Հոդված 10. Հարկի հաշվարկման և վճարման կարգը
Հոդված 10. Հարկի հաշվարկման և վճարման կարգը
1. Օրենքի սույն գլխում նշված ֆիզիկական անձանց եկամուտներից տարվա ընթացքում հարկը հաշվարկվում և պահվում է անմիջականորեն եկամտի վճարման վայրում` սույն օրենքի 9 հոդվածի 1-ին կետի «ա» ենթակետով սահմանված դրույքաչափերով: Յուրաքանչյուր հաջորդ վճարման դեպքում կատարվում է հարկի վերահաշվարկ` ելնելով տվյալ վճարման վայրում ընթացիկ տարում կատարված վճարումների ընդհանուր գումարից: Տարին ավարտվելուց հետո ֆիզիկական անձինք (բացի հեղինակների ժառանգներից) պարտավոր են մարտի 1-ից ոչ ուշ իրենց բնակության վայրի հարկային մարմնին ներկայացնել հայտարարագիր անցած տարում փաստացի ստացած եկամուտների մասին:
Սույն օրենքի 8 հոդվածում նշված ֆիզիկական անձանց կողմից եկամուտների մասին հայտարարագիր կարող է չներկայացվել հետևյալ դեպքերում.
ա) երբ օրացուցային տարվա ընթացքում վարձատրությունը ստացվում է մեկ անգամ կամ նույն վճարման վայրից` մի քանի անգամ,
բ) երբ օրացուցային տարվա ընթացքում ստացված վարձատրությունների ընդհանուր գումարը չի գերազանցում Հայաստանի Հանրապետության Ազգային ժողովի ֆինանսավարկային, բյուջետային և տնտեսական հարցերի մշտական հանձնաժողովի համաձայնությամբ Հայաստանի Հանրապետության կառավարության կողմից սահմանված չափը:
2. Գիտության, գրականության և արվեստի ստեղծագործությունների ստեղծման, հրատարակման, կատարման կամ այլ օգտագործման մասին պայմանագրերի առկայության դեպքում, այդ պայմանագրերի համաձայն որպես կանխավճար տրված և վերջնական հաշվարկի ժամանակ վճարված վարձատրությունները գումարվում են և հարկման նպատակով բաշխվում պայմանագրի գործողության տարիների թվի վրա:
Նման պայմանագրի բացակայության դեպքում հեղինակային վարձատրության գումարները, որոնք ստացվել են մի քանի տարիների ընթացքում կատարված աշխատանքների դիմաց և գերազանցում են ամսական նվազագույն աշխատավարձի 60-ապատիկը, վճարողի դիմումի համաձայն բաշխվում են երեք տարվա վրա և հարկվում եկամտահարկով հարկվող տարվա ընթացքում ստացված ընդհանուր եկամուտների կազմում` հանած նախկինում վճարված հարկի գումարը:
Համանման կարգ կիրառվում է վարձատրության այն գումարների նկատմամբ, որոնք հայտնագործությունների, գյուտերի և արդյունաբերական նմուշների հեղինակներն ստանում են դրանց օգտագործման առաջին տարվա ընթացքում:
3. Սույն օրենքի 8 հոդվածում նշված ֆիզիկական անձանց (բացի հեղինակների ժառանգներից) եկամուտներից հարկի վերջնական գումարը, սույն օրենքով սահմանված կարգով, որոշվում է հարկ վճարողների կողմից և արտացոլվում տարեկան եկամուտների ու այդ եկամուտների ստացմանն առնչվող ծախսերի մասին հայտարարագրերում: Ընդ որում, եթե նշված ծախսերը չեն հաստատվում փաստաթղթերով կամ հաստատվում են ոչ լրիվ, ապա դրանք հաշվարկվում են Հայաստանի Հանրապետության կառավարության կողմից հաստատված նորմաներով: Եկամտի վճարման վայրում տարվա ընթացքում պահված հարկի գումարները հաշվի են առնվում վերջնահաշվարկի ժամանակ:
Հարկը հաշվարկվում է ըստ միջին ամսական եկամտի սույն օրենքի 5 հոդվածի դրույքաչափերով և բազմապատկվում 12-ով, եթե ստեղծագործական գործունեությունը եկամտի միակ աղբյուրն է, կամ ըստ տարեկան եկամտի` սույն օրենքի 9 հոդվածի 1-ին կետի «ա» ենթակետով նախատեսված դրույքաչափերով, եթե այն եկամտի միակ աղբյուրը չէ:
4. Ֆիզիկական անձանց վճարումներ կատարող ձեռնարկությունները, հիմնարկները և կազմակերպությունները պարտավոր են ամեն տարի փետրվարի 1-ից ոչ ուշ իրենց գտնվելու վայրի հարկային մարմիններին գրավոր տեղեկություններ ներկայացնել անցած տարում ֆիզիկական անձանց վճարված գումարների մասին` նշելով նրանց մշտական բնակության վայրի հասցեները և այդ եկամուտներից պահված հարկի գումարները: Հեղինակային վարձատրություններ վճարած ձեռնարկությունների, հիմնարկների և կազմակերպությունների գտնվելու վայրի հարկային մարմիններն այդ տեղեկությունները վերահասցեագրում են եկամուտներ ստացողների մշտական բնակության վայրի հարկային մարմիններին` ճիշտ և լրիվ հարկման նպատակով հաշվառման համար:
5. Այն դեպքերում, երբ տարեկան եկամուտների մասին հայտարարագրերի (կամ հարկ վճարողի կողմից կատարված հաշվարկի) համաձայն ենթակա է վճարման հարկի լրացուցիչ գումար, ապա այն կատարվում է հաջորդ տարվա մայիսի 1-ից ոչ ուշ:
Եթե անհրաժեշտ է լինում բյուջեից վերադարձնել տարվա ընթացքում ավել վճարված հարկի գումարները, ապա հարկային մարմինների եզրակացության հիման վրա այդ գումարները պետք է վերադարձվեն բյուջեից` ոչ ուշ, քան այդ մասին հարկային մարմնին հայտնի դառնալու օրվանից հետո մեկ ամսվա ընթացքում:
(10-րդ հոդվածը փոփ. 25.10.95 ՀՕ-11)
Գ լ ու խ IV
Ձեռնարկատիրական գործունեությունից եվ աշխատանքային պարտականությունների կատարման հետ կապ չունեցող այլ աղբյուրներից ֆիզիկական անձանց ստացած եկամուտների հարկումը