Հոդված 2. Օրենքում օգտագործվող հիմնական հասկացությունները
Հոդված 2. Օրենքում օգտագործվող հիմնական հասկացությունները
Սույն օրենքում օգտագործվում են հետևյալ հիմնական հասկացությունները՝
կենդանիներ՝ ցամաքային և ջրային կաթնասունների ու թռչունների (գյուղատնտեսական, ընտանի կենդանիներ ու թռչուններ, մորթատու գազաններ, լաբորատոր կենդանիներ, ազատ և անազատ պայմաններում պահպանվող ջրային, վայրի, դեկորատիվ կենդանիներ ու թռչուններ), սողունների, երկկենցաղների, ձկների, խեցգետնակերպերի, կակղամորթերի, խխունջների բոլոր տեսակները, բեղմնավորված ձկնկիթ, մեղու, շերամ ու դեկորատիվ այլ միջատներ, կենդանիների սերմնահեղուկ, սաղմ, զիգոտ, ինկուբացիոն ձու.
անասնաբուժություն՝ բնագավառ, որն իրականացնում է կենդանիների հիվանդությունների կանխման, վերացման, ախտորոշման և հիվանդ կենդանիների բուժման համալիր միջոցառումներ, իրագործում է պետական վերահսկողություն կենդանական ծագման մթերքի և հումքի արտադրության, վերամշակման, տեղափոխման, իրացման, անասնաբուժական դեղամիջոցների և անասնաբուժական միջոցների, կերերի և լրացակերերի տեղական արտադրության, դրանց ներմուծման և արտահանման, կենդանիների վարակիչ հիվանդությունների ներթափանցումից Հայաստանի Հանրապետության տարածքի պահպանության նկատմամբ.
անասնաբուժական գործունեություն՝ ֆիզիկական և իրավաբանական անձանց գործունեություն, որը նպատակաուղղված է կենդանիների հիվանդությունների կանխարգելմանը, բնակչությանը կենդանիների և մարդկանց համար ընդհանուր հիվանդություններից պաշտպանմանը, անասնահամաճարակային իրավիճակների կանխմանը, բարորակ կենդանական ծագում ունեցող հումքի և մթերքի ստացմանը.
կենդանական ծագման մթերք՝ ցամաքային և ջրային կաթնասունների, թռչունների, սողունների, երկկենցաղների սպանդից ստացված մթերք՝ մսեղիք, միս ու սպանդային ենթամթերք (ներքին պարենքիմատոզ օրգաններ, ուղեղ, լեզու, հալած ճարպ), կաթ և չփաթեթավորված կաթնամթերք, ձուկ և չփաթեթավորված ձկնամթերք, ձկնկիթ, խեցգետնակերպեր, կակղամորթեր, ցամաքային և ջրային անողնաշարավորներ, ձու, մեղր, որոնք սպառվում են բնակչության կողմից և օգտագործվում են նաև որպես պարենային հումք.
կենդանական ծագման հումք՝ կենդանիների սպանդից ստացված ներզատիչ գեղձեր, աղիք, կաշի, մորթի, մազ (բուրդ, խոզան, փետուր, աղվամազ), եղջյուր, սմբակ, ոսկոր, չվերամշակված ճարպ, լեղի, արյուն, մեղրամոմ, մոմաթերթ, մեղվի թույն, օձի թույն, տեխնիկական ալբումին, կազեին, ժելատին, որսորդական հաղթանշաններ և այլն, որոնք օգտագործվում են վերամշակումից հետո.
անասնաբուժական ուղեկցող փաստաթուղթ` անասնաբուժասանիտարական հաշվառված ձևաթղթեր (վկայական, տեղեկանք, սերտիֆիկատ), որոնք հաստատում են Հայաստանի Հանրապետություն ներմուծվող, արտահանվող և Հայաստանի Հանրապետության տարածքում փոխադրվող կենդանիների առողջական վիճակը, կենդանիների, կենդանական ծագման մթերքի և հումքի, կերերի և լրացակերերի ծագումը կենդանիների վարակիչ հիվանդությունների նկատմամբ ապահով տարածքներից և կենդանական ծագման մթերքի, հումքի, կերերի, լրացակերերի, անասնաբուժական դեղամիջոցների անասնաբուժասանիտարական տեսակետից պիտանելիությունը.
անասնաբուժասանիտարական փորձաքննություն՝ կենդանիների հիվանդությունների նկատմամբ կենդանական ծագում ունեցող մթերքի, հումքի, կերերի ու լրացակերերի ախտորոշիչ և անասնաբուժասանիտարական պիտանելիության գնահատման նպատակով անասնաբուժասանիտարական կանոններին և նորմերին համապատասխան կատարվող հատուկ հետազոտություններ.
անասնաբուժական դեղամիջոցներ՝ կենդանիների վարակիչ ու ոչ վարակիչ հիվանդությունների կանխարգելման, ախտորոշման, բուժման համար նախատեսված կենսապատրաստուկներ՝ պատվաստանյութեր, ախտորոշիչ միջոցներ, իմուն և գերիմուն շիճուկներ, մանրէական աճեցվածքներ և մանրէական տարատեսակներ, բուսական, քիմիադեղագործական նյութեր, պատրաստուկներ.
անասնաբուժական միջոցներ՝ անասնաբուժական գործունեության համար անհրաժեշտ սարքեր, գործիքներ, սարքավորումներ, անասնաբուժական հատուկ տրանսպորտ, տեխնիկա.
կերեր` բուսական և կենդանական, ինչպես նաև հանքային ծագման արտադրանք, որն օգտագործվում է կենդանիների կերակրման համար.
լրացակերեր՝ կենդանիների կերակրման համար նախատեսված սպիտակուցների, ամինաթթուների, վիտամինների, մակրո և միկրոտարրերի, ֆերմենտային պատրաստուկների, կերային խմորիչների, ճարպանյութերի նորմավորված պարունակությամբ կերային հավելումներ.
կարանտինային հիվանդություններ՝ կենդանիների, կենդանիների և մարդկանց համար ընդհանուր վարակիչ հիվանդություններ, որոնց դեմ պայքարը պահանջում է կարանտինի սահմանում, և որոնք կարող են լուրջ վնաս պատճառել կենդանիների առողջությանը, իջեցնել կենդանական ծագում ունեցող մթերքի ու հումքի որակը.
կենդանիների հատուկ վտանգավոր վարակիչ հիվանդություններ՝ հիվանդություններ, որոնք ունեն արագորեն տարածվելու, ընդարձակ տարածքներ ընդգրկելու և մեծ տնտեսական վնասներ հասցնելու հատկություն (դասվում են Համաշխարհային համաճարակային բյուրոյի կողմից սահմանված հիվանդությունների «Ա» խմբի ցանկին).
պարտադիր ծանուցման կենդանիների ինֆեկցիոն հիվանդություններ՝ լիազորված մարմնի կողմից սահմանված ցանկում ընդգրկված հիվանդություններ, որոնց բացահայտման կամ կասկածի դեպքերն անհապաղ հաղորդվում են անասնաբուժական համապատասխան մարմիններին.
կենդանիների կարանտին՝ Հայաստանի Հանրապետության կառավարության կամ տարածքային կառավարման մարմինների կողմից կենդանիների կարանտինային հիվանդությունների բռնկումները վերացնող, վարակի օջախները մեկուսացնող և վարակի հետագա տարածումը կանխող, ինչպես նաև այդ ընթացքում սույն օրենքով նախատեսված ֆիզիկական և իրավաբանական անձանց իրավունքների ժամանակավոր սահմանափակումներ ու լրացուցիչ պարտականություններ սահմանող ռեժիմային գործունեություն.
անասնահամաճարակ՝ կենդանիների վարակիչ հիվանդությունների համեմատաբար կարճ ժամկետում արագ տարածվելու և զգալի տարածքներ գրավելու իրադրություն, որը բնորոշվում է ընթացքի անընդհատությամբ ու դրսևորման պարբերականությամբ.
սահմանային հսկիչ անասնաբուժական կետ՝ Հայաստանի Հանրապետության մաքսային սահմանի անցման կետերում գործող անասնաբուժական պետական տեսչության ստորաբաժանում, որն իրականացնում է պետական սահմանում կենդանիների, կենդանական ծագում ունեցող մթերքի, հումքի, կերերի և լրացակերերի ներմուծման ու արտահանման ժամանակ անասնաբուժասանիտարական հսկողություն, ինչպես նաև Հայաստանի Հանրապետության տարածքի պաշտպանություն օտարերկրյա պետություններից կենդանիների հիվանդությունների ներթափանցումից.
անասնաբուժական ծառայություն՝ կենդանիների վարակիչ և ոչ վարակիչ հիվանդությունների ախտորոշման, կանխարգելման, բուժման, վերացման միջոցառումներ, կենդանական ծագման մթերքի և հումքի, կերերի և լրացակերերի անասնաբուժասանիտարական փորձաքննություն ու անասնաբուժական այլ կարգի ծառայություններ իրականացնող ֆիզիկական և իրավաբանական անձինք.
անասնաբուժական պետական տեսչություն` լիազորված մարմնի կառուցվածքում գործող անասնաբուժական ստորաբաժանում, որն իրականացնում է վերահսկողություն անասնաբուժության բնագավառի օրենսդրության պահանջների կատարման և կարանտինի իրականացման նկատմամբ.
կենդանիների գրանցում՝ գրանցումներ, որոնք արվում են անասնաբուժական ծառայության կողմից պահվող հատուկ գրքերում՝ կառավարության հաստատած կարգով, գյուղատնտեսական կենդանիներին` խոշոր և մանր եղջերավոր անասուններին, խոզերին, ձիերին, վերաբերող տեղեկությունների՝ մասնավորապես, դրանց սպանդի, անկման կամ կորուստների, գնման կամ այլ իրացման գործընթացի մասին.
կենդանիների համարակալում՝ գյուղատնտեսական կենդանիների ականջներին կոդավորված տեղեկություն պարունակող հատուկ պիտակների ամրացում, որը հնարավորություն է ընձեռում անհատականացնել կենդանիներին: