ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
ԱՌՈՂՋԱՊԱՀՈՒԹՅԱՆ ՆԱԽԱՐԱՐ
«12» նոյեմբեր 2025 թ. N 143-Ն
Հ Ր Ա Մ Ա Ն
ԹՈՔԱՅԻՆ ՏՈՒԲԵՐԿՈՒԼՈԶՈՎ ՄԻՆՉԵՎ 18 ՏԱՐԵԿԱՆ ՊԱՑԻԵՆՏԻ ՎԱՐՄԱՆ ԳՈՐԾԵԼԱԿԱՐԳԸ ՀԱՍՏԱՏԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ
Հիմք ընդունելով «Բնակչության բժշկական օգնության և սպասարկման մասին» օրենքի 2-րդ հոդվածի 1-ին մասի 31-րդ կետը՝
ՀՐԱՄԱՅՈՒՄ ԵՄ՝
1․ Հաստատել թոքային տուբերկուլոզով մինչև 18 տարեկան պացիենտի վարման գործելակարգը՝ համաձայն Հավելվածի։
2. Սույն հրամանն ուժի մեջ է մտնում պաշտոնական հրապարակման օրվան հաջորդող տասներորդ օրը:
12.11.2025 Ա. ԱվանեսՅԱՆ
Հավելված
Առողջապահության նախարարի
2025 թվականի նոյեմբեր «12»-ի
N 143-Ն հրամանի
ԳՈՐԾԵԼԱԿԱՐԳ
ԹՈՔԱՅԻՆ ՏՈՒԲԵՐԿՈՒԼՈԶՈՎ ՄԻՆՉԵՎ 18 ՏԱՐԵԿԱՆ ՊԱՑԻԵՆՏՆԵՐԻ ՎԱՐՄԱՆ
1. Նոզոլոգիաների խումբ` ըստ հիվանդությունների և առողջության հետ կապված խնդիրների վիճակագրական 10-րդ վերանայման դասակարգչի․
Հ/Հ Կոդը Անվանում
1) A15 Շնչառական օրգանների տուբերկուլոզ` հաստատված մանրէաբանորեն կամ հյուսվածաբանորեն A15.Թոքերի տուբերկուլոզ ` հաստատված մանրադիտմամբ, ցանքսի աճի առկայությամբ կամ բացակայությամբ։ Տուբերկուլոզային` բրոնխոէկտազիա, թոքի ֆիբրոզ, թոքաբորբ, պնևմոթորաքս` հաստատված մանրէաբանորեն կուլտուրայի աճի առկայությամբ կամ բացակայությամբ
2) A15.0 Թոքերի տուբերկուլոզ (պալարախտ)` հաստատված մանրէաբանորեն ցանքսի աճի առկայությամբ կամ բացակայությամբ
3) A15.1 Թոքերի տուբերկուլոզ ` հաստատված միայն ցանքսի աճով
4) A15.2 Թոքերի տուբերկուլոզ` հաստատված հյուսվածաբանորեն
5) A15.3 Թոքերի տուբերկուլոզ ` հաստատված չճշտված մեթոդներով
6) A15.4 Ներկրծքային ավշահանգույցների տուբերկուլոզ ` հաստատված մանրէաբանորեն և հյուսվածաբանորեն (A15.7): Ավշահանգույցների տուբերկուլոզ` հարարմատային, միջնորմային (mediastinalis) •տրախեոբրոնխիալ` հաստատված մանրէաբանորեն և հյուսվածաբանորեն, բացառությամբ` եթե հաստատված է որպես առաջնային (A15.7)
7) A15.5 Կոկորդի, շնչափողի, բրոնխների տուբերկուլոզ` հաստատված մանրէաբանորեն և հյուսվածաբանորեն։ Տուբերկուլոզ` բրոնխների, ձայնային ապարատի, կոկորդի, շնչափողի` հաստատված մանրէաբանորեն և հյուսվածաբանորեն
8) A15.7 Շնչառական օրգանների առաջնային տուբերկուլոզ ` հաստատված մանրէաբանորեն և հյուսվածաբանորեն
9) A15.8 Շնչառական այլ օրգանների տուբերկուլոզ ` հաստատված մանրէաբանորեն և հյուսվածաբանորեն։ Միջնորմային ավշահանգույցների տուբերկուլոզ,տուբերկուլոզ քիթ- ըմպանի, տուբերկուլոզ` քթի, հավելյալ խոռոչների` հաստատված մանրէաբանորեն և հյուսվածաբանորեն,
10) A15.9 Շնչառական օրգանների տուբերկուլոզ, չճշտված տեղակայումով` հաստատված մանրէաբանորեն և հյուսվածաբանորեն
11) A16 Շնչառական օրգանների տուբերկուլոզ ` չհաստատված մանրէաբանորեն կամ հյուսվածաբանորեն
12) A16.0 Թոքերի տուբերկուլոզ ` մանրէաբանական և հյուսվածաբանական հետազոտությունների բացասական արդյունքներով։ Տուբերկուլոզային` բրոնխոէկտազիա, թոքի ֆիբրոզ, թոքաբորբ, պնևմոթորաքս`չհաստատված մանրէաբանորեն և հյուսվածքաբանորեն
13) A16.1 Թոքերի տուբերկուլոզ ` առանց մանրէաբանական և հյուսվածաբանական հետազոտությունների իրականացման
14) A16.2 Թոքերի տուբերկուլոզ ` առանց մանրէաբանական կամ հյուսվածաբանական հետազոտությունների հաստատման։ Թոքերի տուբերկուլոզ։ Տուբերկուլոզային`բրոնխոէկտազիա` թոքի ֆիբրոզ, թոքաբորբ, պնևմոթորաքս` ԱՀՃ (առանց մանրէաբանորեն կամ հյուսվածքաբանորեն հաստատման)
15) A16.3 Ներկրծքային ավշահանգույցների տուբերկուլոզ ` առանց մանրէաբանական կամ հյուսվածաբանական հետազոտությունների հաստատման նշման։ Ավշահանգույցների տուբերկուլոզ ` հարարմատային, ներկրծքային, միջնորմային, տրախեոբրոնխիալ՝ ԱՀՃ (առանց մանրէաբանորեն կամ հյուսվածաբանորեն հաստատման), առաջնային տուբերկուլոզ (A16.7)
16) A16.4 Կոկորդի, շնչափողի և բրոնխների տուբերկուլոզ ` առանց մանրէաբանական կամ հյուսվածաբանական հաստատման։ Տուբերկուլոզ` բրոնխների, ձայնային ապարատի, կոկորդի, շնչափողի ` ԱՀՃ (առանց մանրէաբանորեն և հյուսվածաբանորեն հաստատման),
17) A16.7 Շնչառական օրգանների առաջնային տուբերկուլոզ ` առանց մանրէաբանական կամ հյուսվածաբանական ախտորոշման։ Առաջնային տուբերկուլոզ ` շնչառական օրգանների` ԱՀՃ, տուբերկուլոզային համալիր
18) A16.8 Այլ շնչառական օրգանների տուբերկուլոզ ` առանց մանրէաբանական կամ հյուսվածաբանական հետազոտությունների հաստատման։ Միջնորմային ավշահանգույցների տուբերկուլոզ, քթըմպանի տուբերկուլյոզ՝ ԱՀՃ (առանց մանրէաբանական հաստատման)։Քթըմպանի, քթի հավելյալ խոռոչների տուբերկուլոզ
19) A16.9 Շնչառական օրգանների անհայտ տեղակայմամբ տուբերկուլոզ ` առանց մանրէաբանական կամ հյուսվածաբանական հետազոտությունների հաստատման
20) A19 Միլիար (կորեկանման) տուբերկուլոզ։ Ներառյալ` գեներալիզացված (համատարածուն) տուբերկուլոզը, սերմնացրված (տարածուն) տուբերկուլոզը, տուբերկուլոզային պոլիսերոզիտը (բազմաշճաթաղանթաբորբ)
21) A19.0 Սուր կորեկանման տուբերկուլոզ ` մեկ հաստատված տեղակայմամբ
22) A19.1 Սուր կորեկանման տուբերկուլոզ ` բազմակի տեղակայմամբ
23) A19.2 Սուր կորեկանման տուբերկուլոզ ` չճշտված տեղակայմամբ
24) A19.8 Կորեկանման տուբերկուլոզի այլ ձևեր
25) A19.9 Կորեկանման տուբերկուլոզ ` չճշտված տեղակայմամբ
26) B90 Տուբերկուլոզի հետևանքներ*
27) B90.9 Շնչառական օրգանների տուբերկուլոզի հեռավոր հետևանքներ` չճշտված։ Տուբերկուլոզի հեռավոր հետևանքներ` ԱՀՃ*
_______________________
* Վերոնշյալ ենթակետերից որոշները կարող են չվերաբերել նոզոլոգիական խմբին
2․ Նոզոլոգիաների խումբը կիրառելի է՝ ըստ սույն հավելվածով սահմանված Ձև 1-ի
Ձև 1
1) Տարիքային խումբ (նորածին, երեխա, դեռահաս, մեծահասակ) Նորածին, վաղ մանկական հասակ, նախադպրոցական հասակ, դեռահաս
2) Սեռ (արական, իգական) Իգական, արական
3) Բարդություններ (առանց բարդությունների (ԱԲ), բարդություններով (Բ)) ԱԲ, Բ
Արյունախխում և թոքային արյունահոսություն, թոքի ատելեկտազ, բրոնխ-գեղձային խուղակ, տուբերկուլոզի սերմնացրում (ավշաարյունային, բրոնխային), բրոնխի տուբերկուլոզ, բրոնխոլիթ, բրոնխի սպիական նեղացում, բրոնխալայնանքներ, թոքի կամ ավշահանգույցի առաջնային խոռոչ (կավերնա), լոռանման թոքաբորբ, պնևմոֆիբրոզ, ինքնաբուխ պնևմոթորաքս, ֆիբրոթորաքս, տուբերկուլոզային մենինգիտ և մենինգոէնցեֆալիտ, մեծացած ավշահանգույցներով վերին սիներակի, շնչափողի, կերակրափողի և թափառող նյարդի սեղմում, լոռանման կազմափոխված ավշահանգույցի թափածակում կրծքային աորտայի մեջ, ամիլոիդոզ, թոք-սրտային անբավարարություն:
4) Հիվանդության փուլը (նկարագրել) Թոքային տուբերկուլոզի փուլերը
1. Տուբերկուլոզային ախտահարման առաջընթացի փուլեր` ներսփռանք, քայքայում և սերմնացրում:
2. Տուբերկուլոզային ախտահարման նահանջի փուլեր` ներծծում, պնդացում, ֆիբրոզի ձևավորում, սպիացում և կրակալում:
5) Բժշկական օգնության և սպասարկման պայմանները (բժշկական կազմակերպությունից դուրս, արտահիվանդանոցային պայմաններում, ցերեկային ստացիոնարի պայմաններում, հիվանդանոցային պայմաններում) Բժշկական օգնությունը կազմակերպվում է հիվանդանոցային, արտահիվանդանոցային պայմաններում :
Դեղերի ընդունումը իրականացվում է ուղղակի վերահսկվող բուժման (ՈՒՎԲ) միջոցով: Կախված պացիենտի կլինիկական վիճակից, սոցիալական ցուցումներից և դեղորայքային բուժման ռեժիմից, բացի ավանդական ՈՒՎԲ-ից, օգտագործվում են մարդակենտրոն բուժման վերահսկման տարբերակները` տնային այցերով բուժում, տեսա-աջակցվող ՈՒՎԲ, ընտանիքի անդամի աջակցությամբ ՈՒՎԲ:
6) Բժշկական օգնության և սպասարկման ծառայությունների մատուցման ձևը (շտապ, անհետաձգելի, պլանային) Շտապ, անհետաձգելի, պլանային
7) Կիրառման շրջանակը (նշել մասնագետների շրջանակը) Ֆթիզիատր, թոքաբան, մանկաբույժ, ընտանեկան բժիշկ, թերապևտ, կրծքային վիրաբույժ, մանկական վնասվածքաբան-օրթոպեդ, ընդհանուր վիրաբույժ, մանկական վարակաբան, մանկական ներզատաբան, հոգեբույժ, մանկական րեանիմատոլոգ
8) Գանգատներ Ընդհանուր թուլություն, մարմնի ջերմաստիճանի բարձրացում, ախորժակի և քաշի կորուստ, գիշերային քրտնարտադրություն, հազ, խորխարտադրություն, արյունախխում, հևոց, ցավ կրծքավանդակում:
9) Անամնեզ Տուբերկուլոզին բնորոշ և 8-րդ կետում ներկայացված գանգատների հիման վրա վերհուշի տվյալները հավաքելուց բացի, անհրաժեշտ է հաշվի առնել, որ մանկական տուբերկուլոզի կլինիկական դրսևորումներում կարող են լինել այսպես կոչված տուբերկուլոզի «դիմակներ», որոնք պայմանավորված են առաջնային տուբերկուլոզի զարգացման ընթացքում առաջացող իմունաբանական, պարասպեցիֆիկ փոփոխություններով: «Դիմակներ»-ը կարող են դրսևորվել սիրտ-անոթային, ներզատական, նյարդային, ստամոքս-աղիքային համակարգերի և հոդերի ախտահարումների, կամ բրոնխային ասթմայի ձևով:
Համաճարակաբանական վերհուշի շրջանակներում կարևոր է «Տուբերկուլոզ» ախտորոշմամբ ինդեքս դեպքի հետ երեխայի շփման պարզաբանումը: Պետք է ճշտել ԲՑԺ պատվաստում ստացած լինելու հանգամանքը, չնայած այն չի բացառում երեխայի տուբերկուլոզով հիվանդանալու հնարավորությունը:
Անհրաժեշտ է ուշադրություն դարձնել դիմադրողականությունը նվազեցնող գործոնների վրա` շաքարային դիաբետ, ՄԻԱՎ վարակ, թերսնում, իմունճնշիչ դեղերի ընդունում (օրինակ` ստերոիդներ, մետոտրեքսատ):
10) Զննության արդյունք/Ցուցում Առաջնային տուբերկուլոզ. հարյուրահատուկ լիմֆդենոպաթիա։
Կրծքավանդակ. հնարավոր է թոքամզի տուբերկուլոզային ախտահարման պարագայում միջկողային տարածությունների լայնացում, ախտահարված հատվածի հետ մնալը շնչառական շարժումներից․ ձայնային դողոցի թուլացում կամ անհետացում, բախման հնչյունի կարճացում (բթություն), ունկնդրելիս՝ թուլացած շնչառություն։
11) Հոսպիտալացման ցուցում Մինչև 18 տարեկան ՏԲ պացիենտների «Թոքաբանության ազգաին կենտրոն» ՓԲԸ ուղեգրումն իրականացվում է հետևյալ դեպքերում.
1) առաջնակի և կրկնակի տուբերկուլոզով՝ մանրադիտակային հետազոտությամբ մանրէազատող պացիենտներ,
2) վիրաբուժական միջամտության ցուցումով թոքային և արտաթոքային հաստատված ակտիվ տուբերկուլոզով պացիենտներ, ինչպես նաև տուբերկուլոզային մնացորդային փոփոխություններով վիրահատական միջամտությունների կարիք ունեցող պացիենտներ,
3) առաջնակի և կրկնակի տուբերկուլոզով՝ մանրադիտակային հետազոտությամբ ոչ մանրէազատող պացիենտներ՝ թոքային հյուսվածքի տարածուն տուբերկուլոզային ախտահարումով (ռենտգենաբանորեն երկու և ավելի սեգմենտների ներսփռանքներ, թոքային հյուսվածքի քայքայում, սերմնացրումներ),
4) տուբերկուլոզի հիմնավոր կասկածի դեպքում պացիենտներ՝ որևէ գործիքային կամ լաբորատոր ախտորոշիչ հետազոտությամբ հայտնաբերված, զուգորդված հոգեկան առողջության խնդիրներով,
5) տուբերկուլոզի բուժում ստացող պացիենտներ՝ հակատուբերկուլոզային դեղերի միջին և ծանր կողմնակի ազդեցություններով (տուբերկուլոզի վարման կլինիկական ուղեցույց, Հայաստանի Հանրապետության առողջապահության նախարարի 2019թ. օգոստոսի 19-ի թիվ 2278-Ա հրաման),
6) Ազատազրկված անձանց մոտ ակտիվ տուբերկուլոզի հայտնաբերման դեպքում հոսպիտալացումն իրականացվում է համաձայն Հայաստանի Հանրապետության կառավարության 2006 թվականի մայիսի 26-ի 825-Ն որոշման և Հայաստանի Հանրապետության առողջապահության նախարարի 2024 թվականի մարտի 22-ի թիվ 1628-Լ հրամանի հավելված 2-ի։
3․ Բժիշկ-մասնագետի կողմից պացիենտի զննումը, խորհրդատվությունը իրականացվում է ըստ Ձև 2-ի (անհրաժեշտության դեպքում անհրաժեշտ է նշել հիվանդության փուլերը)
Ձև 2
Հ/Հ Խորհրդատվության տեսակը Տրամադրման քանակը
ԱԲ Բ
1) Ֆթիզիատր 1 1
2) Մանկաբույժ կամ ընտանեկան բժիշկ 1 1
3) Մանկական նյարդաբան 0,2 0,2
4) Մանկական սրտաբան 0,2 0,2
5) Արյունաբան 0.2 0.2
6) Մանկական վարակաբան 0.2 0.2
7) Կրծքային վիրաբույժ 0.1 0.1
8) Մանկական օրթոպեդ-վիրաբույժ 0.1 0.1
9) Մանկական ընդհանուր վիրաբույժ 0.1 0.1
10) Թոքաբան 0.1 0.1
11) Մանկական ուռուցքաբան 0.03 0.03
12) Մանկական ներզատաբան 0.05 0.05
13) Նեֆրոլոգ 0.05 0.05
14) Մանկական քիթ-կոկորդ-ականջաբան 0.01 0.01
15) Հոգեբույժ 0.01 0.01
16) Մաշկաբան 0.1 0.1
17) Մանկական ռեանիմատոլոգ 0.02 0.02
18) Ճառագայթային ախտորոշման մասնագետ /ռադիոլոգ,ՈՒՁՀ / 1 1
4․ Սույն հավելվածի Ձև 2-ում նշված տրամադրվող քանակների համար նշվում է միջինացված ցուցանիշ, նկատի ունենալով տվյալ զննման, խորհրդատվության իրականացման հաճախականությունը։ Հաճախականության հաշվարկման միավորը պետք է լինի 0-ից 1 միջակայքում և հաշվի առնի նմանատիպ 100 դեպքերում տվյալ զննման, խորհրդատվության իրականացման հաճախականությունը։
5․ Լաբորատոր-գործիքային ախտորոշիչ հետազոտություններն իրականացվում են՝ ըստ Ձև 3-ի (անհրաժեշտության դեպքում անհրաժեշտ է նշել հիվանդության փուլերը)․
Ձև 3
Լաբորատոր-գործիքային ախտորոշիչ հետազոտություններ
Հ/Հ Կոդը Անվանումը Տրամադրման քանակը Արդյունք
ԱԲ Բ
1) Առկա չէ Արյան ընդհանուր հետազոտություն` ԷՆԱ-ի որոշմամբ 1.0 1.0 Արյան ձևավոր տարրերի քանակի (էրիթրոցիտներ, թրոմբոցիտներ, լեյկոցիտներ, նեյտրոֆիլներ), հեմոգլոբինի, ԷՆԱ-ի ցուցանիշների գնահատում
2) Առկա չէ Կրեատինին 1.0 1.0 Երիկամների ֆունկցիայի գնահատում
3) Առկա չէ Միզանյութ 1.0 1.0 Երիկամների ֆունկցիայի գնահատում
4) Առկա չէ Ալանինամինատրանսֆերազ (ԱԼՏ) 1.0 1.0 Լյարդի ֆունկցիայի գնահատում
5) Առկա չէ Ասպարտատամինատրանսֆերազ (ԱՍՏ) 1.0 1.0 Լյարդի ֆունկցիայի գնահատում
6) Առկա չէ Ընդհանուր բիլիռուբին՝ ֆրակցիաներով 1.0 1.0 Լյարդի ֆունկցիայի գնահատում
7) Առկա չէ Արյան մեջ գլյուկոզի որոշում 1.0 1.0 Շաքարախտ, նախաշաքարախտ․ ախտորոշում, վերահսկում և կանխարգելում
8) Առկա չէ Գլիկոլիզացված հեմոգլոբին 0.1 0.1 Որոշել արյան գլյուկոզայի բարձր մակարդակի դեպքում:
9) Առկա չէ Լիպազա 1.0 1.0 Ենթաստամոքսային գեղձի գործառույթի գնահատում
10) Առկա չէ Ընդհանուր սպիտակուց 1.0 1.0 Սպիտակուցի մակարդակի գնահատում
11) Առկա չէ Մեզի ընդհանուր հետազոտություն մանրադիտակով 1.0 1.0 Նեֆրոպաթիայի, միզային վարակի բացառում
12) Առկա չէ Ալբումին 0.2 0.3 Սպիտամիզության, այտուցների պարագայում ստուգել ցուցանիշը՝ հակատուբերկուլոզային դեղերի նշանակման համար
13) Առկա չէ Հեպատիտ Բ (HBsAg) թեստ 1.0 1.0 Հեպատիտ Բ-ով վարակվածության գնահատում
14) Առկա չէ Հեպատիտ Ց (HCV) հակամարմինների հայտնաբերման թեստ 1.0 1.0 Հեպատիտ Ց-ով վարակվածության գնահատում
15) Առկա չէ Հեպատիտ Ց, ՊՇՌ թեստ 0.3 0.3 Հեպատիտ Ց-ի ախտորոշում
16) Առկա չէ ՄԻԱՎ I/II հայտնաբերման արագ ախտորոշիչ թեստ 1.0 1.0 ՄԻԱՎ-ով վարակվածության գնահատում
17) Առկա չէ C ռեակտիվ սպիտակուց 1.0 1.0 Բորբոքային ցուցանիշների գնահատում
18) Առկա չէ Ակտիվ մասնակի թրոմբոպլաստինային ժամանակ 1.0 1.0 Արյան մակարդելիության գնահատում
19) Առկա չէ Միջազգային նորմալացված գործակից (ՄՆԳ) (INR) 1.0 1.0 Արյան մակարդելիության գնահատում
20) Առկա չէ Պրոթրոմբինային ժամանակ (PT) 1.0 1.0 Արյան մակարդելիության գնահատում
21) Առկա չէ Թրոմբինային ժամանակ (TT) 1.0 1.0 Մակարդելիության գնահատում
22) Առկա չէ Ակտիվ, պարցիալ թրոմբոպլաստինային ժամանակ (APTT) 1.0 1.0 Մակարդելիության գնահատում
23) Առկա չէ Ֆիբրինոգեն (FG) 1.0 1.0 Մակարդելիության գնահատում
24) Առկա չէ Արյան մեջ նատրիումի որոշում 0.2 0.3 Իոնային փոխանակության գնահատում
25) Առկա չէ Արյան մեջ կալիումի որոշում 0.2 0.3 Իոնային փոխանակության գնահատում
26) Առկա չէ Արյան մեջ մագնեզիումի որոշում 0.2 0.3 Իոնային փոխանակության գնահատում
27) Առկա չէ Արյան մեջ իոնիզացված կալցիումի որոշում 0.2 0.3 Իոնային փոխանակության գնահատում
28) Առկա չէ Թիրեոտրոպ հորմոնի որոշում 0.5 0.5 Հիպոթիրեոզի հայտնաբերման համար,
QT միջակայքի երկարացման դեպքում, որոշ հակատուբերկուլոզային դեղերի կողմնակի ազդեցությունը և վահանաձև գեղձի ուղեկցող անբավարարությունը գնահատելու համար:
29) Առկա չէ Լակտատդեհիդրոգենազ 0.4 0.4 Նյութափոխանակության գնահատում
30) Առկա չէ Արյան խումբ 1.0 1.0 Արյան համատեղելիության որոշում
31) Առկա չէ Ռեզուս գործոն 1.0 1.0 Արյան համատեղելիության որոշում
32) Առկա չէ Գամմա ինտերֆերոնի արտազատման թեստ 0.5 0.5 Տուբերկուլոզով վարակվածության գնահատում
33) Առկա չէ Մաշկային տուբերկուլինային փորձ (Մանթուի փորձ) 1.0 1.0 ՏԲ-վարակվածության ախտորոշում
34) Առկա չէ Խորխի կամ ինդուկցված խորխի մանրէաբանական հետազոտություն՝ տուբերկուլոզի միկոբակտերիաների հայտնաբերման նպատակով (մանրադիտում՝ թթվակայուն մանրէների հայտնաբերման համար), ցանքս, պոլիմերազային շղթայական ռեակցիայով հետազոտություններ (Գեն-Էքսպերտ Ուլտրա, ԳԴԿ-XDR-քարտրիջով հետազոտություն):
Դեղորայքային զգայունության թեստ մոլեկուլային և ֆենոտիպային եղանակներով: 1.0 1.0 Տուբերկուլոզի հաստատում, դեղերի նկատմամբ զգայունության որոշում, բուժման արդյունավետության և դեպքի համաճարակաբանական գնահատում
35) Առկա չէ Ստամոքսահյութի մանրէաբանական հետազոտություն տուբերկուլոզի միկոբակտերիաների հայտնաբերման նպատակով (մանրադիտում՝ թթվակայուն մանրէների հայտնաբերման համար), ցանքս, պոլիմերազային շղթայական ռեակցիայով հետազոտություններ (Գեն-Էքսպերտ ուլտրա, ԳԴԿ -XDR-քարտրիջով հետազոտություն):
Դեղորայքային զգայունության թեստ մոլեկուլային և ֆենոտիպային եղանակներով: 0.6 0.6 Տուբերկուլոզի հաստատում, դեղերի նկատմամբ զգայունության որոշում, բուժման արդյունավետության և դեպքի համաճարակաբանական գնահատում
36) Առկա չէ Այլ կենսաբանական նմուշների (բրոնխդիտումից կամ վիրահատության արդյունքում ստացված նմուշներ) մանրէաբանական հետազոտություն տուբերկուլոզի միկոբակտերիաների հայտնաբերման նպատակով (մանրէադիտում՝ թթվակայուն բակտերիաների հայտնաբերման համար), ցանքս, պոլիմերազային շղթայական ռեակցիայով հետազոտություններ (Գեն-Էքսպերտ Ուլտրա, ԳԴԿ- XDR-քարտրիջով հետազոտություն):
Դեղորայքային զգայունության թեստ մոլեկուլային և ֆենոտիպային եղանակներով: 0.3 0.4 Տուբերկուլոզի հաստատում, դեղերի նկատմամբ զգայունության որոշում, բուժման արդյունավետության և դեպքի համաճարակաբանական գնահատում:
37) Առկա չէ Կղանքի Գեն-Էքսպերտ Ուլտրա հետազոտություն, ԳԴԿ -XDR-քարտրիջով հետազոտություն 0.8 0.8 Կլլման ենթարկված խորխում առկա տուբերկուլոզի միկոբակտերիաների գենետիկական նյութի հայտնաբերման նպատակով
38) Առկա չէ Խորխի և այլ կենսաբանական նմուշների ցանքս՝ երկրորդային վարակի համար 0.3 0.4 Տարբերակիչ ախտորոշման նպատակով
39) Առկա չէ Խորխի և այլ նմուշների դեղազգայունություն երկրորդային վարակի համար 0.3 0.4 Երկրորդային վարակի առկայության դեպքում հակամանրէային բուժման ընտրության նպատակով
40) Առկա չէ Կրծքավանդակի ռենտգենաբանական հետազոտություն 1.0 1.0 Թոքերի և ներկրծքային ավշահանգույցների ախտահարումը գնահատելու նպատակով
41) Առկա չէ Կրծքավանդակի համակարգչային շերտագրություն (ՀՇ) առանց կոնտրաստավորման կամ կոնտրաստավորմամբ 0.8 0.8 Թոքերի և ներկրծքային ավշահանգույցների ախտահարումը գնահատելու նպատակով
42) Առկա չէ Որովայնի օրգանների ուլտրաձայնային հետազոտություն (ՈՒՁՀ) 1.0 1.0 Որովայնի ներքին օրգանների ախտահարման գնահատում
43) Առկա չէ Էլեկտրասրտագրություն (ԷՍԳ) 1.0 1.0 Սրտի ռիթմի գնահատում
44) Առկա չէ Էխոսրտագրություն (ԷԽՍԳ) 0.3 0.3 Սրտի ախտահարման գնահատում
45) Առկա չէ Սպիրոմետրիա 0.5 0.5 Շնչառական գործառույթի գնահատում
46) Առկա չէ Բրոնխոսկոպիա 0.3 0.3 Տարբերակիչ ախտորոշման նպատակով
47) Առկա չէ Ներկրծքային ավշահանգույցների, թոքային հյուսվածքի և այլ ախտահարված հյուսվածքների նմուշաքաղ 0.3 0.3 Ախտորոշման հաստատման նպատակով
6․ Սույն հավելվածի Ձև 3-ում սահմանված տրամադրվող քանակների համար նշվում է միջինացված ցուցանիշ՝ նկատի ունենալով տվյալ հետազոտության իրականացման հաճախականությունը։ Հաճախականության հաշվարկման միավորը պետք է լինի 0-ից 1 միջակայքում՝ հաշվի առնելով նմանատիպ 100 դեպքերում տվյալ հետազոտության իրականացման հաճախականությունը։
7․ Օգտագործվող դեղերի ցանկը սահմանվում է՝ ըստ Ձև 4-ի (անհրաժեշտության դեպքում նշել հիվանդության փուլերը)․
Ձև 4
Հ/Հ Դեղի հապավում Անվանում Չափման միավոր Միջինացված ցուցանիշ` տրամադրման հաճախա-կանություն Միջին օրական չափա-քանակ (ըստ քաշի) Բուժման կուրսի միջին ժամանակա-հատված (ամիս) Դեղերի ընդունման օրերի թիվ շաբաթվա ընթացքում
Հակատուբերկուլոզային դեղեր (բոլոր դեղերի դեղաչափերը որոշվում են ըստ կգ/քաշի ` ԱՀԿ-ի ստանդարտներին համապատասխան)
1. HRZE
75/150/400/275 Իզոնիազիդ 75մգ,
Ռիֆամպիցին 150մգ,
Պիրազինամիդ 400մգ,
Էթամբուտոլ 275մգ Դեղահատ
(կոմբի-նացված) 0,8 1-5 2 6-7
2. HRZ 50/75/150 Իզոնիազիդ 50մգ
Ռիֆամպիցին 75մգ
Պիրազինամիդ 150մգ Դեղահատ
(կոմբի-նացված) 0,8 1-5 2 6-7
3. HR 75/150 Իզոնիազիդ 75մգ
Ռիֆամպիցին 150մգ Դեղահատ
(կոմբի-նացված) 0,8 1-5 4 6-7
4. HR 50/75 Իզոնիազիդ 50մգ
Ռիֆամպիցին 75մգ Դեղահատ
(կոմբի-նացված) 0,8 1-5 4 6
5. R Ռիֆամպիցին 150 մգ Դեղահատ 0,2 1-4 6-18 6-7
6. Z Պիրազինամիդ 400մգ Դեղահատ 0,2 1-4 6 6-7
7. E 400 Էթամբուտոլ 400 մգ Դեղահատ 0,2 1-4 6 6-7
8. E 100 Էթամբուտոլ 100 մգ Դեղահատ 0,6 1-4 6 6-7
9. H 100 Իզոնիազիդ 100 մգ Դեղահատ 0,3 1-4 6 6-7
10. H 300 Իզոնիազիդ 300 մգ Դեղահատ 0,3 1-4 6 6-7
11. P Ռիֆապենտին 150 մգ Դեղահատ 0,6 8 6 7
12. Amk Ամիկացին 500 մգ Սրվակ 0,1 1-2 3-6 6
13. Amx/Clv Ամօքսիցիլին 500մգ+ Կլավուլանաթթու 125մգ Դեղահատ 0,1 2 18-20 6-7
14. Bdq Բեդաքվիլին 100 մգ Դեղահատ 0,2 1-4 6-20 6-7
15. Dlm Դելամանիդ 50 մգ Դեղահատ 0,2 1-4 9-20 7
16. Imp/Cst Իմիպենեմ500մգ+ցիլաս
տատին 500 մգ փոշի՝ ինֆուզիոն լուծույթի պատրաստման համար Սրվակ 0,1 4 18-20 6-7
17. Lfx Լևոֆլօքսացին 250 մգ Դեղահատ 0,2 1-4 6-18 6-7
18. Lzd Լինեզոլիդ 600 մգ Դեղահատ 0,2 1 6-20 6-7
19. Cfz Կլոֆազիմին 100 մգ Դ/պատիճ 0,2 1 9-20 6-7 օր
20. Mfx Մոքսիֆլօքսացին
400 մգ Դեղահատ 0,1 1 6 6-7
21. Pto Պրոթիոնամիդ 250 մգ Դեղահատ 0,2 1-3 6 6
22. Cs Ցիկլոսերին 250 մգ Դեղահատ 0,1 1-3 9-20 6-7
23. Pa Պրետոմանիդ 200 մգ Դեղահատ 0,2 1 6 7
Տուբերկուլոզի ախտածնական և ախտանշանային բուժում, ուղեկցող հիվանդությունների բուժման դեղեր
1. Պիրիդօքսին 50մգ Դեղահատ 1,0 3 6-18 6-7
2. Նատրիումի քլորիդ 0.9%,100մլ Փաթեթ 0,9 4-6 7
3. Ֆլյուկոնազոլ 50մգ Դեղապատիճ 0,2 3 7
4. Կետոպրոֆեն լուծույթ ն/ե և մ/մ ներարկման 100մգ/2մլ Սրվակ 0,4 2 7
5. Էսսենցիալ Ֆոսֆոլիպիդ լուծույթ ն/ե ներարկման 250/5մլ Սրվակ 0,5 2 7
6. Ֆոսֆոլիպիդներ (էսսենցիալ)-ԷՖԼ 300մգ Դեղապատիճ 0,4 6 7
7. Օմեպրազոլ 20մգ Դեղապատիճ 0,3 2 7
8. Մետամիզոլ (մետամիզոլ նատրիում) լուծույթ ն/ե և մ/մ ներարկման 500մգ/մլ Ամպուլա 0,6 3-4 7
9. Նատրիումի քլորիդ 0.9%,500մլ Փաթեթ 0,5 3 7
10. Դիֆենհիդրամին (դիֆենհիդրամինի հիդրոքլորիդ) լուծույթ մ/մ և ն/ե ներարկման 10մգ/մլ Ամպուլա 0,6 3-4 7
11. Նատրիումի քլորիդ, կալիումի քլորիդ, կալցիումի քլորիդ (կալցիումի քլորիդի դիհիդրատ) լուծույթ կաթիլաներարկման 500մլ պլաստիկե փաթեթ Փաթեթ 0,5 2-4 7
12. Պրեդնիզոլոն 50 մգ Դեղահատ 0,8 7
13. Էտամզիլատ լուծույթ ներարկման 250մգ/2մլ Ամպուլա 0,2 3-4 7
14. Լիոֆիլացված կենդանի կաթնաթթվային մանրէներ (Lactobacillus acidophilus, Bifidobacterium infantis, Enterococcus faecium) Դեղապատիճ 0,4 6 7
15. Լոպերամիդ (լոպերամիդի հիդրոքլորիդ) 2մգ Դեղապատիճ 0,4 6-8 7
16. Ցեֆտրիաքսոն (ցեֆտրիաքսոն նատրիում) դեղափոշի մ/մ/ և ն/ե ներարկման լուծույթի 500մգ Սրվակ 0,8 2 7
17. Ամօքսիցիլին (ամօքսիցիլինի տրիհիդրատ), քլավուլանաթթու (կալիումի քլավուլանատ) դեղահատեր թաղանթապատ 875մգ+125մգ Դեղահատ 0,8 2 7
18. Ացետիլցիստեին 200մգ դեղահատեր դյուրալույծ 1 3 7
19. Սալբուտամոլ (սալբուտամոլի սուլֆատ) 100մկգ/դեղաչափ դեղակախույթ շնչառման 0,2 3-4 7
20. Ֆուրոսեմիդ 40մգ հաբ Դեղահատ 0,2 2-4 7
21. Իբուպրոֆեն 400 հաբ Դեղահատ 0,5 3-4 7
22. Կլեմաստին (կլեմաստինի ֆումարատ) լուծույթ ներարկման 1մգ/մլ Ամպուլա 0,5 2 7
23. Քլորոպիրամին 25մգ Դեղահատ 0,5 3-4 7
24. Ֆուրոսեմիդ լուծույթ ն/ե և մ/մ ներարկման 10մգ/մլ Ամպուլա 0․6 2-3 7
25. Գաբապենտին 300 Դեղապատիճ 0,1 1-3 7
26. Գլյուկոզ անջուր լուծույթ կաթիլաներարկման 500մլ Փաթեթ 0,5 3 7
27. Դեքստրոզա լուծույթ ինֆուզիայի համար 40% Ամպուլա 0,5 3-4 7
28. Մետոկլոպրամիդ (մետոկլոպրամիդի հիդրոքլորիդ) լուծույթ ներարկման ն/ե և մ/մ 5մգ/մլ Ամպուլա 0,8 3-4 6-7
8․ Սույն հավելվածի Ձև 4-ում սահմանված`
1) Նշանակված դեղի նկատմամբ անհատական անտանելիության դեպքում ավագ բուժաշխատողը իրավասու է նշանակել այլ դեղ:
2) Տրամադրվող քանակների համար նշվում է միջինացված ցուցանիշ՝ նկատի ունենալով տվյալ դեղի օգտագործման հաճախականությունը։ Հաճախականության հաշվարկման միավորը պետք է լինի 0-ից 1 միջակայքում՝ հաշվի առնելով նմանատիպ 100 դեպքերում տվյալ դեղի օգտագործման հաճախականությունը։
3) Ուղեկցող հիվանդությունների առկայության պարագայում դեղերի նշանակումները կատարել՝ ըստ համապատասխան մասնագետի ցուցման:
9․ Հակատուբերկուլոզային բուժման ռեժիմները սահմանվում են Ձև 5-ում․
Ձև 5
Հ/Հ Բուժման ռեժիմ Նշանակման ցուցում Բուժման տևողություն(ամիս) Մեկնաբանություններ
1 2(HRZE)/4(HR) Դեղազգայուն տուբերկուլոզ 6 Այն երեխաներն ու դեռահասները, ում հիվանդությունը չի համապատասխանում ՏԲ-ի ոչ ծանր ձևերի չափանիշներին, պետք է բուժվեն ստանդարտ 6-ամսյա ռեժիմով (2HRZE/4HR):
2 2(HRZE)/2(HR) Դեղազգայուն տուբերկուլոզ 4 Ռեժիմը նախատեսված է 3 ամսականից մինչև 16 տարեկան երեխաների և դեռահասների համար՝ տուբերկուլոզային սահմանափակ ախտահարումների դեպքում: Սահմանափակ ախտահարումներ են համարվում առանց բարդությունների ընթացող տուբերկուլոզի հետևյալ կլինիկական ձևերը` ներկրծքային ավշահանգույցների տուբերկուլոզ, մեկ թոքի մեկ բլթի սահմաններում՝ առանց քայքայման խոռոչների թոքային տուբերկուլոզ, կամ հիվանդության սակավամանրէազատ ձև՝ առանց քայքայման խոռոչների և օջախային սերմնացրման:
3 2(HPZMfx)/2(HPMfx) Դեղազգայուն տուբերկուլոզ 4 Ռեժիմը նախատեսված է թոքային դեղազգայուն ՏԲ-ով, 12 և բարձր տարիքի, 40 կգ և ավելի մարմնի զանգվածով պացիենտների` համար՝ տուբերկուլոզային սահմանափակ ախտահարումների դեպքում:
4 2 (HRZE)/10 (HR) Դեղազգայուն տուբերկուլոզի ծանր կլինիկական ձևեր 12 Ռեժիմը նշանակվում է կորեկանման տուբերկուլոզի դեպքում:
5 HRELfx Կայունություն, կամ անտանելիություն Z-ի նկատմամբ 6 Ռեժիմը նշանակվում է թոքային տուբերկուլոզի բոլոր դեպքերում, բացի կորեկանման տուբերկուլոզի
6 HRZLfx Կայունություն, կամ անտանելիություն E-ի նկատմամբ 6 Ռեժիմը նշանակվում է թոքային տուբերկուլոզի բոլոր դեպքերում, բացի կորեկանման տուբերկուլոզի
7 RZE Կայունություն կամ անտանելիություն H-ի նկատմամբ 6 Ռեժիմը նշանակվում է տուբերկուլոզային սահմանափակ ախտահարումների դեպքում: Սահմանափակ ախտահարումներ են համարվում առանց բարդությունների ընթացող տուբերկուլոզի հետևյալ կլինիկական ձևերը` ներկրծքային ավշահանգույցների տուբերկուլոզ՝ մեկ թոքի մեկ բլթի սահմաններում, առանց քայքայման խոռոչների թոքային տուբերկուլոզ կամ հիվանդության սակավամանրէազատ ձև՝ առանց քայքայման խոռոչների և օջախային սերմնացրման:
8 R Z E Lfx Կայունություն կամ անտանելիություն H-ի նկատմամբ 6 Ռեժիմը նշանակվում է թոքային տուբերկուլոզի բոլոր դեպքերում, բացի կորեկանման տուբերկուլոզի
9 R Lfx Cs Lzd Կայունություն կամ անտանելիություն HEZ-ի նկատմամբ 12-18 Ռեժիմները կարող են նշանակվել նաև H-ի նկատմամբ մոնո-կայունության դեպքում՝ տարածված ախտահարումների և հավանական անբարեհաջող ելքի պարագայում:
10 R Lfx Cs Lzd Cfz
11 Bdq Lfx Lzd Cfz (Cs) Կայունություն կամ անտանելիություն ռիֆամպիցինի նկատմամբ` ֆտորքինոլոնների նկատմամբ զգայունության պահպանման պարագայում 18-20 Անհատական բուժման ռեժիմ է, որի բաղադրիչները կարող են փոխարինվել լրացուցիչ դեղերով` Dlm, E, Z, PAS, Pto:
E և Z-ը կարելի է օգտագործել երեխայի կամ ինդեքս-դեպքի կենսանմուշից անջատված տուբերկուլոզի միկոբակտերիաների զգայունության առկայության պարագայում:
PAS և Pto-ը կիրառվում են միայն մյուս դեղերի օգտագործման անհնարինության պարագայում:
Pto-ը կարելի է օգտագործել միայն երեխայի կամ ինդեքս-դեպքի կենսանմուշից անջատված տուբերկուլոզի միկոբակտերիաներում inhA մուտացիայի բացակայության պարագայում:
Անհատական ռեժիմների տևողությունը կազմում է 15 ամիս՝ խորխի ցանքսի փոխակերպումից հետո: Խորխի ցանքսի փոխակերպման ամսաթիվը առնվազն յոթ օր ընդմիջումով վերցված ցանքսի բացասական արդյունքներով խորխի նմուշներից առաջին նմուշի հավաքման ամսաթիվն է:
12 Bdq Pa Lzd Mfx Կայունություն, կամ անտանելիություն ռիֆամպիցինի նկատմամբ` ֆտորքինոլոնների նկատմամբ զգայունության պահպանման պարագայում 6 BPaLM ռեժիմը կիրառելի է 14 և բարձր տարիքի դեռահասների շրջանում: Ռեժիմի կիրառման կարգավորումները սահմանված են առանձին ուղեցույցով (2): BPaLM-ը առաջին ընտրության կարճաժամկետ ռեժիմ է ռիֆամպիցին-կայուն տուբերկուլոզի բուժման համար։ Ռեժիմը կիրառելի չէ կենտրոնական նյարդային համակարգի, ոսկրահոդային, գեներալիզացված և սերմնացրված տուբերկուլոզի դեպքում։
13 Bdq Lfx Lzd Cfz Cs
Bdq Lfx Lzd
Cfz Dlm Կայունություն ռիֆամպիցինի նկատմամբ` ֆտորքինոլոնների նկատմամբ զգայունության պահպանման պարագայում 9 Ռիֆամպիցին-կայուն տուբերկուլոզի բուժման կարճաժամկետ, փոփոխված ռեժիմները (ԲԿՓՌ) կիրառվում են Հայաստանի Հանրապետությունում 2020թ․-ից և բնութագրվում են բարձր արդյունավետությամբ և անվտանգության նպաստավոր բնույթով, ինչը հաստատվել է օպերացիոն հետազոտության արդյունքներով։
Ռեժիմները կիրառելի չեն կենտրոնական նյարդային համակարգի, ոսկրահոդային, միլիար (կորեկանման) և գեներալիզացված տուբերկուլոզի դեպքում։
14 Bdq Lzd Dlm (Lfx) (Cfz) Կայունություն, կամ անտանելիություն ռիֆամպիցինի նկատմամբ` ֆտորքինոլոնների նկատմամբ զգայունության պահպանման կամ կայունության պարագայում 6 Ռեժիմը կարող է ընդլայնել 6-ամսյա բուժուման գործածումը պացիենտների այնպիսի խմբերի համար, ինչպիսիք են երեխաները, դեռահասները և հղի ու կրծքով կերակրող կանայք, ովքեր չեն կարող օգտվել ներկայումս առաջարկվող BPaLM և BpaL բուժման սխեմաներից (պրետոմանիդի համար անվտանգության և դոզավորման տվյալների բացակայության պատճառով): Ռեժիմը կարող է օգտագործվել նաև առանց ֆտորքինոլոնի (Bdq Lzd Cfz Dlm), կամ առանց կլոֆազիմինի (Bdq Lfx Lzd Dlm)՝ վերոնշյալ դեղերի նկատմամբ կայունության առկայության պարագայում: Ռեժիմը կիրառելի չէ կենտրոնական նյարդային համակարգի, ոսկրահոդային, գեներալիզացված և սերմնացրված տուբերկուլոզի դեպքում։
15 Bdq Lzd Mfx Z
Bdq Lzd Lfx Cfz Z
Bdq Lzd Lfx Dlm Z Կայունություն ռիֆամպիցինի նկատմամբ` ֆտորքինոլոնների նկատմամբ զգայունության պահպանման պարագայում 9 Ռեժիմները նախընտրելի է կիրառել այն պացիենտների համար, ովքեր նախկինում չեն ստացել բեդաքվիլին, դելամանիդ և լինեզոլիդ (սահմանված որպես >1 ամսվա օգտագործում), իսկ հակառակ պարագայում, երբ առկա է զգայունության փորձի հուսալի արդյունքներ վերոնշյալ դեղերի նկատմամբ։ Ռեժիմները կիրառելի չեն կենտրոնական նյարդային համակարգի, ոսկրահոդային, գեներալիզացված և սերմնացրված տուբերկուլոզի դեպքում։ Bdq-Lzd-Mfx-Z-ի կիրառումը նախընտրելի է Bdq-Lzd-Lfx-Cfz-Z-ից, իսկ Bdq-Lzd-Lfx-Cfz-Z-ի կիրառումը՝ Bdq-Lzd-Lfx-Dlm-Z-ից:
16 Bdq Pa Lzd Կայունություն, կամ անտանելիություն ռիֆամպիցինի և ֆտորքինոլոնների նկատմամբ 6 BPaL ռեժիմը կիրառելի է 14 և բարձր տարիքի դեռահասների շրջանում: Բուժման տևողությունը կարող է երկարացվել մինչև 9 ամիս, եթե պացիենտի խորխի ցանքսը մնում է դրական բուժման 4-6 ամիսների ընթացքում: Ռեժիմի կիրառման կարգավորումները սահմանված են առանձին ուղեցույցով (2):
Ռեժիմը կիրառելի չէ կենտրոնական նյարդային համակարգի, ոսկրահոդային, գեներալիզացված և սերմնացրված տուբերկուլոզի դեպքում։
17 Bdq Lzd Cfz Cs Dlm Կայունություն կամ անտանելիություն ռիֆամպիցինի և ֆտորքինոլոնների նկատմամբ 18-20 Անհատական ռեժիմների տևողությունը կազմում է 15 ամիս՝ խորխի ցանքսի փոխակերպումից հետո: Խորխի ցանքսի փոխակերպման ամսաթիվը առնվազն յոթ օր ընդմիջմամբ վերցված ցանքսի բացասական արդյունքներով խորխի նմուշներից առաջին նմուշի հավաքման ամսաթիվն է:
Բոլոր ռեժիմները _ _ Դեղազգայունության թեստերի արդյունքների բացակայության դեպքում, բուժման ռեժիմը որոշելիս, կարելի է հիմք ընդունել ինդեքս-դեպքի վերաբերյալ տեղեկատվությունը:
10․ Բուժական այլ միջոցառումներ սահմանվում են Ձև 6-ում (անհրաժեշտության դեպքում անհրաժեշտ է նշել հիվանդության փուլերը)․
Ձև 6
Հ/հ Բժշկական ծառայության տեսակը Տրամադրման քանակը
ԱԲ Բ
1)
2)
3) Բրոնխոսկոպիա
Ստամոքսի պարունակության արտաբերում
Խորխի ինդուկցիա 0.1
0.4
0.4 0.1
0.4
0.4
10․ Սույն հավելվածի Ձև 6-ում սահմանված տրամադրվող քանակների համար նշվում է միջինացված ցուցանիշ, նկատի ունենալով, թե ինչ հաճախականությամբ է իրականացվում տվյալ բուժական միջոցառումը։ Հաճախականության հաշվարկման միավորը պետք է լինի 0-ից 1 միջակայքում և հաշվի առնի նմանատիպ 100 դեպքերում տվյալ բուժական միջոցառման կիրառման հաճախականությունը։
ԳՈՐԾԵԼԱԿԱՐԳԻ ՄՇԱԿՄԱՆ ԱՂԲՅՈՒՐՆԵՐԸ
1. Եղիազարյան Լ., Նիկոլայան Լ. Դեղազգայուն տուբերկուլոզով պացիենտների բուժման կլինիկական ուղեցույց/ ՀՀ ԱՆ 22 . 04.2024 թիվ 2275-Լ:
2. Բազմադեղակայուն և ռիֆամպիցին-կայուն տուբերկուլոզի բուժման գործընթացում նորագույն կարճաժամկետ ռեժիմների կիրառման կլինիկական ուղեցույց/ ՀՀ ԱՆ 26․12․2023թ. թիվ 6287-Լ 2023թ.:
3. Տուբերկուլոզի վարման կլինիկական ուղեցույց, ՀՀ ԱՆ 19․08․2019 թ. թիվ 2278-Ա 2023թ 2019 թ.:
4. ВОЗ практический справочник (модуль 5). Ведение туберкулеза у детей и подростков, 2022. ԱՀԿ գործնական ուղեցույց (մոդուլ 5)․ Տուբերկուլյոզի վարման childrenերի և դեռահասների մոտ, 2022։
5. Перельман М., Корякин В., Богодельникова И. Фтизиатрия, 2004. Պերելման Մ., Կորյակին Վ., Բոգոդելնիկովա Ի․ Ֆտիզիատրիա, 2004։
6. Atshemyan H. Khachatryan N. et al. The safety of modified, all-oral shorter tuberculosis regimens in Armenia. Int J Risk Saf Med.2024;35(3):287-295.
Ացեմյան Հ․, Խաչատրյան Ն․ և համահեղինակներ։ Մոդիֆիկացված, ամբողջությամբ բանավոր կարճատև տուբերկուլյոզի բուժման սխեմաների անվտանգությունը Հայաստանում։ Int J Risk Saf Med. 2024; 35(3):287-295։
7. Korotych O. Achar J. et al. Effectiveness and safety of modified fully oral nine-month treatment regimens for rifampicin-resistant tuberculosis: prospective cohort study. Lancet Infect Dis 2024 Jun 13; S1473-3099(24)00228-7. doi: 10.1016/S1473-3099(24)00228-7./ Կորոտիչ Օ. Աչար Ջ. և այլք։ Ռիֆամպիցին-ռեզիստենտ տուբերկուլյոզի դեպքում ինը ամսվա լիովին բանավոր բուժման ռեժիմների մոդիֆիկացված արդյունավետությունն ու անվտանգությունը. հեռանկարային կոհորտային ուսումնասիրություն։
8. WHO consolidated guidelines on tuberculosis, Module 4: treatment - drug-resistant tuberculosis treatment, 2022 update.
ԱՀԿ համախմբված ուղեցույցներ տուբերկուլյոզի վերաբերյալ, Մոդուլ 4․ բուժում – դեղակայուն տուբերկուլյոզի բուժում,2022թ․թարմացում։
Կորոտիչ Օ․, Աչար Ջ․ և համահեղինակներ։ Ռիֆամպիցինին կայուն տուբերկուլյոզի դեպքում մոդիֆիկացված, ամբողջությամբ բանավոր իննամսյա բուժման սխեմաների արդյունավետությունն ու անվտանգությունը․ կանխատեսիչ կոհորտային հետազոտություն։ Lancet Infect Dis 2024 հունիսի 13; S1473-3099(24)00228-7. doi: 10.1016/S1473-3099(24)00228-7։
9. WHO consolidated guidelines on tuberculosis, Module 4: treatment and care, 2025 update/ ԱՀԿ-ի համախմբված ուղեցույցներ տուբերկուլյոզի վերաբերյալ, Մոդուլ 4. բուժում և խնամք, 2025 թվականի թարմացում:
Պաշտոնական հրապարակման օրը՝ 17 նոյեմբերի 2025 թվական: