿԵՂԵՑԻ Ս. ԱՍՏՎԱԾԱԾԻՆ (ՓՈՔՐ ՎԱՆՔ) 17-18-րդ դդ. գ. մ. Տ գյուղի սկզբնամասում, գյուղ մտնող ճանապարհից աջ

2.1. խաչքար 16-17-րդ դդ. Հ ագուցված բեմի ճակատին

2.2. խաչքար` Աթանեսի 17-րդ դ. Հ ագուցված բեմի ճակատին

2.3. խաչքար` Բաբաջանի, Նազաղի 1630 թ. Հ մատուռի ներսում, հենած պատին, ստորին մասը չի պահպանվել

2.4. խաչքար` 17-18-րդ դդ. Հ ագուցված ամ ճակատին, մուտքից աջ, արտաքուստ, արձանագիր

2.5. տապանաքար 1523 թ. Տ եկեղեցուց հվ

2.6. տապանաքար` Պարազանի 16-17-րդ դդ. Տ եկեղեցուց հվ

2.7. տապանաքար` Ակոբի 17-18-րդ դդ. Տ հենած ամ պատին, մուտքից աջ

3. ԵԿԵՂԵՑԻ «ՄԵԾ ՎԱՆՔ» 1679 թ. 1 կմ հվ-աե Տ «Սպիտակ աղբյուր» («Վանքի ձոր») կոչվող ձորի բարձրադիր ափին

3.1. խաչքար` Կոստանդ քահանայի, Եղիսաբեթի 16-րդ դ. Հ ագուցված մուտքից վեր՝ որպես բարավոր

4. ԽԱՉՔԱՐ 9-10-րդ դդ. ամ մասում Հ Հորադիս գյուղատեղի տանող ճանապարհի ձախ կողմում

5. ՄԱՏՈՒՌ «ՉՌԱՎԱՆՔ» 19-րդ դ. 0,5 կմ ամ Տ

9. 24. Թառաթումբ գյուղ

1 2. 3 4 5 6 7 8 9

1. ԳԵՐԵԶՄԱՆՈՑ 10-17-րդ դդ. 1 կմ հվ-աե Տ «Մարտոյի խաչքար» վայրում, տարածքում նշմարվում են ավերակ եկեղեցու հետքեր

1.1. խաչքար` Խոցադեղի 991 թ. Հ եկեղեցու փլատակների վրա, կրում է 7 տողանոց արձանագրություն, խիստ եղծված

1.2. խաչքար 9-10-րդ դդ. Հ կանգնեցված գլխիվայր, վերնամասը չի պահպանվել

1.3. խաչքար 10-րդ դ. Հ

2. ԵԿԵՂԵՑԻ Ս. ՀՈՎՀԱՆՆԵՍ 1896 թ. գ. մ. Տ վրկնգ.՝ 1999թ., տեղաբնակ Հուսիկ Մարկոսյանի միջոցներով

3. ԽԱՉՔԱՐ 11-րդ դ. 0,3 կմ աե Հ ընկած գետնին, եզրագոտին արձանագիր

4. ԽԱՉՔԱՐ 1251 թ. գ. մ. Հ Դենիկ Ոսկանյանի հողամասում

5. ՀՈՒՇԱՂԲՅՈՒՐ ԵՐԿՐՈՐԴ ԱՇԽԱՐՀԱՄԱՐՏՈՒՄ ԶՈՀՎԱԾՆԵՐԻՆ 1956 թ. գ. մ. Տ

6. ՀՈՒՇԱՐՁԱՆ` ԵՐԿՐՈՐԴ ԱՇԽԱՐՀԱՄԱՐՏՈՒՄ ԶՈՀՎԱԾՆԵՐԻՆ 1972 թ. գ. մ. Տ

9. 25. Խաչիկ գյուղ

1 2 3 4 5 6 7. 8 9

1. ԳԵՐԵԶՄԱՆՈՑ 16-20-րդ դդ. աե մասում Տ խիտ կառուցապատված միջավայրում

1.1. տապանաքար` Աղափիրի 16-17-րդ դդ. Տ

1.2. տապանաքար 16-17-րդ դդ. Տ եղծված արձանագրությամբ

2. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ «ԱՌՆԵՏ» 10-13-րդ դդ. 6 կմ հս Տ 2 ձորակների միջև, գոմերի մոտ, ենթադրվում է, որ պատմական Արաստամուխ գյուղն է

2.1. խաչքար 10-11-րդ դդ. Հ Քարկոփի վանք տանող ճանապարհին, կանգնեցված գետնին

3. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ «ՀԻՆ ԳՅՈՒՂ» 10-15-րդ դդ. 0,5 կմ հվ-աե Տ

3.1. գերեզմանոց 10-15-րդ դդ. Տ

3.1.1 խաչքար 12-13-րդ դդ. Հ ընկած գետնին

3.1.2 խաչքար 12-13-րդ դդ. Հ ընկած գետնին

4. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ «ՔԱՐԿՈՓ» 10-15-րդ դդ. 4 կմ հս Տ

4.1. վանական համալիր Քարկոփի ս. Աստվածածին (Խոտակերաց վանք) 910 թ., 10-13-րդ դդ. Հ պատվիրատու՝ Սյունյաց իշխանուհի Շուշան

4.1.1 եկեղեցի ս. Աստվածածին 910 թ. Հ

4.1.2 գավիթ 11-12-րդ դդ. Հ պահպանվել են հիմնապատերը

4.1.3 մատուռ 13-րդ դ. գավթին կից, պահպանվել են հիմնապատերը

4.1.4 մատուռ 13-րդ դ. գավթին կից, պահպանվել են հիմնապատերը

4.1.5 գերեզմանոց 10-15-րդ դդ. Հ վանքից հվ-աե

4.1. 5.1. խաչքար 1271 թ. Հ կանգնեցված երկաստիճան պատվանդանին

5. ԵԿԵՂԵՑԻ Ս. ԱՍՏՎԱԾԱԾԻՆ 1681 թ. գ. մ. Տ վրնրգ.՝ 1888թ.

5.1. խաչքար 12-13-րդ դդ. Հ ագուցված խորանի հս խորշում

5.2. խաչքար 15-16-րդ դդ. Հ ագուցված աե պատին, արտաքուստ

5.3. խաչքար 1553 թ. Հ ագուցված խորանի հվ խորշում

5.4. խաչքար 1566 թ. Հ ագուցված աե պատին, արտաքուստ

5.5. խաչքար 16-17 թթ. Հ ագուցված հվ պատին, արտաքուստ

5.6. խաչքար 1627 թ. Հ ագուցված հս պատի խորշում

6. ՀՈՒՇԱՐՁԱՆ` ԵՐԿՐՈՐԴ ԱՇԽԱՐՀԱՄԱՐՏՈՒՄ ԶՈՀՎԱԾՆԵՐԻՆ 1970 թ. գ. մ. Տ ճարտ.՝ Է. Արևշատյան

7. ՄԱՏՈՒՌ «ՀԱԶԱՐԱՓՐԿԻՉ» («ԸՆԿԶԱՐԱԹ») 18-19-րդ դդ. 2,5 կմ հվ-աե Տ դաշտամիջյան ճանապարհի եզրին, թեք սարալանջին

9. 26. Խնձորուտ գյուղ

1 2 3 4 5 6 7 8 9

1. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ «ԽՆՁՈՐՈՒՏ» 9-20-րդ դդ. 2 կմ հվ-ամ Տ Հին Խնձորուտ (Ալմալու) գյուղն է՝ լքված 1969-1970 թթ.

1.1. գերեզմանոց 9-14-րդ դդ. Տ բլրալանջին, դպրոցի մոտ

1.2. եկեղեցի 1866-1884 թթ. Տ

2. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ «ՕՂԲԻՆ» 17-20-րդ դդ. 8 կմ հս-աե Տ

2.1. եկեղեցի 1666 թ. Տ գյուղատեղիի հս եզրին

2.1.1 խաչքար` Խաչատուրի և Շուշանի 1649 թ. Հ ագուցված հվ ավանդատան մուտքից վեր

2.1.2 խաչքար 1666 թ. Հ ագուցված հվ մուտքից վեր, կրում է եկեղեցու կառուցման արձանագրությունը

2.2. գերեզմանոց 17-20-րդ դդ. Տ գյուղատեղիի հս եզրին, եկեղեցու շուրջը

2.2.1 տապանաքար 17-րդ դ. Տ ընկած եկեղեցուց հվ, արձանագիր, պատվիրատու՝ Ահերոն

3. ՄԱՏՈՒՌ 19-րդ դ. 3-4 կմ հս-ամ Տ բարձրադիր վայրում

9. 27. Կարմրաշեն գյուղ

1 2. 3 4 5 6 7 8 9

1. ԳԵՐԵԶՄԱՆՈՑ 10-20-րդ դդ. հվ-աե մասում Տ հվ-աե եզրին, գործող գերեզմանոցի հին հատվածն է

2. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ «ԳԵՆԴԻՐԵ» («ԳԵՆԴԱՐԱ») 13-19-րդ դդ. 3 կմ հս-ամ Տ ձգվում է Հերհեր գետի հս վտակի երկայնքով

3. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ «ԳՈՒՏԵՆԻ» («ՔՅՈԹԱՆԼԻ») 9-17-րդ դդ. 2 կմ հվ Տ տարածվում է 4 բլուրներին

3.1. գերեզմանոց 9-17-րդ դդ. Տ գյուղատեղիի հվ մասում

3.1.1 խաչքար 9-րդ դ. Հ խրված հողի մեջ, վերնամասը ջարդոտված

3.1.2 խաչքար 9-րդ դ. Հ խրված հողի մեջ, եզրերը վնասված

3.1.3 խաչքար 13-րդ դ. Հ ընկած գետնին, երկատված

3.1.4 խաչքար 13-14-րդ դդ. Հ շարքով կանգնած 3 խաչքարերից ձախակողմյանը

3.1.5 խաչքար 13-14-րդ դդ. Հ շարքով կանգնած 3 խաչքարերից ձախակողմյանը

3.1.6 խաչքար 13-14-րդ դդ. Հ կանգնեցված պատվանդանին, վերին աջ եզրը կոտրված

3.1.7 խաչքար 15-րդ դ. Հ շարքով կանգնած 3 խաչքարերից կենտրոնինը

3.1.8 խաչքար 16-րդ դ. Հ ընկած գետնին

3.1.9 խաչքար 16-րդ դ. Հ ընկած գետնին

3.1.10. տապանաքար 1605 թ. Տ պատվիրատու՝ Դիլիջան

3.2. գերեզմանոց 15-17-րդ դդ. Տ գյուղատեղիի հվ-ամ եզրին

3.3. գերեզմանոց 16-18-րդ դդ. Տ գյուղատեղիի կենտրոնական բլրին

3.4. եկեղեցի 17-18-րդ դդ. Տ ավերված

3.5. խաչքար` ս. Պողոս-Պետրոս խաչքարը 1291 թ. Հ գյուղատեղիի հս եզրին, որմնափակ, կիսավեր

3.6. խաչքար 13-րդ դ. Հ գյուղատեղիի կնտ-ում, կանգնեցված ժայռաբեկորին, քայքայված, արձանագիր

3.7. խաչքար 1303 թ. Հ գյուղատեղիի կնտ-ում, կանգնեցված ժայռաբեկորին, պատվիրատու՝ Խոյդան

4. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ «ՋԵՎԵԴԱՐԱ» 9-19-րդ դդ. աե մասում Տ աե եզրին, դեպի հանքահորեր տանող ճանապարհի 2 կողմերում

4.1. եկեղեցի 9-10-րդ դդ. Տ պահպանվել են հիմքերը

4.2. խաչքար 990 թ. Հ կանգնեցված գյուղատեղիի հս մասում, ավերակ ջրաղացի մոտ, պատվիրատու՝ Գրիգոր

5. ԴԱՄԲԱՐԱՆԱԴԱՇՏ մթա 2-1 հզմ 2 կմ հվ Հ Հերհեր-Կարմրաշեն ավտոճանապարհի 2 կողմերում

9. 28. Հերհեր գյուղ

1 2 3 4 5 6 7 8 9

1. ԱՄՐՈՑ «ԿԱՊՈՒՅՏ» 10-14-րդ դդ. 0,5 կմ հվ-աե Հ Գյոյդաղ լեռնագագաթին

1.1. եկեղեցի 10-12-րդ դդ. Հ ավերված

1.2. գերեզմանոց 10-13-րդ դդ. Տ ամրոցի հս հատվածում

1.3. վիմագրություն 1142 թ. Հ ամրոցի արևելահայաց ապառաժոտ լանջին

2. ԲՆԱԿԱՏԵՂԻ «ՉԱՅԻՆ ԴՈՒԶ» մթա 2 հզմ-19-րդ դ. աե մասում Հ աե եզրին, ս. Գևորգ եկեղեցու աե կողմում

3. ԳԵՐԵԶՄԱՆՈՑ 9-20-րդ դդ. 0,5 կմ հվ Տ «Կապույտ բերդ» ամրոցի հվ-ամ ստորոտին, դեպի «Չիքի վանք» տանող ճանապարհին

3.1. խաչքար 9-10-րդ դդ. Հ ընկած գետնին, վերնամասը չի պահպանվել

3.2. խաչքար 9-10-րդ դդ. Հ ընկած գետնին

3.3. խաչքար 10-րդ դ. Հ ընկած գետնին

3.4. խաչքար 10-րդ դ. Հ ընկած գետնին

3.5. խաչքար 10-11-րդ դդ. Հ ընկած գետնին

3.6. խաչքար 10-11-րդ դդ. Հ ընկած գետնին

3.7. խաչքար 10-11-րդ դդ. Հ ընկած գետնին

3.8. խաչքար 10-11-րդ դդ. Հ ընկած գետնին

3.9. խաչքար 1077 թ. Հ ընկած գետնին, խիստ հողմահարված պատվիրատու՝ Ուրիղան

3.10. խաչքար 11-րդ դ. Հ ընկած գետնին

3.11. խաչքար 11-րդ դ. Հ ընկած գետնին

3.12. խաչքար 11-րդ դ. Հ ընկած գետնին

3.13. խաչքար 11-րդ դ. Հ ընկած գետնին

3.14. խաչքար 11-րդ դ. Հ ընկած գետնին

3.15. խաչքար 11-րդ դ. Հ ընկած գետնին

3.16. խաչքար 11-րդ դ. Հ ընկած գետնին

3.17. խաչքար 11-րդ դ. Հ ընկած գետնին

3.18. խաչքար 11-12-րդ դդ. Հ ընկած գետնին

3.19. խաչքար՝ Խորինշահի 1159 թ. Հ կանգնեցված գետնին

3.20. խաչքար 12-րդ դ. Հ ընկած գետնին

3.21. խաչքար 12-13-րդ դդ. Հ ընկած գետնին, արձանագիր

3.22. խաչքար՝ Դեղկի 1244 թ. Հ ընկած գետնին

4. ԳԵՐԵԶՄԱՆՈՑ 13-17-րդ դդ. 1 կմ հվ-աե Տ «Կապույտ բերդ» ամրոցի հս-աե կողմում

5. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ 13-19-րդ դդ. հվ մասում Տ գյուղ մտնող ճանապարհի 2 կողմերում, այգիների տարածքում

6. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ «ԱՌԻՆՋ» 10-19-րդ դդ. 6 կմ հվ Տ լքվել է 1940-ական թթ.՝ գյուղերի խոշորացման հետևանքով, Վայք-Հերհեր ավտոճանապարհի աջ կողմում, Հերհերի ջրամբարի հս եզրին, Հերհեր գետի 2 ափերին

6.1. խաչքար 12-13-րդ դդ. Հ կանգնեցված ցածր պատվանդանին, քիվը ջարդոտված

7. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ «ԲԱԶՄԱՂԲՅՈՒՐ» («ՂՈՇԱԲՈՒԼԱՂ», «ԲՈՒԼԱՂԼԱՐ») 10-17-րդ դդ. 2-3 կմ հվ Տ Առինջից 2 կմ հս, Վայք-Հերհեր ավտոճանապարհի աջ կողմում նախկին Բուլաղլար գյուղն է՝ լքված 1949թ.

8. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ «ԳՅՈՅԱԲԱՍ» 12-17-րդ դդ. 2,5 կմ հս Տ նախկին Գյոգաբաս գյուղն է՝ լքված 1918 թ.

8.1. գերեզմանոց 12-17-րդ դդ. Տ գյուղատեղիի հվ մասում

8.1.1 խաչքար 11-12-րդ դդ. Հ զույգ խաչքարերից աջակողմյանը

8.1.2 խաչքար 13-րդ դ. Հ կանգնեցված գետնին, եզրերը վնասված

8.1.3 խաչքար` Նաճմադինի 1200 թ. Հ կանգնեցված գետնին

8.1.4 խաչքար` Ավագի և Դովլաթի 1285 թ. Հ ընկած գետնին, երկատված պատվիրատու՝ Սարգիս և Սարկավագ

8.1.5 խաչքար` Բաբի 13-14-րդ դդ. Հ կանգնեցված գետնին պատվիրատու՝ Արղութ

8.1.6 խաչքար 14-րդ դ. Հ ընկած գետնին

8.1.7 խաչքար 1300 թ. Հ խրված հողի մեջ

8.1.8 խաչքար 1305 թ. Հ կանգնեցված գետնին

8.1.9 խաչքար 15-16-րդ դդ. Հ ընկած գերեզմանոցում, եղծված արձանագրությամբ, եզրերը վնասված

8.1.10 խաչքար` պարոն Սմպատի 1589 թ. Հ կանգնեցված գետնին պատվիրատու՝ Խաչատուր երեց

9. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ «ՄԱՀՄԵԴՈԼԱՆ» 12-19-րդ դդ. 5 կմ հս-աե Տ Կարմրաշենից 3 կմ աե, համանուն անասնապահական ամառանոցների տարածքում

10. ԵԿԵՂԵՑԻ Ս. ԳԵՎՈՐԳ («ՉԻՔԻ ՎԱՆՔ») 1297 թ. 1,5 կմ հվ Հ պատվիրատու՝ Շաշ մենակյաց և Մամախաթուն

10.1. խաչքար 1383 թ. Հ մուտքի մոտ, երկատված

11. ԵԿԵՂԵՑԻ Ս. ԳԵՎՈՐԳ 1897 թ. հվ մասում Տ

11.1 խաչքար 9-10-րդ դդ. Հ հենած ամ պատին, արտաքուստ

11.2 խաչքար 10-11-րդ դդ. Հ ագուցված աե պատին, արտաքուստ, արձանագիր, վերնամասը չի պահպանվել

11.3 խաչքար 10-11-րդ դդ. Հ ամրացված բեմին

11.4 խաչքար 10-11-րդ դդ. Հ ագուցված հս պատին, մկրտարանից ձախ

11.5 խաչքար 11-րդ դ. Հ ագուցված աե պատին, արտաքուստ, վերնամասը չի պահպանվել

11.6 խաչքար 11-12-րդ դդ. Հ ագուցված ամ պատին, արտաքուստ, ստորին մասը կոտրված

11.7 խաչքար 12-13-րդ դդ. Հ ագուցված խորանի խորշում

11.8 խաչքար 12-13-րդ դդ. Հ ագուցված խորանի խորշում

11.9 խաչքար 12-13-րդ դդ. Հ ագուցված աե պատին, ներքուստ

11.10. խաչքար 1235 թ. Հ ագուցված խորանում

11.11. խաչքար` Պետրոսի 13-րդ դ. Հ ագուցված աե պատին, արտաքուստ, երկատված

11.12 խաչքար` Խոնդշի, Ղատասշի, Խաչումի, Մարգարտի 13-րդ դ. Հ ագուցված ամ մուտքին՝ որպես բարավոր

11.13 խաչքար 1357 թ. Հ ագուցված խորանում, խորշից վեր

11.14 խաչքար` Սորղանի և Փախաթունի 1431 թ. Հ ագուցված հվ ավանդատան խորշում

11.15 խաչքար 1447 թ. Հ ագուցված հվ ավանդատան խորշում պատվիրատու՝ Սարկավագ

11.16 խաչքար` Կամպիրգէլի 1447 թ. Հ ագուցված հս-աե մույթին

11.17 խաչքար 1474 թ. Հ ագուցված ամ պատին, արտաքուստ

11.18 խաչքար` Մամի 15-16-րդ դդ. Հ ագուցված հվ ավանդատան խորշում, ստորին մասը չի պահպանվել

11.19 խաչքար 16-րդ դ. Հ ագուցված հս պատին, ներքուստ

11.20 խաչքար 1604 թ. Հ ագուցված խորանում

11.21 գերեզմանոց 13-19-րդ դդ. Տ եկեղեցու շուրջը

11.21.1 խաչքար 12-13-րդ դդ. Հ հենած ամ պատին, արտաքուստ, բեկոր

11.21.2 խաչքար` Ռստակես քահանայի և ամուսնու 1290 թ. Հ եկեղեցուց հվ, պատվանդանին

11.21.3 խաչքար` Հովհաննեսի 13-րդ դ. Հ եկեղեցուց հվ, կանգնեցված պատվանդանին, վերնամասը չի պահպանվել

12. ԽԱՉՔԱՐ 13-րդ դ. գ. մ. Հ Գուրգեն Աբրահամյանի բակում, երկատված

13. ԽԱՉՔԱՐ ՄԱՄԱՔԻ 1281 թ. 1,5 կմ հվ Հ կանգնեցված Վայք-Հերհեր ավտոճանապարհի աջ եզրին

14. ԽԱՉՔԱՐ 1282 թ. գ. մ. Հ Մովսես Վարդանյանի տնամերձում, պատվիրատու՝ Գրիգոր

15. ԽԱՉՔԱՐ 1284 թ. 1,5 կմ հվ Հ կանգնեցված Վայք-Հերհեր ավտոճանապարհի աջ եզրին պատվիրատու՝ Հովհաննես

16. ԽԱՉՔԱՐ 1289 թ. գ. մ. Հ Անուշավան Թևանյանի տնամերձում պատվիրատու՝ Վահրամ, Սարգիս

17. ԽԱՉՔԱՐ 14-րդ դ. գ. մ. Հ աղբյուր-հուշարձանի մոտ, հենած գյուղապետարանի շենքի ամ պատին, ստորին աջ անկյունը կոտրված

18. ԽԱՉՔԱՐ` ԱԲՐԱՀԱՄԻ 1304 թ. գ. մ. Հ աղբյուր-հուշարձանի մոտ

19. ՄԱՏՈՒՌ Ս. ԳՐԻԳՈՐ ԼՈՒՍԱՎՈՐԻՉ 1296 թ. հվ մասում Տ գյուղ մտնող ճանապարհի ձախ կողմում, բարձունքին, պատվիրատու՝ Գրիգոր

19.1. խաչքար 12-13-րդ դդ. Հ ագուցված ամ պատին, արտաքուստ

20. ՎԱՆԱԿԱՆ ՀԱՄԱԼԻՐ Ս. ՍԻՈՆ 10-13-րդ դդ. 0,5 կմ հս-աե Հ

20.1. եկեղեցի ս. Աստվածածին 1282 թ. Հ պատվիրատու՝ Վահրամ իշխան

20.2. եկեղեցի ս. Հովհաննես 10-րդ դ. Հ

20.2.1. խաչքար 1194 թ. Հ ագուցված ամ պատին, արտաքուստ

20.2.2. խաչքար` Շահապի 1291 թ. Հ կանգնեցված ամ պատի մոտ, պատվանդանին

20.2.3. խաչքար` Բլղատարի 13-14-րդ դդ. Հ ամ պատի մոտ, ցածր պատվանդանին, արտաքուստ

20.2.4. խաչքար` Վարդան վարդապետի, Մխիթարի ... 1310 թ. Հ ամ պատի մոտ, խրված հողի մեջ

20.2.5. խաչքար` Ջանիկի 1415 թ. Հ հենած խորանի աե պատին

20.2.6. խաչքար 1435 թ. Հ բակում, կանգնեցված ս. Հովհաննես եկեղեցու ամ պատի մոտ, վերնամասը կոտրված

20.2.7. խաչքար 1504 թ. Հ մուտքի մոտ, ստորին մասը կոտրված, պատվիրատու՝ Ղազար աբեղա

20.2.8. խաչքար` Զանիկի 1555 թ. Հ հենած ավանդատան ամ պատին

20.2.9. խաչքար` Հովհաննես քահանայի 1581 թ. Հ բեմին, դրված գլխիվայր

20.3. մատուռ 13-րդ դ. Հ

20.4. տնտեսական շենքեր 13-18-րդ դդ. Հ վանքի հս կողմում

20.5. գերեզմանոց 10-16-րդ դդ. Հ վանքի ամ կողմում

20.5.1. խաչքար 12-13-րդ դդ. Հ կանգնեցված գետնին, վերնամասը կոտրված

20.5.2. խաչքար 13-րդ դ. Հ հենած քարաբեկորներին, խիստ հողմահարված

20.5.3. խաչքար 14-րդ դ. Հ կանգնեցված գետնին, վերին անկյունները կոտրված

20.5.4. խաչքար 1315 թ. Հ բեկոր, պահպանվել է քիվը՝ ջարդված 3 մասի

20.5.5. խաչքար 1383 թ. Հ թեքությամբ խրված հողի մեջ պատվիրատու՝ Ստեփանոս աբեղա

20.5.6. խաչքար` Մարտիրոսի 1385 թ. Հ խրված հողի մեջ

20.5.7. խաչքար` Վարդանի 14-15-րդ դդ. Հ հենած պարսպին, երկատված

20.5. 8. խաչքար 14-15-րդ դդ. Հ խրված հողի մեջ

20.5.9. խաչքար 1412 թ. Հ խրված հողի մեջ պատվիրատու՝ Գուգոր

20.5.10. խաչքար 1413 թ. Հ խրված հողի մեջ, վերնամասը ջարդված

20.5.11. խաչքար` Սոլթանի 1430 թ. Հ խրված հողի մեջ

20.5.12. խաչքար` Թուդանբուրի 1435 թ. Հ խրված հողի մեջ, վերին աջ անկյունը կոտրված

20.5.13. խաչքար 1452 թ. Հ ընկած գետնին, ստորին մասը չի պահպանվել

20.5.14. խաչքար 15-16-րդ դդ. Հ կանգնեցված գետնին

20.5.15. խաչքար 16-րդ դ. Հ խրված հողի մեջ

20.5.16. խաչքար` Սերոբ եպիսկոպոսի 1569 թ. Հ խրված հողի մեջ պատվիրատու՝ Ակոբ աբեղա

20.5.17. խաչքար` Հայրապետ եպիսկոպոսի 1649 թ. Հ կանգնեցված գետնին

20.5.18. խաչքար` Մարինայի 1649 թ. Հ կանգնեցված գետնին

21. ԴԱՄԲԱՐԱՆԱԴԱՇՏ մ.թ.ա.

2-1 հազ. գյուղից 0.5 կմ հվ-աե, Չիքի վանք տանող ճանապարհին, «Կապույտ բերդ» ամրոցի և գործող գերեզմանոցի միջև, դաշտամիջյան ճանապարհից աե Հ

(բաժինը լրաց. 14.08.25 N 1151-Ն)

9. 29. 1. Արատես գյուղ

1 2 3 4 5 6 7 8 9

1. ՎԱՆԱԿԱՆ ՀԱՄԱԼԻՐ. ԱՐԱՏԵՍԻ ՎԱՆՔԸ 10-13-րդ դդ. գ.մ. Հ

1.1. եկեղեցի ս. Աստվածածին 11-րդ դ. Հ

1.2. եկեղեցի ս. Կարապետ 12-13-րդ դդ. Հ

1.3. եկեղեցի ս. Սիոն 10-րդ դ. Հ

1.4. մատուռ 10-րդ դ. Հ

1.4.1 խաչքար` Սահակ երեցի 975 թ. Հ ագուցված ամ պատին, ներքուստ

1.5. գավիթ 1270 թ. Հ ճարտ.՝ Սիրանես

1.5.1 խաչքար` Ջահակի 1597 թ. Հ ընկած գետնին

1.6. գավիթ 13-րդ դ. Հ պահպանվել են հիմքերը, սյուների խոյակների և խարիսխների մնացորդներ

1.7. գերեզմանոց 10-18-րդ դդ. Հ վանքի շուրջը

1.7.1 խաչքար 12-րդ դ. Հ վանքից հվ-աե, հենած քարերին, ստորին մասը չի պահպանվել

1.7.2 խաչքար` Ղան աղի 1285 թ. Հ վանքից հվ, կանգնեցված 4 խաչքարերից աջից 3-րդն է

1.7.3 խաչքար` Անդրեասի 13-րդ դ. Հ վանքից հվ-ամ, կանգնեցված գլխիվայր

1.7.4 խաչքար` Զիաթի 14-րդ դ. Հ գավթից ամ, ստորին մասը չի պահպանվել

1.7.5 խաչքար` Հոռոմսիմի 14-րդ դ. Հ հենած վանքի ամ պատին, ավարտվում է երկթեք քիվով

1.7.6 խաչքար` Սիրամարգի 1503 թ. Հ հենած վանքի ամ պատին

1.7.7 խաչքար 1557 թ. Հ վանքից հվ, կանգնեցված 4 խաչքարերից աջից 2-րդը

1.7.8 խաչքար 1569 թ. Հ վանքից հվ, կանգնեցված 4 խաչքարերից աջից 4-րդը, վերնամասը վնասված

1.7.9 խաչքար 16-րդ դ. Հ վանքից հվ, կանգնեցված 4 խաչքարերից աջից 1-ինը, քիվն արձանագիր

1.7.10 տապանաքար 1464 թ. Հ վանքից հվ

1.7.11 տապանաքար 1577 թ. Հ վանքից ամ

1.8. ջրաղաց 13-14-րդ դդ. Տ վանքից հս-ամ

1.9. ջրաղաց 13-14-րդ դդ. Տ վանքից հվ-ամ

9. 30. Հորբատեղ գյուղ

1 2 3 4 5 6 7 8 9

1. ԳԵՐԵԶՄԱՆՈՑ 10-17-րդ դդ. 0,5 կմ հվ-աե Տ Առջաձոր առվակի եզերքին

2. ԳԵՐԵԶՄԱՆՈՑ 16-18-րդ դդ. հս մասում Տ հս եզրին

3. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ «ԱՅԳԻԿ» («ԲԱԽՉԱՋՈՒՂ») 9-15-րդ դդ. 0,5 կմ հս Տ Հորբատեղ գետակի ձախ ափին

3.1. գերեզմանոց 9-15-րդ դդ. Տ գյուղատեղիի հվ-աե եզրին

3.1.1 խաչքար 9-10-րդ դդ. Հ կնտ-ում, եզրերը կոտրատված

3.2. խաչքար 1291 թ. Հ գյուղատեղիի ամ եզրին, զույգ խաչքարերից աջակողմյանը

3.3. խաչքար 13-րդ դ. Հ գյուղատեղիի ամ եզրին, զույգ խաչքարերից ձախակողմյանը, երկատված

4. ԵԿԵՂԵՑԻ 10-11-րդ դդ., 13-15-րդ դդ. 2 կմ հս-ամ Հ «Աղայարի բիչանակ», «Խաչի քար», «Գութանի արտ» կոչվող տեղանքում, ավերված: Մելիորացման աշխատանքների հետևանքով չի պահպանվել նաև եկեղեցու շուրջը տարածվող երբեմնի միջնադարյան գյուղատեղին

4.1. խաչքար 15-16-րդ դդ. Հ հվ կողն արձանագիր

5. ԵԿԵՂԵՑԻ Ս. ՀՐԵՇՏԱԿԱՊԵՏԱՑ 1692 թ. գ. մ. Հ

5.1. խաչքար 13-րդ դ. Հ հս պատի մոտ, գլխիվայր

5.2. խաչքար 1302 թ. Հ ագուցված աե ճակատին, հորիզոնական դիրքով

5.3. խաչքար 1318 թ. Հ խորանում

5.4. խաչքար 16-րդ դ. Հ խորանից ձախ, պատի շարվածքում

5.5. խաչքար` Եղիշի 16-րդ դ. Հ հվ պատի շարվածքում

5.6. խաչքար 1561 թ. Հ ագուցված աե ճակատին

5.7. խաչքար 16-17-րդ դդ. Հ ներսում

5.8. խաչքար 16-17-րդ դդ. Հ ներսում, արձանագիր

5.9. խաչքար 16-17-րդ դդ. ներսում

5.10. գերեզմանոց 10-18-րդ դդ. Տ եկեղեցու շուրջը

5.10.1. խաչքար 10-րդ դ. Հ ստորին ձախ անկյունը կոտրված

5.10.2. խաչքար 12-13-րդ դդ. Հ եկեղեցուց ամ, եզրերը վնասված

5.10.3. խաչքար 1385 թ. Հ եկեղեցուց հվ

5.10.4. խաչքար 1517 թ. Հ ստորին մասը չի պահպանվել

6. ԽԱՉՔԱՐ 9-10-րդ դդ. գ. մ. Հ Հենրիկ Սահակյանի տնամերձում, վերին աջ անկյունը կոտրված

7. ԽԱՉՔԱՐ 10-րդ դ. գ. մ. Հ Կամո Ներսեսյանի տնամերձում

8. ԽԱՉՔԱՐ 1688 թ. գ. մ. Հ Արշավիր Սանթուրյանի տնամերձում, երկատված

9. ԽԱՉՔԱՐ 1715 թ. գ. մ. Հ Եղիշե Սարգսյանի տնամերձում

9. 31. Հորս գյուղ

1 2 3 4 5 6 7 8 9

1. ԲՆԱԿԵԼԻ ՏՈՒՆ. ԻՇԽԱՆ ՉԵՍԱՐ ՕՐԲԵԼՅԱՆԻ ԱՊԱՐԱՆՔԸ (ՉԵՍԱՐԻ ԴԱՐՊԱՍ) 14-րդ դ. կնտ Հ գյուղապետարանի շենքի հս-ամ կողմում

2. ԳԵՐԵԶՄԱՆՈՑ 10-17-րդ դդ. 2 կմ հվ-աե Տ «Ղուշխանա» վայրում, լեռան գագաթին

3. ԳԵՐԵԶՄԱՆՈՑ 12-14-րդ դդ. հս մասում Տ խիտ կառուցապատված միջավայրում

3.1. խաչքար` տեր Տիրի 12-13-րդ դդ. Հ Հրանուշ Մանվելյանի տնամերձում, ստորին մասը կոտրված

3.2. խաչքար` Գրիգորի 1296 թ. Հ Հրանուշ Մանվելյանի տնամերձում, կանգնեցված գետնին

4. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ «ՎԱՆՔ» 9-17-րդ դդ. 3 կմ հս-ամ Տ Գնդասարի գագաթին մոտ, տափարակին

4.1. գերեզմանոց 9-17-րդ դդ. Տ տարածքում նորակառույց մատուռն է՝ կառուցված տեղաբնակ Գուրգեն Հակոբյանի միջոցներով

5. ԵԿԵՂԵՑԻ 13-14-րդ դդ. հս-ամ մասում Հ

5.1. խաչքար 12-13-րդ դդ. Հ եկեղեցու մոտ, ընկած գետնին, աջակողմյան և վերին հատվածները կոտրված

5.2. խաչքար 1304 թ. Հ եկեղեցու մոտ, ընկած գետնին, ստորին մասը չի պահպանվել

5.3. խաչքար` Ջեսարի 1572 թ. Հ եկեղեցու հվ-աե կողմում, թեքությամբ ընկած գետնին

6. ՁԻԹՀԱՆ 1603 թ. ամ մասում Տ Հրաչ Մովսիսյանի հողամասում

9. 32. Մալիշկա գյուղ

1 2 3 4 5 6 7 8 9

1. ԳԵՐԵԶՄԱՆՈՑ 13-20-րդ դդ. աե մասում Տ աե եզրին, Հին Մալիշկայում, թեք սարալանջին

1.1. խաչքար 1271 թ. Հ ընկած գետնին, կոտրված

1.2. խաչքար 1283 թ. Հ ընկած գետնին, երկատված

1.3. տապանաքար` Էլասանի 1306 թ. Հ

1.4. տապանաքար 14-րդ դ. Հ

2. ԴԱՄԲԱՐԱՆԱԴԱՇՏ 1-3-րդ դդ. աե մասում Հ գյուղի աե եզրին

3. ԵԿԵՂԵՑԻ Ս. ԳԵՎՈՐԳ 1863 թ. աե մասում Տ աե եզրին, Հին Մալիշկայում

4. ՀՈՒՇԱՐՁԱՆ` ԵՐԿՐՈՐԴ ԱՇԽԱՐՀԱՄԱՐՏՈՒՄ ԶՈՀՎԱԾՆԵՐԻՆ 1979 թ. գ. մ. Տ

5. ՔԱՂԱՔԱՏԵՂԻ «ՄՈԶ» մթա 2-1 հզմ, 5-15-րդ դդ. 4 կմ հվ-աե Հ Արփայի աջ ափին

5.1. դամբարանադաշտ մթա 2-1 հզմ Հ քաղաքատեղիից 2-3 կմ աե

5.2. գերեզմանոց 10-13-րդ դդ. Հ քաղաքատեղիի հս- աե մասում

5.2.1 խաչքար 12-13-րդ դդ. Հ թեքությամբ խրված հողի մեջ

5.2.2 խաչքար 13-14-րդ դդ. Հ ընկած գետնին, վերին աջ անկյունը կոտրված

5.2.3 խաչքար 13-14-րդ դդ. Հ կանգնեցված պատվանդանին, վերնամասը թեքությամբ կոտրված

9. 33. Մարտիրոս գյուղ

1 2 3 4 5 6 7 8 9

1. ԳԵՐԵԶՄԱՆՈՑ 9-20-րդ դդ. ամ մասում Տ ամ եզրին

1.1. խաչքար 9-10-րդ դդ. Հ ընկած գետնին

1.2. խաչքար 11-12-րդ դդ. Հ ընկած գետնին

1.3. խաչքար 13-14-րդ դդ. Հ ընկած գետնին, արձանագիր

1.4. խաչքար` Գորքլուի, Եղնիկի 15-րդ դ. Հ խրված հողի մեջ

1.5. խաչքար` Թովնինի 1493 թ. Հ ընկած գետնին

1.6. խաչքար` Տոլանտի 1493 թ. Հ կանգնեցված երկաստիճան պատվանդանին

1.7. խաչքար 15-16-րդ դդ. Հ ընկած գետնին

1.8. խաչքար` Շարմավորի 1500 թ. Հ խրված հողի մեջ

1.9. խաչքար` Սրապիոնի, Գոհարի 1504 թ. Հ խրված հողի մեջ

1.10. խաչքար` Բախշայի 1524 թ. Հ խրված հողի մեջ

1.11. խաչքար` Հասանճանի 1557 թ. Հ շարքով կանգնած 4 խաչքարերից ձախից 2-րդը

1.12. խաչքար` Պապի 1558 թ. Հ շարքով կանգնած 4 խաչքարերից ձախակողմյանը

1.13. խաչքար` Մարտիրոսի 1558 թ. Հ շարքով կանգնած 4 խաչքարերից աջակողմյանը

1.14. խաչքար 16-րդ դ. Հ շարքով կանգնած 4 խաչքարերից ձախից 3-րդը, արձանագիր

1.15. խաչքար 16-րդ դ. Հ խրված հողի մեջ, մամռապատ

1.16. խաչքար 16-րդ դ. Հ հվ-աե եզրին, կանգնեցված գետնին

1.17. տապանաքար 16-րդ դ. Տ

2. ԳԵՐԵԶՄԱՆՈՑ 13-17-րդ դդ. հվ-աե մասում Տ հվ-աե եզրին, բարձունքին

2.1. խաչքար 13-րդ դ. Հ խրված հողի մեջ, վերին ձախ անկյունը կոտրված

2.2. խաչքար 13-րդ դ. Հ խրված հողի մեջ

2.3. խաչքար 13-14-րդ դդ. Հ կանգնեցված պատվանդանին, աջ եզրը վնասված

2.4. խաչքար 15-16-րդ դդ. Հ խրված հողի մեջ

2.5. խաչքար 16-րդ դ. Հ խրված հողի մեջ, թեքությամբ, արձանագիր

2.6. խաչքար` Հեճիմանի 16-րդ դ. Հ խրված հողի մեջ, թեքությամբ, արձանագիր

3. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ «ԱՂԽԱՉ» 15-20-րդ դդ. 7-8 կմ ամ Տ Հորադիս տանող ճանապարհի աջ կողմում

3.1. եկեղեցի 15-17-րդ դդ. Տ գյուղատեղիի հվ մասում, կիսավեր

3.2. գերեզմանոց 17-20-րդ դդ. Տ գյուղատեղիի աե եզրին

3.2.1 խաչքար 9-10-րդ դդ. Հ խրված հողի մեջ, ստորին ձախ անկյունը վնասված

3.2.2 խաչքար 9-10-րդ դդ. Հ ընկած գետնին

3.2.3 խաչքար 9-10-րդ դդ. Հ ընկած գետնին

3.2.4 խաչքար 9-10-րդ դդ. Հ խրված հողի մեջ, վերնամասը ջարդված

3.2.5 խաչքար 9-10-րդ դդ. Հ խրված հողի մեջ գլխիվայր, ձախ եզրը ջարդված

3.2.6 խաչքար 9-11-րդ դդ. Հ խրված հողի մեջ

3.2.7 խաչքար` Ատրպետի 17-րդ դ. Հ ընկած գետնին

3.2.8 խաչքար` Գրիգորիկի 1651 թ. Հ ընկած գետնին

3.2.9 տապանաքար` Սարգսի 16-17-րդ դդ. Տ

3.2.10 տապանաքար Նիոճանոսի 1681 թ. Հ տեղահանված

3.2.11 տապանաքար 1705 թ. Հ հորիզոնական դիրքով խրված հողի մեջ

4. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ «ԼՎԻՍ» 9-17-րդ դդ. 4 կմ հվ-ամ Տ Լվիս գյուղն է՝ լքված 1918 թ.

4.1. եկեղեցի 16-17-րդ դդ. Տ ավերված

4.2. գերեզմանոց 9-17-րդ դդ. Տ բարձունքի վրա

4.2.1 խաչքար 9-10-րդ դդ. Հ ընկած գետնին

4.2.2 խաչքար 9-10-րդ դդ. Հ խրված հողի մեջ

4.2.3 խաչքար 16-րդ դ. Հ ընկած գետնին, վերին անկյունները կոտրված

4.2.4 խաչքար` Միքայելի 1508 թ. Հ ընկած գետնին, վերին աջ անկյունը կոտրված

4.2.5 խաչքար` Հուրի 1608 թ. Հ ընկած գետնին, եռատված

4.2.6 խաչքար` Ղարիպճանի 1630 թ. Հ ընկած եկեղեցու շրջակայքում, ստորին մասը չի պահպանվել

4.2.7 խաչքար` Ազարի 1653 թ. Հ ընկած եկեղեցու շրջակայքում

5. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ «ՎԵՐԻՆ ԼԻՃ» («ՎԵՐԻՆ ԳՅՈԼ») 9-17-րդ դդ. 2 կմ աե Տ

5.1. գերեզմանոց 9-17-րդ դդ. Տ

5.1.1 խաչքար 9-10-րդ դդ. Հ ընկած գետնին

5.1.2 խաչքար 9-10-րդ դդ. Հ ընկած գետնին, երկատված, ստորին աջ անկյունը կոտրված

5.1.3 խաչքար 9-10-րդ դդ. Հ ընկած գետնին, երկատված

5.1.4 խաչքար 10-րդ դ. Հ ընկած գետնին, եռատված, եղծված արձանագրությամբ

5.1.5 խաչքար 10-11-րդ դդ. Հ ընկած գետնին, երկատված

5.1.6 խաչքար 12-րդ դ. Հ ընկած գետնին, ստորին մասը չի պահպանվել

5.1.7 խաչքար 13-րդ դ. Հ ընկած գետնին, վերնամասը չի պահպանվել, արձանագիր

5.1.8 խաչքար 14-15-րդ դդ. Հ ընկած գետնին, խիստ հողմահարված

5.2. մատուռ ս. Գայանե 14-15-րդ դդ. Տ «Չումով լիճ» բարձունքին

5.3. մատուռ ս. Հովհաննես 13-14-րդ դդ. 2 կմ աե Տ «Չումով լիճ» բարձունքին

5.3.1 խաչքար 15-րդ դ. Հ ընկած գետնին, մատուռում

5.3.2 խաչքար 15-16-րդ դդ. Հ կանգնեցված բեմին

5.4. մատուռ ս. Հռիփսիմե 14-15-րդ դդ. Տ «Չումով լիճ» բարձունքին

5.4.1 խաչքար 9-10-րդ դդ. Հ խրված հողի մեջ

5.4.2 խաչքար 9-10-րդ դդ. Հ խրված հողի մեջ

5.5. խաչքար` Խտրշի և Սօրղանի 1499 թ. Հ կանգնեցված մատուռների միջև, պատվիրատու՝ Երեմիա աբեղա

6. ԵԿԵՂԵՑԱԿԱՆ ՀԱՄԱԼԻՐ Ս. ԱՍՏՎԱԾԱԾԻՆ (ՄԱՐՏԻՐՈՍԱՑ ՎԱՆՔ) 1286 թ. 2 կմ հվ-աե Հ Նզար լեռան լանջին, վիմափոր, ճարտ.՝ Գրիգորիկ պատվիրատու՝ Մատթեոս վարդապետ

6.1. եկեղեցի ս. Աստվածածին 1286 թ. Հ

6.1.1 խաչքար 11-12-րդ դդ. Հ եկեղեցու ներսում, կոտրված

6.2. գավիթ 1286 թ. Հ

6.3. տապանատուն 1286 թ.

6.4. գերեզմանոց 13-14-րդ դդ. Տ

6.4.1 խաչքար` Մատթեոս վարդապետի, Պետրոսի և ծնողաց 1275 թ. Հ կանգնեցված պատվանդանին

6.5. խաչքար 9-10-րդ դդ. Հ եկեղեցու մոտ, վերնամասը ջարդված

6.6. խաչքար 10-11-րդ դդ. Հ եկեղեցու մոտ, երկատված

7. ԵԿԵՂԵՑԻ Ս. ԱՍՏՎԱԾԱԾԻՆ 1866 թ. գ. մ. Տ

7.1. խաչքար 12-13-րդ դդ. Հ հենած ամ պատին, արտաքուստ

7.2. խաչքար 12-13-րդ դդ. Հ ագուցված ամ պատին, արտաքուստ, շքամուտքից ձախ

7.3. խաչքար 13-րդ դ. Հ հենած ամ պատին, արտաքուստ

7.4. կոթող 14-15-րդ դդ. Հ հենած ամ պատին

7.5. տապանաքար 1610 թ. Տ եկեղեցու ներսում

8. ԽԱՉՔԱՐ. ՄԱՐՏԻՐՈՍ ԳՅՈՒՂԻ ՀԻՄՆԱԴՐՄԱՆ ԽԱՉՔԱՐԸ (ԽԱՉՔԱՐ ԽԱՐԻՓՇԱՀԻ ԵՎ ՌՈՒԶՈՒՔԱՆԻ) 1283 թ. գ.մ. Հ ս. Աստվածածին եկեղեցու մոտ, կազմող՝ Շնահավոր

9. ՀՈՒՇԱՂԲՅՈՒՐ ԵՐԿՐՈՐԴ ԱՇԽԱՐՀԱՄԱՐՏՈՒՄ ԶՈՀՎԱԾՆԵՐԻՆ 1948 թ. գ. մ. Տ

10. ԴԱՄԲԱՐԱՆԱԴԱՇՏ մ.թ.ա.

2-1 հազ. գյուղից 0.5 կմ հվ-աե, 13-17 դդ. գերեզմանոցի (9.33.2) հվ-ամ կողմում Հ տարածքի մեծ մասը վերածվել է խոտհարքի

(բաժինը լրաց. 14.08.25 N 1151-Ն)

9. 35. Շատին գյուղ

1 2 3 4 5 6. 7 8 9

1. ԱՄՐՈՑ «ԲԵՐԴԱՔԱՐ» 5-րդ դ., 13-14-րդ դդ. 1 կմ հվ Հ Անգեղի ձորի հս եզրին բարձրացող լեռան գագաթին

2.1. մատուռ «Անգեղի» («Նահատակի») 5-19-րդ դդ. Տ գյուղատեղիի հվ-աե եզրին

2.2. գերեզմանոց 9-20-րդ դդ. Տ մատուռից ամ

2.2.1 խաչքար 1291 թ. Հ կանգնեցված

3. ԵԿԵՂԵՑԻ 9-10-րդ դդ. 3 կմ հս-ամ Հ «Ղըշլաղ» վայրում

4. ԵԿԵՂԵՑԻ 19-րդ դ. աե մասում Տ «Վանքի ձոր» թաղամասում

5. ԵԿԵՂԵՑԻ «ԱՂՎԱՆՔ» 13-14-րդ դդ. 5 կմ հվ-ամ Տ

6. ԽԱՉՔԱՐ 12-13-րդ դդ. գ. մ. Հ «Հասան չփլան» մատուռի ներսում

7. ԽԱՉՔԱՐ 12-13-րդ դդ. գ. մ. Հ «Հասան չփլան» մատուռի ներսում

8. ԽԱՉՔԱՐ 12-13-րդ դդ. գ. մ. Հ «Հասան չփլան» մատուռի ներսում

9. ԽԱՉՔԱՐ 13-րդ դ. հվ մասում Հ թեք սարալանջին, «Չուբուկ քյորփի» կամրջի մոտ, պատվանդանին, արձանագիր

10. ԿԱՄՈՒՐՋ՝ ԾԱՏՈՒՐԻ 1666 թ. 4 կմ հվ Հ Եղեգիս գետի վրա, հէկ-ից հվ պահպանվել է միայն աջակողմյան խելը, պատվիրատու՝ Շատիվանքի առաջնորդ Սարգիս

11. ԿԱՄՈՒՐՋ «ՉՈՒԲՈՒԿ ՔՅՈՐՓԻ» 13-14-րդ դդ., 19-րդ դ., 1950-ական թթ. հվ մասում Հ Եղեգիս գետի վրա

12. ՄԱՏՈՒՌ Ս. ԱՍՏՎԱԾԱԾԻՆ 17-20-րդ դդ. գ. մ. Տ Եղեգիս գետի աջ ափին, գյուղի դպրոցից հս

13. ՄԱՏՈՒՌ «ՓՈՍՈՐԻ» 19-րդ դ. 1 կմ հվ Տ Եղեգիս գետի աջ ափին

Վրնրգ.՝ 1990-ական թթ.

13.1 խաչքար 9-10-րդ դդ. Հ ագուցված աե պատին, ներքուստ

14. ՎԱՆԱԿԱՆ ՀԱՄԱԼԻՐ ՇԱՏԻՎԱՆՔ (ՇԱՏԱՆՅԱ ՎԱՆՔ, ՇԱՏԻՆԻ ՎԱՆՔ, ՇԱՏԻԿՈ ԱՆԱՊԱՏ) 929 թ., 10-17-րդ դդ. 4 կմ աե Հ Եղեգիսի ձախ ափին, լեռնալանջին

14.1. եկեղեցի ս. Սիոն 1655 թ. Հ պատվիրատու՝ ջուղայեցի վաճառական Հակոբ

14.1.1 խաչքար` Ստեփանոսի 931 թ. Հ ագուցված ամ պատին

14.1.2 խաչքար 12-13-րդ դդ. Հ աե պատի մոտ, արտաքուստ պատվիրատու՝ Ստեփանոս

14.1.3 խաչքար 13-14-րդ դդ. Հ ագուցված հվ պատին

14.1.4 խաչքար` մահտեսի Հակոբ Ջուղայեցու 1656 թ. Հ ագուցված ամ ճակատին, մուտքի կամարից վեր

14.2. գավիթ 17-րդ դ. Հ

14.3. արտադրական և տնտեսական շենքեր 17-րդ դ. Հ վանքի ամ և աե կողմերում, պարսպին կից և նրանից դուրս

14.3.1 ձիթհան 17-18-րդ դդ. Տ կից վանքի ամ պարսպին, արտաքուստ

14.3.2 ձիանոց 17-րդ դ., վրնրգ.՝ 1739 թ. Տ կից վանքի ամ պարսպին, արտաքուստ

14.3.3 ջրաղաց 17-րդ դ. Տ համալիրի հվ-աե կողմում, պարսպից դուրս

14.4. պարիսպ 17-րդ դ. Հ

14.4.1 խաչքար 9-10-րդ դդ. Հ ագուցված պարսպի մուտքից վեր

14.5. գերեզմանոց 10-18-րդ դդ. Տ վանքից հս-աե, պարսպից դուրս

14.5.1 խաչքար 10-րդ դ. Հ կանգնեցված վանքի բակում, արձանագիր

14.5.2 խաչքար 15-16-րդ դդ. Հ ս. Սիոն եկեղեցու ամ պատի մոտ

14.5.3 խաչքար 1510 թ. Հ ընկած եկեղեցուց աե

14.5.4 խաչքար` մահտեսի Հակոբ վաճառականի 1661 թ. Հ ընկած գետնին

14.5.5 խաչքար 17-րդ դ. Հ ընկած գետնին, խիստ հողմահարված

14.5.6 խաչքար` մահտեսի Պետրոսի 17-րդ դ. Հ երկատված, ստորին մասը կանգնեցված պատվանդանին

9. 36. Չիվա գյուղ

1 2 3 4 5 6 7 8 9

1. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ 13-18-րդ դդ. 0,5 կմ ամ Տ Չիվա-Եղեգնաձոր ճանապարհի աջ կողմում Գյուղատեղիի կնտ-ում նորակառույց մատուռն է

1.1. գերեզմանոց 13-18-րդ դդ. Տ գյուղատեղիի հվ-ամ կողմում, բլրի վրա

1.2. Խաչքար 15-16 դդ. հենած է Չիվա-Եղեգնաձոր ճանապարհի աջակողմում տարածվող միջնադարյան գյուղատեղիի (8-10 դդ.) նորակառույց մատուռի աե պատին, ներքուստ Հ

1.3. Խաչքար 15-16 դդ. նույն մատուռի

հվ-ամ կողմում, արտաքուստ Հ պարզ խաչերով

1.4. Խաչքար 17 դ. կանգնեցված է նույն մատուռի մուտքի աջ կողմում, արտաքուստ Հ ստորին մասում՝ թևերը կրծքին խաչած հանգուցյալի պատկեր

1.5. Տապանաքար Տիրացու քահանայի 1152 թ. ուղղահայաց դիրքով տեղադրված է նույն մատուռի հվ-աե անկյան մոտ, արտաքուստ Հ վերնամասում կամարակապ սալ է

2 ԽԱՉՔԱՐ 1306 թ. գյուղից 8 կմ հս, Վարդանես գյուղատեղիից 1 կմ հս-աե Հ Ժայռաքանդակ

3. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ ՎԱՐԴԱՆԵՍ 10-15 դդ. գյուղից 6 կմ հս, համանուն վտակի երկու ափերին, դաշտամիջյան ճանապարհի երկու կողմում Հ

3.1. Գերեզմանոց 7-14 դդ. Վարդանես գյուղատեղից մոտ 250 մ հս-աե, Ելփին գետի Շրեշտ (Վարդանես) վտակի ձախ կողմում Հ ավերված

3.2. Ժայռախաչեր 14 դ. Վարդանես գյուղատեղիի հս եզրին, դաշտամիջյան ճանապարհի ձախ կողմում Հ մի քանի ժայռերի վրա

3.2.1. Խաչքար 10-11 դդ. գերեզմանոցում, հողի մեջ կանգնեցված Հ վնասված, բայց ամբողջական

3.2.2. Քառակող կոթող վաղ միջնա-դար գերեզմանոցում ընկած Հ քառակող

4. ՋՐԱՂԱՑ

(ԱՄԲԱՐԻ ՋՐԱՂԱՑ) 13-14 դդ. գյուղից մոտ 7,5 կմ հս-աե, Վարդանես գյուղատեղիից մոտ 1,2 կմ հս-աե, Վարդանես գետակի ձախ ափին Հ վիմափոր առաջին ջրաղաց

5. ՋՐԱՂԱՑ

(ԱՄԲԱՐԻ ՋՐԱՂԱՑ) 13-14 դդ. գյուղից մոտ 7,5 կմ հս-աե,

Վարդանես գյուղատեղիից մոտ 1,2 կմ հս-աե, Վարդանես գետակի ձախ ափին, N 1 ջրաղացից 80 մ հվ Հ վիմափոր երկրորդ ջրաղաց

(բաժինը լրաց. 12.04.07 N 456-Ն, 14.08.25 N 1151-Ն)

9. 37. Ռինդ գյուղ

1 2 3 4 5 6 7 8 9

1. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ 9-10-րդ դդ. 8 կմ հս Տ

1.1. գերեզմանոց 9-10-րդ դդ. Տ գյուղատեղիի ամ եզրին

1.2. գերեզմանոց 9-10-րդ դդ. Տ գյուղատեղիի աե եզրին

2. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ «ԲԱԽՉԱՋՈՒՂ» 10-15-րդ դդ. 2 կմ հս-աե Տ

2.1. մատուռ «Ճգնավոր» 13-14-րդ դդ. Տ վիմափոր

3. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ «ՌԻՆԴ» 13-20-րդ դդ. 4 կմ հս-աե Տ

3.1. եկեղեցի 19-րդ դ. Տ գյուղատեղիի կնտ-ում, կիսավեր

3.2. եկեղեցի «Ծաղկավանք» 12-13-րդ դդ. Հ գյուղատեղիի կնտ-ում, ավերված

3.3. գերեզմանոց 13-20-րդ դդ. Տ գյուղատեղիի ամ եզրին

3.3.1 խաչքար 13-րդ դ. Հ հենած Ծաղկավանքի ամ պատին, արտաքուստ

3.3.2 խաչքար 14-15-րդ դդ. Հ ընկած գետնին, արձանագիր

4. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ «ՎԵՐԻՆ ՈՒԼԳՅՈՒՐ» 10-18-րդ դդ. 7 կմ հս-աե Տ

4.1. եկեղեցի ս. Ստեփանոս 10-րդ դ., 17-18-րդ դդ. Հ կիսավեր

4.2. գերեզմանոց 10-18-րդ դդ. Տ

4.2.1 խաչքար 10-րդ դ. Հ եկեղեցուց հվ, խրված հողի մեջ

4.2.2 խաչքար 10-րդ դ. Հ կանգնեցված եկեղեցու բեմին

4.2.3 խաչքար 10-րդ դ. Հ եկեղեցուց հվ, խրված հողի մեջ

4.2.4 խաչքար 10-11-րդ դդ. Հ եկեղեցուց հվ, ընկած գետնին

4.2.5 խաչքար 10-11-րդ դդ. Հ ընկած, եզրերը կոտրված

4.2.6 խաչքար 11-րդ դ. Հ եկեղեցու ներսում, ընկած

4.2.7 խաչքար 11-12-րդ դդ. Հ խրված հողի մեջ, թեքությամբ

4.2.8 խաչքար 11-12-րդ դդ. Հ ընկած գետնին

4.2.9 խաչքար 11-12-րդ դդ. Հ հենած եկեղեցու փլատակներին

4.2.10 խաչքար 11-12-րդ դդ. Հ եկեղեցու ներսում, ստորին ձախ մասը կոտրված

4.2.11 խաչքար 12-13-րդ դդ. Հ եկեղեցու հվ պատի մոտ, զույգ խաչքարերից աջակողմյանը

4.2.12 խաչքար 12-13-րդ դդ. Հ շարքով կանգնած 7 խաչքարերից աջից 1-ինը

4.2.13 խաչքար 12-13-րդ դդ. Հ եկեղեցուց հվ, խրված հողի մեջ, արձանագիր

4.2.14 խաչքար 1261 թ. Հ եկեղեցուց 10 մ հվ-աե, խրված հողի մեջ

4.2.15 խաչքար` Կուկի 1283 թ. Հ շարքով կանգնած 7 խաչքարերից աջից 2-րդն է

4.2.16 խաչքար 1290 թ. Հ շարքով կանգնած 7 խաչքարերից աջից 3-րդն է պատվիրատու՝ Անդրեաս

4.2.17 խաչքար` Խոսրովի 13-րդ դ. Հ շարքով կանգնած 7 խաչքարերից աջից 4-րդը

4.2.18 խաչքար 13-րդ դ. Հ եկեղեցու հվ պատի մոտ, զույգ խաչքարերից ձախակողմյանը

4.2.19 խաչքար 13-14-րդ դդ. Հ շարքով կանգնած 7 խաչքարերից ձախից 2-րդը

4.2.20 խաչքար 13-14-րդ դդ. Հ եկեղեցուց հվ, կանգնեցված գետնին

4.2.21 խաչքար` Ծառուկի և զավակաց 1321 թ. Հ շարքով կանգնած 7 խաչքարերից ձախից 3-րդն է

4.2.22 խաչքար 14-րդ դ. Հ ընկած գետնին

4.2.23 խաչքար 14-րդ դ. Հ ընկած գետնին

4.2.24 խաչքար 14-րդ դ. Հ ընկած գետնին

4.2.25 խաչքար 14-րդ դ. Հ եկեղեցուց 200 մ հվ, ընկած գետնին պատվիրատու՝ Ասկանդար, Մոմիկի որդի

4.2.26 խաչքար 14-15-րդ դդ. Հ եկեղեցուց հվ, կանգնեցված գետնին, եղծված արձանագրությամբ

4.2.27 խաչքար 14-15-րդ դդ. Հ եկեղեցու ներսում, վերնամասը կոտրված

4.2.28 խաչքար 15-րդ դ. Հ եկեղեցու ներսում

4.2.29 խաչքար 15-16-րդ դդ. Հ եկեղեցուց հվ-աե, երկթեք ավարտով

4.2.30 խաչքար 16-17-րդ դդ. Հ ստորին մասն անմշակ

4.2.31 խաչքար 16-17-րդ դդ. Հ եկեղեցու ներսում, հենած հա պատին

5. ԴԱՄԲԱՐԱՆԱԴԱՇՏ մթա 1 հզմ ? Հ Գյուղի շրջակայքում

6. ԽԱՉՔԱՐ 12-13-րդ դդ. 8 կմ հս Հ Ժայռափոր

7. ԽԱՉՔԱՐ` ՄԽԻԹԱՐԻ 13-րդ դ. 4 կմ հվ Հ Արենի տանող ճանապարհից աջ պատվիրատու՝ Ազիզբեկ սարկավագ

8. ԽԱՉՔԱՐ 1301 թ. 2,5 կմ հվ Հ Արենի տանող ճանապարհից աջ, պատվանդանին, անկյունները կոտրված

9. ԽԱՉՔԱՐ 13-14-դդ. գյուղից 4 կմ հվ-աե, Արենի տանող ճանապարհից աջ Հ

10. ԽԱՉՔԱՐ 14 դ. գյուղից 4.7 կմ հս, ջրաղացից 0.6 կմ հս, Ղոզլջա գետակի ձախ կողմում, գերեզմանոցի մոտ Հ

11. ԽԱՉՔԱՐ 15-16 դդ. գյուղի աե մասում Անդրանիկ Գալստյանի տնից 180 մ հվ-աե, տնամերձ հողամասի եզրին Հ միջնադարյան տապանաքարի հարևանությամբ

12. ԽԱՉՔԱՐ 15-16 դդ. գյուղի աե մասում Անդրանիկ Գալստյանի տնից 230 մ հվ-աե, զառիթափ լանջի վրա Հ

13. ԽԱՉՔԱՐ 15-16 դդ. գյուղի աե մասում, նախորդի մոտ Հ

14. ՀՈՒՇԱՐՁԱՆ ԵՐԿՐՈՐԴ ԱՇԽԱՐՀԱՄԱՐՏՈՒՄ ԶՈՀՎԱԾՆԵՐԻՆ 1983 թ. գյուղի կենտրոնում Տ

15. ՎԻՄԱՓՈՐ ԵԿԵՂԵՑԻ 13-14 դդ. գյուղից 4 կմ հս, Քարկատարի լեռների Գոմադրունք

գագաթի հվ լանջին Հ

(բաժինը լրաց. 12.04.07 N 456-Ն, 14.08.25 N 1151-Ն)

9. 38. Սալլի գյուղ

1 2 3 4 5 6 7 8 9

1. ՎԱՆԱԿԱՆ ՀԱՄԱԼԻՐ

Ս. ՄԱՄԱՍ 13-14-րդ դդ. 1 կմ հս-ամ Հ պատվիրատու՝ Սեթ կրոնավոր և մարզպանի ծառա ոմն Սևճի, ավերակ

1.1. եկեղեցի 13-րդ դ. Հ հս եկեղեցի

1.2. եկեղեցի ս. Պողոս 1230 թ. Հ հվ եկեղեցի

1.3. գերեզմանոց 10-20-րդ դդ. Հ վանքի շուրջը

1.3.1 խաչքար 10-11-րդ դդ. Հ կանգնեցված ժայռին

1.3.2 խաչքար 10-11-րդ դդ. Հ կիսով թաղված հողի մեջ

1.3.3 խաչքար 11-12-րդ դդ. Հ խիստ հողմահարված

1.3.4 խաչքար 12-րդ դ. Հ խրված հողի մեջ, հողմահարված

1.3.5 խաչքար 12-13-րդ դդ. Հ կանգնեցված գետնին, վերնամասը կոտրված

1.3.6 խաչքար 12-13-րդ դդ. Հ ընկած գետնին

1.3.7 խաչքար` Դավթի և Կիմա խաթունի 1291 թ. Հ

1.3.8 խաչքար 13-րդ դ. Հ արձանագիր, հավանաբար որմնափակ խաչքարի մաս է

1.3.9 խաչքար` Ալեքսանոսի 13-րդ դ. Հ ընկած գետնին

1.3.10 խաչքար 13-14-րդ դդ. Հ վանքից 200 մ հս, բլրի վրա, պատվանդանին

1.3.11 խաչքար 14-15-րդ դդ. Հ խրված հողի մեջ

1.3.12 խաչքար 16-րդ դ. Հ խրված հողի մեջ, եզրագոտին վնասված

1.3.13 խաչքար 17-րդ դ. Հ քիվն արձանագիր, ընկած գետնին

1.3.14 խաչքար 17-րդ դ. Հ քիվն արձանագիր, ընկած գետնին

1.3.15 տապանաքար 1584 թ. Հ հս-ամ կողմում

1.3.16 տապանաքար` տեր Անտոնի 1707 թ. Տ հվ-աե կողմում

3. 39. Սարավան գյուղ

1 2 3 4 5 6 7 8 9

1. ԳԵՐԵԶՄԱՆՈՑ 12-17-րդ դդ. 0,5 կմ հս-ամ Տ մայրուղու ձախ կողմում

1.1. խաչքար 12-13-րդ դդ. Հ ընկած գետնին

2. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ «ԴԱՐԲ» («ԹԱՐՓ») 13-14 դդ, 17-20-րդ դդ. 5 կմ հվ Տ

3. ԵԿԵՂԵՑԻ 19-րդ դ. 1 կմ հվ-ամ Տ

9. 39. 1. Ուղեձոր գյուղ

1 2 3 4 5 6. 7 8 9

1. ԳԵՐԵԶՄԱՆՈՑ 15-16-րդ դդ. հս-ամ մասում Տ գյուղի եզրին, փոքր բլրի վրա

1.1. տապանաքար 16-17-րդ դդ. Տ խոյատապան

1.2. տապանաքար 16-17-րդ դդ. Տ

2. ԴԱՄԲԱՐԱՆԱԴԱՇՏ մթա 2-1 հզմ հս մասում Հ տարածվում է հս-աե և հս-ամ կողմերում

9. 40. Սերս գյուղ

1 2 3 4 5 6 7 8 9

1. ԳԵՐԵԶՄԱՆՈՑ 10-20-րդ դդ. հվ մասում Տ հվ եզրին

1.1. խաչքար 10-11-րդ դդ. Հ ընկած գետնին, բեկոր

1.2. խաչքար 12-րդ դ. Հ ընկած գետնին, վերին աջ անկյունը և ստորին մասը կոտրված

1.3. խաչքար` Էտիլնի 1514 թ. Հ եկեղեցուց 100 մ աե, խրված հողի մեջ, վերին ձախ եզրը վնասված

1.4. տապանաքար 16-17-րդ դդ. Տ աե կողմում

1.5. տապանաքար` Միրզի 1658 թ. Տ եկեղեցուց աե

1.6. եկեղեցի 19-րդ դ. Տ գերեզմանոցի ամ մասում

1.6.1 խաչքար 10-11-րդ դդ. Հ ագուցված հվ ավանդատան աե պատին

1.6.2 խաչքար` Աստվածատուրի 12-13-րդ դդ. Հ ագուցված ամ պատին, արտաքուստ

1.6.3 խաչքար 1484 թ. Հ ագուցված հվ ավանդատան աե պատին

1.6.4 խաչքար` Յինի 1558 թ. Հ ագուցված հվ ավանդատան մուտքից վեր

1.6.5 խաչքար` Արիջանի 16-րդ դ. Հ ագուցված ամ պատին, մուտքից ձախ պատվիրատու՝ Առաքել

1.6.6 խաչքար` Կիրակոսի 1634 թ. Հ ագուցված ձախակողմյան ավանդատան խորշում

2. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ 17-19-րդ դդ. 3 կմ հվ Տ Բարձրունի տանող ճանապարհին, «Վանքի դուզ» կոչվող վայրում

2.1. մատուռ ս. Հովհաննես («Մեծ վանք») 19-րդ դ. Տ

2.2. գերեզմանոց 17-19-րդ դդ. Տ մատուռի շուրջը

3. ՄԱՏՈՒՌ ԹՈՒԽ ՄԱՆՈՒԿ (ՓՈՔՐ ՎԱՆՔ) 19-րդ դ. 1,5 կմ հվ-ամ Տ

3.1. խաչքար 9-10-րդ դդ. Հ ագուցված բեմին, վերնամասը ջարդոտված

4. ՁԻԹՀԱՆ. ԹՈՒՄՈՅԵՆՑ ՁԻԹՀԱՆԸ 19-րդ դ. հվ-աե մասում Տ գյուղի եզրին, ճանապարհի աջ կողմում, «Պիտոյենց ձոր» վայրում

5. ՁԻԹՀԱՆ. ՍԱՄՎԵԼԵՆՑ ՁԻԹՀԱՆԸ 19-րդ դ. 1 կմ հվ-աե Տ «Բազըրխանա» վայրում, ձիթհանների ձորի սկզբնամասում

9. 41. Վարդահովիտ գյուղ

1 2 3 4 5 6 7 8 9

1. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ «ՋԱՆԻ» 9-17-րդ դդ. 1 կմ հս-աե Տ Եղեգիս գետի ձախ ափին, անտառի բացատում

1.1. գերեզմանոց 9-17-րդ դդ. Տ գյուղատեղիի հվ մասում

1.1.1 խաչքար` Մարտիրոս քահանայի 1347 թ. Հ կիսով թաղված հողի մեջ

1.1.2 խաչքար 15-րդ դ. Հ ընկած գետնին, վերին ձախ անկյունը կոտրված

1.1.3 խաչքար 1501 թ. Հ կիսով խրված հողի մեջ

1.1.4 խաչքար` Ալեքսանի 1564 թ. Հ ընկած գետնին

1.1.5 տապանաքար` Առաքելի 1551 թ. Տ

1.1.6 տապանաքար` Ովաննեսի 1552 թ. Տ

2. ԽԱՉՔԱՐ` ՍՄԲԱՏԻ 1291 թ. գ. մ. Հ տեղափոխվել է միջնադարյան գերեզմանոցից և կանգնեցվել, զույգ խաչքարերից ձախակողմյանը

3. ԽԱՉՔԱՐ 13-14-րդ դդ. գ. մ. Հ տեղափոխվել է միջնադարյան գերեզմանոցից և կանգնեցվել, զույգ խաչքարերից աջակողմյանը

4. ՋՐԱՂԱՑ 5-6-րդ դդ. 2 կմ հս Տ «Ջանի» գյուղատեղիից 1 կմ հս-ամ

9. 41. 1. Գետիկվանք գյուղ

1 2 3 4 5 6. 7 8 9

1. ԳԵՐԵԶՄԱՆՈՑ 12-16-րդ դդ. գ. մ. Տ Գյադիկվան գետի աջ ափին, գյուղ մտնող ճանապարհից ձախ

1.1. խաչքար` Մանաս խաթունի 1515 թ. Հ ընկած գետնին

1.2. տապանաքար` Շաղուպաթի 1501 թ. տեղահանված

1.3. տապանաքար` Յոհան պատանու 1505 թ. Հ տեղահանված

2. ԳԵՐԵԶՄԱՆՈՑ 11-14-րդ դդ. հվ-աե մասում Տ

3. ԳԵՐԵԶՄԱՆՈՑ 14-15-րդ դդ. աե մասում Տ

4. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ 13-17-րդ դդ. աե մասում Տ աե եզրին, Գյադիկվան գետի ձախ ափին, թեք սարալանջին

4.1. գերեզմանոց 13-17-րդ դդ. Տ գյուղատեղիի ամ կողմում

5. ԵԿԵՂԵՑԻ 1271 թ. գ. մ. Տ

9. 42. Վերնաշեն գյուղ

1 2 3 4 5 6 7 8 9

1. ԳԵՐԵԶՄԱՆՈՑ 10-20-րդ դդ. աե մասում Տ աե եզրին, Թանահատի վանք տանող ճանապարհին

2. ԳԵՐԵԶՄԱՆՈՑ 11-13-րդ դդ. 9 կմ աե Տ Արկազնի ս. Խաչ եկեղեցուց 1,5 կմ հս-ամ

3. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ «ԱՐԿԱԶՆ» («ԱՐԿԱԶԱՆ») 8-20-րդ դդ. 9 կմ աե Տ լքվել և անմարդաբնակ է դարձել 1920-ական թթ.

3.1. եկեղեցի ս. Խաչ (Արկազնի ս. Խաչ) 1872 թ. Տ պատվիրատու՝ Գևորգ Դ կաթողիկոս

3.2. գերեզմանոց 9-20-րդ դդ. Տ եկեղեցուց հս-աե

3.2.1 խաչքար 9-10-րդ դդ. Հ ընկած գետնին, եզրերը ջարդոտված

3.2.2 խաչքար 1275 թ. Հ գերեզմանոցի հս եզրին

3.2.3 խաչքար` Ասլան Բեկի և Ասլան Խաթունի 1404 թ. Հ հենած եկեղեցու ամ պատին

3.2.4 խաչքար 15-16-րդ դդ. Հ եկեղեցուց աե, կանգնեցված ժայռի վրա, անկյունները կոտրատված, եղծված արձանագրությամբ

4. ԵԿԵՂԵՑԻ Ս. ՀԱԿՈԲ 19-րդ դ. աե մասում Տ

4.1. խաչքար 14-15-րդ դդ. Հ կանգնեցված եկեղեցուց ամ, վերին աջակողմյան մասը ջարդոտված

4.2. խաչքար 1544 թ. Հ հենած ամ պատին, ստորին մասը չի պահպանվել, պահպանված կեսը ջարդոտված

4.3. խաչքար 16-17-րդ դդ. Հ ագուցված հվ պատին, մուտքից ձախ, խիստ հողմահարված

4.4. տապանաքար` պարոն Արղութի 14-15-րդ դդ. Հ եկեղեցու ամ պատի մոտ կազմող՝ Դավիթ

5. ԽԱՉՔԱՐ 12-13-րդ դդ. հս-աե եզրին Հ Սրկղունք գետի ձախ ափին, նորաշեն մատուռում

6. ԽԱՉՔԱՐ 1271 թ. հս մասում Հ նորաշեն «Եղիա» մատուռի բեմին, բեկոր

7. ՀՈՒՇԱՐՁԱՆ` ԵՐԿՐՈՐԴ ԱՇԽԱՐՀԱՄԱՐՏՈՒՄ ԶՈՀՎԱԾՆԵՐԻՆ 1979 թ. գ. մ. Տ քանդ.՝ Վ. Եղյան

8. ՎԱՆԱԿԱՆ ՀԱՄԱԼԻՐ. ԹԱՆԱՀԱՏԻ ՎԱՆՔԸ (ԹԱՆԱԴԵ ՎԱՆՔ, ԳԱՐԱՎԱՆՔ) 13-14-րդ դդ. 7 կմ աե Հ

8.1. եկեղեցի ս. Ստեփանոս 1273-1279 թթ. Հ պատվիրատու՝ Պռոշյաններ

8.2. եկեղեցի Վարագա ս. Նշան 14-րդ դ. Հ

8.3. համալսարանի շենք. Գլաձորի համալսարանը 1290-1340 թթ. Հ բացված 1970-ական թթ.

Ի. Ղարիբյանի պեղումների արդյունքում

8.4. տնտեսական շինություններ 13-18-րդ դդ. Հ բացվել են 1969-1970-ական թթ. պեղումների արդյունքում

8.5. գերեզմանոց 12-16-րդ դդ. Հ վանքի շուրջը

8.5.1 խաչքար 9-10-րդ դդ. Հ ս. Ստեփանոս եկեղեցուց հվ, իրար մոտ կանգնած 3 խաչքարերից աջակողմյանը

8.5.2 խաչքար 10-րդ դ. Հ ս. Նշան եկեղեցուց 25 մ հվ, կից կանգնեցված 3 խաչքարերից աջակողմյանը

8.5.3 խաչքար 10-րդ դ. Հ ս. Նշան եկեղեցուց 25 մ հվ, կից կանգնեցված 3 խաչքարերից կենտրոնինը

8.5.4 խաչքար 1180 թ. Հ վանքի բակում, վերնամասը չի պահպանվել

8.5.5 խաչքար 12-րդ դ. Հ ս. Նշան եկեղեցուց 25 մ հվ, 3 խաչքարերից ձախակողմյանը

8.5.6 խաչքար` Յովանիսի 12-րդ դ. Հ Ս. Ստեփանոս եկեղեցուց հվ

8.5.7 խաչքար 12-13-րդ դդ. Հ ս. Ստեփանոս եկեղեցուց հվ, իրար մոտ կանգնած 3 խաչքարերից կենտրոնինը, վերնամասը չի պահպանվել

8.5.8 խաչքար 12-13-րդ դդ. Հ ս. Ստեփանոս եկեղեցուց հվ-ամ, ստորին ձախ եզրը կոտրված

8.5.9 խաչքար 13-րդ դ. Հ վանքից հվ, երկատված, վերնամասը չի պահպանվել

8.5.10 խաչքար 13-րդ դ. Հ ս. Ստեփանոս եկեղեցուց 5 մ հվ, կանգնեցված գետնին

8.5.11 խաչքար 13-րդ դ. Հ ս. Նշան եկեղեցուց 15 մ հս-ամ, հենած կիսավեր շինության պատին, ստորին մասը չի պահպանվել

8.5.12 խաչքար 13-րդ դ. Հ ս. Նշան եկեղեցուց 15 մ հվ-ամ, հենած կիսավեր տնտեսական շենքերից մեկի պատին պահպանվել է միայն միջին հատվածը

8.5.13 խաչքար 1296 թ. Հ հենած կիսավեր շինություններից մեկի պատին, վերին մասը չի պահպանվել

8.5.14 խաչքար 14-15-րդ դդ. Հ ս. Ստեփանոս եկեղեցուց հվ, իրար մոտ կանգնած 3 խաչքարերից ձախակողմյանը, վերին աջ անկյունը կոտրված

8.5.15 խաչքար` Վահրամի 1497 թ. Հ հենած ս. Ստեփանոս եկեղեցու ամ պատին, երկատված երկայնական առանցքով, վերին ձախ հատվածը չի պահպանվել

8.5.16 խաչքար 16-17-րդ դդ. Հ հենած շինության պատին

8.6. գերեզմանոց 10-14-րդ դդ. Հ վանքից 200 մ հվ, բլրին

8.6.1 խաչքար 11-12-րդ դդ. Հ խրված հողի մեջ

8.6.2 խաչքար 11-12-րդ դդ. Հ ընկած գետնին, երկատված

8.6.3 խաչքար 13-րդ դ. Հ երկատված, ստորին բեկորը կանգնեցված պատվանդանին, վերինը՝ ընկած գետնին, արձանագիր

8.6.4 խաչքար` Վաչեի 1280 թ. Հ կանգնեցված պատվանդանին, հողմահարված

8.6.5 խաչքար 1282 թ. Հ կանգնեցված պատվանդանին

8.7. գերեզմանոց 13-14-րդ դդ. Հ վանքից 300 մ հս-ամ

8.7.1 խաչքար 13-րդ դ. Հ կանգնեցված գետնին, գլխիվայր, արձանագիր

8.7.2 խաչքար` Սարգսի և Աբրահամի 1287 թ. Հ կանգնեցված ցածր պատվանադանին

9. 43. Փոռ գյուղ

1 2 3 4 5 6 7 8 9

1. ԳԵՐԵԶՄԱՆՈՑ 13-19-րդ դդ. հվ մասում Տ

2. ԵԿԵՂԵՑԻ (ԺԱՄԱՏՈՒՆ) 1830 թ. գ. մ. Տ զանգակատունը՝ 1910 թ.

9. 44. Քարագլուխ գյուղ

1 2 3 4 5 6 7 8 9

1. ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ «ՔԱՐԱԳԼՈՒԽ» 7-18-րդ դդ. 3 կմ հս Տ 2 ձորակների միջև ընկած սարահարթին

1.1. եկեղեցի Թուխ Մանուկ 12-18-րդ դդ. Հ հիմնովին վրկնգ.՝ 18-րդ դ.

1.2. գերեզմանոց 7-15-րդ դդ. Հ եկեղեցու շուրջը

1.2.1 կոթող 6-7-րդ դդ. Հ եկեղեցուց 20 մ հս-ամ, վերնամասը չի պահպանվել

1.2.2 խաչքար 11-րդ դ. Հ ամ պատի տակ

1.2.3 խաչքար 12-13-րդ դդ. Հ եկեղեցուց հս, պատվանդանին

1.2.4 խաչքար 13-րդ դ. Հ եկեղեցուց հս, կանգնեցված գետնին

1.2.5 խաչքար 13-րդ դ. Հ եկեղեցուց հս, կանգնեցված գետնին, ստորին մասը կոտրված

1.2.6 խաչքար 13-րդ դ. Հ եկեղեցու հվ պատի մոտ, վերին ձախ անկյունը կոտրված

1.2.7 խաչքար` Ովանիսի 1303 թ. Հ եկեղեցու մոտ, կանգնեցված ցածր պատվանդանին

1.2.8 խաչքար 14-15-րդ դդ. Հ ընկած եկեղեցուց հվ-աե, հողմահարված

1.2.9 խաչքար 15-16-րդ դդ. Հ եկեղեցուց հվ-աե, կանգնեցված գետնին

2. ԳԵՐԵԶՄԱՆՈՑ 16-20-րդ դդ. հվ-ամ մասում Տ հվ-ամ եզրի բլրին, դպրոցից 400 մ հս-ամ

2.1. խաչքար 16-17-րդ դդ. Հ հվ-ամ եզրին, ընկած գետնին

2.2. խաչքար 16-17-րդ դդ. Հ հվ-ամ եզրին, ընկած գետնին

2.3. խաչքար 16-17-րդ դդ. Հ կնտ-ում, ընկած գետնին

2.4. խաչքար 17-րդ դ. Հ հս կողմում, ընկած գետնին

2.5. խաչքար 17-18-րդ դդ. Հ հվ-ամ եզրին, ընկած գետնին

2.6. խաչքար 17-18-րդ դդ. Հ ամ եզրին, ընկած գետնին

3. ԵԿԵՂԵՑԻ 19-րդ դ. կնտ Տ

3.1. խաչքար 17-րդ դ. Հ հենած ամ պատին, երկատված, վերնամասը չի պահպանվել

3.2. խաչքար 17-րդ դ. Հ ագուցված ամ պատին, մուտքից աջ

4. ԽԱՉՔԱՐ` ԹԱՑԻԿԻ 1290 թ. 1,5 կմ հվ Հ Եղեգնաձոր տանող ճանապարհի ձախ կողմում, պատվանդանին

5. ԽԱՉՔԱՐ 1292 թ. 1,5 կմ հվ-աե ձորի ձախ կողմում, հենած պատվանդանին

6. ՀՈՒՇԱՐՁԱՆ` ԵՐԿՐՈՐԴ ԱՇԽԱՐՀԱՄԱՐՏՈՒՄ ԶՈՀՎԱԾՆԵՐԻՆ 1948 թ. գ. մ. Տ

Ընդամենը` Վայոց ձորի մարզում՝

1380 ՀՈՒՇԱՐՁԱՆ

(հավելվածը լրաց. 12.04.07 N 456-Ն, լրաց., փոփ., խմբ. 14.08.25 N 1151-Ն)

Հայաստանի Հանրապետության

կառավարության աշխատակազմի

ղեկավար-նախարար

Մ. Թոփուզյան