Հոդված 39. Բարձրագույն կրթության և գիտության համակարգերի ֆինանսավորումը
Հոդված 39. Բարձրագույն կրթության և գիտության համակարգերի ֆինանսավորումը
1. Բարձրագույն կրթության և գիտության համակարգերի ֆինանսավորման աղբյուրներն են՝
1) Հայաստանի Հանրապետության պետական բյուջեից ստացված ֆինանսավորումը.
2) այլ աղբյուրներից ստացված դրամաշնորհները.
3) վճարովի ուսուցման ծառայություններից ստացված եկամուտները.
4) հիմնադրամի և իր ստեղծած կամ իր մասնակցությամբ տնտեսական ընկերությունների ձեռնարկատիրական գործունեությունից ստացված միջոցները.
5) գիտական արդյունքի ներդրումից և իրացումից գոյացած միջոցները.
6) ֆիզիկական և իրավաբանական անձանց նվիրատվությունները և նվիրաբերությունները, այդ թվում` հանգանակությունների միջոցով ձևավորված․
7) այլ պետություններից ստացված ֆինանսավորումը.
8) օրենքով չարգելված այլ աղբյուրներից ստացված միջոցները:
2. Բուհերը պետական բյուջեից կարող են ֆինանսավորվել հետևյալ ձևերով.
1) ինստիտուցիոնալ ֆինանսավորում, որը հատկացվում է հանրային բուհերին ենթակառուցվածքների պահպանման և զարգացման, ինչպես նաև ակադեմիական կազմի աշխատավարձերի սահմանված սանդղակով վարձատրությունը կազմակերպելու նպատակով՝ անկախ բուհին տրամադրվող պետական կրթաթոշակների թվից: Ինստիտուցիոնալ ֆինանսավորման հիմքը բուհի գործունեության կատարողականի արդյունքային ցուցանիշներն են.
2) կրթաթոշակների տրամադրում՝ կրթաթոշակի ձևով ուսման վարձի լրիվ կամ մասնակի կամ ուսումնառության ընթացքն ապահովելու նպատակով փոխհատուցում այն ուսանողներին, որոնք բավարարում են կրթաթոշակի ստացման համար Կառավարության սահմանած պահանջները և չափանիշները կամ օրենսդրությամբ սահմանված կարգով նպատակային ուսումնառության համար կնքել են համապատասխան պայմանագիր.
3) դրամաշնորհային ֆինանսավորում, որը տրամադրվում է բուհի զարգացմանն ուղղված նորարարական ծրագրերի ֆինանսավորման համար՝ մրցութային հիմունքներով.
4) թիրախային ֆինանսավորում՝ պետության կողմից կոնկրետ միջոցառումների իրականացման համար տրամադրվող ֆինանսավորում։
3. Պետական բյուջեից կրթաթոշակ կարող է տրամադրվել միայն հավատարմագրված կրթական ծրագրերի շրջանակում բարձրագույն կրթություն ստացող ուսանողներին:
4. Գիտատեխնոլոգիական գործունեության պետական բյուջետային ֆինանսավորման ձևերն են՝ բազային, թիրախային և գիտական դրամաշնորհային.
1) բազային ֆինանսավորումը հատկացվում է հանրային գիտական կազմակերպություններին` գիտատեխնոլոգիական գործունեության իրականացման, ենթակառուցվածքի պահպանման ու զարգացման և գիտական կադրերի պատրաստման նպատակներով: Գիտական կազմակերպությունների պետական նշանակություն ներկայացնող ենթակառուցվածքների, ինչպես նաև ոլորտում առանձին ծրագրերի իրականացման համար պետության ստեղծած կազմակերպությունների պահպանման ու զարգացման համար կարող են տրամադրվել առանձին հատկացումներ` բազային ֆինանսավորման շրջանակում․
2) թիրախային ֆինանսավորումն իրականացվում է մրցութային հիմունքներով և հատկացվում է գիտական կազմակերպություններին` հետազոտությունների և մշակումների ոլորտում զարգացման գերակա ուղղություններին համապատասխանող համալիր ծրագրերի և պետական կարիքներից բխող հետազոտական ծրագրերի իրականացման նպատակով.
3) գիտական դրամաշնորհային ֆինանսավորումն իրականացվում է մրցութային հիմունքներով և հատկացվում է գիտական աշխատողներին կամ գիտական խմբերին` նրանց նախաձեռնությամբ ներկայացված հետազոտական նախագծերի, ինչպես նաև գիտության ոլորտի զարգացմանը միտված այլ ծրագրերի իրականացման նպատակով:
5. Գիտատեխնոլոգիական գործունեության բազային ֆինանսավորումը կատարվում է հետևյալ ձևերով.
1) ենթակառուցվածքների պահպանման համար հատկացվող ֆինանսավորում, որը տրամադրվում է միայն հանրային գիտական կազմակերպությանը` իր ֆիզիկական ենթակառուցվածքների, ներառյալ գիտական սարքավորումների ընթացիկ պահպանումն իրականացնելու նպատակով և կարող է վերանայվել գույքային փոփոխությունների պարագայում.
2) հիմնարար և կիրառական հետազոտությունների, ինչպես նաև փորձարարական մշակումների իրականացման համար ֆինանսավորում, որը տրամադրվում է գիտական փորձաքննության հիման վրա` մինչև հինգ տարի ժամկետով` հաշվի առնելով կատարողականի արտաքին գնահատման և Ակադեմիայի եզրակացությունները, ինչպես նաև համապետական ատեստավորման արդյունքները.
3) պետական նշանակություն ներկայացնող ենթակառուցվածքների պահպանման համար հատկացվող ֆինանսավորում, որը տրամադրվում է գիտական կազմակերպությունների այն ենթակառուցվածքների պահպանման և զարգացման համար, որոնք, բացի գիտական նշանակությունից, ունեն նաև պետական նշանակություն.
4) գիտական կադրերի պատրաստմանն ուղղված ֆինանսավորում, որը հատկացվում է մրցութային հիմունքներով` գիտական կազմակերպության աշխատողների գիտական շարժունության ծրագրերի իրականացման և երիտասարդ կադրերի ներգրավման համար.
5) բազային ֆինանսավորման շրջանակներում ֆինանսավորում, որը կարող է տրամադրվել նաև այլ կազմակերպությունների` գիտության հանրայնացման, հետազոտության ոլորտին աջակցող գործունեության, միջազգային կառույցներին` որպես անդամության վճարների և ոլորտի զարգացմանը միտված այլ ծրագրերի իրականացման համար:
6. Գիտատեխնոլոգիական գործունեության դրամաշնորհային և թիրախային եղանակով պետական բյուջեից ֆինանսավորումն իրականացվում է գիտական փորձաքննության հիման վրա` մինչև հինգ տարի ժամկետով, մրցութային եղանակով` հայտերի հիման վրա:
7. Գիտատեխնոլոգիական գործունեության բյուջետային ֆինանսավորման գիտական դրամաշնորհային ֆինանսավորման ձևով մրցութային ծրագրերի շրջանակում մեկ ամսից ավելի տևողությամբ մասնագիտական վերապատրաստման նպատակով օրապահիկի և գիշերակացի փոխհատուցման արժեքները սահմանվում են մրցութային ծրագրերի պայմաններով:
8. Սույն հոդվածի 6-րդ մասով սահմանված ձևերով պետական ֆինանսավորումը տրամադրվում է որպես դրամաշնորհ` անհատույց և անվերադարձ:
9. Մրցութային եղանակով ֆինանսավորման կազմակերպման ժամանակ գիտական փորձաքննության ձևերը և դրանց համադրությունները, ելնելով մրցույթի նպատակներից, սահմանվում են մրցույթի հրավերով:
10. Կառավարության կողմից կարող են հաստատվել նաև առանձին հատկացումներ կարևորագույն նշանակության հիմնարար և կիրառական գիտական հետազոտությունների և փորձարարական մշակումների համար` Կառավարության հաստատած ծրագրերի հիման վրա` գիտական փորձաքննության արդյունքով երաշխավորված լինելու պարագայում:
11. Հիմնարար և կիրառական գիտական հետազոտությունների և փորձարարական մշակումների ծրագրի համար ֆինանսավորում նախատեսվում է ծրագրի ամբողջ ժամանակահատվածի համար ու ծրագրով նախատեսված միջանկյալ արդյունքների ապահովման դեպքում չի կարող ընդհատվել հաջորդ բյուջետային տարիներին:
12. Գիտության առանձին բնագավառներում հետազոտությունների իրականացման համար դրամաշնորհային միջոցները մրցութային կարգով տրամադրվում են՝
1) գիտական կազմակերպությանը.
2) բուհի ակադեմիական կազմի կամ գիտական կազմակերպության գիտական աշխատողների առանձին ներկայացուցիչների.
3) բուհի ակադեմիական կազմի կամ գիտական կազմակերպության ներկայացուցիչներից կազմված խմբերին:
13. Սույն հոդվածի 12-րդ մասի 2-րդ և 3-րդ կետերով նախատեսված սուբյեկտների կողմից իրականացվող հետազոտական աշխատանքների ֆինանսաբանկային և հաշվապահական սպասարկումը ապահովում է բուհը կամ գիտական կազմակերպությունը` հանդիսանալով պայմանագրի կողմ:
14. Պետական ֆինանսավորում ստացող բուհը և գիտական կազմակերպությունը պարտավոր են Կառավարության սահմանած կարգով յուրաքանչյուր տարի Լիազոր մարմին ներկայացնել հաշվետվություն տրամադրված միջոցների ծախսման վերաբերյալ:
15. Բացի նշված ֆինանսական ներդրումներից, պետությունը բուհական և գիտական համակարգի արդիականացման համար իրականացնում է նաև կապիտալ ներդրումային ծրագրեր` խոշոր հետազոտական սարքավորումների, կրթական, գիտական կամ սպասարկող ենթակառուցվածքների զարգացման համար, որոնք հատուկ ծրագրերի միջոցով տրամադրվում են հանրային կազմակերպություններին` ուղիղ կամ մրցութային եղանակով:
16. Բարձրագույն կրթության և գիտության ոլորտների պետական բյուջետավորումն իրականացվում է առանձին բյուջետային ծրագրերով:
17. Հանրային բուհերը և հանրային գիտական կազմակերպությունները իրենց ֆինանսական գործընթացները վարում են հանրապետության առավել բարձր վարկանիշ ունեցող առևտրային բանկերի միջոցով` հայտարարագրելով բոլոր հաշիվները և դրանց շարժերը:
18. Բուհերին և գիտական կազմակերպություններին արգելվում է չհայտարարագրված հաշիվներով ֆինանսական գործարքների իրականացումը: