ՀԻՆԳԵՐՈՐԴ ԲԱԺԱՆՄՈՒՆՔ
ԳՐԻԳՈՐՅԱՆՆ ԸՆԴԴԵՄ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ
(գանգատ թիվ 14875/23)
ՎՃԻՌ
ՍՏՐԱՍԲՈՒՐԳ
28 oգոստոսի 2025թ.
Սույն վճիռը վերջնական է, սակայն կարող է ենթարկվել խմբագրական փոփոխությունների:
Գրիգորյանն ընդդեմ Հայաստանի գործով,
Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը (Հինգերորդ բաժանմունք), հանդես գալով Կոմիտեի հետևյալ կազմով՝
Անդրեաս Զունդ [Andreas Zünd]՝ Նախագահ,
Դիանա Սարկու [Diana Sârcu],
Միկոլա Գնատովսկի [Mykola Gnatovskyy]՝ դատավորներ,
և Վիկտորիա Մարադուդինա [Viktoriya Maradudina]՝ Բաժանմունքի քարտուղարի տեղակալի պաշտոնակատար,
2025 թվականի հուլիսի 3-ին անցկացնելով դռնփակ խորհրդակցություն,
կայացրեց հետևյալ վճիռը, որն ընդունվեց նույն օրը.
ԸՆԹԱՑԱԿԱՐԳԸ
1. Սույն գործը հարուցվել է ,Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասինե կոնվենցիայի (Կոնվենցիա) 34-րդ հոդվածի համաձայն ընդդեմ Հայաստանի՝ 2023 թվականի ապրիլի 11-ին Դատարան ներկայացված գանգատի հիման վրա:
2. Գանգատի մասին ծանուցումն ուղարկվել է Հայաստանի Հանրապետության կառավարություն (Կառավարություն)։
ՓԱՍՏԵՐԸ
3. Դիմումատուի գանգատի առնչությամբ կարևորություն ներկայացնող մանրամասները և տեղեկությունները ներկայացված են կից աղյուսակում:
4. Դիմումատուն բողոք է ներկայացրել Կոնվենցիայի 3-րդ հոդվածի համաձայն՝ իր կալանքի տակ գտնվելու ընթացքում պատշաճ բժշկական օգնություն չստանալու և իր կալանքի տակ գտնվելու պայմանների, ներառյալ՝ սանհանգույցից օգտվելու սահմանափակ հնարավորության ու դիետիկ սննդի բացակայության վերաբերյալ, որոնք անհամատեղելի էին վերջինիս առողջական վիճակի հետ։
ԻՐԱՎՈՒՆՔԸ
I. ԿՈՆՎԵՆՑԻԱՅԻ 3-ՐԴ ՀՈԴՎԱԾԻ ԵՆԹԱԴՐՅԱԼ ԽԱԽՏՈՒՄԸ
5. Դիմումատուն հիմնականում բողոքել է, որ իր կալանքի տակ գտնվելու ընթացքում վերջինիս չեն տրամադրել պատշաճ բուժում, և կալանքի տակ գտնվելու պայմաններն անհամատեղելի են եղել իր առողջական վիճակի հետ։ Նա հիմնվել է Կոնվենցիայի 3-րդ հոդվածի վրա։
6. Դատարանը նշում է, որ դիմումատուն տառապել է կից աղյուսակում նշված լուրջ հիվանդություններով, որոնք ազդեցություն են ունեցել նրա առօրյա կենսագործունեության վրա: Այսպիսով, նրան կարող էր զգալիորեն անհանգստացնել իրեն տրամադրված բուժման պատշաճ լինելու հանգամանքը։
7. Դատարանը վերահաստատում է, որ ցուցաբերված բուժօգնության ,պատշաճ լինելըե շարունակում է մնալ այնպիսի տարր, որն ամենից բարդն է որոշել (տե՛ս Բլոխինն ընդդեմ Ռուսաստանի [ՄՊ] [Blokhin v. Russia], թիվ 47152/06 գործը, § 137, ՄԻԵԴ 2016)։ Այս համատեքստում Դատարանը պարզաբանել է, որ իշխանությունները պետք է ապահովեն ախտորոշման և բժշկական օգնության տրամադրման օպերատիվությունն ու ճշգրտությունը (տե՛ս, օրինակ, Գորբուլյան ընդդեմ Ռուսաստանի [Gorbulya v. Russia], թիվ 31535/09 գործը, § 62, 2014 թվականի մարտի 6, հետագա հղումներով, և Պոխլեբինն ընդդեմ Ուկրաինայի [Pokhlebin v. Ukraine] թիվ 35581/06 գործը, § 62, 2010 թվականի մայիսի 20, հետագա հղումներով), և առողջական վիճակով պայմանավորված հսկողության կանոնավոր և համակարգված լինելը՝ ներառելով համալիր բուժման ռազմավարություն՝ կալանքի տակ գտնվող անձի առողջական խնդիրները բարեհաջող կարգավորելու կամ դրանց վատթարացումը կանխելու նպատակով (տե՛ս, inter alia (ի թիվս այլնի), Յուխանն ընդդեմ Ուկրաինայի [Ukhan V. Ukraine], թիվ 30628/02 գործը, § 74, 2008 թվականի դեկտեմբերի 18, հետագա հղումներով և Կոլեսնիկովիչն ընդդեմ Ռուսաստանի [Kolesnikovich v. Russia], թիվ 44694/13 գործը, § 70, 2016 թվականի մարտի 22, հետագա հղումներով): Դատարանն ընդգծում է, որ քրեակատարողական հիմնարկներում բուժման տրամադրումը պետք է լինի համարժեք և համադրելի այն բուժման որակի հետ, որը պետական իշխանությունները պարտավորվել են տրամադրել ամբողջ ազգաբնակչությանը: Այնուամենայնիվ, դա չի նշանակում, որ կալանքի տակ գտնվող յուրաքանչյուր անձի համար պետք է երաշխավորված լինի միևնույն մակարդակի բուժում, որը հասանելի է ազատազրկման վայրերից դուրս գտնվող լավագույն բուժհաստատություններում (տե՛ս, օրինակ, Սադրետդինովն ընդդեմ Ռուսաստանի [Sadretdinov v. Russia], թիվ 17564/06 գործը, § 67, 2016 թվականի մայիսի 24, հետագա հղումներով, և Կոնովալչուկն ընդդեմ Ուկրաինայի [Konovalchuk v. Ukraine], թիվ 31928/15 գործը, § 52, 2016 թվականի հոկտեմբերի 13 հետագա հղումներով):
8. Ուսումնասիրելով գործով ներկայացված բոլոր նյութերը՝ Դատարանը հայտնաբերել է դիմումատուի բուժման հետ կապված թերությունները, որոնք թվարկված են կից աղյուսակում: Դատարանն արդեն խախտում է հայտնաբերել սույն գործում առկա նմանատիպ հարցերի առնչությամբ (տե՛ս Աշոտ Հարությունյանն ընդդեմ Հայաստանի, [Ashot Harutyunyan v. Armenia] թիվ 34334/04 գործը, §§ 101-16, 2010 թվականի հունիսի 15, և Շիրխանյանն ընդդեմ Հայաստանի [Shirkhanyan v. Armenia], թիվ 54547/16 գործը, §§ 149-74, 2022 թվականի փետրվարի 22): Հաշվի առնելով տվյալ հարցի վերաբերյալ իր նախադեպային իրավունքը՝ Դատարանը գտնում է, որ տվյալ գործում դիմումատուն կալանքի տակ գտնվելու ընթացքում չի ստացել համալիր և պատշաճ բժշկական օգնություն: Բացի այդ, դիմումատուի վիճակն ավելի է վատթարացել նրա կալանքի տակ գտնվելու պայմանների հետևանքով, որոնք պատշաճ չեն եղել սանհանգույցի սահմանափակ հասանելիության պատճառով (հետագա մանրամասների համար տե՛ս կից աղյուսակը) (տե՛ս վերևում հիշատակված Շիրխանյանի գործը, §§ 166-69)։
9. Հետևաբար սույն բողոքներն ընդունելի են և բացահայտում են Կոնվենցիայի 3-րդ հոդվածի խախտում։
10. Հաշվի առնելով վերը նշված հանգամանքները՝ Դատարանը հանգում է այն եզրակացության, որ վերջինս արդեն սահմանել է սույն գործով ծագող հիմնական իրավական հարցերը, և հետևաբար կարիք չկա առանձին քննելու դիմումատուի լրացուցիչ բողոքները Կոնվենցիայի 3-րդ հոդվածի համաձայն՝ նրա կալանքի պայմանների, այդ թվում՝ դիետիկ սննդի ենթադրյալ բացակայության վերաբերյալ (տե՛ս, mutatis mutandis (համապատասխան փոփոխություններով), Իրավական ռեսուրսների կենտրոնը՝ ի դեմս Վալենտին Կամպեանուի ընդդեմ Ռումինիայի [ՄՊ] [Centre for Legal Resources on behalf of Valentin CՉmpeanu v. Romania], [GC]], թիվ 47848/08 գործը, § 156, ՄԻԵԴ 2014):
II. ԿՈՆՎԵՆՑԻԱՅԻ 41-ՐԴ ՀՈԴՎԱԾԻ ԿԻՐԱՌՈԻՄԸ
11. Հաշվի առնելով իր տրամադրության տակ եղած փաստաթղթերը և Դատարանի նախադեպային իրավունքը (տե՛ս մասնավորապես վերևում հիշատակված՝ Շիրխանյանի գործը, § 216)՝ Դատարանը ողջամիտ է համարում շնորհել կից աղյուսակում նշված գումարները։
ԱՅՍ ՀԻՄՆԱՎՈՐՄԱՄԲ ԴԱՏԱՐԱՆԸ ՄԻԱՁԱՅՆ՝
1. Հայտարարում է կալանքի տակ գտնվելու ընթացքում տրամադրված բուժօգնության ոչ պատշաճ լինելու և սանհանգույցի սահմանափակ հասանելիության մասին բողոքներն ընդունելի և համարում է կալանավորման պայմաններն անհամատեղելի դիմումատուի առողջական վիճակի հետ, ինչպես նշված է կից աղյուսակում, ինչպես նաև գտնում է, որ գանգատի մնացած մասն առանձին քննելու անհրաժեշտություն չկա.
2. Վճռում է, որ տեղի է ունեցել Կոնվենցիայի 3-րդ հոդվածի խախտում.
3. Վճռում է, որ՝
ա) պատասխանող պետությունը երեք ամսվա ընթացքում պետք է դիմումատուին վճարի կից ներկայացված աղյուսակում նշված գումարները, որոնք պետք է փոխարկվեն պատասխանող պետության արժույթով՝ վճարման օրվա դրությամբ գործող փոխարժեքով,
բ) վերոնշյալ եռամսյա ժամկետի ավարտից հետո՝ մինչև վճարման օրը, պետք է հաշվարկվի վերոնշյալ գումարների նկատմամբ պարզ տոկոսադրույք՝ չկատարման ժամանակահատվածում Եվրոպական կենտրոնական բանկի սահմանած՝ լոմբարդային ռեպոյի տոկոսադրույքի չափով՝ գումարած երեք տոկոսային կետ։
Կատարված է անգլերենով և գրավոր ծանուցվել է 2025 թվականի օգոստոսի 28-ին՝ համաձայն Դատարանի կանոնակարգի 77-րդ կանոնի 2-րդ և 3-րդ կետերի։
Անդրեաս Զունդ՝
Նախագահ Վիկտորիա Մարադուդինա՝
Քարտուղարի տեղակալի պաշտոնակատար
ՀԱՎԵԼՎԱԾ
Կոնվենցիայի 3-րդ հոդվածի համաձայն ներկայացված բողոքներ պարունակող գանգատ
(կալանքի տակ գտնվելու ընթացքում տրամադրված ոչ պատշաճ բուժում) Գանգատ թիվ
Ներկայացման ամսաթիվը Դիմումատուի անունը
Ծննդյան տարեթիվը Ներկա-յացուցչի անունը և գտնվելու վայրը Ընդհանուր առող-ջական վիճակը Բուժման թերությունները
Ամսաթվեր Ազա-տազրկման վայրը, ազա-տազրկման ժամանա-կահատ-վածը Կալանավորման պայմանների նկարագրությունը Յուրա-քանչյուր դիմու-մատուի ոչ նյութական վնասի դիմաց շնորհվող գումարը
(եվրոյով).1 Յուրա-քանչյուր գանգատի դիմաց ծախսերի և ծախքերի համար տրվող գումարը
(եվրոյով).2
14875/23
2023 թվականի ապրիլի 11 Սերգեյ ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ
1958 Ղազարյան Արայիկ
Երևան Ծանր ընթացքով շաքարային դիաբետ, սրտային պաթոլոգիա Դեղորայքային բուժման բացակայություն/
ուշացում, բժշկական հետազոտության բացակայություն/
ուշացում, մասնագիտացված բժշկական հաստատություն տեղափոխման անհնարինություն/ ուշացում, մասնագետի հետ խորհրդատվության բացակայություն/ ուշացում, դեղորայքի ընդունման, ինչպես նաև այլ պլանային բժշկական պրոցեդուրաների համար անհրաժեշտ օգնության բացակայություն
05.05.2023- ենթակա է քննության,
Ավելի քան 2 տարի 15 օր Արմավիր
(05.05.2023-26.06.2023), Վարդաշեն
(26.06.2023-մինչ օրս) Դիմումատուն՝ տեղաշարժման լուրջ խնդիրներ ունեցող անձը, ունեցել է սանհանգույցից օգտվելու սահմանա-փակումներ. նշված տարածքները հարմարեցված չեն եղել և հետևաբար անհասանելի են եղել այդպիսի բժշկական սահմանա-փակումներով անձանց համար. նա զրկված է եղել ամենօրյա օգնությունից՝ իր կարիքները հոգալու համար, ինչպիսիք են դեղորայքի ընդունումը և անձնական հիգիենայի պահպանումը. նրան օգնություն են ցուցաբերել խցակիցները՝ հոգալու իր ամենօրյա սանիտարական և բժշկական կարիքները 10,000 4,350
_____________________________
.1 Գումարած դիմումատուից գանձման ենթակա ցանկացած հարկ:
.2 Գումարած դիմումատուից գանձման ենթակա ցանկացած հարկ: