Հոդված 16. Լրացուցիչ դրույթներ

Հոդված 16. Լրացուցիչ դրույթներ

1. Բացառությամբ սույն Համաձայնագրով կամ Առևտրի բազմակողմ-պարտադիր համաձայնագրով այլ կերպ նախատեսվածի, ԱՀԿ-ն ղեկավարվում է այն որոշումներով, ընթացակարգերով և գործելակերպի սովորական կանոններով, որոնց հետևում էին ՄԱԳՀ-1947-ի Պայմանավորվող կողմերն ու ՄԱԳՀ-1947-ի շրջանակներում ստեղծված մարմինները:

2. Հնարավորության սահմաններում ՄԱԳՀ-1947-ի Քարտուղարությունը դառնում է ԱՀԿ Քարտուղարություն, և ՄԱԳՀ-1947-ի Պայմանավորվող կողմերի Գլխավոր տնօրենը ստանձնում է ԱՀԿ Գլխավոր տնօրենի պաշտոնը մինչ այն ժամկետը, երբ Նախարարական համաժողովը Գլխավոր տնօրենին կնշանակի համաձայն սույն Համաձայնագրի 6-րդ հոդվածի 2-րդ կետի:

3. Սույն Համաձայնագրի որևէ դրույթի և Առևտրի բազմակողմ-պարտադիր համաձայնագրերից որևէ մեկի դրույթի միջև հակասություն լինելու դեպքում հակասության սահմաններում գերակայում է սույն Համաձայնագրի դրույթը:

4. Յուրաքանչյուր Անդամ ապահովում է իր օրենքների, կանոնակարգերի և վարչական ընթացակարգերի համապատասխանությունը կից Համաձայնագրերով նախատեսված իր պարտավորություններին:

5. Սույն Համաձայնագրի ոչ մի դրույթի առնչությամբ վերապահումներ չեն կարող արվել: Առևտրի բազմակողմ-պարտադիր համաձայնագրերի որևէ դրույթի առնչությամբ վերապահումներ կարող են արվել միայն այդ Համաձայնագրերով նախատեսված սահմաններում: Առևտրի բազմակողմ-կամավոր համաձայնագրի դրույթների առնչությամբ վերապահումները ղեկավարվում են այդ Համաձայնագրի դրույթներով:

6. Սույն Համաձայնագիրը գրանցվում է համաձայն Միավորված ազգերի կազմակերպության կանոնադրության 102-րդ հոդվածի դրույթների:

Կատարված է Մարաքեշում հազար ինը հարյուր իննսունչորս թվականի ապրիլ ամսվա տասնհինգերորդ օրը մեկ օրինակով` անգլերենով, ֆրանսերենով և իսպաներենով: Տեքստերից յուրաքանչյուրը վավերական է:

Բացատրական ծանոթագրություններ

Սույն Համաձայնագրում և Առևտրի բազմակողմ-կամավոր համաձայնագրերում հասկացվում է, որ գործածվող «երկիր» և «երկրներ» հասկացությունները ընդգրկում են ԱՀԿ Անդամ ցանկացած առանձին մաքսային տարածք:

ԱՀԿ Անդամ առանձին մաքսային տարածքի դեպքում, երբ սույն Համաձայնագրում և Առևտրի բազմակողմ-կամավոր համաձայնագրերում որևէ արտահայտություն բնորոշվում է «ազգային» հասկացությամբ, այդ արտահայտությունը կարդացվում է որպես այդ մաքսային տարածքին վերաբերող, եթե այն բան չի նախատեսված:

ՀԱՎԵԼՎԱԾՆԵՐԻ ՑԱՆԿ

Հավելված 1

Հավելված 1Ա. Ապրանքների առևտրի բազմակողմ-պարտադիր համաձայնագրեր

Մաքսերի և առևտրի 1994թ. գլխավոր համաձայնագիր

Գյուղատնտեսության մասին համաձայնագիր

Սանիտարական և բուսասանիտարական միջոցների կիրառման մասին համաձայնագիր

Մանածագործվածքների և հագուստեղենի մասին համաձայնագիր

Առևտրի տեխնիկական խոչընդոտների մասին համաձայնագիր

Առևտրին առնչվող ներդրումային միջոցների մասին համաձայնագիր

Մաքսերի և առևտրի 1994թ. գլխավոր համաձայնագրի 6-րդ հոդվածի իրականացման մասին համաձայնագիր

Մաքսերի և առևտրի 1994թ. գլխավոր համաձայնագրի 7-րդ հոդվածի իրականացման մասին համաձայնագիր

Նախաառաքումային ստուգման մասին համաձայնագիր

Ծագման կանոնների մասին համաձայնագիր

Ներմուծման լիցենզավորման ընթացակարգերի մասին համաձայնագիր

Լրավճարների և փոխհատուցման միջոցների մասին համաձայնագիր

Պաշտպանական միջոցների մասին համաձայնագիր

Հավելված 1Բ. Ծառայությունների առևտրի գլխավոր համաձայնագիրը և հավելվածներ

Հավելված 1Գ. Մտավոր սեփականության իրավունքների առևտրին առնչվող հայեցակետերի մասին համաձայնագիր

Հավելված 2

Վեճերի կարգավորումը ղեկավարող կանոններ և ընթացակարգերի մասին փոխհամաձայնություն

Հավելված 3

Առևտրի քաղաքականության վերաքննության գործակառույց

Հավելված 4

Առևտրի բազմակողմ-կամավոր համաձայնագրեր

Քաղաքացիական օդագնացության առևտրի մասին համաձայնագիր

Պետական գնումների մասին համաձայնագիր

Կաթնամթերքի մասին համաձայնագիր

Տավարի մսի մասին միջազգային համաձայնագիր

Հավելված 1Ա

Ապրանքների առևտրի բազմակողմ-պարտադիր համաձայնագրեր

1Ա Հավելվածի վերաբերյալ ընդհանուր բացատրական ծանոթագրություններ

Մաքսերի և առևտրի 1994թ. գլխավոր Համաձայնագրի որևէ դրույթի և Առևտրի համաշխարհային կազմակերպության ստեղծման համաձայնագրի (1Ա Հավելվածի համաձայնագրերում այսուհետև հիշատակվում է որպես «ԱՀԿ համաձայնագիր») 1Ա Հավելվածի մեկ այլ համաձայնագրի դրույթի միջև հակասություն լինելու դեպքում հակասության սահմաններում գերակայում է այլ համաձայնագրի դրույթը:

ՄԱՔՍԵՐԻ ԵՎ ԱՌԵՎՏՐԻ 1994 Թ.

ԳԼԽԱՎՈՐ ՀԱՄԱՁԱՅՆԱԳԻՐ

1. Մաքսերի և առևտրի 1994թ. գլխավոր համաձայնագիրը («ՄԱԳՀ-1994») կազմված է.

ա) Միավորված ազգերի կազմակերպության Առևտրի և զբաղվածության համաժողովի Նախապատրաստական կոմիտեի երկրորդ նստաշրջանի եզրափակման ժամանակ ընդունված վերջնական փաստաթղթին (բացի ժամանակավոր կիրառման մասին արձանագրությունից) կցված 1947թ. հոկտեմբերի 30-ի Մաքսերի և առևտրի գլխավոր համաձայնագրի դրույթներից, ինչպես դրանք շտկվել, փոփոխվել կամ լրացվել են այն իրավական փաստաթղթի դրույթներով, որոնք ուժի մեջ են մտել մինչև ԱՀԿ համաձայնագիրն ուժի մեջ մտնելու օրը.

բ) ներքոշարադրյալ իրավական փաստաթղթերի դրույթներից, որոնք ուժի մեջ են մտել ՄԱԳՀ-1947-ի շրջանակներում մինչև ԱՀԿ համաձայնագրի ուժի մեջ մտնելու օրը`

i) մաքսային զիջումներին առնչվող արձանագրություններն ու հավաստագրերը,

ii) անդամակցությունների արձանագրությունները (բացառությամբ` ա) ժամանակավոր կիրառմանն ու ժամանակավոր կիրառումը հանելուն առնչվող դրույթները, (բ) այն դրույթները, որոնցով նախատեսվում է, որ ՄԱԳՀ-1947-ի 2-րդ Գլուխը կիրառվում է ժամանակավորապես` Արձանագրության օրը եղած օրենսդրությանն ամբողջությամբ ոչ անհամապատասխան կերպով),

iii) ՄԱԳՀ-1947-ի 25-րդ հոդվածի համաձայն շնորհված և ԱՀԿ ուժի մեջ մտնելու օրը դեռևս ուժի մեջ գտնվող ազատման վերաբերյալ որոշումները.6,

iv) ՄԱԳՀ-1947-ի Պայմանավորվող կողմերի այլ որոշումները.

գ) ներքոշարադրյալ Փոխհամաձայնությունները`

i) Մաքսերի և առևտրի 1994թ. գլխավոր համաձայնագրի 2-րդ հոդվածի 1-ին կետի «բ» ենթակետի մեկնաբանության մասին փոխհամաձայնություն,

ii) Մաքսերի և առևտրի 1994թ. գլխավոր համաձայնագրի 17-րդ հոդվածի մեկնաբանության մասին փոխհամաձայնություն,

iii) Մաքսերի և առևտրի 1994թ. գլխավոր համաձայնագրի Վճարային հաշվեկշռի դրույթների մասին փոխհամաձայնություն,

iv) Մաքսերի և առևտրի 1994թ. գլխավոր համաձայնագրի 24-րդ հոդվածի մեկնաբանության մասին փոխհամաձայնությունը,

v) Մաքսերի և առևտրի 1994թ. գլխավոր համաձայնագրով սահմանված պարտավորություններից ազատման մասին փոխհամաձայնությունը,

vi) Մաքսերի և առևտրի 1994թ. գլխավոր համաձայնագրի 28-րդ հոդվածի մեկնաբանության մասին փոխհամաձայնությունը, և`

դ) ՄԱԳՀ-1994-ի Մարաքեշի արձանագրությունը:

.6 Սույն դրույթում ընդգրկված ազատումները թվարկված են 1993թ. դեկտեմբերի 15-ի MTN/FA փաստաթղթի 2-րդ բաժնի էջ 11-ի և էջ 12-ի 7-րդ ծանոթագրությունում և 1994թ. մարտի 21-ի MTN/FA/Corr. 6-ում: Նախարարական համաժողովն իր առաջին նստաշրջանում սահմանում է սույն դրույթում ընդգրկված ազատումների վերանայված ցանկը, որով ավելացնում են ՄԱԳՀ-1947-ի շրջանակներում 1993թ. դեկտեմբերի 15-ից հետո և նախքան ԱՀԿ ուժի մեջ մտնելու օրը շնորհված ազատումները և ջնջվում են այն ազատումները, որոնք սպառված կլինեն այդ ժամանակ:

2. Բացատրական ծանոթագրություններ

ա) ՄԱԳՀ-1994-ի դրույթներում հիշատակվող «պայմանավորվող կողմը» կարդացվում է որպես «Անդամ»: Հիշատակվող «թույլ զարգացած պայմանավորվող կողմը» և «զարգացած պայմանավորվող կողմը» կարդացվում են որպես «զարգացող Անդամ երկիր» և «զարգացած Անդամ երկիր»: Հիշատակվող «Գործադիր քարտուղարը» կարդացվում է որպես «ԱՀԿ Գլխավոր տնօրեն»:

բ) ՄԱԳՀ-1994-ի 15-րդ հոդվածի 1-ին, 2-րդ և 8-րդ կետերում, 38-րդ հոդվածներում և 12 և 18 լրահոդված Ծանոթագրություններում (Notes Ad Article), ՄԱԳՀ-1994-ի 15-րդ հոդվածի 2-րդ, 3-րդ, 6-րդ, 7-րդ և 9-րդ կետերի արտարժույթի վերաբերյալ հատուկ համաձայնագրերի վերաբերյալ դրույթներում` համատեղ հանդես եկող Պայմանավորվող կողմերի մասին հիշատակումները համարվում են որպես ԱՀԿ-ի հիշատակումներ: Մնացյալ գործառույթները, որոնք ՄԱԳՀ-1994-ի դրույթներով վերագրվում են համատեղ հանդես եկող Պայմանավորվող կողմերին, բաշխվում են Նախարարական համաժողովի կողմից:

գ) i) ՄԱԳՀ-1994-ի տեքստը վավերական է անգլերենով, ֆրանսերենով և իսպաներենով:

ii) Ֆրանսերենով ՄԱԳՀ-1994-ի տեքստը ենթակա է շտկումների` MTN.TNC/41 փաստաթղթի «Ա» Հավելվածում մատնանշված հասկացությունների մասով:

iii) Իսպաներենով ՄԱԳՀ-1994-ի վավերական տեքստ է հանդիսանում Հիմնական պաշտոնագրեր և ընտրված փաստաթղթեր շարքի 4-րդ Հատորում զետեղված տեքստը` հաշվի առնելով MTN.TNC/41 փաստաթղթի «Բ» Հավելվածում մատնանշված հասկացությունների շտկումները:

3. ա) ՄԱԳՀ-1994-ի 2-րդ Գլխի դրույթները չեն կիրառվում այն միջոցների նկատմամբ, որոնք Անդամը ձեռնարկել է` այդ Անդամի կողմից մինչև իր ՄԱԳՀ-1947-ի պայմանավորվող կողմ դառնալը կիրարկվող հատուկ պարտադիր օրենսդրության համաձայն, որով արգելում է ազգային ջրերում կամ բացառիկ տնտեսական գոտու ջրերում եղած կետերի միջև առևտրային նպատակներով, օտարերկրյա կառուցման կամ օտարերկրյա վերակառուցման փոխադրամիջոցների օգտագործումը, վաճառքը կամ վարձակալումը: Սույն բացառությունը տարածվում է. ա) այդ օրենսդրության շարունակման կամ անհամապատասխան դրույթի շտապ նորացման վրա և բ) այդ օրենսդրության անհամապատասխան դրույթի փոփոխության վրա` այնքանով, որքանով փոփոխությունը չի նվազեցնում դրույթի համապատասխանությունը ՄԱԳՀ-1947-ի 2-րդ Գլխին: Սույն բացառությունը սահմանափակվում է այն միջոցներով, որոնք ձեռնարկվել են վերը նկարագրված օրենսդրության համաձայն, որը ծանուցվել և հատկանշվել է մինչև ԱՀԿ ուժի մեջ մտնելու օրը: Եթե այդ օրենսդրությունը այնուհետև ձևափոխվում է` նվազեցնելով նրա համապատասխանությունը ՄԱԳՀ-1947-ի 2-րդ Գլխին, ապա այն այլևս անհամապատասխան կլինի սույն կետի շրջանակներին:

բ) Նախարարական համաժողովը, որպեսզի քննության առնի դեռ իշխում են արդյոք այն պայմանները, որոնցով բացառության անհրաժեշտություն է առաջացել, սույն բացառությունը վերանայում է ոչ ուշ, քան ԱՀԿ համաձայնագիրն ուժի մեջ մտնելու օրվանից հինգ տարի հետո և այսուհետև յուրաքանչյուր երկու տարին մեկ, քանի դեռ բացառությունն ուժի մեջ է:

գ) Անդամը, որի միջոցներն ընկնում են սույն բացառության տակ, տարին մեկ մանրամասն վիճակագրական ծանուցում է ներկայացնում, որն ընդգրկում է համապատասխան նավերի փաստացի և ակնկալվող առաքումների հինգ տարվա շարժվող միջինը, ինչպես նաև լրացուցիչ տեղեկություններ սույն բացառության տակ ընկնող համապատասխան նավերի օգտագործման, վաճառքի, վարձակալման կամ վերանորոգման վերաբերյալ:

դ) Անդամը, որը համարում է, որ սույն բացառությունը կիրառող Անդամի տարածքում կառուցված նավերի օգտագործման, վաճառքի, վարձակալման կամ վերանորոգման փոխադարձ և համամասն սահմանափակումը, ազատ է այդպիսի սահմանափակում մտցնել` նախօրոք ծանուցելով Նախարարական համաժողովին:

ե) Սույն բացառությամբ չեն վնասվում սույն բացառությամբ ընդգրկված օրենսդրության առանձին հարցերի վերաբերյալ` ճյուղային համաձայնագրերով կամ այլ միջոցներով բանակցված լուծումները:

Մաքսերի և առևտրի 1994թ. գլխավոր համաձայնագրի 2-րդ հոդվածի 1-ին կետի «բ» ենթակետի մեկնաբանության մասին փոխհամաձայնություն

Սույնով Անդամները համաձայնում են հետևյալի մասին.

1. 2-րդ հոդվածի 1-ին կետի «բ» ենթակետից բխող իրավունքների և պարտավորությունների թափանցիկությունն ապահովելու համար, այդ դրույթում հիշատակվող ամրագրված մաքսային հոդվածների նկատմամբ գանձվող ցանկացած «այլ տուրքերի կամ վճարների» բնույթն ու մակարդակը գրանցվում են ՄԱԳՀ-1994-ին կցված զիջումների ժամանակացանկերում մաքսային այն հոդվածի դիմաց, որի նկատմամբ դրանք կիրառվում են: Հասկացվում է, որ այդպիսի գրանցումը չի փոխում «այլ տուրքերի կամ վճարների» իրավական բնույթը:

2. 2-րդ հոդվածի նպատակներով «այլ տուրքերի կամ վճարների» ամրագրման օր է 1994թ. ապրիլի 15-ը: Այդուհանդերձ, «այլ տուրքերը կամ վճարները» ժամանակացանկերում գրանցվում են այդ օրը կիրառվող մակարդակների վրա: Զիջումների յուրաքանչյուր հետագա վերաբանակցման կամ նոր զիջումների բանակցման դեպքում խնդրո առարկա մաքսային հոդվածի համար կիրառման ժամկետ է դառնում նոր զիջումը համապատասխան ժամանակացանկում ընդգրկելու օրը: Այնուամենայնիվ, այն փաստաթղթի ժամկետը, որով որևէ մաքսային առանձին հոդվածի մասով զիջումը առաջին անգամ ընդգրկվել է ՄԱԳՀ-1947-ում կամ ՄԱԳՀ-1994-ում, նույնպես շարունակվում է գրանցվել Ներդիր-էջ Ժամանակացանկերի 6-րդ սյունակում:

3. «Այլ տուրքերը կամ վճարները» գրանցվում են մաքսային բոլոր ամրագրումների առնչությամբ:

4. Եթե մաքսային հոդվածը նախկինում զիջման ենթակա է եղել, ապա համապատասխան ժամանակացանկում գրանցված «այլ տուրքերի կամ վճարների» մակարդակը չպետք է ավելի բարձր լինի, քան զիջման այդ ժամանակացանկի մեջ առաջին անգամ ընդգրկելու ժամանակ ընդունված մակարդակը: ԱՀԿ համաձայնագիրն ուժի մեջ մտնելուց հետո` երեք տարվա ընթացքում, կամ ՄԱԳՀ-1994-ում խնդրո առարկա ժամանակացանկի ընդգրկման փաստաթուղթը ԱՀԿ Գլխավոր տնօրենին ի պահ հանձնելու օրվանից հետո` երեք տարվա ընթացքում, եթե դա ավելի ուշ ժամկետ է, ցանկացած Անդամ ազատ է վիճարկելու «այլ տուրքի կամ վճարի» գոյությունը` այն հիմքի վրա, որ խնդրո առարկա հոդվածի սկզբնական ամրագրման ժամանակ այդ «այլ տուրքը կամ վճարը» գոյություն չի ունեցել, ինչպես նաև ազատ է վիճարկելու որևէ «այլ տուրքի կամ վճարի» գրանցված մակարդակի համապատասխանությունը նախկինում ամրագրված մակարդակի հետ:

5. Ժամանակացանկերում «այլ տուրքերի կամ վճարների» գրանցումով վնաս չի հասցվում ՄԱԳՀ-1994-ով սահմանված, 4-րդ կետի ազդեցության տակ ընկնողներից տարբեր իրավունքներին ու պարտավորություններին դրանց համապատասխանությանը: Ցանկացած պահի բոլոր Անդամներն ազատ են վիճարկելու ցանկացած «այլ տուրքի կամ վճարի» համապատասխանությունն այդ պարտավորություններին:

6. Սույն Փոխհամաձայնության նպատակներով, կիրառվում են ՄԱԳՀ-1994-ի 22-րդ և 23-րդ հոդվածների դրույթները` ինչպես դրանք մշակվել և կիրառվում են Վեճերի կարգավորման փոխհամաձայնությամբ:

7. Այն «այլ տուրքերը կամ վճարները», որոնք ժամանակացանկում բաց են թողնվել` ՄԱԳՀ-1994-ում խնդրո առարկա ժամանակացանկի ընդգրկման փաստաթուղթը մինչև ԱՀԿ համաձայնագիրն ուժի մեջ մտնելու օրը ՄԱԳՀ-1947-ի Պայմանավորվող կողմերի Գլխավոր տնօրենին, իսկ դրանից հետո` ԱՀԿ Գլխավոր տնօրենին ի պահ հանձնելու ժամանակ, այնուհետև չեն ավելացվում դրան, և ցանկացած «այլ տուրք կամ վճար», որը գրանցվել է կիրառելի ժամկետում եղածից ավելի ցածր մակարդակով, չի վերադարձվում այն մակարդակին, եթե այդպիսի լրացումներ կամ փոփոխություններ չեն կատարվել փաստաթղթի ի պահ հանձնելու օրվանից հետո` վեց ամսվա ընթացքում:

8. ՄԱԳՀ-1994-ի 2-րդ հոդվածի 1-ին կետի «բ» ենթակետի նպատակներով յուրաքանչյուր զիջման համար կիրառելի ժամկետի վերաբերյալ 2-րդ կետի որոշումը փոխարինում է կիրառելի ժամկետի վերաբերյալ 1980թ. մարտի 26-ին կայացված որոշմանը (BISD 27S/24):

Մաքսերի և առևտրի 1994թ. գլխավոր համաձայնագրի 17-րդ հոդվածի մեկնաբանության մասին փոխհամաձայնություն

Անդամները,

նշելով, որ 17-րդ հոդվածով Անդամների համար նախատեսվում են 17-րդ հոդվածի 1-ին կետում հիշատակված պետական առևտրային ընկերությունների գործունեությանն առնչվող պարտավորություններ, որոնք պետք է համապատասխան լինեն ՄԱԳՀ-1994-ով մասնավոր առևտրականների կողմից կատարվող ներմուծումների և արտահանումների վրա ազդող կառավարական միջոցների համար սահմանված ոչ խտրական մոտեցման ընդհանուր սկզբունքներին,

նշելով այնուհետև, որ Անդամները ենթակա են պետական առևտրային ընկերությունների վրա ազդող կառավարական միջոցների վերաբերյալ ՄԱԳՀ-1994-ի իրենց պարտավորություններին,

ընդունելով, որ սույն փոխհամաձայնությունը չի վնասում 17-րդ հոդվածում սահմանված կարևոր հիմնադրույթները,

սույնով համաձայնեցին հետևյալի մասին.

1. Պետական առևտրային ընկերությունների գործունեության թափանցիկությունն ապահովելու համար Անդամներն այդ ընկերությունների մասին, Ապրանքների առևտրի խորհրդին` 5-րդ կետի համաձայն ստեղծված աշխատանքային խմբի կողմից վերաքննելու համար, ծանուցում են ներքոնշված աշխատանքային սահմանման համաձայն.

«Պետական կամ ոչ պետական ընկերությունները, ներառյալ` Շուկայավարման խորհուրդները, որոնց շնորհված են բացառիկ կամ հատուկ իրավունքներ կամ արտոնություններ, ներառյալ` օրենսդրական կամ սահմանադրական լիազորությունները, որոնց կիրարկմամբ դրանք իրենց գնումներով կամ վաճառքով ազդում են ներմուծումների կամ արտահանումների մակարդակի կամ ուղղության վրա»:

Ծանուցման սույն պահանջը չի տարածվում արտադրանքների այն ներմուծումների վրա, որոնք նախատեսված են կառավարության կամ վերը հատկանշված ընկերության կողմից օգտագործման նպատակներով անմիջական կամ վերջնական սպառման համար և ոչ այլ կերպ վերավաճառելու համար կամ վաճառելու նպատակ ունեցող ապրանքների արտադրության մեջ օգտագործելու համար:

2. Ապրանքների առևտրի խորհրդին պետական առևտրային ընկերությունների վերաբերյալ ծանուցումների ներկայացման առնչությամբ յուրաքանչյուր Անդամ անցկացնում է իր քաղաքականության վերաքննություն` հաշվի առնելով սույն Փոխհամաձայնության դրույթները: Այդպիսի վերաքննություն անցկացնելիս յուրաքանչյուր Անդամ պետք է հաշվի առնի իր ծանուցումներում հնարավոր առավելագույն թափանցիկություն ապահովելու անհրաժեշտությունն այնպես, որ թույլ տրվի հստակորեն գնահատել ծանուցված ընկերությունների գործելու եղանակները և նրանց գործունեության ազդեցությունը միջազգային առևտրի վրա:

3. Ծանուցումները կատարվում են համաձայն 1960թ. մայիսի 24-ին ընդունված պետական առևտրային գործունեության վերաբերյալ հարցաթերթի (BISD 9S/184-185)` հասկանալով, որ Անդամները պետք է ծանուցեն 1-ին կետում հիշատակված ընկերությունների մասին, անկախ այն բանից` փաստացիորեն ներմուծումներ կամ արտահանումներ կատարվել են, թե ոչ:

4. Ցանկացած Անդամ, որը հիմքեր ունի համարելու, որ մեկ այլ Անդամ համապատասխանորեն չի կատարում իր ծանուցման պարտավորությունները, կարող է հարցը քննարկման դնել տվյալ Անդամի հետ: Եթե հարցը բավարար լուծում չի ստանում, ապա այն կարող է Ապրանքների առևտրի խորհրդին հակածանուցում ներկայացնել 5-րդ կետի համաձայն ստեղծված աշխատանքային խմբի կողմից քննարկման համար միաժամանակ տեղեկացնելով տվյալ Անդամին:

5. Ապրանքների առևտրի խորհրդի անունից ստեղծվում է աշխատանքային խումբ` վերաքննելու ծանուցումներն ու հակածանուցումները: Այդ վերաքննության լույսի ներքո և առանց վնասելու 17-րդ հոդվածի 4-րդ կետի «գ» ենթակետը` Ապրանքների առևտրի խորհուրդը կարող է հանձնարարականներ տալ ծանուցումների համապատասխանության և հետագա տեղեկությունների անհրաժեշտության վերաբերյալ: Ստացված ծանուցումներից ելնելով` աշխատանքային խումբը վերաքննում է նաև պետական առևտրային գործունեության վերաբերյալ վերոհիշյալ հարցաթերթի համապատասխանությունն ու 1-ին կետի համաձայն ծանուցված պետական առևտրային ընկերությունների ընդգրկումը: Այն նաև նկարագրական ցանկ է մշակում, որը ցույց է տալիս կառավարությունների ու ընկերությունների միջև հարաբերությունների ձևերը և այն գործունեության տեսակները, որոնցում ընդգրկված են այդ ընկերությունները, որոնք կարող են 17-րդ հոդվածի նպատակներով առնչվել գործին: Հասկացվում է, որ Քարտուղարությունը աշխատանքային խմբի համար կապահովի ընդհանուր հիմնային փաստաթուղթ` պետական առևտրային ընկերությունների միջազգային առևտրի հետ կապ ունեցող գործունեության վերաբերյալ: Աշխատանքային խմբին անդամությունը բաց է բոլոր Անդամների համար, որոնք հայտնում են այդտեղ ծառայելու իրենց ցանկության մասին: Այն ժողով է գումարում ԱՀԿ համաձայնագիրն ուժի մեջ մտնելու օրվանից հետո` մեկ տարվա ընթացքում, և այնուհետև` տարեկան առնվազն մեկ անգամ: Այն տարեկան մեկ անգամ զեկույց է ներկայացնում Ապրանքների առևտրի խորհրդին:

Մաքսերի և առևտրի 1994թ. գլխավոր համաձայնագրի Վճարային հաշվեկշռի դրույթների մասին փոխհամաձայնություն

Անդամները,

ընդունելով ՄԱԳՀ-1994-ի 12-րդ հոդվածի և 18-րդ հոդվածի Բ կետի դրույթները և 1979թ. նոյեմբերի 28-ին ընդունված վճարային հաշվեկշռի նպատակներով ձեռնարկվող առևտրային միջոցների մասին հռչակագրի (BISD 26S/205-209, որը սույն Փոխհամաձայնության մեջ հիշատակվում է որպես «1979թ. Հայտարարագիր»), դրույթները, և այդ դրույթները հստակեցնելու նպատակով,

սույնով համաձայնում են հետևյալի մասին.

Միջոցների կիրառում

1. Անդամները հաստատում են իրենց պարտավորվածությունը հնարավորին չափ շուտ հրապարակորեն հայտարարել վճարային հաշվեկշռի նպատակներով ձեռնարկված ներմուծումը սահմանափակող միջոցների վերացման ժամկետացանկերի մասին: Հասկացվում է, որ այդ ժամկետացանկերն անհրաժեշտության դեպքում կարող են փոփոխվել` հաշվի առնելով վճարային հաշվեկշռի իրավիճակի փոփոխությունները: Եթե Անդամը հրապարակորեն չի հայտարարել ժամկետացանկի մասին. ապա այդ Անդամը հիմնավորում է տալիս դրա պատճառների մասին:

2. Անդամները հաստատում են իրենց պարտավորվածությունը` նախապատվություն տալու այն միջոցներին, որոնք առևտրի վրա նվազագույնս խաթարող ազդեցություն ունեն: Հասկացվում է, որ այդ միջոցները (սույն Փոխհամաձայնության մեջ հիշատակվում են որպես «գնի վրա հիմնված միջոցներ») ընդգրկում են ներմուծման լրացուցիչ վճարները, ներմուծման կանխավճարի պահանջները կամ ներմուծված ապրանքների գնի վրա ազդեցություն ունեցող այլ համարժեք առևտրային միջոցներ: Հասկացվում է, որ անկախ 2-րդ հոդվածի դրույթներից, վճարային հաշվեկշռի նպատակներով ձեռնարկված` գնի վրա հիմնված միջոցներն Անդամի կողմից կարող են կիրառվել` ի լրումն այդ Անդամի ժամանակացանկում նշված տուրքերի: Ի լրումն դրա` այդ Անդամը, սույն Փոխհամաձայնության ծանուցման ընթացակարգերի համաձայն, հստակորեն և առանձին մատնանշում է այն չափը, որով գնի վրա հիմնված միջոցը գերազանցում է ամրագրված տուրքը:

3. Անդամները ձգտում են խուսափել վճարային հաշվեկշռի նպատակներով նոր քանակական սահմանափակումներ կիրառելուց, քանի դեռ գնի վրա հիմնված միջոցները վճարային հաշվեկշռի ծայրահեղ իրավիճակի պատճառով չեն կարող կանգնեցնել արտաքին վճարային դիրքի կտրուկ վատթարացումը: Այն դեպքերում, երբ Անդամը կիրառում է քանակական սահմանափակումներ, նա պատճառաբանում է, թե ինչու գնի վրա հիմնված միջոցները համարժեք գործիք չեն վճարային հաշվեկշռի վիճակը կարգավորելու համար: Հետագա խորհրդակցությունների ընթացքում Անդամը, որը քանակական սահմանափակումներ է պահպանում, ցույց է տալիս այդ միջոցների ընդգրկման շրջանակների ու սահմանափակող ազդեցության էական նվազեցման ուղղությամբ կատարված առաջընթացը: Հասկացվում, որ միևնույն արտադրանքի նկատմամբ կարող է կիրառվել վճարային հաշվեկշռի նպատակներով ձեռնարկված, ներմուծումը սահմանափակող մեկից ոչ ավելի տեսակի միջոց:

4. Անդամները հաստատում են, որ վճարային հաշվեկշռի նպատակներով ձեռնարկված ներմուծումը սահմանափակող միջոցները կարող են կիրառվել միայն ներմուծման ընդհանուր մակարդակը վերահսկելու համար և չեն կարող ավելին լինել, քան այն, որ անհրաժեշտ է վճարային հաշվեկշռի վիճակը կարգավորելու համար: Կողմնակի հովանավորչական ազդեցությունները նվազագույնի հասցնելու համար Անդամը սահմանափակումներն իրականացնում է թափանցիկ կերպով: Ներմուծող Անդամի իրավասու մարմինները համապատասխան հիմնավորում են տալիս այն չափանիշների վերաբերյալ, որոնց գործածմամբ որոշվում են սահմանափակման ենթակա արտադրանքները: Համաձայն 12-րդ հոդվածի 3-րդ կետի և 18-րդ հոդվածի 10-րդ կետի` Անդամը կարող է առանձին կարևոր արտադրանքների մասով բացառել կամ սահմանափակել սահմանի վրա կիրառվող լրացուցիչ վճարների կամ վճարային հաշվեկշռի նպատակներով կիրառվող այլ միջոցների կիրառումը: Հասկացվում է, որ «կարևոր արտադրանքներ» հասկացությունը նշանակում է արտադրանքներ, որոնցով բավարարվում են սպառողական հիմնական կարիքները, կամ որոնք նպաստում են վճարային հաշվեկշռի վիճակի բարելավման ուղղությամբ Անդամի ջանքերին, ինչպիսիք են արտադրության համար անհրաժեշտ հիմնական միջոցներն ու ներդրանքը: Քանակական սահմանափակումներ իրականացնելիս Անդամը հայեցողական լիցենզավորում է կիրառում միայն, երբ դա անխուսափելի է, և աստիճանաբար վերացնում է այն: Համապատասխան հիմնավորում է տրվում այն չափանիշների վերաբերյալ, որոնց գործածմամբ որոշվում են ներմուծման թույլատրելի քանակներն ու արժեքները:

Վճարային հաշվեկշռի շուրջ խորհրդակցությունների ընթացակարգեր

5. Վճարային հաշվեկշռի սահմանափակումների հարցերով կոմիտեն (սույն Փոխհամաձայնության մեջ հիշատակվում է որպես «Կոմիտե») խորհրդակցություններ է անցկացնում վճարային հաշվեկշռի նպատակներով ձեռնարկված ներմուծումը սահմանափակող բոլոր միջոցների վերաքննության համար: Կոմիտեին անդամությունը բաց է բոլոր Անդամների համար, որոնք հայտնում են դրանում ծառայելու իրենց ցանկության մասին: Կոմիտեն հետևում է 1970թ. ապրիլի 28-ին հաստատված` վճարային հաշվեկշռի սահմանափակումների շուրջ խորհրդակցությունների անցկացման ընթացակարգերին (BISD 18S/48-53, սույն Փոխհամաձայնության մեջ հիշատակվում է որպես «խորհրդակցությունների լրիվ ընթացակարգեր»)` հաշվի առնելով ներքոշարադրյալ դրույթները:

6. Անդամը, որը նոր սահմանափակումներ է կիրառում կամ միջոցների էական սաստկացմամբ բարձրացնում է իր գոյություն ունեցող սահմանափակումների ընդհանուր մակարդակը, խորհրդակցությունների մեջ է մտնում կոմիտեի հետ` այդ միջոցների ընդունումից հետո` չորս ամսվա ընթացքում: Այդպիսի միջոցներ ընդունող Անդամը կարող է պահանջել, որ խորհրդակցություն անցկացվի համաձայն 12-րդ հոդվածի 4-րդ կետի «ա» ենթակետի կամ 18-րդ հոդվածի 12-րդ կետի «ա» ենթակետի ըստ անհրաժեշտության: Եթե այդպիսի պահանջ չի ներկայացվում, ապա Կոմիտեի նախագահն է Անդամին հրավիրում այդպիսի խորհրդակցության: Այն գործոնները, որոնք կարող են քննության առնվել խորհրդակցության ընթացքում, այլոց թվում ընդգրկում են վճարային հաշվեկշռի նպատակներով նոր տեսակի սահմանափակող միջոցներ մտցնելը կամ սահմանափակումների մակարդակի բարձրացումը կամ ապրանքային ընդգրկման ընդլայնումը:

7. Վճարային հաշվեկշռի նպատակներով կիրառվող բոլոր միջոցները ենթակա են կոմիտեում պարբերական վերաքննության` համաձայն 12-րդ հոդվածի 4-րդ կետի «ա» ենթակետի կամ 18-րդ հոդվածի 12-րդ կետի «բ» ենթակետի, ընդ որում խորհրդակցությունների պարբերականությունը ենթակա է հնարավոր փոփոխման` խորհրդակցող Անդամի համաձայնությամբ կամ համաձայն վերաքննության որևէ առանձին ընթացակարգի, որ կարող է առաջարկել Գլխավոր խորհուրդը:

8. Առավել թույլ զարգացած Անդամ-երկրների դեպքում կամ այն զարգացող Անդամ-երկրների դեպքում, որոնք ազատականացման ուղղությամբ աշխատանքներ են տանում նախորդ խորհրդակցություններում Կոմիտեին ներկայացված ժամանակացանկին համապատասխան, խորհրդակցությունները կարող են անցկացվել համաձայն 1972թ. դեկտեմբերի 19-ին հաստատված պարզեցված ընթացակարգերի (BISD 20S/47-49, սույն Փոխհամաձայնության մեջ հիշատակվում են որպես «խորհրդակցությունների պարզեցված ընթացակարգեր»): Խորհրդակցությունների պարզեցված ընթացակարգերը կարող են նաև գործածվել, երբ զարգացող Անդամ երկրի Առևտրի քաղաքականության վերաքննությունը նախատեսված է նույն օրացույցային տարում, որի ընթացքում նշանակված են խորհրդակցությունները: Այդ դեպքերում որոշումը` պե՞տք է արդյոք գործածվեն խորհրդակցությունների լրիվ ընթացակարգերը, կկայացվի 1979թ. Հայտարարագրի 8-րդ կետում թվարկված գործոնների հիման վրա: Բացառությամբ ավելի թույլ զարգացած Անդամ երկրների` խորհրդակցությունների պարզեցված ընթացակարգերով կարող են անցկացվել ոչ ավելի, քան երկու հաջորդական խորհրդակցություններ:

Ծանուցումներ և փաստաթղթեր

9. Անդամը Գլխավոր խորհրդին ծանուցում է վճարային հաշվեկշռի նպատակներով ձեռնարկված ներմուծումը սահմանափակող միջոցը մտցնելու կամ դրա կիրառման ցանկացած փոփոխության մասին, ինչպես նաև այդպիսի միջոցների վերացման` 1-ին կետի համաձայն հայտարարված ժամկետացանկում ցանկացած փոփոխության մասին: Գլխավոր խորհրդին զգալի փոփոխությունների մասին ծանուցումը կատարվում է դրանց մասին հայտարարությունից առաջ կամ ոչ ուշ, քան հայտարարությունից 30 օր հետո: Յուրաքանչյուր Անդամ տարեկան հիմունքով Քարտուղարությանը Անդամների կողմից քննման համար մատչելի է դարձնում համապարփակ ծանուցում, ներառյալ` օրենքներում, կանոնակարգերում, քաղաքականության հարցերով հայտարարություններում կամ հրապարակային ծանուցումներում կատարված փոփոխությունները: Ծանուցումները մաքսային հոդվածի մակարդակով պարունակում են հնարավորին չափ ամբողջական տեղեկություններ կիրառվող միջոցների տեսակների, դրանց իրականացման նպատակով գործածվող չափանիշների, ապրանքային ընդգրկման և ազդեցություն կրող առևտրի հոսքերի վերաբերյալ:

10. Ցանկացած Անդամի պահանջով Կոմիտեն կարող է վերաքննել ծանուցումները: Այդ վերաքննությունները սահմանափակվում են ծանուցմամբ բարձրացված առանձին հարցերի պարզաբանմամբ կամ այն բանի քննությամբ, թե արդյոք պահանջվո՞ւմ է խորհրդակցություն անցկացնել համաձայն 12-րդ հոդվածի 4-րդ կետի «ա» ենթակետի կամ 18-րդ հոդվածի 12-րդ կետի «ա» ենթակետի: Անդամները, որոնք հիմքեր ունեն համարելու, որ մեկ այլ Անդամի կիրառած ներմուծումը սահմանափակող միջոցը ձեռնարկվել է վճարային հաշվեկշռի նպատակներով, կարող են հարցը ներկայացնել Կոմիտեի ուշադրությանը: Կոմիտեի նախագահը պահանջում է տեղեկություններ միջոցի վերաբերյալ և դրանք մատչելի է դարձնում բոլոր Անդամների համար: Առանց վնասելու Կոմիտեի որևէ անդամի` խորհրդակցությունների ընթացքում համապատասխան պարզաբանումներ ձեռք բերելու իրավունքը, խորհրդակցող Անդամի կողմից հաշվի առնելու համար կարող են հարցեր տրամադրվել նախօրոք:

11. Խորհրդակցող Անդամը խորհրդակցությունների համար պատրաստում է Հիմնական փաստաթուղթ, որը, ի լրումն այլ տեղեկությունների, որոնք համարվում են գործի հետ առնչություն ունեցող, պետք է պարունակի. ա) վճարային հաշվեկշռի վիճակի ընդհանուր նկարագիրն ու հեռանկարները, ներառյալ` վճարային հաշվեկշռի վիճակի հետ առնչվող ներքին և արտաքին գործոններն ու ներքին քաղաքականության միջոցները, որոնք ձեռնարկվել են հիմնավոր ու տևական հավասարակշռության վերականգնման համար, բ) վճարային հաշվեկշռի նպատակներով կիրառվող սահմանափակումների ամբողջական նկարագրությունը, դրանց իրավական հիմքերը և այն քայլերը, որոնք ձեռնարկվել են կողմնակի հովանավորչական ազդեցությունների նվազեցման համար, գ) ներմուծման սահմանափակումների ազատականացման նպատակով վերջին խորհրդակցությունից հետո ձեռնարկված միջոցները` ելնելով Կոմիտեի եզրակացությունից, դ) մնացյալ սահմանափակումների վերացման և աստիճանական մեղմացման ծրագիրը: Գործի հետ առնչություն ունենալու դեպքում հղումներ կարող են արվել ԱՀԿ ներկայացված ծանուցումներում կամ զեկուցագրերում եղած տեղեկություններին: Խորհրդակցությունների պարզեցված ընթացակարգերի ժամանակ խորհրդակցող Անդամը ներկայացնում է գրավոր հաշվետվություն, որը էական տեղեկություններ է պարունակում Հիմնական փաստաթղթում ընդգրկված տարրերի վերաբերյալ:

12. Քարտուղարությունը նպատակ ունենալով դյուրացնել Կոմիտեում խորհրդակցությունների անցկացումը, պատրաստում է խորհրդակցությունների ծրագրի տարբեր բնագավառներին վերաբերող` փաստերի վրա հիմնված հիմնային փաստաթուղթ: Զարգացող Անդամ երկրների դեպքում Քարտուղարության փաստաթուղթը պարունակում է գործի էական նախադրյալները և վերլուծական համապատասխան նյութեր խորհրդակցող Անդամի վճարային հաշվեկշռի վիճակի և հեռանկարների վրա արտաքին առևտրային միջավայրի ունեցած ազդեցության ոլորտների վերաբերյալ: Զարգացող Անդամ-երկրի պահանջով Քարտուղարության տեխնիկական աջակցության ծառայություններն աջակցում են խորհրդակցությունների համար փաստաթղթերի պատրաստմանը:

Վճարային հաշվեկշռի շուրջ խորհրդակցությունների եզրակացություններ

13. Կոմիտեն իր խորհրդակցությունների մասին զեկուցում է Գլխավոր խորհրդին: Եթե կիրառվում են խորհրդակցությունների լրիվ ընթացակարգերը, ապա զեկուցագիրը պետք է մատնանշի Կոմիտեի եզրակացությունները խորհրդակցությունների ծրագրի տարբեր տարրերի վերաբերյալ, ինչպես նաև այն փաստերն ու պատճառները, որոնց վրա դրանք հիմնված են: Կոմիտեն ձգտում է իր եզրակացություններում ընդգրկել հանձնարարականների առաջարկություններ, որոնք նպատակ ունեն օժանդակելու 12-րդ հոդվածի և 18-րդ հոդվածի Բ կետի, 1979թ. Հայտարարագրի և սույն Փոխհամաձայնության իրականացմանը: Այն դեպքերում, երբ ներկայացվել է վճարային հաշվեկշռի նպատակներով ձեռնարկված սահմանափակող միջոցների վերացման ժամկետացանկ, Գլխավոր խորհուրդը կարող է առաջարկել, որ այդ ժամկետացանկի պահպանման դեպքում համարվի, որ Անդամը կատարում է ՄԱԳՀ-1994-ով սահմանված իր պարտավորությունները: Եթե Գլխավոր խորհուրդը հատուկ հանձնարարականներ է տալիս, ապա Անդամների իրավունքներն ու պարտավորությունները գնահատվում են այդ հանձնարարականներից ելնելով: Գլխավոր խորհրդի կողմից առաջարկությունների բացակայության դեպքում Կոմիտեի եզրակացություններում պետք է գրանցվեն Կոմիտեում արտահայտված տարբեր տեսակետները: Եթե կիրառվում են խորհրդակցությունների պարզեցված ընթացակարգեր, ապա զեկուցագիրը պարունակում է Կոմիտեում քննարկված հիմնական տարրերի ամփոփագիրն ու որոշումը խորհրդակցությունների լրիվ ընթացակարգի կիրառման անհրաժեշտության մասին:

Մաքսերի և առևտրի 1994թ. գլխավոր համաձայնագրի 24-րդ հոդվածի մեկնաբանության մասին փոխհամաձայնություն

Անդամները,

հաշվի առնելով ՄԱԳՀ-1994-ի 24-րդ հոդվածի դրույթները,

ընդունելով, որ մաքսային միությունների և ազատ առևտրի գոտիների թիվն ու կարևորությունը մեծապես աճել է` սկսած ՄԱԳՀ-1947-ի ստեղծումից, և այսօր դրանք ընդգրկում են համաշխարհային առևտրի զգալի մասը,

ընդունելով, որ այդպիսի համաձայնագրերի կողմերի տնտեսությունների ավելի սերտ միասնականացումը կարող է նպաստել համաշխարհային առևտրի ընդլայնման գործին,

ընդունելով նաև, որ այդ նպաստն աճում է, երբ բաղկացուցիչ տարածքների միջև տուրքերի և առևտրային գործունեությունը սահմանափակող այլ կանոնակարգումների վերացումը տարածվում է ամբողջ առևտրի վրա, և նվազում է, երբ առևտրի որևէ կարևոր ոլորտ դուրս է թողնվում,

վերահաստատելով, որ այդպիսի համաձայնագրերի նպատակը պետք է լինի բաղկացուցիչ տարածքների միջև առևտուրը դյուրացնելը և ոչ թե այդ տարածքների հետ այլ Անդամների առևտրի խոչընդոտների ավելացումը, և որ դրանց կազմավորման կամ ընդարձակման ժամանակ դրանց կողմերը պետք է հնարավոր առավելագույն չափով խուսափեն այլ Անդամների առևտրի վրա վնասակար ազդեցություններ ստեղծելուց,

համոզված նաև, որ կարիք կա մեծացնելու 24-րդ հոդվածի համաձայն ծանուցված համաձայնագրերի վերաքննության գործում Ապրանքների առևտրի խորհրդի ունեցած դերի արդյունավետությունը` նոր կամ ընդլայնված համաձայնագրերի գնահատման ընթացակարգերի և չափանիշների հստակեցման և 24-րդ հոդվածի բոլոր համաձայնագրերի թափանցիկության բարելավման միջոցով,

ընդունելով, որ 24-րդ հոդվածի 12-րդ կետով սահմանված պարտավորությունների վերաբերյալ ընդհանուր հասկացողության կարիք կա,

սույնով համաձայնում են հետևյալի մասին.

1. Մաքսային միությունները, ազատ առևտրի գոտիները և մաքսային միության կամ ազատ առևտրի գոտու կազմավորման տանող միջանկյալ համաձայնագրերը 24-րդ հոդվածի հետ համապատասխանության մեջ լինելու համար պետք է այլոց թվում բավարարեն այդ հոդվածի 5-րդ, 6-րդ, 7-րդ և 8-րդ կետերի դրույթներին: